BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
…………/…………

BỘ NỘI VỤ
……/……

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

HÀ MINH PHƯỚC

QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI HỆ THỐNG BẢO TÀNG
TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG

Chuyên ngành: Quản lý công
Mã số: 60 34 04 03

TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ CÔNG

Thừa Thiên Huế - Năm 2017


Công trình được hoàn thành tại: HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS. Đinh Thị Minh Tuyết

Phản biện 1: ................................................................................

Phản biện 2: ...............................................................................

Luận văn được bảo vệ tại Hội đồng chấm luận văn thạc sĩ, Học
viện Hành chính Quốc gia

1


Nhận thức được tầm quan trọng của việc giữ gìn DSVH,
ngay sau khi nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa (nay là nước Cộng
hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam) được thành lập, ngày 23 tháng 11
năm 1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ký Sắc lệnh số 65/SL về việc
bảo tồn cổ tích trên toàn quốc. Có thể xem đây là văn bản quy phạm
pháp luật đầu tiên của nhà nước Việt Nam mới đối với vấn đề bảo vệ
và phát huy giá trị di sản văn hóa của dân tộc.
Kể thời điểm đó đến nay, trong hoàn cảnh chiến tranh hay
hòa bình, trong công cuộc và xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trước đây
hay trong thời kỳ đổi mới hiện nay, Đảng và Nhà nước ta luôn coi
trọng và quan tâm đến việc giữ gìn, bảo tồn và phát huy di sản văn
hóa của dân tộc, luôn chú trọng đến công tác bảo vệ và phát huy giá
trị văn hóa nhằm “gắn kết cộng đồng dân tộc” và làm “cơ sở để sáng
tạo những giá trị mới và giao lưu văn hóa” Nghị quyết Hội nghị lần
thứ 5 Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa VIII) về “Xây đựng và
phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân rộc”;
Kết luận Hội nghị lần thứ 10 Ban Chấp hành Trung ương Đảng
(khóa IX) về tiếp tục thực hiện Nghị quyết Trung ương 5 (khóa VIII)
những năm sắp tới và Nghị quyết Đại hội lần thứ X của Đảng. Quán
triệt tư tưởng chỉ đạo này, ngày 03 tháng 11 năm 2008 Bộ Văn hóa,
Thể thao và Du lịch ban hành Chỉ thị số 84/2008/CT-BVHTTDL về
tăng cường công tác quản lý, chỉ đạo nhằm thúc đẩy sự ra đời, phát
triển của các bảo tàng và sưu tập tư nhân. Coi trọng và gắn văn hóa
với phát triển, coi văn hóa là nhân tố đảm bảo cho sự phát triển kinh
tế - xã hội bền vững. Di sản văn hóa vật thể và phi vật thể là nền tảng
2


Dương học Bảo tàng Đồng Đình. Tuy nhiên, để công tác bảo tồn và
phát huy giá trị của di sản văn hóa nói chung, hệ thống bảo tàng nói
riêng thực sự hiệu quả, đáp ứng nhu cầu hưởng thụ văn hóa ngày càng
cao của nhân dân, đòi hỏi các cấp chính quyền phải nâng cao hơn nữa
hiệu lực hiệu quả trong công tác quản lý nhà nước về hệ thống bảo tàng
như thế nào để phát triển mang tính bền vững trong giai đoạn hiện nay
mới chính là vấn đề cần được đặc biệt quan tâm đúng mức của các
ngành, các cấp, nhất là những người làm công tác quản lý văn hoá
hiện nay.
Nhận thức tầm quan trọng cũng như tính bức thiết của vấn
đề nêu trên ở thành phố Đà Nẵng, tôi đã chọn đề tài "Quản lý nhà
nước về hệ thống bảo tàng trên địa bàn thành phố Đà Nẵng" làm
luận văn thạc sĩ, chuyên ngành Quản lý công, với hy vọng góp phần
vào việc nâng cao chất lượng và hiệu quả công tác quản lý bảo tàng
nhằm bảo tồn và phát huy tác dụng của nó một cách bền vững trong
sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá cho quê hương đất nước và
xây dựng thành phố Đà Nẵng vững về chính trị, giàu về kinh tế, đẹp
về văn hóa.
2. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài
Hiện nay việc nghiên cứu về công tác quản lý hệ thống bảo
tàng đang được nhiều nhà quản lý và nhà khoa học quan tâm, đã có
nhiều công trình nghiên cứu được công bố rộng rãi dưới dạng sách,
báo, tạp chí, báo cáo khoa học. Nhưng tất cả các công trình đó chỉ
nghiên cứu về công tác nghiệp vụ của bảo tàng, về lịch sử, văn hóa.
4


