BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG
----------------------

PHẠM THANH LONG

PHÂN TÍCH HOẠT ĐỘNG KINH DOANH
TÍN DỤNG BÁN LẺ TẠI
NGÂN HÀNG TMCP ĐẦU TƯ VÀ PHÁT TRIỂN
VIỆT NAM CHI NHÁNH BẮC ĐAK LAK
Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng
Mã số: 60.34.20

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN TRỊ KINH DOANH

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS. NGUYỄN TRƯỜNG SƠN

Buôn Ma Thuột - Năm 2014


LỜI CAM ĐOAN
Tôi cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi.
Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực và chưa từng được
ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác.
Tác giả luận văn

Phạm Thanh Long


MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN....................................................................................1

LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ PHÂN TÍCH HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG
BÁN LẺ TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI..............................................9
1.1. DỊCH VỤ TÍN DỤNG BÁN LẺ TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG
MẠI...................................................................................................................9
1.1.1. Tín dụng Ngân hàng...........................................................................9
1.1.2. Dịch vụ tín dụng bán lẻ tại Ngân hàng...............................................11
1.2. PHÂN TÍCH HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG BÁN LẺ TẠI NHTM...19
1.2.1. Phân tích mục tiêu của hoạt động tín dụng bán lẻ...............................19
1.2.2. Phân tích các hoạt động tiến hành TDBL...........................................20
1.2.3. Các tiêu chí đánh giá kết quả hoạt động TDBL..................................21
1.3. NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN VIỆC PHÁT TRIỂN TÍN DỤNG
BÁN LẺ CỦA NHTM.....................................................................................28
1.3.1.Nhân tố bên trong ngân hàng.............................................................28
1.3.2.Nhân tố bên ngoài ngân hàng.............................................................32
CHƯƠNG 2............................................................................................34
PHÂN TÍCH HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG BÁN LẺ TẠI NGÂN
HÀNG TMCP ĐẦU TƯ VÀ PHÁT TRIỂN VIỆT NAM CHI NHÁNH
BẮC ĐAK LAK.............................................................................................34
2.1. KHÁI QUÁT VỀ BIDV CHI NHÁNH BẮC ĐAK LAK..............34
2.1.1. Sơ lược quá trình hình thành và phát triển.........................................34
2.1.2. Chức năng, nhiệm vụ........................................................................35
2.1.3 Cơ cấu tổ chức, chức năng, nhiệm vụ các phòng ban..........................35
2.1.4. Đánh giá các hoạt động cơ bản tại BIDV CN Bắc ĐăkLăk................40


2.2. PHÂN TÍCH MÔI TRƯỜNG BÊN NGOÀI TÁC ĐỘNG ĐẾN
MỤC TIÊU CỦA HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG BÁN LẺ TẠI CHI NHÁNH..46
2.2.1. Tình hình kinh tế xã hội....................................................................46
2.2.2. Tình hình tài chính tiền tệ..................................................................47
2.2.3. Môi trường pháp luật, chính sách......................................................47

3.1.1 Nhận định môi trường kinh doanh......................................................77
+ Những cơ hội......................................................................................77
Ngân hàng có được uy tín trên thị trường, niềm tin nơi khách hàng.....77
Địa điểm đặt trụ sở, chi nhánh và phòng giao dịch có nhiều thuận lợi
như gần nhiều cơ quan, trường học, dân cư đông đúc nên có thể thu hút thêm
được nhiều khách hàng mới............................................................................77
Thế mạnh của của địa bàn hoạt động là phát triển cây cây công nghiệp
lâu năm như cà phê, tiêu, cao su, điều…vì thế nhu cầu đầu tư mở rộng phát
triển sản xuất, kinh doanh rất lớn. Đây là nhân tố thuận lợi để ngân hàng phát
triển dịch vụ bán lẻ..........................................................................................77
Chi nhánh nhận được sự quan tâm và hỗ trợ của các cấp chính quyền địa
phương trên địa bàn về phát triểrn hoạt động tín dụng bán lẻ. Đặc biệt là sự
quan tâm và chỉ đạo sâu sát từ BIDV nên Chi nhánh có một tiềm lực rất lớn
để phát triển hoạt động tín dụng bán lẻ...........................................................77
+ Những thách thức: Bên cạnh những cơ hội thì ngân hàng cũng phải
đối mặt với rất nhiều thách thức như:.............................................................77
Ngân hàng đã triển khai nhiều chính sách khuyến mại, chính sách khách
hàng nhưng thực sự chưa được đầu tư đúng mức do chi phí còn hạn chế và tổ
chức chưa khoa học.........................................................................................78
3.1.2. Định hướng phát triển tín dụng bán lẻ của Chi nhánh.........................78
3.1.3.Mục tiêu tín dụng bán lẻ giai đoạn 2014- 2015...................................78


