MỤC LỤC
I.

MỞ

ĐẦU

2

................................................................................................
1. Lý do chọn đề tài: ...........................................................................
2.
Mục
đích
nghiên
cứu:

2
3

.....................................................................
3.
Đối
tượng

nghiên

cứu:

3



nghiên

...................................................................................
2. Thực trạng chất lượng học sinh học phân môn Thường thức
mĩ

thuật

cuối

năm

học

2016-2017.

4

.........................................................
2.1. Thuận lợi. .................................................................................
2.2. Những hạn chế khi giảng dạy phân môn thường thức mĩ

4

thuật. ..........................................................................................................

4

.

...........................................
3.4. Sử dụng có hiệu quả phương pháp tổ chức trò chơi trong
dạy học phân môn thường thức mỹ thuật. ................................................
3.5. Khai thác có hiệu quả kênh hình trong sách giáo khoa và sách

12

giáo viên. ....................................................................................................
4. Hiệu quả của sáng kiến. .................................................................
III. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ ..........................................................
1.
Kết
luận.

12
13
14
14

1


...........................................................................................
2.
Kiến
.........................................................................................
TÀI
LIỆU
THAM


Ngày nay, theo đà phát triển mạnh mẽ về kinh tế, thì nhu cầu của xã hội
chúng ta về kiến thức văn hoá - nghệ thuật ngày càng trở nên cần thiết. Để đáp
ứng yêu cầu học tập nâng cao trình độ học vấn, nâng cao trình độ văn hoá - thẩm
mĩ của học sinh, góp phần thực hiện đường lối giáo dục, đào tạo có hiểu biết
rộng, tay nghề cao và đời sống tinh thần phong phú.
Nhưng hiện nay việc giảng dạy mĩ thuật nói chung và phân môn thường
thức mĩ thuật nói riêng chưa được phát huy bởi nhiều nguyên nhân đó là trình độ
2


của giáo viên, cơ sở vật chất, đồ dùng dạy học, trường lớp thiết bị dạy học còn
nhiều hạn chế và bất cập. Do vậy, tình trạng chung của giờ thường thức mĩ thuật
là đơn điệu nhàm chán, học sinh thường có thái độ thờ ơ với giờ học này. Điều
đó cho thấy việc đổi mới phương pháp dạy – học trong trường THCS đối với
phân môn này còn chậm chạp, chưa đáp ứng được yêu cầu của ngành giáo dục
đào tạo hiện nay.
Để khắc phục vấn đề này các giáo viên mĩ thuật cần phải đưa ra các
phương án thích hợp làm cho giờ học thường thức mĩ thuật trở nên sinh động,
tạo sự hứng thú cho học sinh khi học phân môn này. Muốn đạt được mục đích
đó, trước hết những người làm công tác giảng dạy phải là những con người
yêu nghề có tinh thần nhiệt tình trong công tác giảng dạy, có lòng nhiệt huyết
với thế hệ trẻ, quan tâm đến các em học sinh, bồi dưỡng cho học sinh tinh
thần ham hiểu biết, đức tính hiếu học, ý thức trân trọng các tác phẩm công
trình mĩ thuật.
Trước những vấn đề nêu trên, tôi đã chọn đề tài "Một số giải pháp giúp
học sinh hứng thú học phân môn Thường thức Mĩ thuật ở trường trung học
cơ sở Thắng Quân”.
2. Mục đích nghiên cứu.
Nghiên cứu, đề xuất các giải pháp giúp học sinh hứng thú học phân môn
Thường thức mĩ thuật nhằm nâng cao chất lượng của môn học.