Như vậy, qua việc tìm hiểu các công trình nghiên cứu nói trên, chúng
ta thấy rằng chưa có công trình nào nghiên cứu một cách đầy đủ, hệ
thống và toàn diện về hệ thống quản lý bảo tàng. Vì vậy việc nghiên

thành phố Đà Nẵng.
- Đề xuất một số giải pháp, kiến nghị thiết thực góp phần
hoàn thiện QLNN đối với hệ thống bảo tàng trên địa bàn thành phố
Đà Nẵng trong giai đoạn hiện nay và thời gian.
- Kết quả nghiên cứu của luận văn có thể được sử dụng làm
tài liệu tham khảo cho các nhà quản lý ngành và địa phương trong
hoạt động QLNN đối với hệ thống bảo tàng trên địa bàn thành phố
Đà Nẵng.
7. Kết cấu của đề tài
Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo
và phụ lục, nội dung chính của Luận văn gồm 3 chương:
Chương 1: Cơ sở lý luận và kinh nghiệm thực tiễn quản lý
nhà nước đối với hệ thống bảo tàng.
Chương 2: Thực trạng quản lý nhà nước đối với hệ thống
bảo tàng trên địa bàn thành phố Đà Nẵng.
Chương 3: Định hướng và giải pháp hoàn thiện quản lý nhà
nước đối với hệ thống bảo tàng trên địa bàn thành phố Đà Nẵng.

7


Chương 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM THỰC TIỄN
QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI HỆ THỐNG BẢO TÀNG
1.1. Một số khái niệm cơ bản liên quan đến đề tài luận văn
1.1.1. Bảo tàng
Khái niệm bảo tàng: Theo Điều 47 của Luật di sản văn hóa
công bố năm 2001 “Bảo tàng là nơi bảo quản và trưng bày các sưu
tập lịch sử tự nhiên và xã hội nhằm phục vụ nhu cầu nghiên cứu,
giáo dục, tham quan và hưởng thụ văn hóa của nhân dân” [27].

thuộc chính phủ có thẩm quyền trong quản lý nhà nước đối với hệ
thống bảo tàng.
- Cấp địa phương: Ủy ban nhân dân các cấp, các cơ quan
chức năng trực thuộc Ủy ban nhân dân các cấp có thẩm quyền
trong quản lý nhà nước đối với hệ thống bảo tàng ở địa phương.
1.2. Nội dung quản lý nhà nước đối với hệ thống bảo tàng
1.2.1. Quy hoạch hệ thống bảo tàng
Ngày 26/8/2016, Thứ trưởng Bộ VHTTDL Đặng Thị Bích
Liên đã ký văn bản số 3376/BVHTTDL-DSVH gửi Bộ, ngành, tổ
chức chính trị xã hội ở Trung ương và UBND các tỉnh , thành phố
trực thuộc Trung ương về việc quy hoạch tổng thể hệ thống bảo tàng
Việt Nam đến năm 2020.

9


Quyết đinh số 8941/QĐ-UBND ngày 28 tháng 10 năm 2008
của Ủy ban nhân dân thành phố Đà Nẵng về việc phê duyệt Đề án
Quy hoạch hệ thống các bảo tàng trên địa bàn thành phố Đà Nẵng
đến năm 2020.
Từ nay đến năm 2020, hệ thống bảo tàng trên địa bàn thành
phố Đà Nẵng bao gồm 4 bảo tàng cấp thành phố và hệ thống bảo
tàng trực thuộc Quân Khu 5 (Bảo tàng Hồ Chí Minh – Chi nhánh
Quân Khu 5 và Bảo tàng Quân Khu 5.
1.2.2. Xây dựng và tổ chức thực hiện thể chế và chính sách đối
với hệ thống bảo tàng

