Header Page 1 of 128.

Sự độc lập trong hoạt động xét xử của tòa án tại
Việt Nam
Vũ Thị An

Khoa Luật
Luận văn ThS. Chuyên ngành: Luật kinh tế; Mã số: 60 38 01
Người hướng dẫn: GS.TS. Nguyễn Đăng Dung
Năm bảo vệ: 2010
Abstract: Chương 1: Độc lập của toà án là một nguyên tắc của Nhà nước pháp quyền. Chương
2: Thực trạng nguyên tắc độc lập xét xử của tòa án ở Việt Nam. Chương 3: Những đề xuất cụ thể
để đảm bảo thực hiện nguyên tắc độc lập xét xử tại Việt Nam
Keywords: Tòa án; Pháp luật Việt Nam; Hoạt động xét xử
Content:

MỞ ĐẦU

1. Tính cấp thiết của đề tài
Trong thời gian qua, Đảng và Nhà nước ta luôn quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo công tác tư pháp
nói chung và cải cách tư pháp nói riêng. Ngày 02-01-2002, Bộ Chính trị đã ra Nghị quyết 08NQ/TW về “Một số nhiệm vụ trọng tâm công tác tư pháp trong thời gian tới” nhằm giải quyết
một bước những hạn chế, vướng mắc bức xúc nhất của công tác tư pháp đã tồn tại trong nhiều
năm; tiếp đó, đã ban hành Nghị quyết 49-NQ/TW ngày 02-06-2005 về Chiến lược cải cách tư
pháp đến năm 2020 nhằm đổi mới đồng bộ, toàn diện nền tư pháp nước nhà. Trong công cuộc cải
cách tư pháp Đảng ta đã xác định trong hệ thống các cơ quan tư pháp: Toà án có vị trí trung tâm
và xét xử là hoạt động trọng tâm.

luan van thac si - luan van kinh te - khoa luan - tai lieu -Footer Page 1 of 128.


Header Page 2 of 128.



Header Page 3 of 128.
Công tác nghiên cứu những vấn đề lý luận về mối quan hệ của nguyên tắc độc lập xét xử
với điều kiện đặc thù nhất nguyên chính trị và thực thi thống nhất quyền lực nhà nước ở nước ta
nhằm tạo cơ sở khoa học cho việc nhận thức đúng, chính xác về vai trò của toà án cũng như sự
độc lập xét xử, từ đó thể chế hoá đầy đủ đường lối, chủ trương của Đảng và Nhà nước ta về cải
cách tư pháp, phù hợp với pháp luật quốc tế vẫn chưa được làm sáng tỏ.
Với những lý do trên, việc nghiên cứu Sự độc lập trong hoạt động xét xử của Tòa án tại
Việt Nam, nhằm kiến nghị các giải pháp bảo đảm thực thi có hiệu quả nguyên tắc hiến định về
độc lập xét xử trên cơ sở phân tích, so sánh, đánh giá có hệ thống và khoa học những vấn đề lý
luận và thực tiễn về độc lập xét xử ở Việt Nam là hết sức cấp thiết.
2. Cơ sở khoa học và thực tiễn của đề tài
Với mục tiêu “Xây dựng nền tư pháp trong sạch, vững mạnh, dân chủ, nghiêm minh, bảo
vệ công lý, từng bước hiện đại, phục vụ nhân dân, phụng sự Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa”
[3, tr.1], Chiến lược cải cách tư pháp đã xác định tổ chức các cơ quan tư pháp hợp lý, khoa học
và hiện đại, trong đó, xác định Toà án có vị trí trung tâm và xét xử là hoạt động trọng tâm. Theo
định hướng của Chiến lược cải cách Tư pháp, sẽ tiến tới tổ chức hệ thống Toà án theo thẩm
quyền xét xử, không phụ thuộc vào đơn vị hành chính, sẽ có toà sơ thẩm, toà phúc thẩm, toà
thượng thẩm và Toà án nhân dân tối cao. Do vậy, việc thực hiện đề tài nghiên cứu Sự độc lập
trong hoạt động xét xử của Tòa án tại Việt Nam có cơ sở khoa học và thực tiễn chủ yếu sau đây:
1. Mặc dù nguyên tắc về sự độc lập của hoạt động xét đã được quy định ngay từ Hiến pháp
1946 và khẳng định trong tất cả các Hiến pháp tiếp theo, tuy nhiên, trên thực tế, về tổ chức và
hoạt động của các cơ quan nhà nước, các thiết chế chính trị, đặc biệt là của Đảng vẫn còn có quá
nhiều "áp lực" đối với hệ thống tư pháp và hoạt động xét xử. Vai trò và vị trí của Toà án trong cơ
chế quyền lực chưa thực sự xứng đáng với chức năng, nhiệm vụ của nó trong cơ chế của nhà
nước pháp quyền Việt Nam xã hội chủ nghĩa. Cần có sự thay đổi cơ bản về các phương thức thực
hiện sự lãnh đạo của Đảng đối với Toà án cũng như toàn bộ hệ thống Tư pháp để đảm bảo sự độc
lập của hoạt động xét xử.
2. Về các nghiên cứu khoa học trong nước, hiện nay mới có một số bài nghiên cứu về một