- Đọc tài liệu lý thuyết về cơ sở lý luận - Tập tài liệu lý thuyết
- Khảo sát thực trạng, tổng hợp số - Số liệu khảo sát đã
liệu thực tế
xử lý
- Trao đổi với đồng nghiệp đề xuất - Tập hợp ý kiến đóng
3


đến 10/10/2017

các biện pháp, các sáng kiến.

góp của đồng nghiệp

- Áp dụng thử nghiệm

- Hoạt động cụ thể

4

Từ 10/10 đến
14/10/2017

- Hệ thống hóa tài liệu, viết báo cáo

5

Từ 14/10 đến
15/10/2017

2. Thực trạng chất lượng học sinh học phân môn Thường thức mĩ
thuật ở trường trung học cơ sở Thắng Quân cuối năm học 2016-2017.
2.1. Thuận lợi:

4


Nhà trường luôn quan tâm và tạo điều kiện về cơ sở vật chất và tài liệu
chuyên môn cho việc giảng dạy bộ môn, bản thân luôn tìm tòi nghiên cứu tài
liệu tự nâng cao trình độ chuyên môn, luôn cố gắng đầu tư soạn giảng theo
phương phương pháp mới để hướng học sinh học một cách tích cực, chủ động
và sáng tạo. Sau đó tự rút kinh nghiệm của bản thân để có giải pháp thích hợp
cho tiết dạy sau được tốt hơn.
2.2. Những hạn chế khi giảng dạy phân môn thường thức mĩ thuật.
- Lịch sử Việt Nam và thế giới vô cùng phong phú và đa dạng. Từ xã hội
nguyên thuỷ cho đến ngày nay, mĩ thuật phát triển liên tục, không ngừng, loài
người đã chứng kiến sự ra đời của nhiều trào lưu, nhiều phong cách nghệ thuật
trải qua các thời kỳ khác nhau. Các tác phẩm mĩ thuật đa dạng được lưu giữ rất
nhiều ở các bảo tàng mĩ thuật trên thế giới. Phần lớn chúng ta mới chỉ đựơc xem
tranh, tượng đó qua các phiên bản, các ảnh chụp đen trắng hoặc màu rất nhỏ bé
trong các tuyển tập tranh tượng ( ví dụ: tác phẩm Mô - na – li – da của Lê - ô –
na đờ – Vanh xi).
Tôi cũng như các giáo viên mĩ thuật khác không tránh khỏi các hạn chế đó.
Do vậy chưa thể nói rằng mình đã hiểu biết một cách đầy đủ về nghệ thuật Việt
Nam và thế giới. Hơn nữa, có những nền nghệ thuật cổ đã bị mai một hoặc chỉ
còn tồn tại trên sách vở, thơ, văn.....đó là một khó khăn rất lớn khi giảng dạy
phân môn này.
- Cái hạn chế nữa của phân môn này là đồ dùng dạy học, tài liệu liên quan
đến bài dạy. Đồ dùng dạy học có một ý nghĩa vô cùng quan trọng đối với việc
dạy và học môn mĩ thuật nói chung và phân môn thường thức mĩ thuật nói riêng.

không cho học sinh xem hay chỉ xem một số ít hình ảnh nhỏ bé trong sách giáo
khoa nên đa số học sinh sau khi học thường không nhớ đựơc những tác phẩm,
công trình mĩ thuật của Việt Nam và thế giới. Nhưng cũng có rất nhiều giáo viên
chịu khó quan tâm và sưu tầm tranh ảnh liên quan đến bài học. Tuy nhiên đa
phần là những tranh ảnh trong sách báo, tạp chí có khung hình nhỏ bé chỉ phù
hợp cho giáo viên tham khảo còn nếu dùng làm trực quan giảng dạy thì không
phù hợp. Hiện nay công nghệ thông tin phát triển internet hỗ trợ rất nhiều cho
việc tìm kiếm tài liệu minh họa nhưng một số tranh lại không có trên mạng hoặc
là do trình độ sử dụng của giáo viên còn hạn chế hoặc là nếu tìm có thì cũng khó
bởi giáo viên không thể in tranh màu khổ lớn để dạy được vì rất tốn kém.
- Về phía học sinh đa phần là con em nhà nông kinh tế gia đình còn khó
khăn, chưa có điều kiện tiếp xúc với công nghệ thông tin nhiều, sách báo còn
hạn chế nên không có cơ hội tìm hiểu sâu hơn các tác phẩm, tác giả trong phân
môn thường thức mĩ thuật nên khó khăn trong tiết học thường thức mĩ thuật.
Trước tình trạng trên, là một giáo viên giảng dạy bộ môn Mĩ thật để thực
hiện một tiết dạy Thường thức mĩ thuật và học sinh thích học phân môn Thường
thức mĩ thuật là điều quan trọng.
2.3. Định hướng chung của đề tài.