1.2.3. Xây dựng và hoàn thiện tổ chức bộ máy quản lý hệ thống bảo tàng
1.2.4. Xây dựng và phát triển đội ngũ cán bộ quản lý và cán bộ
chuyên môn đối với hệ thống bảo tàng

lý nhà nước hoạt động của bảo tàng, các giá trị văn hóa của dân tộc
sẽ được giữ gìn, phát huy trong bối cảnh xã hội đương đại. Đối với
mỗi dân tộc, bản sắc văn hóa (cả vật thể và phi vật thể) là điều làm
nên sự khác biệt của dân tộc đó với dân tộc khác. Và Bảo tàng
chính là thiết chế trực tiếp và giữ vai trò quan trọng nhất đối với
công tác bảo tồn, phát huy di sản văn hóa – bản sắc văn hóa.
1.3.4. Phát huy và bảo tồn giá trị của di sản văn hóa
Để phát huy vai trò và giá trị của các di sản văn hóa, thì du
lịch là một ngành kinh tế có định hướng tài nguyên một cách rõ rệt,
hay nói một cách khác du lịch chỉ có thể phát triển trên cơ sở khai
thác các giá trị tài nguyên du lịch. Đứng từ góc độ này, các giá trị
văn hóa được xem là dạng tài nguyên du lịch để khai thác tạo ra các
11


sản phẩm du lịch hấp dẫn, khác biệt và có khả năng cạnh tranh không
chỉ giữa các vùng miền, các địa phương trong nước mà còn giữa Việt
Nam với các nước trong khu vực và quốc tế.
1.4. Kinh nghiệm quản lý nhà nước đối với hệ thống bảo tàng
của một số tỉnh, thành phố và thế giới
1.4.1. Kinh nghiệm quản lý nhà nước về hệ thống bảo tàng một
số quốc gia
1.4.2. Kinh nghiệm quản lý nhà nước đối với hệ thống bảo tàng
trong nước
1.4.3. Bài học kinh nghiệm quản lý nhà nước
Hệ thống bảo tàng là tập hợp các bảo tàng có quan hệ hữu cơ
với nhau, tác động chi phối lẫn nhau theo các quy luật nhất định để
trở thành một chỉnh thể. Từ đó xuất hiện thuộc tính mới gọi là tính
trồi của hệ thống mà từng phần tử riêng lẻ không có hoặc có không
đáng kể.

của Khoa Khảo cổ của EFEO. Quá trình xây dựng đề án và vận động
để đề án được thực hiện có sự đóng góp lớn của Henri Parmentier
(1871 - 1949), chuyên gia khảo cổ của EFEO, một trong những
người tiên phong có đóng góp quan trọng trong việc sưu tầm, nghiên
cứu di sản văn hóa Chăm. Tòa nhà đầu tiên của Bảo tàng Điêu khắc
Chăm được khởi công xây dựng vào năm 1915, hoàn thành trong
13


năm 1916 và chính thức mở cửa đón khách tham quan vào đầu năm
1919.
Sau khi chia tách tỉnh Quảng Nam - Đà Nẵng thành tỉnh
Quảng Nam và thành phố Đà Nẵng vào năm 1997, Bảo tàng Đà
Nẵng được thành lập lại theo Quyết định số 901/QĐ-UB ngày 09
tháng 4 năm 1997 của Uỷ ban nhân dân lâm thời thành phố Đà Nẵng.
2.1.2. Hệ thống bảo tàng của thành phố Đà Nẵng
Từ nay đến năm 2020, hệ thống bảo tàng trên địa bàn thành
phố Đà Nẵng bao gồm 4 bảo tàng cấp thành phố và hệ thống Bảo
tàng trực thuộc Quân khu 5 (Bảo tàng Hồ Chí Minh - Chi nhánh
Quân khu 5 và Bảo tàng Khu 5): Bảo tàng điêu khắc Chăm, bảo tàng
lịch sử Đà Nẵng, bảo tàng Mỹ thuật Đà Nẵng, bảo tàng Hải Dương
học Đà Nẵng, các bảo tàng tư nhân.
2.2. Phân tích thực trạng quản lý nhà nước đối với hệ thống
bảo tàng trên địa bàn thành phố Đà Nẵng
2.2.1. Thực trạng quy hoạch hệ thống bảo tàng trên địa bàn
thành phố Đà Nẵng
Triển khai và thực hiện về việc quy hoạch hệ thống bảo tàng
nói chung và hệ thống bảo tàng trên địa bàn thành phố Đà Nẵng nói
riêng theo văn bản số 3376/BVHTTDL-DSVH ngày 06/8/2016, Thứ
trưởng Bộ VHTTDL Đặng Thị Bích Liên đã ký gửi Bộ, ngành, tổ