1. Tại sao trong Nhà nước pháp quyền, toà án phải độc lập
2. Những yêu cầu của toà án độc lập

luan van thac si - luan van kinh te - khoa luan - tai lieu -Footer Page 4 of 128.


Header Page 5 of 128.
3. Toà án độc lập ở một số quốc gia điển hình
Chương 2: Thực trạng nguyên tắc độc lập xét xử của tòa án ở Việt Nam. Chương này làm
rõ hai nội dung lớn nhất:
1. Khái quát về hệ thống toà án Việt Nam qua các bản Hiến pháp
2. Thực trạng nguyên tắc độc lập xét xử của toà án tại Việt Nam.
Chương 3: Những đề xuất cụ thể để đảm bảo thực hiện nguyên tắc độc lập xét xử tại Việt
Nam
5. Phương pháp nghiên cứu
Đề tài được nghiên cứu trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa Mác Lê Nin và tư
tưởng Hồ Chí Minh.
Các phương pháp nghiên cứu cụ thể như: giải thích, so sánh, phân tích, tổng hợp … cũng
sẽ được sử dụng để hoàn thành mục tiêu của đề tài.
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tiếng Việt
1.

Nguyễn Ngọc Bích (2007), "Bài biện hộ cho ông chánh án", Tạp chí Tiasangonline, ngày
03/2, tr.5.

2.

Bộ chính trị (2002), Nghị quyết 08-NQ/TW ngày 02/01/2002 về một số nhiệm vụ trọng tâm


8.

Đảng cộng sản Việt Nam (2006), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X , Nxb
Chính trị Quốc gia, Hà Nội.

9.

Phạm Hồng Hải (2003), "Một số biện pháp bảo đảm thực hiện nguyên tắc “Khi xét xử, thẩm
phán và hội thẩm độc lập và chỉ tuân theo pháp luật", Tạp chí Nhà nước và pháp luật, (5),
Hà Nội.

10. Hà Thị Mai Hiên (2008), Nguyên tắc tổ chức của toà án và và sự độc lập của hoạt động xét
xử, Tham luận tại Hội thảo về sự độc lập trong hoạt động xét xử của toà án tại Việt Nam, Hà
Nội.
11. Tô Văn Hoà (2007), Tính độc lập của toà án, Luận án Tiến sĩ Luật học, Đại học Luật Hà
Nội, Hà Nội.
12. Vũ Đình Hoè (2001), Pháp quyền nhân nghĩa Hồ Chí Minh, Nxb Thông tin, Hà Nội.
13. Nguyễn Mạnh Kháng (2008), Chức năng tố tụng của toà án và vấn đề độc lập của hoạt
động xét xử, Tham luận tại Hội thảo về sự độc lập xét xử của toà án tại Việt Nam, Hà Nội.
14. Khoa Luật - Đại học Quốc gia Hà Nội (2005), Giáo trình lý luận chung về Nhà nước và
Pháp luật, Nxb Đại học Quốc Gia Hà Nội, Hà Nội.
15. Trần Thúc Linh (1974), Danh từ pháp luật lược giải, NXB Khai Trí, Hà Nội.
16. Montesquieu (1996), bản dịch của Hoàng Thanh Đạm, Tinh thần pháp luật, Nxb Giáo dục,
Hà Nội.
17. Phạm Duy Nghĩa (2008), Cơ quan tư pháp trong bộ máy nhà nước, Tham luận tại Hội thảo
về sự độc lập trong hoạt động xét xử của toà án tại Việt Nam, Hà Nội.
18. Nguyễn Như Phát (2004), "Một số ý kiến về cải cách tư pháp ở Việt Nam trong giai đoạn
hiện nay", Tạp chí nhà nước và pháp luật, (3), Hà Nội.
19. Đinh Văn Quế (2000), "Đổi mới tổ chức và hoạt động của toà án nhân dân: Những vấn đề lý