MỤC LỤC
LỜI MỞ ĐẦU.........................................................................................................
CHƯƠNG 1:TỔNG QUAN VỀ CÔNG TÁC THANH TRA LAO ĐỘNG.........1
1.1:Một số khái niệm cơ bản..............................................................................1
1.2:Chức năng,nhiệm vụ,quyền hạn của Thanh tra lao động.............................1
1.3:Mục đích của thanh tra lao động..................................................................2
1.4:Nguyên tắc thanh tra lao động.....................................................................2
1.5:Cơ cấu tổ chức của thanh tra lao động.........................................................2
1.6:Hình thức hoạt động của thanh tra lao động................................................2
1.7:Phương thức hoạt động thanh tra lao động..................................................2
1.8:Nội dung thanh tra lao động.........................................................................3
CHƯƠNG 2:THỰC TRẠNG CÔNG TÁC THANH TRA VIỆC THỰC HIỆN
PHÁP LUẬT BẢO HIỂM XÃ HỘI TẠI CÁC DOANH NGIỆP FDI Ở VIỆT
NAM HIỆN NAY..................................................................................................4
2.1:Khái quát về doanh ngiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) ở Việt Nam.....4
2.2: Thực trạng công tác thanh tra việc thực hiện pháp luật Bảo hiểm xã hội tại
các doanh nghiệp FDI ở Việt Nam hiện nay......................................................5
2.2.1:Cơ quan thực hiện chức năng thanh tra.................................................5
2.2.2:Lực lượng thanh tra lao động.................................................................5
2.2.3:Hình thức thanh tra lao động..................................................................6
2.2.4:Phương thức thanh tra............................................................................6
2.2.5:Nội dung thanh tra.................................................................................7
2.2.6:Nhận xét.................................................................................................7
CHƯƠNG 3:MỘT SỐ KIẾN NGHỊ, ĐỀ XUẤT..................................................9
3.1:Cần tăng cường thêm lực lượng thanh tra lao động.....................................9
3.2:Cần có chế tài xử phạt đủ sức răn đe đối với các doanh nghiệp vi phạm
pháp luật về Bảo hiểm xã hội.............................................................................9
3.3: Trao quyền thanh tra cho cơ quan Bảo hiểm xã hội....................................9
3.4: Có chính sách tuyên truyền giáo dục về BHXH cho các doanh nghiệp và
người lao động....................................................................................................9
KẾT LUẬN.............................................................................................................

và tổ chức, cá nhân khác.
-Thanh tra lao động là một hoạt động xem xét,đánh giá và xử lý việc thực
hiện phá luật lao động của một tổ chức,cá nhân do cơ quan có thẩm quyền trong
lĩnh vực lao động thực hiện theo trình tự mà pháp luật quy định nhằm phục vụ
cho lao động quản lý bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các chủ thể lao động.
-Thanh tra nhà nước là hoạt động xem xét,đánh giá,xử lý theo trình tự,thủ
tục do pháp luật quy định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền đối với việc thưc
hiện chính sách pháp luật,nhiệm vụ,quyền hạn của cơ quan,tổ chức,cá nhân.
1.2:Chức năng,nhiệm vụ,quyền hạn của Thanh tra lao động
 Chức năng:
+Thanh tra Bộ Lao động-Thương bing và Xã hội,Thanh tra Sở Lao độngThương binh và xã hội thực hiện chức năng thanh tra chuyên ngành về lao động.
+ Việc thanh tra an toàn lao động,vệ sinh lao động trong các lĩnh
vực:phóng xạ ,thăm dò,khai thác dầu khí,các phương tiệc vận tại đường
sắt,đường thủy,đường bộ,đường hàng không và các đơn vị thuộc lực lượng vũ
trang do các cơ quan quản lý nhà nước về lĩnh vực đó thực hiện với sự phối hợp
của thanh tra chuyên ngành về lao động.
(Theo điều 238-Bộ Luật lao động 2012)
 Nhiệm vụ:
+Nhiệm vụ 1:Thanh tra việc chấp hành các quy định pháp luật về lao động;
+Nhiệm vụ 2:Điều tra tai nạn lao động và những vi phạm an toàn lao
động,vệ sinh lao động;
+Nhiệm vụ 3:Tham gia hướng dẫn áp dụng hệ thống tiêu chuẩn,qjy chuẩn
kỹ thuật về điều kiện lao động,an toàn lao động,vệ sinh lao động.
+Nhiệm vụ 4:Giải quyết khiếu nại,tố cáo về lao động theo quy định của
pháp luật;
+Nhiệm vụ 5:Xử lý theo thẩm quyền và khuyến nghị các cơ quan có
thẩm quyền xử lý các vi phạm pháp luật về lao động.
(Theo điều 327-Bộ Luật lao động 2012)