Cơ sở quan trọng cho việc bảo tồn và phát huy di sản văn
hóa phi vật thể hiện nay là Luật di sản văn hóa 2001 và Luật sửa đổi,
15


bổ sung một số điều của Luật di sản văn hóa năm 2009 [27, 29]. Tuy
nhiên, chúng ta còn thiếu các văn bản dưới luật được xây dựng trên
cơ sở thống nhất ý kiến cộng đồng, để đảm bảo cho việc hướng dẫn,
thực thi luật ở địa phương, ví dụ như đối với công tác quản lý bảo
tàng dưới góc độ là di sản văn hóa phi vật thể.
2.2.3. Thực trạng tổ chức bộ máy quản lý hệ thống bảo tàng trên
địa bàn thành phố Đà Nẵng
Trong nhiều năm trở lại đây, không thể phủ nhận nỗ lực của
đại đa số cán bộ hệ thống bảo tàng Đà Nẵng đã tự học hỏi vươn lên
để tạo dựng nên những thiết chế văn hóa là những điểm đến hấp dẫn
đối với du khách như: Bảo tàng Điêu Khắc Chăm, Bảo tàng lịch sử
Đà Nẵng, Bảo tàng Quân khu 5… Đây là con số chưa nhiều về sự
thành công nhưng so với vài chục năm trước đã tạo nên dấu ấn
thương hiệu mà không nhiều quốc gia đang phát triển có được.
Tuy nhiên chúng ta cũng tự nhận thấy đội ngũ cán bộ của
bảo tàng còn rất thiếu, trình độ không đồng đều, nhiều nơi còn yếu
nhất là về trình độ ngoại ngữ và khả năng cập nhật sự phát triển của
khoa học bảo tàng nên chưa đáp ứng được yêu cầu đổi mới, hội nhập
quốc tế trên lĩnh vực này.
Để quản lý và vận hành có hiệu quả hệ thống bảo tàng thì
việc định hướng phát triển nguồn nhân lực bảo tàng Việt Nam nói
chung và hệ thống bảo tàng trên địa bàn thành phố Đà Nẵng nói
riêng mới đặt ra đã là muộn, nhưng muộn mà chuẩn bị tốt còn hơn
không làm gì cả và nhất định chúng ta sẽ thành công”.



nước tới lớp thanh niên, nhà khoa học trẻ ưu tú, đặt họ vào vị trí quan
trọng trong sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước.
2.2.6. Thực trạng thanh tra, kiểm tra và giám sát hoạt động quản
lý nhà nước đối với hệ thống bảo tàng
Thường xuyên thanh tra, kiểm tra và giám sát hoạt động
quản lý nhà nước đối với hệ thống bảo tàng cũng như việc kiểm tra
theo chương trình, tập trung vào những vấn đề trọng tâm, trọng
điểm của hoạt động hệ thống bảo tàng có vấn đề phức tạp. Nhận
thức của tổ chức về công tác kiểm tra, giám sát có chuyển biến rõ
rệt, thấy rõ sự cần thiết của công tác kiểm tra, giám sát, từ đó chủ
động xây dựng chương trình, kế hoạch, tổ chức lực lượng kiểm tra,
giám sát đã bám sát chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, quy chế làm
việc, phương hướng nhiệm vụ để chỉ đạo, hướng dẫn và kiểm tra
việc thực hiện công tác kiểm tra một cách toàn diện.
2.2.7. Tổng kết đánh giá thực trạng quản lý nhà nước đối với hệ thống
bảo tàng
Trong quản lý nhà nước về hệ thống bảo tàng, hàng năm,
UBND thành phố Đà Nẵng đã thực hiện công tác tổng kết và đánh giá,
thi đua và khen thưởng đối với hoạt động của hệ thống bảo tàng trên
địa bàn thành phố.
UBND thành phố đã phân công và xác định vai trò chủ đạo
cũng như trách nhiệm của từng cơ quan chuyên môn và đơn vị trong
trong hoạch định chính sách, chủ trương, đường lối, xây dựng kế
hoạch và hoàn thiện hệ thống chính sách và công cụ khuyến khích và
thúc đẩy phát triển nhân lực.
18


