BỘ TÀI CHÍNH
TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÀI CHÍNH – MARKETING
KHOA MARKETING
------

THỰC HÀNH NGHỀ NGHIỆP 2
Đề tài

NGHIÊN CỨU CÁC YẾU TỐ ẢNH
HƯỞNG
TỚI QUYẾT ĐỊNH LỰA CHỌN VIỆC
LÀM
SAU KHI RA TRƯỜNG CỦA SINH
VIÊN
KHỐI NGÀNH KINH TẾ TẠI TP HỒ CHÍ
MINH


TP Hồ Chí Minh – Năm 2017


BỘ TÀI CHÍNH
TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÀI CHÍNH – MARKETING
KHOA MARKETING
------

THỰC HÀNH NGHỀ NGHIỆP 2
Đề tài

NGHIÊN CỨU CÁC YẾU TỐ ẢNH
HƯỞNG

…...
……………………………………………………………………………………...
………………………………………………………………………………………
…...
……………………………………………………………………………………...
………………………………………………………………………………………
…...
……………………………………………………………………………………...
………………………………………………………………………………………
…...
……………………………………………………………………………………...
………………………………………………………………………………………
…...
……………………………………………………………………………………...


………………………………………………………………………………………
…...
……………………………………………………………………………………...
…………………………………

ThS. Nguyễn Thái Hà


MỤC LỤC

CHƯƠNG 1 GIỚI THIỆU VỀ ĐỀ TÀI...............................................................1
1.1.

Lý do chọn đề tài.............................................................................1

2.1.1. Khái niệm quyết định...................................................................8
2.1.2. Khái niệm sinh viên.......................................................................9
2.1.3. Khái niệm việc làm.......................................................................10
2.1.4. Nơi làm việc......................................................................................11
2.1.5. Thị trường lao động.....................................................................11
2.2.

Thực trạng việc làm của sinh viên mới ra trường......13

2.3.

Mô hình lý thuyết nền tảng.....................................................15

2.3.1. Thuyết hành động hợp lý (TRA)............................................15
2.3.2. Thuyết hành vi hoạch định (TPB)........................................16
2.3.3. Thuyết xã hội hóa.........................................................................19
2.4.

Mô hình nghiên cứu tham khảo............................................20

2.4.1. Lý thuyết mật mã Holland........................................................20
2.4.2. Lý thuyết cây nghề nghiệp......................................................21


2.4.3. Lý thuyết phát triển nghề nghiệp theo giai đoạn......23
2.4.4. Lý thuyết ngẫu nhiên có kế hoạch......................................25
2.4.5. Mô hình lập kế hoạch nghề.....................................................26
2.4.6. Mô hình lý thuyết hệ thống.....................................................27
2.5.



Quy trình nghiên cứu.........................................................................40

3.2.

Nghiên cứu sơ bộ....................................................................................41


3.3.

Nghiên cứu chính thức...........................................................................41

3.3.1.

Thiết kế mẫu nghiên cứu.......................................................................41

3.3.2.

Thiết kế bảng câu hỏi.............................................................................42

3.4.

Thực hiện nghiên cứu............................................................................44

3.4.1.

Kiểm định độ tin cậy thang đo..............................................................44

3.4.2.


Kết quả khảo sát số công việc đã làm việc của đáp viên.....................52

4.1.6.

Kết quả khảo sát thu nhập của đáp viên..............................................53

4.1.7.

Kết quả khảo sát giới tính của đáp viên...............................................54

4.1.8.

Kết quả khảo sát độ tuổi của đáp viên.................................................54

4.2.

Kiểm định độ tin cậy thang đo..............................................................55

4.2.1.

Thang đo Môi trường............................................................................55

4.2.2.

Thang đo Chuẩn chủ quan....................................................................56

4.2.3.

Thang đo Nhà trường............................................................................56



Kiểm định giả thuyết mô hình..............................................................64

4.4.1.

Kiểm định tương quan..........................................................................64

4.4.2.

Mô hình hồi quy.....................................................................................65

4.5.

Kiểm định sự khác biệt trong quyết định lựa chọn nghề nghiệp........71

4.5.1.

Kiểm định theo trường học...................................................................71

4.5.2.

Kiểm định theo nghề nghiệp đã chọn...................................................72

4.5.3.

Kiểm định theo giới tính........................................................................73

4.5.4.