6


Sau khi học xong phân môn Thường thức mĩ thuật năm học 2016-2017 tôi
làm trắc nghiệm nhỏ như sau:
* Em hãy nêu suy nghĩ của mình qua tiết học vừa rồi?
* Em có thích học phân môn này không?
* Hãy nêu tên một số công trình tiêu biêu hoặc tác giả tác phẩm tiêu biểu
của Việt Nam và thế giới đã được học?
Đa số các em không thích học phân nôn này, với các em thích học chỉ
khoảng 40% học sinh. Bảng khảo sát trắc nghiệm kết quả cuối năm học 20162017 cụ thể như sau:

dung bài
học

Ghi nhớ
Ghi nhớ
50% đến
60% đến
dưới
dưới 80%
60% bài
bài học
học

Chưa đạt (tỷ lệ %)
Ghi nhớ
30% đến
dưới
50% bài
học

Ghi nhớ
dưới
30% bài
học

34

5

12


(42,2)

(7%)

(15,4%)

(71,8%)

(4,2%)

(1,4%)

40

7

15

76

3

1

(39,1)

(7,2%)

(13,1%)


Với kết quả như thế tôi quyết định thử áp dụng một vài giải pháp để giúp
học sinh học tốt hơn phân môn này. Cuối cùng lấy kết quả điều tra so sánh với
kết quả ban đầu.
3. Các giải pháp giúp học sinh hứng thú học phân môn Thường thức
mĩ thuật ở trường trung học cơ sở Thắng Quân năm học 2017-2018.
Nội dung cơ bản của phân môn thường thức mĩ thuật: Giới thiệu, phân tích
tác phẩm mĩ thuật Việt Nam, thế giới: Sơ lược về mĩ thuật Việt Nam thời kì cổ
7


đại, thời Lý, thời Trần, thời Lê, thời Nguyễn và thời hiện đại, mĩ thuật thế giới
thời cổ đại (Ai Cập, Hy Lạp, La Mã); Mĩ thuật thời Phục hưng , mĩ thuật hiện
đại phương tây, mĩ thuật một số nước ở vùng Châu Á (Ấn Độ, Trung Quốc, Nhật
Bản, Lào, Campuchia), Các bài thường thức mĩ thuật SGK thường tập trung vào
giới thiệu các nền mĩ thuật tiêu biểu, nêu những đặc điểm cơ bản.
Để bài dạy có hiệu quả tôi thực hiện một số giải pháp sau:
3.1. Đổi mới phương pháp dạy:
Đổi mới là một khái niệm dễ hiểu mà khó làm, mỗi một giáo viên phải tự
tìm ra cho mình một cách dạy như thế nào để phù hợp với điều kiện, khả năng
của mình mà vẫn tạo ra được một giờ học sôi nổi thiết thực? Trong quá trình
giảng dạy tại trường trung học cơ sở tôi đã tự rút ra một số giải pháp mà giáo
viên mĩ thuật có thể thực hiện đựơc trong điều kiện hiện nay đáp ứng được yêu
cầu đổi mới của ngành giáo dục và đào tạo.
- Sử dụng tốt đồ dùng dạy học: Đối với phân môn thường thức mĩ thuật
việc sử dụng đồ dùng dạy học là một phần quan trọng trong một tiết dạy. Vì
ngôn ngữ của mĩ thuật là hình ảnh, là trực quan sinh động cụ thể. Do đó phát
huy tối đa hiệu quả đồ dùng dạy học là một trong những phương pháp đổi mới
tốt nhất.
- Sử dụng tranh ảnh minh hoạ: Việc sử dụng tranh ảnh minh hoạ trong giờ

