MỤC LỤC
1
LỜI MỞ ĐẦU
Trong những năm gần đây, chủ đề trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp luôn
được thế giới quan tâm, đặc biệt là người tiêu dùng, khách hàng; nó trở thành một
yêu cầu “mềm” đối với các doanh nghiệp trong quá trình sản xuất kinh doanh sản
phẩm, dịch vụ. Nhưng ở Việt Nam, trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp là chủ đề
vẫn còn khá mới mẻ và chưa được các doanh nghiệp quan tâm, đầu tư đúng mức.
Hàng loạt các vụ việc vi phạm môi trường, vi phạm quyền lợi người lao động, xâm
phạm lợi ích người tiêu dùng… nghiêm trọng đã và đang khiến cộng đồng bức xúc
và mất dần niềm tin vào các doanh nghiệp. Từ đó, các doanh nghiệp Việt Nam đã
nhận thức sâu sắc hơn về lợi ích thực hiện Trách nhiệm xã hội mang lại cho các
doanh nghiệp là cần thiết trong bối cảnh kinh tế đất nước ta hiện nay, và trình độ
dân trí ngày càng nâng cao. Các doanh nghiệp Việt Nam nếu muốn nâng cao lợi
nhuận cho doanh nghiệp, muốn quảng cáo tên tuổi của doanh nghiệp trên thị trường,
và xa hơn là để nâng tầm vị thế vươn ra thế giới thì vấn đề trách nhiệm xã hội của
doanh nghiệp cũng nên được đặt thành một mục tiêu trọng yếu.
Như vậy, trách nhiệm xã hội có vai trò đặc biệt quan trọng đối với các doanh
nghiệp Việt Nam nói riêng và các doanh nghiệp trên thế giới nói chung. Để hiểu rõ
hơn tình hình các doanh nghiệp Việt Nam đã và đang thực hiện trách nhiệm xã hội
của mình như thế nào, em quyết định chọ đề tài: “Thực trạng thực hiện trách nhiệm
xã hội về vấn đề tiền lương tại Công ty Cổ phần May Sông Hồng”. Bài tiểu luận
gồm những nội dung chính sau đây:
Chương 1: Cơ sở lý luận trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp về tiền lương
Chương 2: Thực trạng thực hiện trách nhiệm xã hội về vấn đề tiền lương tại
Công ty Cổ phần May Sông Hồng
Chương 3: Một số giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện trách nhiệm xã hội
của doanh nghiệp trong lĩnh vực tiền lương
3
phương pháp quản lý thích hợp, công khai, minh bạch trên cơ sở tuân thủ pháp luật
hiện hành; thực hiện các ứng xử trong quan hệ lao động nhắm kết hợp hài hòa lợi
ích của doanh nghiệp, người lao động, khách hàng, cộng đồng, xã hội, người tiêu
dùng và đạt được mục tiêu phát triển bền vững.(coporate Social Responsibility hay
CS).
- Mục tiêu: đảm bảo sự phát triển bền vững.
1.2. Ý nghĩa của việc doanh nghiệp thực hiện trách nhiệm xã hội.
1.2.1. Đối với doanh nghiệp:
- Góp phần quảng bá và phát triển thương hiệu
- Nâng cao hiệu quả công việc, tạo ra nhiều lợi nhuận cho doanh nghiệp
- Tăng khả năng cạnh tranh trên thị trường
- Giúp doanh nghiệp tồn tại và phát triển
1.2.2. Đối với người lao động:
- Vấn đề thù lao lao động sẽ được thực hiện tốt.
- Vấn đề an toàn và sức khỏe của người lao động được chú trọng.
=> Tạo ra môi trường làm việc an toàn, chế độ làm việc hợp lý.
1.2.3. Đối với người tiêu dùng:
- Khách hàng được sử dụng sản phẩm có chất lượng cao, giá trị sử dụng tốt,
đảm bảo độ an toàn.
- Môi trường sống trong sạch, các vấn đề xã hội được giải quyết.
1.2.4. Đối với cộng đồng:
- Bảo vệ môi trường, giảm tệ nạn xã hội.
4
- Tăng cường các hoạt động từ thiện, góp phần giảm gánh nặng cho xã hội.
tính, dễ hiểu;
+ Không được phân biệt đối xử khi trả lương;
+ Các quy định về tiền lương, phúc lợi và thu nhập sáng tạo khác phải chi tết
rõ ràng, phải đáp ứng đủ nhu cầu cơ bản cho người lao động.
+ Doanh nghiệp phải đảm bảo thực hiện trách nhiệm đối với người lao động
trên cơ sở các quy định của luật lao động, luật bảo hiểm xã hội. Việc đảm bảo này
phải được đề cập rõ trong thỏa thuận hợp đồng lao động.