Kiểm định theo độ tuổi..........................................................................74

Bảng 4.13 Kết quả EFA thang đo yếu tố quyết định chọn việc làm.........62
Bảng 4.14 Phân nhóm và đặt tên các biến độc lập...................................62
Bảng 4.15 Phân nhóm và đặt tên biến phụ thuộc.....................................64


Bảng 4.16 Kết quả kiểm định tương quan................................................65
Bảng 4.17 Bảng kết quả hồi quy.............................................................66
Bảng 4.18 Bảng kết quả hồi quy điều chỉnh...........................................66
Bảng 4.19 Hệ số ý nghĩa của mô hình.....................................................67
Bảng 4.20 Kết quả phân tích ANOVA của mô hình.................................68
Bảng 4.21 Kết quả kiểm định Levene......................................................71
Bảng 4.22 Phân tích ANOVA đối với các trường.....................................72
Bảng 4.23 Kết quả kiểm định Levene......................................................72
Bảng 4.24 Phân tích ANOVA đối với các ngành nghề.............................72
Bảng 4.25 Kết quả kiểm định Levene......................................................73
Bảng 4.26 Phân tích ANOVA đối với hai giới.........................................73
Bảng 4.27 Kết quả kiểm định Levene......................................................74
Bảng 4.28 Phân tích ANOVA đối với các độ tuổi....................................74


MỤC LỤC HÌNH
Hình 2.1 Mô hình thuyết hành động hợp lý (TRA)..............16
Hình 2.2 Mô hình thuyết hành vi hoạch định (TPB)...........17
Hình 2.3 6 nhóm tính cách theo lí thuyết mật mã Holland
.............................................................................................................21
Hình 2.4 Mô hình lý thuyết cây nghề nghiệp.......................22
Hình 2.5 Mô hình phát triển nghề nghiệp theo các giai
đoạn của cuộc đời.........................................................................24
Hình 2.6 Các yếu tố ảnh hưởng trong mô hình lập kế
hoạch nghề......................................................................................27

Điều này làm suy giảm sự tăng trưởng kinh tế của một đất nước và
nảy sinh nhiều vấn đề mới bởi nền kinh tế thị trường không chỉ tác
động trực tiếp đến sinh viên mà còn tác động đến nhận thức của
các bậc cha mẹ. Việc lựa chọn cho con cái học cái gì, ra làm nghề
gì, có trái với sở trường cũng như sự đam mê yêu thích của con cái
họ hay không, điều này ít nhiều ảnh hưởng đến việc lựa chọn nghề
nghiệp của sinh viên trước khi ra trường.
Mỗi cá nhân từ khi sinh ra và lớn lên đều mong muốn có được
một việc làm ổn định và yêu thích. Mỗi gia đình đều mong muốn
kỳ vọng con cái trưởng thành và có một việc làm ổn định. Mỗi
Quốc gia đều mong muốn giải quyết triệt để tình trạng thất nghiệp
thiếu việc làm, duy trì một xã hội tăng trưởng về kinh tế, ổn định
về an ninh. Để đạt được những mong muốn trên mỗi cá nhân
cũng như gia đình đều có những hướng đi riêng.
Sinh viên ngày nay đang thiếu đi nhiều kỹ năng và có lối sống
nhanh, thực dụng. Cả nước có khoảng 63% sinh viên thất nghiệp vì
thiếu kỹ năng. Thực tế cho thấy, nhiều sinh viên tốt nghiệp loại
khá, giỏi tại những trường đại học có tiếng trong nước nhưng khi
xin việc làm lại bị các doanh nghiệp trong và ngoài nước từ chối vì

1


năng lực chuyên môn còn thấp. Qua khảo sát tại những hội chợ
việc làm trong một vài năm gần đây, các đơn vị tuyển dụng cũng
chỉ chọn cho mình 5-10 sinh viên trong khoảng 1.000 sinh viên
ứng tuyển.
Theo Tiến sĩ Lê Đông Phương, Giám đốc Trung tâm nghiên cứu
Giáo dục và Nghề nghiệp, Viện Giáo dục Việt Nam thì giáo dục đại
học ở nước ta phát triển quá nhanh. Chưa đầy 20 năm, nước ta đã