3.2. CÁC GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG BÁN
LẺ TẠI BIDV CHI NHÁNH BẮC ĐAK LAK..............................................79
3.2.1. Hoàn thiện chính sách sản phẩm trên cơ sở tăng cường hoạt động
nghiên cứu thị trường.................................................................................79
3.2.2. Phát triển kênh phân phối và mạng lưới hoạt động.............................80
3.2.3. Vận dụng linh hoạt chính sách lãi suất trong hoạt động TDBL...........82
3.2.4. Hoàn thiện các quy trình, thủ tục trong hoạt động TDBL...................83

Error:
Refere

2.2

Tình hình sử dụng vốn của BIDV – Chi nhánh Bắc Đăk
Lăk giai đoạn 2010 - 2013

nce
source
not
found
Error:
Refere

2.3

Kết quả hoạt động kinh doanh của BIDV-Chi nhánh Bắc
Đăk Lăk giai đoạn 2011-2013

nce
source
not
found
Error:
Refere

2.4

So sánh kết quả hoạt động kinh doanh của BIDV – Chi

source
not
found
Error:
Refere

2.7

Thị phần tín dụng bán lẻ của các ngân hàng trên địa bàn

nce
source
not
found
Error:
Refere

2.8

Dư nợ và tỷ trọng của một số sản phẩm tín dụng chủ yếu
so với tổng dư nợ bán lẻ tại Chi nhánh

nce
source
not

2.9

Cơ cấu dư nợ bán lẻ ngày 31/12/2013 phân theo các đơn vị


found
Error:

2.2

Biến động về lợi nhuận của BIDV – Chi nhánh Bắc Đăk
Lăk giai đoạn 2010 - 2013

Referenc
e source
not
found
Error:

2.3

Dư nợ một số sản phẩm tín dụng bán lẻ của Chi nhánh giai
đoạn 2010 đến 2013

Referenc
e source
not
found


DANH MỤC CÁC VIẾT TẮT
NH:

Ngân hàng



Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam

ACB:

Ngân hàng TMCP Á Châu

CN:

Chi nhánh

PGD:

Phòng giao dịch

KH:

Khách hàng

DN:

Doanh nghiệp

CN:

Cá nhân

KHCN:

Khách hàng cá nhân

Lịch sử hình thành và phát triển của nền kinh tế thế giới đã chứng minh
vai trò của hệ thống ngân hàng là vô cùng quan trọng. Ở nước ta, thông qua
việc cung cấp vốn của hoạt động Ngân hàng đã góp phần thúc đẩy nền
kinh tế phát triển, đưa nền kinh tế quốc gia hội nhập với nền kinh tế khu vực
và thế giới. Trong điều kiện hiện nay, để đa dạng hóa các sản phẩm dịch vụ,
nâng cao năng lực cạnh tranh thì hoạt động ngân hàng bán lẻ luôn được các
ngân hàng chú trọng mở rộng và phát triển. Vì thực tế hoạt động ngân hàng
bán lẻ luôn mang lại lợi nhuận ổn định, ít rủi ro và ít chịu ảnh hưởng của chu
kỳ kinh tế.
Cùng với tiến trình hội nhập, các Ngân hàng thương mại Việt Nam hoạt
động trong sự cạnh tranh khốc liệt. Đứng trước áp lực cạnh tranh, yêu cầu đổi
mới và nâng cao chất lượng dịch vụ ngân hàng, Ngân hàng thương mại cổ
phần Đầu tư và Phát Triển Việt Nam ( BIDV ) đã lựa chọn và xem hoạt động
tín dụng bán lẻ là một trong những hoạt động chiến lược đem lại thu nhập và
lợi nhuận chính. Do đó, các chi nhánh của BIDV trong đó có Chi nhánh
BIDV Bắc Đak Lak đã và đang tích cực triển khai các hoạt động phù hợp với
định hướng phát triển của toàn hệ thống.
Chi nhánh BIDV Bắc Đak Lak hoạt động trên địa bàn với tiềm năng phát
triển cây công nghiệp như cà phê, cao su, tiêu …rất lớn. Theo đó, sự phát
triển nhu cầu về vốn, tài chính của các doanh nghiệp, cá nhân và hộ gia đình
tăng nhanh chóng. Chính vì vậy, trong những năm gần đây nhiều Ngân hàng
gia nhập vào địa bàn và đã tạo ra sự cạnh tranh dành thị phần tín dụng bán lẻ
trên địa bàn.


2

Mặc dù Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam Chi nhánh Bắc
Đak Lak đã thực hiện phát triển hoạt động tín dụng dụng bán lẻ nhiều năm,
tuy nhiên kết quả đạt được còn thấp, chưa xây dựng được phương án phát

nhánh Bắc Đak Lak, đồng thời kiến nghị cụ thể đối với các cấp có liên quan
để các giải pháp có tính khả thi, mang lại hiệu quả như mong muốn.
6. Kết cấu luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, phụ lục và danh mục tài liệu tham khảo,
nội dung chính của luận văn được kết cấu thành 3 chương:
Chương 1: Lý luận cơ bản về phân tích hoạt động tín dụng bán lẻ tại
ngân hàng thương mại.
Chương 2: Phân tích hoạt động tín dụng bán lẻ tại ngân hàng TMCP
Đầu Tư và Phát Triển Việt Nam Chi nhánh Bắc Đăk Lăk.
Chương 3: Giải pháp phát triển hoạt động quả tín dụng bán lẻ tại ngân
hàng TMCP Đầu Tư và Phát Triển Việt Nam Chi nhánh Bắc Đăk Lăk.
7. Tổng quan tài liệu nghiên cứu
Để xây dựng cơ sở lý luận về tín dụng bán lẻ trong hoạt động Ngân
hàng, phục vụ cho nghiên cứu, tác giả đã tham khảo rất nhiều giáo trình, tài
liệu, công trình nghiên cứu, các bài viết chuyên đề về tín dụng bán lẻ. Hệ
thống cơ sở lý thuyết sẽ là tiền đề để tác giả đi sâu vào phân tích thực trạng
hoạt động tín dụng bán lẻ tại BIDV Chi nhánh Bắc Đak Lak, phân tích làm rõ
những kết quả đạt được, những tồn tại, hạn chế trong hoạt động tín dụng bán
lẻ. Từ đó, kiến nghị và đề xuất các giải pháp để hoàn thiện hoạt động tín dụng
bán lẻ tại đơn vị.
Về phần lý thuyết(Cơ sở lý luận)
Để có cơ sở nền tảng về phần lý thuyết phục vụ cho việc nghiên cứu đề
tài, tác giả đã tham khảo và đúc kết từ các tài liệu sau:
- "Nghiệp vụ ngân hàng thương mại" của PGS.TS Nguyễn Đăng Dờn
(2007) Nhà xuất bản Thống kê