1

 Thanh tra đột xuất
1.7:Phương thức hoạt động thanh tra lao động
Công tác thanh tra lao động tiến hành bằng phương thức thanh tra
viênphụtrách vùng thông qua phiếu tự kiểm tra (Quyết định số 01/2006/QĐBLĐTBXHngày 16 tháng 02 năm 2006 về việc ban hành quy chế hoạt động
thanh tra nhànước về lao động theo phương thức thanh tra viên phụ trách vùng,
quyết định02/2006/QĐ-BLĐTBXH ngày 16 tháng 02/2006 của Bộ LĐTBXH về
việc banhành quy chế sử dụng phiếu tự kiểm tra thực hiện pháp luật lao động)

2


1.8:Nội dung thanh tra lao động
Theo điều 20-Nghị định 39/2013/NĐ-CP ngày 24/4/2013 của Chính phủ
về tổ chức và hoạt động của thanh tra ngành Lao động-Thương binh và Xã
hội,thanh tra lao động là hoạt động của thanh tra chuyên ngành
-Việc thực hiện các quy định pháp luật lao động: Việc thực hiện các loại
báo cáo định kỳ; tuyển dụng và đào tạo lao động; hợp đồng lao động; thỏa ước
lao động tập thể; thời giờ làm việc và nghỉ ngơi; tiền công và trả công lao động;
an toàn lao động, vệ sinh lao động; việc thực hiện các quy định đối với lao động
là người nước ngoài;…
- Việc thực hiện các quy định pháp luật về bảo hiểm xã hội (bảo hiểm xã
hội bắt buộc, bảo hiểm xã hội tự nguyện, bảo hiểm thất nghiệp)
- Việc thực hiện các quy định pháp luật về dạy nghề; chính sách, chế độ
dạy nghề và học nghề.
- Việc thực hiện chính sách, pháp luật về giảm nghèo và trợ giúp xã hội;
việc thực hiện chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo và các chương trình
trợ giúp xã hội thuộc lĩnh vực quản lý của ngành Lao động - Thương binh và Xã
hội.
- Việc thực hiện các quy định pháp luật về đưa người lao động Việt Nam
đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng.

thực hiện năm 2016 đạt 15,8 tỷ USD, tăng 9% so với năm 2015, đạt mức giải
ngân vốn FDI cao nhất từ trước đến nay.
( Bảng 1:Kết quả thu hút và giải ngân FDI năm 2013-2016- phụ lục 1)
Khu vực FDI đầu tư vào 19 trong tổng số 21 ngành,trong đó ngành công
nghiệp chế biến, chế tạo thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài lớn nhất với số vốn
đăng ký của các dự án được cấp phép mới đạt 9,812 tỷ USD, chiếm 64,6% tổng
vốn đăng ký cấp mới. Tiếp đến là hoạt động kinh doanh bất động sản đạt 1,522
tỷ USD, chiếm 10,1%. Ngành bán buôn và bán lẻ, sửa chữa ô tô, mô tô, xe máy
và xe có động cơ khác đạt 367 triệu USD, chiếm 2,4%; các ngành còn lại đạt
3.480 triệu USD, chiếm 22,9%.
(Biểu đồ 1:Thu hút FDI năm 2016 theo ngành -phụ lục 2)
Có 116 quốc gia và vùng lãnh thổ đã đầu tư vào Việt Nam,trong đó Hàn
quốc là nhà đầu tư lớn nhất với tổng vốn đăng ký cấp mớ,vốn tăng thêm và vốn
góp là 7.036,30 triệu USD;đứng thứ 2 là Nhật bản với tổng vốn đăng ký là
2.589,86 triệu USD;Singapore đứng thứ 3 với tổng vốn đăng ký là 2.419,09 tiệu
USD.
(Bảng 2:10 đối tác FDI lớn nhất năm 2016 –phụ lục 3)
Có thể nói,việc huy động và thu hút FDI đóng vai trò rất quan trọng
.Không chỉ nhằm bổ sung nguồn vốn cho đầu tư phát triển, mà còn nhằm mục
đích tiếp nhận,chuyển giao công nghệ,mở rộng thị trường,tạo việc làm và nâng
cao thu nhập cho người lao động.
Tính đến 31/12/2016, tổng số doanh nghiệp tham gia BHXH, BHYT,
4