thích hợp với chuyên môn và năng lực của họ. Để từ đó, đảm bảo
cho cơ cấu nghề nghiệp của xã hội được tái sản xuất và vận hành
một cách suôn sẻ.
Xuất phát từ những mong muốn trên đề tài: “Nghiên cứu các
yếu tố ảnh hưởng tới việc quyết định lựa chọn việc làm sau
khi ra trường của sinh viên khối ngành kinh tế.” nhằm tìm
hiểu động cơ học tập, định hướng cho công việc của sinh viên sau
khi ra trường như thế nào và những yếu tố tác động đến định
hướng nghề nghiệp của sinh viên hiện nay.
Đề tài mong muốn góp phần làm sáng tỏ thực trạng, những
yếu tố tác động và xu hướng chọn nghề của tầng lớp sinh viên.
Tóm lại, đề tài “Nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng tới việc
quyết định lựa chọn việc làm sau khi ra trường của sinh
viên khối ngành kinh tế.” được lựa chọn trên cơ sở tìm hiểu
những yếu tố ảnh hưởng đến việc lựa chọn việc làm của sinh viên
khối ngành kinh tế, từ đó đề xuất các giải pháp giúp sinh viện lựa
chọn việc làm thích hợp, thúc đẩy phát triển nền kinh tế quốc gia.
1.2.Mục tiêu nghiên cứu
Nhóm xác định mục tiêu nghiên cứu cho đề tài này như sau:
Một là, xác định những yếu tố ảnh hưởng đến việc lựa chọn
việc làm của sinh viên khối ngành kinh tế và phát triển thang đo
chong những yếu tố này để phục vụ nghiên cứu.

3


Hai là, đo lường mức độ ảnh hưởng (tầm quan trọng) của từng
yếu tố ảnh hưởng tới việc quyết định lựa chọn việc làm sau khi ra
trường của sinh viên khối ngành kinh tế.
Ba là, tìm kiếm, đề xuất một số kiến nghị rút ra từ nghiên cứu

nhóm tác giả và nhóm sinh viên đã học tập tại trường Đại học
Tài Chính - Marketing (10 người), theo dàn bài thảo luận nhóm
tập trung do tác giả xây dựng, nhằm vừa khám phá vừa khẳng
định các yếu tố ảnh hưởng đến việc lựa chọn việc làm sau khi
ra trường của sinh viên khối ngành kinh tế, cùng các biến
quan sát để đo lường những yếu tố này.
- Nghiên cứu chính thức là một nghiên cứu định lượng được thực
hiện

nhằm

đánh

giá độ tin cậy và giá trị (giá trị hội tụ và phân biệt) của các
thang đo các yếu tố ảnh hưởng đến việc lựa chọn việc làm sau
khi ra trường của sinh viên khối ngành kinh tế; kiểm định mô
hình thang đo, mô hình lý thuyết và các giả thuyết nghiên
cứu, kiểm định có hay không có sự khác biệt về các yếu tố ảnh
hưởng đến việc lựa chọn việc làm sau khi ra trường của sinh
viên khối ngành kinh tế theo các đặc điểm nhân khẩu học
thông qua mẫu nghiên cứu.
Nghiên cứu chính thức được thực hiện qua các giai đoạn:
- Thu thập dữ liệu nghiên cứu bằng hình thức phỏng vấn trực
tiếp và qua internet các sinh viên ĐÃ TỐT NGHIỆP KHỐI
NGÀNH KINH TẾ theo phương pháp lấy mẫu thuận tiện. Kích
thước mẫu n=500 sinh viên thuộc các trường đại học khối
ngành kinh tế tại TP. HCM được chọn ra từ khung mẫu nghiên
cứu.
- Đánh giá sơ bộ độ tin cậy và giá trị của thang đo bằng hệ số


thuyết ý định hành vi; các lý thuyết và các nghiên cứu trên thế
giới, đồng thời đề xuất một số hàm ý rút ra từ kết quả nghiên cứu
giúp sinh viên khối ngành kinh tế xác định rõ ràng việc làm sau khi
ra trường trong tương lai.
1.6.Ý nghĩa và những đóng góp mới của nghiên cứu
Một là, nghiên cứu là quá trình tổng kết lý thuyết các khái
niệm nghiên cứu; phát triển hệ thống thang đo, kiểm định mô hình
lý thuyết và các giả thuyết nghiên cứu về các yếu tố chính ảnh
hưởng đến việc lựa chọn việc làm sau khi ra trường của sinh viên
khối ngành kinh tế. Vì thế, hy vọng nghiên cứu sẽ góp phần vào
việc phát triển lý thuyết và bổ sung vào hệ thống thang đo còn