5

- “Giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh của các ngân hàng thương

bán lẻ là vấn đề có ý nghĩa quan trọng mang tính chiến lược đối với hoạt động
của các NHTM Việt Nam nói chung và Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát
triển Việt Nan nói riêng. Tín dụng ngân hàng và các vấn đề liên quan đến tín
dụng bán lẻ ngân hàng nói chung, cũng như vấn đề phát triển dịch vụ, tín
dụng ngân hàng đã được nhiều nhà kinh tế quan tâm và nghiên cứu. Tuy
nhiên, những công trình nghiên cứu liên quan đến lĩnh vực này thường chỉ tập
trung nghiên cứu một mảng của tín dụng ngân hàng: Hoặc là tín dụng ngân
hàng bán buôn hoặc là tín dụng ngân hàng bán lẻ hoặc chỉ nghiên cứu phát
triển tín dụng ngân hàng nói chung và chỉ tập trung nghiên cứu các giải pháp
nâng cao chất lượng cũng như số lượng. Do đó những công trình nghiên cứu
sâu sắc về phát triển tín dụng ngân hàng bán lẻ còn rất hạn chế. Có thể kể đến
một số luận văn thạc sỹ đã thực hiện:
- Đề tài “Mở rộng hoạt động tín dụng bán lẻ tại Chi nhánh Ngân hàng Đầu
tư và Phát triển Kontum” ( tác giả Vũ Thi Thoa 2011 ). Nội dung của luận văn
tập trung nghiên cứu: (1) Chỉ ra vần đề cần giải quyết việc phát triển tín dụng
bán lẻ tại Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam và Chi nhánh Ngân
hàng TMCP Đầu tư và Phát triển KonTum là phải đa dạng hóa sản phẩm kinh
doanh của ngân hàng bởi vì những lợi thế so sánh hiệu quả kinh doanh vốn có
của Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam và Chi nhánh KonTum
cũng như các các Ngân hàng khác đang còn thấp trong tổng thu nhập của hoạt
động kinh doanh. (2) Đi vào phân tích các nhân tố ảnh hưởng và các yếu tố cần
thiết cho đa dạng hóa sản phẩm kinh doanh. Từ đó cho thấy yếu tố quan trọng
hàng đầu cho đa dạng hóa sản phẩm kinh doanh của NHTM Việt Nam là: Môi
trường pháp lý; quy mô vốn; công nghệ, nhân lực; quản lý rủi ro và quản trị
điều hành. (3) Đưa ra giải pháp cần thiết cho quá trình phát triển sản phẩm tín
dụng bán lẻ của NHTM Việt Nam trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế,
trong đó tập trung nhất là những giải pháp ổn định môi trường pháp lý, tăng


7

8

Trong các công trình đã công bố, đã giúp cho tác giả có được một cái
nhìn tổng quan tín dụng Ngân hàng nói chung cũng như tín dụng bán lẻ nói
riêng và tầm quan trọng của việc mở rộng tín dụng bán lẻ hiện nay, Tác phẩm
đã nêu ra được những khái niệm cơ bản như: Tín dụng bán lẻ là gì?, phân loại
dịch vụ Ngân hàng bán lẻ, khái niệm, mục đích, bản chất của tín dụng Ngân
hàng và các phương pháp mang tính chất định tính nhằm mở rộng hoạt động tín
dụng bán lẻ. Tuy nhiên, phần cơ sở lý luận còn hạn chế cũng như bỏ ngỏ về
việc làm rõ Mở rộng hoạt động tín dụng bán lẻ là gì?, Chưa xây dựng cụ thể
được tiến trình mở rộng hoạt động tín dụng bán lẻ cũng như thiết kế các chính
sách mở rộng hoạt động tín dụng bán lẻ, các phương pháp phân tích nhằm mở
rộng hoạt động tín dụng bán lẻ còn sử dụng nhiều các phương pháp định tính
chưa có các khảo sát, điều tra thực tế để đi đến việc phân tích và so sánh. Vì
vậy, việc phân tích thực trạng chưa có cơ sở để bám sát.
Xuất phát từ vấn đề trên, đề tài được tác giả chọn làm đề tài nghiên cứu
thực hiện luận văn thạc sĩ với hy vọng giải quyết được những hạn chế cũng như
các vấn đề còn bỏ ngỏ nhằm đóng góp một phần nhỏ vào sự phát triển chung
của Chi nhánh Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Bắc ĐăkLăk, góp phần
nâng cao năng lực cạnh tranh của BIDV trong tình hình mới. Chi nhánh Ngân
hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Bắc ĐăkLăk phải chuyển đổi từ ngân hàng
chuyên phục vụ bán buôn sang vừa bán buôn vừa bán lẻ và đảm bảo sự phát
triển cân đối giữa dịch vụ bán buôn và bán lẻ phù hợp với đặc điểm công nghệ,
nhân lực, năng lực tài chính của mình là rất cần nghiên cứu.
Chính vì vậy, đây là đề tài mới, chuyên sâu, không trùng lắp với các tài
liệu, công trình đã được nghiên cứu trước đó.