- Sử dụng và khai thác có hiệu quả mạng Internet của nhà trường vào phân
môn thường thức mĩ thuật: Sử dụng và khai thác mạng Internet trong dạy học mĩ
thuật là một phương tiện ít người nhắc tới do nhiều nguyên nhân đó là để thực
hiện được trước hết phải có đủ phương tiện vật chất (máy tình xách tay có kết
nối wifi tốc độ ổn định, điện thoại thông minh, máy chiếu, ...) và người sử dụng
phải thành thạo, linh hoạt trong mở hình ảnh trên mạng Internet hoặc có thể lưu
hình ảnh về máy tính trước khi sử dụng. Sự hiện diện hình ảnh trực tiếp trên
mạng Internet giúp cho học sinh và giáo viên gần như trực tiếp quan sát các
công trình, tác phẩm nghệ thuật nên tạo được hứng thú cho học sinh.
+ Kết quả: Nếu giáo viên biết sử dụng phương pháp đổi mới kết hợp đồ
dùng dạy học mĩ thuật phong phú và đa dạng sẽ tránh được việc học một chiều
nghĩa là giáo viên thuyết trình học sinh nghe và tưởng tượng một cách mơ hồ về
kiến thức đã học, không tạo được giờ học sôi nổi và hứng thú cho học sinh.
Ngược lại nếu có nhiều đồ dùng dạy học, học sinh sẽ phát huy tính tích cực, tự
giác có thể đưa ra nhận xét, cảm xúc của mình về từng giai đoạn mĩ thuật, cuộc
đời sáng tác và các tác phẩm nghệ thuật một cách khách quan và tổng hợp.
3.2. Đưa ra cách thức tổ chức một tiết dạy:
Có nhiều cách dạy, cách học thường thức mĩ thuật nhưng “Dạy học như thế
nào để có hiệu quả” là câu hỏi luôn đặt ra cho người giáo viên nói chung và giáo
viên mĩ thuật nói riêng. Trước hết, phải xác định rõ công việc của giáo viên và
học sinh.

9


- Vai trò của giáo viên khi dạy thường thức mĩ thuật: Chuẩn bị tranh ảnh,
mẫu, băng hình. Nghiên cứu chương trình môn lịch sử, tìm ra những nội dung có
liên quan về hoàn cảnh lịch sử, về sự phát triển kinh tế, văn hoá, các công trình,
các tác phẩm mĩ thuật. Chuẩn bị trước những tài liệu có liên quan đến các tác
phẩm mĩ thuật, tìm xuất xứ – tác phẩm – tác giả, hoàn cảnh ra đời, sự nghiệp


bổ sung vừa có tính chất nhắc lại, gói lại, vừa mở rộng thêm làm cho nhận thức
của học sinh sâu sắc và phong phú hơn. Ngoài tranh ảnh giới thiệu ở sách giáo
khoa, ở bộ đồ dùng dạy học, giáo viên còn yêu cầu học sinh sưu tầm thêm và gợi
ý học sinh phân tích, tự ghi chép nội dung theo cảm nhận riêng.
+ Kết quả: Cách học này có nhiều điều bổ ích vì:
- Học sinh có ý thức tìm tòi tự nhiên để học tập, gắn kết giữa học và hành,
nhà trường và xã hội.
- Hình thành ở học sinh tính tự giác trong học tập, phát triển khả năng độc
lập tư duy, suy nghĩ sáng tạo.
- Bồi dưỡng năng lực ghi chép theo cảm nhận riêng không quá lệ thuộc vào
sách và các tài liệu có sẵn. Tự học, tự tìm tài liệu, tự tìm phương pháp học và tổ
chức học tập, đánh giá dưới sự điều hành của giáo viên.
3.3. Giáo viên tự bồi dưỡng kiến thức:
Như chúng ta đã biết, kết quả học tập của học sinh phụ thuộc rất nhiều vào
sự giàu có kiến thức, vào nghệ thuật truyền đạt của giáo viên. Việc nâng cao và
tự bồi dưỡng trình độ của giáo viên là việc làm cần thiết và phải được làm liên
tục có hệ thống. Trước hết giáo viên phải hiểu sâu về mĩ thuật Việt Nam và thế
giới, đánh giá các tác phẩm một cách khách quan và chính xác tự tìm được đối
với phân môn này. Muốn vậy người giáo viên phải tìm hiểu kỹ hơn qua các tài
liệu có liên quan như:
- Lược sử mĩ thuật học (Chu Quang Trứ – Phạm Thị Chỉnh – Nguyễn Thái
Lai) giáo trình đào tạo giáo viên THCS hệ cao đẳng sư phạm, NXB Giáo dục
năm 1998;
- Phương pháp giảng dạy mĩ thuật (Nguyễn Quốc Toản) – NXB Giáo dục tái
bản năm 2001. - Nét đẹp đình làng (Lê Thanh Đức) – NXB Giáo dục năm 2001;
- Giáo trình lịch sử mĩ thuật thế giới (Nguyên Trân) – NXB Mỹ thuật 1996;
- Lịch sử mĩ thuật thế giới (Phạm Thị Chỉnh) – 1998;
- Nghệ thuật phục hưng – NXB 1998 - Mĩ thuật thời Lê – NXB 1998 - Mĩ
thuật của người Việt (Nguyễn Quân, Phan Cẩm Thượng) – NXB Mĩ thuật 1989;