1.5. Các tiêu chí đánh giá trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp về tiền lương.
Khi tiến hành đánh giá về trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp về thời giờ
làm việc, có thể tìm hiểu các thông tin sau:
+ Lương tối thiểu (cho 48 giờ/tuần) đạt yêu cầu của pháp luật (dựa vào giá
thực phẩm, điện nước, tiền thuốc...). Phỏng vấn công nhân, so sánh với mức lương
cùng ngành, bên thứ 3...
+ Mức lương có được thông báo rõ ràng, có được thỏa thuận? Lương được
trả bằng hình thức thích hợp?
+ Việc tính lương sản phẩm có đúng? Hay theo một định mức khó chấp
nhận?
+ Phương pháp đền bù có đánh giá, xem xét lại định kỳ? Phương pháp trừ
lương (cho y tế, bảo hiểm xã hội, đi lại ăn uống,...) có xem xét định kỳ lại không?
+ Thưởng, khuyến khích có cập nhập? Công nhân viên có biết tính lương của
mình?
+ Khi đi học lương cán bộ công nhân viên hưởng có thấp hơn luật? Thời gian
quy định rõ? Tương tự cho nghỉ chế độ của người ốm, sinh con?
6
+ Khi nhận lương cán bộ công nhân viên có nhận được bản tính lương? Có
biết lý giải? Phỏng vấn cán bộ công nhân viên.
+ Khi đào tạo và thử việc có lương, thưởng? So với luật? Cán bộ công nhân
Colombia.
Công ty cổ phần may Sông Hồng - Nam Định trước đây là xí nghiệp may xuất
khẩu 1–7, được thành lập vào ngày 01 tháng 7 năm 1988 trực thuộc sự quản lý của
Công ty Dịch vụ Thương nghiệp, là một đơn vị hạch toán độc lập, có tư cách pháp
nhân, là cơ sở sản xuất kinh doanh công nghiệp với mặt hàng chủ yếu là gia công
xuất khẩu hàng may mặc, theo chỉ tiêu kế hoạch của Nhà nước.
Tháng 5/2004, công ty đã chuyển tên thành Công ty cổ phần May Sông Hồng
với 100% vốn là do các cổ đông đóng góp. Với việc chuyển hướng hoạt động theo
mô hình công ty cổ phần nhằm đổi mới phong cách quản lý, phát huy vai trò của
lãnh đạo trong việc định hướng, hỗ trợ các xưởng may về con người, kỹ thuật và
công nghệ. Đây là một bước ngoặt đánh dấu sự trưởng thành và lớn mạnh của Công
ty. Đến nay Công ty cổ phần may Sông Hồng đã mở rộng thị trường xuất khẩu
chính sang các nước như: Mỹ, EU, Canada, Nhật Bản, Hàn Quốc, Colombia và rất
nhiều đại lý trên địa bàn tỉnh Nam Định và nhiều tỉnh, thành trên cả nước: Hà Nội,
Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Ninh Bình, Nghệ An,… .
Với chiến lược phát triển đúng đắn, Sông Hồng đã nhanh chóng thực hiện
được mục tiêu trở thành một trong mười doanh nghiệp dệt may lớn nhất trong cả
8
nước, với hệ thống nhà xưởng, trang thiết bị máy móc sản xuất hiện đại và đẹp nhất
cả nước. Giải quyết nhu cầu việc làm cho hơn 8000 lao động trên địa bản tỉnh Nam
Định và các tỉnh lân cận. Ngoài việc gia công xuất khẩu hàng may mặc, Công ty đã
chú trọng và đẩy mạnh việc trực tiếp tìm đơn đặt hàng từ khách hàng mà không phải
thông qua các hệ thống trung gian (từ việc trực tiếp lo đầu vào nguyên vật liệu, thiết
kế,… và ra sản phẩm hoàn chỉnh). Đây được gọi tắt là hàng FOB, xu hướng sẽ bỏ
dần kiểu gia công cố hữu. Bên cạnh đó, các sản phẩm chăn ga, gối, đệm của công ty
cũng được phát triển khá mạnh tại các địa bàn tỉnh, thành phố trong cả nước.