2.3. Đánh giá thực trạng quản lý nhà nước đối với hệ thống bảo

thống bảo tàng trên địa bàn thành phố Đà Nẵng hiện nay còn tồn tại
những hạn chế, thiếu sót trên là xuất phát từ những nguyên nhân
sau:
Hệ thống văn bản pháp luật về lĩnh vực quản lý hệ thống
bảo tàng còn thiếu, chưa đồng bộ. Sự hướng dẫn về nghiệp vụ của
Sở Văn hóa và Thể thao chưa kịp thời và thường xuyên.
Mặc dù nhận thức của các ngành, các cấp và toàn xã hội về
vai trò của toàn xã hội đối với hệ thống bảo tàng đã được nâng cao
nhưng chưa sâu sắc, toàn diện và cũng chưa được cụ thể hóa bằng
các biện pháp, kế hoạch và chương trình cụ thể.
Các tham luận cũng đã chỉ ra những nguyên nhân dẫn đến
những hiện trạng nêu trên. Bằng những lý luận sâu sắc cùng bài
học thực tế tại các bảo tàng, các tác giả đã nêu ra những nguyên
nhân, đó là việc đào tạo chưa đáp ứng được nhu cầu sử dụng, là
những bất cập trong sử dụng và quản lý nguồn nhân lực, là những
cơ chế chính sách còn thiếu và chưa phù hợp.
Tiểu kết chương 2

20


Chương 3
ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN
QUẢN LÝ NHÀNƯỚC ĐỐI VỚI HỆ THỐNG BẢO TÀNG
TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG
3.1. Quan điểm và định hướng hoàn thiện quản lý nhà nước đối
với hệ thống bảo tàng trên địa bàn thành phố Đà nẵng
3.1.1. Quan điểm của Đảng về phát triển văn hóa và di sản văn hóa
Để xây dựng và phát triển nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản
sắc dân tộc cần phải tập trung sức mạnh của toàn Đảng, của bộ máy

quản lý và chuyên môn đối với hệ thống bảo tàng
3.2.4. Tăng cường hố trợ ngân sách từ nguồn thu của thành phố
đối với hệ thống bảo tàng trên địa bàn thành phố Đà Nẵng
3.2.5. Cụ thể hóa chính sách khuyến khích thu hút nguồn lực
trong cộng đồng cho hoạt động của hệ thống bảo tàng
3.2.6. Mở rộng hợp tác quốc tế và áp dụng khoa học kỹ thuật đối
với hệ thống bảo tàng
3.2.7. Thanh tra, kiểm tra, giám sát được tiến hành thường
xuyên, kịp thời, xử lý nghiêm những sai phạm trong QLNN đối
với hệ thống bảo tàng
22


3.3. Một số khuyến nghị về điều kiện để thực thi giải pháp
3.3.1. Đối với chính quyền địa phương
3.3.2. Đối với Sở Văn hóa và Thể thao
Tiểu kết chương 3
KẾT LUẬN
Xuất phát từ thực tiễn quản lý nhà nước về hệ thống bảo tàng
trên địa bàn thành phố Đà Nẵng, luận văn thông qua cơ sở lý luận và
thực tiễn phản ánh được những bước chuyển rõ rệt và tích cực về
nhận thức về giá trị của hệ thống bảo tàng đối với đời sống, nhu cầu
hưởng thụ văn hóa của công chúng trong và ngoài nước. Đồng thời
đánh giá thực trạng quản lý nhà nước về hệ thống bảo tàng, đưa ra
những nhận xét, đánh giá về những mặt đạt được và những hạn chế,
nguyên nhân hạn chế trong việc quản lý nhà nước về phát triển hệ
thống bảo tàng. Do đó, việc hoàn thiện quản lý nhà nước về hệ thống
bảo tàng ở Đà Nẵng là nhiệm vụ quan trọng nhằm khắc phục những
hạn chế bất cập trong công tác quản lý nhà nước về hệ thống bảo
tàng.