9



sửa đổi điều 20 có nêu: “Hoạt động tín dụng là việc tổ chức tín dụng sử dụng
nguồn vốn tự có, nguồn vốn huy động để cấp tín dụng. Cấp tín dụng là việc tổ
chức tín dụng thoả thuận để khách hàng sử dụng một khoản tiền với nguyên
tắc có hoàn trả bằng các nghiệp vụ cho vay, chiết khấu, cho thuê tài chính,
bảo lãnh ngân hàng và các nghiệp vụ khác” [5]
Theo khoản 01 Điều 03 của Quy chế cho vay của Tổ chức Tín dụng đối
với khách hàng (ban hành kèm theo Quyết định số 1627/2001/QĐ-NHNN
ngày 31/12/2001 của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước) thì “Cho vay là một
hình thức cấp tín dụng, theo đó Tổ chức Tín dụng giao cho khách hàng sử
dụng một khoản tiền để sử dụng vào mục đích và thời gian nhất định theo
thỏa thuận với nguyên tắc có hoàn trả cả gốc và lãi.” [13]
Từ các khái niệm trên cho thấy tín dụng Ngân hàng mang bản chất
chung của quan hệ tín dụng, đó là quan hệ tin cậy lẫn nhau trong việc vay và
cho vay giữa các Ngân hàng, các tổ chức tín dụng với doanh nghiệp và cá
nhân. Bản chất của tín dụng ngân hàng có thể được cụ thể hóa như sau:
Là một giao dịch về tài sản (tiền hoặc hàng hóa) giữa bên cho vay và bên
đi vay.
Xuất phát từ nguyên tắc hoàn trả, vì vậy người cho vay khi chuyển giao
tài sản cho người đi vay sử dụng phải có cơ sở để tin rằng người đi vay sẽ trả
đúng hạn.
Giá trị hoàn trả thông thường phải lớn hơn giá trị lúc cho vay, hay nói
cách khác là người đi vay phải trả thêm phần lãi ngoài vốn gốc.
Trong quan hệ tín dụng ngân hàng, tiền vay được cấp trên cơ sở bên đi
vay cam kết hoàn trả vô điều kiện cho bên cho vay khi đến hạn thanh toán.