Hơn 25 năm xây dựng và phát triển, Sông Hồng đã trải qua những giai đoạn
thăng trầm, khó khăn và thử thách, sức ép cạnh tranh để vững vàng khẳng định
10
2.1.4: Cơ cấu lao động của công ty:
Nhằm đáp ứng yêu cầu khối lượng công việc của các đơn hàng, đội ngũ lao
động của Công ty liên tục được bổ sung. Do đặc thù là một doanh nghiệp hoạt động
trong lĩnh vực may mặc, nên đội ngũ lao động nữ chiếm ưu thế trong Công ty. Tính
đến thời điểm cuối năm 2016 toàn bộ Công ty có hơn 8.000 lao động, trong đó lao
động nữ là 6.365 người chiếm 78,63% trên tổng số lao động.
Bảng 2.1: Cơ cấu lao động của Công ty
Nguồn: Báo cáo tình hình lao động năm 2016
Nhìn chung toàn Công ty có đội ngũ lao động tương đối trẻ, lao động độ tuổi
dưới 30 của Công ty chiếm 71,77%, đặc biệt là lao động nữ trong độ tuổi sinh đẻ
được nêu rõ trong bảng 2.1. Đây thực sự là một bài toán khó đối với đơn vị trong
quá trình tuyển dụng, bố trí, sắp xếp công việc đảm bảo việc duy trì hoạt động sản
xuất tại các xưởng may. Với đặc thù ngành may nên lực lượng lao động Công ty chủ
yếu sử dụng là nguồn lao động phổ thông trải qua giai đoạn học nghề may từ 3-6
tháng và sử dụng đều tại các đơn vị sản xuất. Tuy nhiên, lực lượng lao động có trình
độ trên Đại học (0.01 ), Đại học (1 .6%), Cao đẳng/ trung cấp (4.3%) là tương đối
thấp, do vậy trong thời gian tới Công ty nên có chính sách đào tạo bồi dưỡng và
tuyển dụng thêm lực lượng lao động hàm lượng chất xám cao để có đủ sức mạnh
cạnh tranh trong môi trường kinh doanh khó khăn như hiện nay.
11
2.2: Thực trạng thực hiện trách nhiệm xã hội về vấn đề tiền lương tại Công ty Cổ
phần May Sông Hồng:
lao động thời vụ doanh nghiệp cũng thực hiện không tốt quá trình trả các loại phụ
cấp mà một người công nhân may cần phải nhận được. Để công ty có thể tối đa hóa
lợi nhuận của mình.
Đôi khi công ty gặp khó khăn trong việc luân chuyển vốn, mà đã nợ lương
công nhân và chậm trả lương cho công nhân. Nhưng chủ doanh nghiệp lại không có
những giải thích cụ thể, hợp lý làm cho người lao động rất là bất bình làm ảnh
hưởng đến quá trình hoạt động sản xuất của công ty và cũng ảnh hưởng đến đời
sống của người lao động, làm giảm động lực làm việc của người lao động.
Người lao động trong công ty Cổ phần May Sông Hồng thường là lao động có
trình độ chuyên môn thấp. Chủ yếu là lao động phổ thông, khi vào làm tại công ty
thì được đào tạo 3-5 tháng để có thể làm được việc, mà không cần mất quá nhiều
thời gian để đào tạo, vì vậy mà vị thế của họ thường yếu hơn so với chủ sử dụng lao
động; và họ thường bằng lòng với vị trí công việc của mình, thường ít quan tâm đòi
hỏi công bằng xã hội đòi hỏi trả lương đúng với giá trị sức lao động. Dẫn đến tình
trạng nhiều công nhân bị mất nhiều quyền lợi như: không được đóng bảo hiểm xã
hội, không được cải thiện điều kiện lao động, không đảm bảo đủ thời giờ làm việc –
nghỉ ngơi hợp lý, không được trả lương làm thêm giờ, phụ cấp làm đêm đúng và
đủ... Tuy nhiên hiện nay, rất nhiều công nhân thấy tiền lương của mình được trả
không đúng đã đứng lên đòi hỏi, dẫn đến nhiều cuộc đình công ở công ty xảy ra để
đòi tăng lương làm cho hoạt động sản xuất của công ty không được ổn định, làm
uy tín của công ty bị giảm đi, và nhiều công nhân cũng rời bỏ công ty.
Ngoài ra, công ty chưa có sự phân biệt rõ ràng trong việc trả lương giữa các
mức độ nặng nhọc – độc hại khác nhau, thường trả lương bình quân cho tất cả mọi
công nhân, mà không có sự phân biệt rõ ràng.