BHTN là 208.397 đơn vị, doanh nghiệp doanh nghiệp FDI trong đó là 16.085,
chiếm 7,7% tổng số doanh nghiệp tham gia. Tổng số thu BHXH, BHYT, BHTN
của khối doanh nghiệp FDI là 71.670 tỷ đồng, chiếm 47,2% tổng số thu của khối
doanh nghiệp. Tổng số lao động tham gia BHXH, BHYT, BHTN khối doanh
nghiệp FDI là 3.754.814 người.

nghiệp..Như vậy,tương quan giữa số thanh tra lao động với số doanh nghiệp cần

5


thanh tra có sự chênh lệch quá lớn.Bình quân một thanh tra viên phải thanh tra
hàng nghìn doanh nghiệp.Có địa phương chỉ có 2-3 thanh tra lao động.Do
vậy,việc số lượng thanh tra viên alo động quá ít này đã dẫn đến hệ quả là số
doanh nghiệp được thanh tra hàng năm là con số rất ít.Bên cạnh đó,chất
lượng,trình độ thanh tra viên cũng kém.Có tới 30-50% cán bộ mới ra trường và
chuyển công tác,20% cán bộ có trình độ cao đẳng,trung cấp.Thêm nữa thanh tra
viên chuyên ngành Bảo hiểm xã hội hiện nay chủ yếu là kiêm nhiệm,không
được đào tạo sâu vè lĩnh vực bảo hiểm xã hội.Với trình độ của lực lượng thanh
tra như hiện nay là chưa đáp ứng được yêu cầu thanh tra các doanh nghiệp FDI.
2.2.3:Hình thức thanh tra lao động
Việt Nam còn tồn tại 2 hình thức thanh tra ,đó là :
 Thanh tra theo kế hoạch:
+Ưu điểm:tinh thần phòng ngừa cao;xác định mục tiêu,đối tượng thanh tra
+Nhược điểm:không đủ lực lượng thanh tra thường xuyên,lên kế hoạch rồi
nhưng chưa chắc thực hiện được;doanh nghiệp biết trước thời gian bị thanh tra
nên dẫn đến tình trạng che giấu những vi phạm.
 Thanh tra đột xuất:
+Ưu điểm:có tính kịp thời khác cao trong xử lý vi phạm;kiểm tra,phát hiện
được các doanh nghiệp có dấu hiệu vi phạm khi thanh tra đột xuất không bao
quát được.
+Nhược điểm:gây khó khăn cho lực lượng thanh ra vì không có kế hoạch
cụ thể trước.
2.2.4:Phương thức thanh tra
Căn cứ vào Quyết định 01/2006/QĐ-BLĐTBXH về việc ban hành quy chế
hoạt động thanh tra nhà nước về lao động theo phương thức thanh tra viên phụ