học mà giáo viên có thể chọn những hình thức chơi phù hợp.
Ví dụ như trong bài 8 lớp 7: “Giới thiệu về một số công trình tiêu biểu của
Mĩ thuật thời Trần”. Mục tiêu của bài học là giúp các em có thêm những hiểu
biết về những công trình tiêu biểu của Mĩ thuật thời Trần, cùng với những đóng
góp to lớn của triều đại nhà Trần với nền nghệ thuật ở nước ta.
Chính từ bài học này, học sinh sẽ cảm nhận được vẻ đẹp của những công
trình Mĩ thuật thời Trần, xây dựng thái độ, tình cảm yêu mến, trân trọng những
giá trị của lịch sử của nền mỹ thuật Việt Nam.
12


3.5. Khai thác có hiệu quả kênh hình trong sách giáo khoa và sách giáo viên:
- Giáo viên chia nhóm, yêu cầu học sinh đọc sách giáo khoa, xem tranh
trong sách giáo khoa và thảo luận theo phiếu bài tập mà giáo viên đã chuẩn bị,
sau đó học sinh trình bày kết quả thảo luận, giáo viên chốt lại phần học sinh vừa
trình bày, cuối giờ học yêu cầu học sinh thi vẽ hoặc viết, ví dụ:
+ Em hãy vẽ lại mặt trống đồng Đông Sơn (bài 2 lớp 6)
+ Em hãy viết một đoạn văn ngắn miêu tả vẻ đẹp của tượng phật Bà Quan
Âm nghìn mắt nghìn tay (bài 5 lớp 8)
Như vậy giờ học không kém phần hấp dẫn đối với học sinh mà giáo viên
thoát ra khỏi tâm lí nặng nề về thiếu tranh ảnh tài liệu minh họa. Tóm lại nếu
giáo viên biết sử dụng sách giáo khoa và sách giáo viên chúng ta vẫn có thể có
giờ học tích cực và hiệu quả.
4. Hiệu quả của sáng kiến
Qua quá trình nghiên cứu và dạy thử nghiệm áp dụng giải pháp, bản thân
tôi nhận thấy sự phù hợp và mang lại hiệu quả đáng kể. Cụ thể đó là:
- Giờ học phân môn Thường thức mĩ thuật đã không gây nhàm chán cho
học sinh do các em đã có được hứng thú hơn trong việc khai thác những nội
dung mới của bài học qua sự chuẩn bị chi tiết của giáo viên.
- Thông tin tiếp nhận được của học sinh về bài học phong phú, đa dạng và

Ghi nhớ
50% đến
60% đến
dưới
dưới 80%
60% bài
bài học
học
33
13

46

Chưa đạt (tỷ lệ %)
Ghi nhớ
30% đến
dưới
50% bài
học

Ghi nhớ
dưới
30% bài
học

3

1



57

2

1

(61,2)