6


thiếu tại các nước đang phát triển; đồng thời hình thành khung
nghiên cứu để triển khai các nghiên cứu khác tương tự.
Hai là, kết quả của nghiên cứu giúp cho các bạn sinh viên
khối ngành kinh tế có cái nhìn tổng quan về các yếu tác động đến
việc lựa chọn việc làm để từ đó đưa ra quyết định đúng đắn trong
quyết định lựa chọn việc làm cho chính bản thân mình.
Ba là, giúp cho nhà trường, các tổ chức Đoàn – Hội có cái nhìn
chính xác và thực tế hơn về các yếu tố ảnh hưởng tới việc quyết
định lựa chọn việc làm của sinh viên khối ngành kinh tế. Vì thế, hy
vọng nghiên cứu này có thể làm cơ sở để tổ chức các hoạt động hỗ
trợ thiết thực trong việc định hướng nghề cho sinh viên ngay từ khi
ngồi trên ghế nhà trường.
Bốn là, nghiên cứu vận dụng tổng hợp nhiều phương pháp
nghiên cứu, từ những phương pháp truyền thống như: hệ thống
hóa, phân tích so sánh, đối chứng, điều tra xã hội học, vv., đến các

hình nghiên cứu lý thuyết, các giả thuyết nghiên cứu và thảo
luận kết quả nghiên cứu.
- Chương 5: Kết luận và một số giải pháp: Tổng hợp quá
trình và kết quả nghiên cứu; đồng thời đề xuất một số giải
pháp rút ra từ kết quả nghiên cứu.

8


CHƯƠNG 2
CƠ SỞ KHOA HỌC VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU
2.1. Các khái niệm sử dụng trong đề tài
2.1.1. Khái niệm quyết định
Ra quyết định liên quan đến giải quyết vấn đề và giải quyết vấn đề cần phải
ra quyết định.
Khác với các loài động vật trong tự nhiên mọi hoạt động con người đều cần
nhằm vào một hay một số mục tiêu nào đó. Các hoạt động về quyết định cũng vậy,
muốn không bị lạc đường, mất phương hướng đều cần phải xác định rõ mục tiêu
nhằm ra quyết định để giải quyết vấn đề. Thông thường mục tiêu được hiểu là cái
đích để nhằm vào hay cần đạt tới để hoàn thành nhiệm vụ. Như vậy mục tiêu của
các quyết định là cái đích cần đến trong các quyết định để giải quyết vấn đề. Trong
thực tế chúng ta cũng gặp thuật ngữ “mục đích” của các quyết định. Vậy mục đích
là gì? Và quan hệ của nó với mục tiêu ra sao? Theo quan điểm của tôi thì chúng ta
nên thừa nhận quan điểm “mục đích” là cái đích cuối cùng cần đạt tới, còn mục tiêu
là cái đích cụ thể cuối cùng cần đạt tới.
Ví dụ vấn đề các bạn cần giải quyết trong bài nghiên cứu này là bạn phải chọn
nghề nghiệp cho mình. Bạn phải quyết định lựa chọn nghề nghiệp cho chính mình.
Và quyết đinh được chia làm ba loại đó là: quyết định theo chuẩn, quyết định cấp
thời và quyết định có chiều sâu.
- Quyết định theo chuẩn: là những quyết định hàng ngày theo lệ thường và

V.I Lênin khi phân tích tình hình và hoạt động của giới sinh
viên cũng đã nói về sinh viên như sau: “Sinh viên là bộ phận nhạy
cảm nhất trong giới tri thức, mà sở dĩ giới tri thức được gọi là tri
thức chính vì nó phản ánh và thể hiện sự phát triển của các lợi ích
giai cấp và của các nhóm chính trị trong toàn bộ xã hội một cách
có ý thức hơn cả, kiên quyết hơn cả và chính xác hơn cả”
Có thể nêu ra một số đặc điểm để phân biệt sinh viên với các
nhóm xã hội khác như sau:
-

Sinh viên là nhóm xã hội có khả năng di động cao, do có tính
chất hoạt động nghề nghiệp, họ có nhiều cơ hội hơn trong

-

việc chiếm lĩnh những địa vị cao trong xã hội.
Có lối sống và định hướng giá trị đặc thù, năng động, khả

10