 các doanh nghiệp điền thông tin và phiếu nên không tự giác chấp hành
việc phiếu tự kiểm tra này
 công tác xử lý các số liệu của phiếu tự kiểm tra mất thời gian nên dẫn
đến kết quả thiếu chính xác và không kịp thời
2.2.5:Nội dung thanh tra
Việc thực hiện các quy định pháp luật về bảo hiểm xã hội (bảo hiểm xã
hội bắt buộc, bảo hiểm xã hội tự nguyện, bảo hiểm thất nghiệp): Việc thực hiện
pháp luật về bảo hiểm xã hội của tổ chức bảo hiểm xã hội; việc thực hiện pháp
luật về bảo hiểm xã hội của người sử dụng lao động và người lao động.
Theo ông Phó Giám đốc Bảo hiểm xã hội Việt Nam Trần Đình Liệu nêu
rõ:”BHXH Việt Nam đang phối hợp với Tòa án xây dựng thông tư hướng dẫn
việc thanh tra,xử phạt các doanh nghiệp FDI không chấp hành hoặc chấp hành
không nghiêm thì chuyển hồ sơ sang công an và tòa án theo quy định của Luật
Hình sự.Nếu không thanh tra thì không có cơ sở để xử lý hình sự.Không thanh
tra là lỗi của ngành BHXH”
2.2.6:Nhận xét
Kết quả đạt được:
Năm 2016,toàn ngành BHXH đã tiến hành 3947 cuộc thanh tra .kiểm tra
tại 7573 đơn vị.Qua đó thấy được,nợ đọng BHXH gần đây là rất lớn,với tổng số
nợ BHXH của khối doanh nghiệp FDI là 1.241 tỷ đồng(chiếm 3,9% tổng số phải
thu của các doanh nghiệp cùng khối FDI). Theo Báo cáo khảo sát ý kiến doanh

7


nghiệp FDI về những khó khăn, vướng mắc trong thực hiện chính sách BHXH,
BHYT, BHTN, trong năm 2016, BHXH Việt Nam đã cắt giảm được 01 TTHC
(từ 33 thủ tục xuống còn 32 thủ tục); giảm 38% thành phần hồ sơ; giảm 42%
tiêu thức trên tờ khai, biểu mẫu; giảm 54% quy trình, thao tác thực hiện.
Các doanh nghiệp thường có động thái như đóng không đúng tiền lương

Ngoài ra cần bổ sung một số quy định nghiêm ngặt về xử phạt các doanh
nghiệp vi phạm luật BHXH.
3.3: Trao quyền thanh tra cho cơ quan Bảo hiểm xã hội
Hiện nay, BHXH là cơ quan trực tiếp thu, chi và phát hiện ra các vi phạm
về BHXH. Tuy nhiên lại không có thẩm quyền thanh tra, xử lý vi phạm mà chỉ
dừng lại ở mức nhắc nhở. Hơn nữa, cơ quan hiểu rõ nhất về BHXH- các quy
định và các hành vi vi phạm chính là cơ quan BHXH. Do đó, việc thêm chức
năng thanh tra cho BHXH là cần thiết và có thể giúp nâng cao hiệu quả thanh tra
lao động nói chung và chuyên ngành BHXH nói riêng.
3.4: Có chính sách tuyên truyền giáo dục về BHXH cho các doanh nghiệp
và người lao động
Trước hết là tuyên truyền cho chủ các doanh nghiệp về việc nâng cao tinh
thần tự giác trong việc thực hiện pháp luật về BHXH. Điều này không những
đảm bảo đời sống cho người lao động mà còn giúp doanh nghiệp phát triển,
nâng cao uy tín và vị thế cạnh tranh trên thị trường.
Tuyên truyền, giáo dục người lao động tự đứng dậy đấu tranh đòi quyền
lợi cho mình, không để người sử dụng lao động chiếm dụng tiền BHXH của
mình dưới mọi hình thức. Cần giúp người lao động hiểu ra rằng việc tham gia
BHXH đầy đủ chính là việc đảm bảo cuộc sống cho bản thân và gia đình của
người lao động.

9


KẾT LUẬN
Sau khi nghiên cứu tìm hiểu đề tài:”Thực trạng công tác thanh tra việc
thực hiện pháp luật Bảo hiểm xã hội tại các doanh nghiệp FDI ở Việt Nam trong
tình hình hiện nay”,đã giúp em hiểu được tổng quan về Thanh tra lao động:chức
năng,nhiệm vụ,quyền hạn,....và cho thấy được những hành vi vi phạm của các
doanh nghiệp FDI trong vấn đề Bảo hiểm xã hội. Với những nghiên cứu, tìm