(12,5%)

(22,5%)

(61,2%)

(2,5%)

(1,2%)

57

12

22

58

2

(60,8)


thích học phân môn Thường thức mĩ thuật lên đến trên 60% học sinh.
So sánh kết quả của 2 lần khảo sát ta thấy rõ ngay sự tiến bộ. Qua thời gian
áp dụng sáng kiến cho thấy đó là một tín hiệu đáng mừng, khẳng định rằng: Giải
pháp giúp học sinh hứng thú học phân môn Thường thức mĩ thuật trong môn Mĩ
thuật tại trường trung học cơ sở Thắng Quân là giải pháp tiến bộ, phù hợp và
đúng đắn. Hy vọng đây sẽ là một giải pháp được áp dụng lâu dài và sâu rộng.
Giúp giáo viên ngày càng hoàn thiện và tổ chức giờ học thường thức mĩ thuật
học có hiệu quả, giảm bớt gánh nặng nhàm chán của học sinh, nâng cao chất
lượng giảng dạy, đúng với tinh thần về việc đổi mới mà Bộ Giáo dục đã đề ra.
* Bài học kinh nghiệm:
Với một số giải pháp trên, nếu giáo viên sử dụng tốt, linh hoạt, hài hòa thì
giờ học sẽ sôi nổi, học sinh tiếp thu nhanh hơn, hiệu quả hơn, dần dần cảm nhận
được cái đẹp, cái hay trong tác phẩm cũng như trong cuộc sống.
Trong thời gian nghiên cứu và áp dụng sáng kiến tôi đã tìm ra những
phương pháp và kinh nghiệm giúp học sinh hứng thú trong học phân môn
“Thường thức mĩ thuật” nhằm giúp học sinh học tập tích cực, chủ động chiếm
lĩnh tri thức, nâng cao khả năng tích hợp, quan sát, vận dụng các kỹ năng vào tìm
hiểu nội dung bài học. Từ đó học sinh cũng hứng thú học bộ môn Mĩ thuật hơn.
III. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
1. Kết luận.
Thường thức mỹ thuật là phân môn khó, đòi hỏi cả giáo viên và học sinh
cần có sự đầu tư, chuẩn bị chu đáo về mọi mặt, phải không ngừng sự tư duy và
sáng tạo để truyền đạt nhanh, tiếp thu nhanh, liên hệ thực tiễn tốt.
14


Tất cả các bộ môn khi giảng dạy đòi hỏi người giáo viên phải chuẩn bị tốt
các thao tác lên lớp, sử dụng hài hòa, linh hoạt các phương pháp dạy học, tự tìm
tòi, sưu tầm tư liệu tham khảo để làm phong phú nội dung bài giảng, giúp học
sinh có sự cảm nhận "Từ trực quan sinh động đến tư duy trừu tượng", kích thích

TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Bài giảng Mĩ thuật phương pháp giảng dạy mĩ thuật - Hồ Văn Thùy Nhà xuất bản giáo dục - 2002.
2. Hướng dẫn thực hiện chuẩn kiến thức, kĩ năng môn Mĩ thuật trung học
cơ sở - Nguyễn Lãng Bình, Nguyễn Hải Châu, Triệu Khắc Lễ, Đàm Luyện - Nhà
xuất bản giáo dục Việt Nam.
3. Một số vấn đề đổi mới phương pháp dạy học môn Mĩ Thuật trung học cơ
sở - Đàm Luyện, Nguyễn Quốc Toản, Bạch Ngọc Diệp - viện khoa học giáo dục
Việt Nam - Bộ giáo dục và đào tạo. Dự án phát triển Giáo dục trung học cơ sở II
- Bộ Giáo dục và Đào tạo.
4. Sách giáo khoa Âm nhạc và Mĩ Thuật; Sách giáo viên Mĩ Thuật khối
6,7,8,9 - Bộ giáo dục và Đào tạo - Nhà xuất bản giáo dục.

16


17