11

1.1.2. Dịch vụ tín dụng bán lẻ tại Ngân hàng

nghiệp vừa và nhỏ. Định nghĩa trên investopedia.com [21] Wholesale banking
deals with large institutions, where as retail banking would focus more on the
individual or smaller business. Tạm dịch là Ngân hàng xử lý giao dịch với các
doanh nghiệp lớn, trong khi Ngân hàng bán lẻ sẽ tập trung hơn vào khách
hàng là cá nhân và các doanh nghiệp nhỏ. Theo các định nghĩa này, đối tượng
khách hàng của hoạt động ngân hàng bán lẻ là cá nhân và các doanh nghiệp
vừa và nhỏ.
Theo WTO, dịch vụ bán lẻ của ngân hàng là loại hình dịch vụ điển hình
của ngân hàng nơi khách hàng cá nhân có thể đến giao dịch tại các điểm giao
dịch của NH để thực hiện các DV như gửi tiền, vay tiền, thanh toán, kiểm tra
tài khoản, dịch vụ thẻ. Đối với các ngân hàng thương mại, DVBL giữ vai trò
quan trọng trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh, mở rộng thị phần, mang
lại nguồn thu ổn định và chất lượng cho các NH. Bên cạnh đó, nó mang lại cơ
hội đa dạng hóa các sản phẩm và dịch vụ phi ngân hàng, cơ hội bán chéo với
cá nhân và doanh nghiệp nhỏ.
Theo các chuyên gia kinh tế của Học viện Công nghệ Châu Á, DVBL
của NH là dịch vụ cung ứng sản phẩm - dịch vụ ngân hàng tới từng cá
nhân riêng lẻ, các doanh nghiệp vừa và nhỏ thông qua mạng lưới chi nhánh,
khách hàng có thể tiếp cận trực tiếp với sản phẩm và dịch vụ ngân hàng thông
qua các phương tiện điện tử viễn thông và công nghệ thông tin.
Theo từ điển Bách khoa kinh tế của Nhà xuất bản từ điển bách khoa năm
2008 [15. tr 875] thì Retail banking - dịch vụ ngân hàng bán lẻ là dịch vụ
ngân hàng cung cấp cho dân chúng. Dịch vụ ngân hàng bán lẻ là một nhóm
dịch vụ tài chính bao gồm cho vay chi trả dần, cho vay có thế chấp, cho vay
tín dụng vốn, dịch vụ ủy thác, tài khoản hưu trí cá nhân. Ngược lại với dịch
vụ ngân hàng trọn gói (wholesale banking) hay dịch vụ ngân hàng dành cho


13



lẻ. Tuy nhiên, có thể hiểu xuất phát của cụm từ hoạt động tín dụng bán lẻ tại
Ngân hàng là do cách phân chia các hoạt động ngân hàng thành từng mảng
hoạt động để thực hiện chiến lược kinh doanh của ngân hàng nhằm phục vụ
các đối tượng khách hàng. Theo cách hiểu này thì hoạt động tín dụng bán lẻ là
hoạt động tín dụng dành cho đối tượng khách hàng bán lẻ. Hay có thể hiểu,
hoạt động tín dụng bán lẻ là việc cung ứng các sản phẩm, dịch vụ tín dụng
ngân hàng trực tiếp đến khách hàng cá nhân, hộ gia đình, doanh nghiệp nhỏ
và vừa.
Như vậy, kết hợp những quan điểm trên, trong phạm vi nghiên cứu của
đề tài này, khái niệm dịch vụ tín dụng bán lẻ được hiểu là “Việc cấp tín dụng
(bằng nghiệp vụ cho vay, chiết khấu, bảo lãnh và các nghiệp vụ khác) đối với
khách hàng cá nhân, hộ gia đình, doanh nghiệp nhỏ và vừa vay vốn nhằm đáp
ứng nhu cầu vốn cho sản xuất, kinh doanh, dịch vụ, đầu tư và đời sống”
 Đặc điểm của dịch vụ tín dụng bán lẻ
- Thị trường hoạt động tín dụng bán lẻ rộng và đa dạng
Đối tượng khách hàng của hoạt động tín dụng bán lẻ là cá nhân, hộ gia
đình. Vì vậy, thị trường của hoạt động tín dụng bán lẻ vô cùng rộng lớn. Với
số lượng rất nhiều, phân tán theo vùng địa lý, việc sử dụng sản phẩm dịch vụ
tín dụng phụ thuộc vào nhiều yếu tố, nên thị trường tín dụng bán lẻ là thị
trường rất đa dạng, đòi hỏi các ngân hàng phải có sự nghiên cứu kỹ thị trường
và phân chia thị trường tín dụng bán lẻ thành những đoạn thị trường riêng
biệt.
Khách hàng của tín dụng bán lẻ có những đặc điểm sau:
+ Số lượng nhiều
Trên thị trường, số lượng khách hàng cá nhân hay hộ gia đình thì nhiều
hơn khách hàng là doanh nghiệp.
+ Quy mô giao dịch nhỏ