13
Công ty Cổ phần May Sông Hồng đã xuất hiện khá nhiều trường hợp không
được kí hợp đồng dài hạn, mà gia hạn liên tục các hợp đồng ngắn hạn đối với người
Bình thường
Khó tính, không
hiểu
625
356
109
57,34%
32,66%
10%
Số công nhân
1090
Công ty đã chọn mẫu ngẫu nhiên là 1090 người công nhân; kết quả đã có
57,34% cho rằng tiền lương của công ty dễ tính dễ hiểu và 32,66% cho là bình
thường và họ cũng hiểu được cách tính tiền lương của mình. Đây là một kết quả khá
tốt, và cho thấy công ty thực hiện việc tính lương khá dễ tính dễ hiểu; để công nhân
khi không hài lòng hoặc có thắc mắc gì, có thể góp ý luôn cho chủ doanh nghiệp.
2.2.3: Vấn đề đối xử trong trả lương:
Công ty Cổ phần May Sông Hồng là một công ty may, nên số lao động chủ
yếu là nữ, nam chiếm số lượng rất thấp. Do đó mà để thu hút những công nhân nam
có tay nghề, trình độ chuyên môn cao về công ty làm việc, mà công ty đã trả tiền
lương của nam cao hơn nữ khi làm cùng một vị trí công việc, và yêu cầu trình độ
trả cho công nhân của mình thực sự chưa được cao lắm. Mức độ đủ sống của tiền
lương chưa được đảm bảo tốt nhất ở công ty, rất nhiều công nhân đã phải rất vất vả
làm thêm giờ để có thể kiếm đủ tiền nuôi con ăn học khi làm việc ở công ty.
2.3: Đánh giá:
2.3.1: Những mặt đạt được:
Công ty Cổ phần May Sông Hồng đã có những quan tâm nhất định về việc
thực hiện trách nhiệm xã hội trong lĩnh vực tiền lương đối với người lao động. Tuy
việc thực hiện trách nhiệm xã hội còn chưa được tốt và hiệu quả chưa cao. Nhưng
cũng có một số điểm đạt được nhất định, mà nhiều công ty, tổ chức chưa làm được.
Công ty Cổ phần May Sông Hồng đã thực hiện đúng các quy định, chính sách
pháp luật của Nhà nước về tiền lương. Công ty cũng đã đảm bảo cung cấp phiếu
lương nêu chi tiết và đầy đủ các khoản lương và phụ cấp cho nhân viên trong mỗi
16
kỳ trả lương, và đảm bảo rằng lương và phụ cấp được chi trả theo quy định của luật
pháp hiện hành. Trả lương cho công nhân lớn hơn hoặc bằng mức lương tối thiểu
vùng.
Công ty cũng đã tạo điều kiện, hướng dẫn người lao động có thể tính được
lương của mình; khi có thắc mắc gì có thể góp ý trực tiếp với quản lý cấp trên để
đảm bảo quyền lợi của người lao động. Tạo tâm lý an tâm cho người lao động làm
việc.
Trong quá trình xây dựng quy chế trả lương cho người lao động, công ty Cổ
phần May Sông Hồng cũng đã tham khảo ý kiến của người lao động, để có thể xây
dựng được một quy chế trả lương phù hợp nhất với đội ngũ lao động trong công ty.
2.3.2: Những mặt chưa đạt được:
Bên cạnh những yếu tố công ty Cổ phần May Sông Hồng đã làm được, thì có
rất nhiều vấn đề mà công ty chưa làm được, ở công ty đã xuất hiện tình trạng lách
luật để có thể mang lại lợi nhuận cao nhất cho chủ doanh nghiệp, làm ảnh hưởng tới
các tiêu chuẩn như: ISO 9000, ISO 14001, SA 8000,... đặc biệt là các tiêu chuẩn về
lao động -tiền lương. Để giúp người sử dụng lao động hiểu rõ hơn các trách nhiệm
xã hội của mình đối với người lao động trong lĩnh vực tiền lương, giúp họ thực hiện
tốt hơn trách nhiệm xã hội của mình.
18
Tổ chức các hoạt động hỗ trợ các doanh nghiệp kịp thời trong vấn đề về vốn,
công nghệ, thị trường tiêu thụ sản phẩm, đào tạo nhân lực nhằm tăng nguồn vốn để
trả lương cho người lao động.
Tăng cường các hoạt động thành lập và kiện toàn tổ chức hoạt động của công
đoàn cơ sở. Tổ chức tập huấn, bồi dưỡng về luật lao động và nghiệp vụ công đoàn
cho cán bộ công đoàn doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp không thuộc sở hữu
nhà nước. Để tăng cường sức mạnh của công đoàn, giúp hỗ trợ người sử dụng lao
động thực hiện tốt trách hệm xã hội của mình, đảm bảo quyền lợi cho người lao
động. Ngoài ra, Nhà nước cần phát hành tờ rơi, áp phích trong đó ghi rõ nghĩa vụ,
quyền lợi và chế độ lương bổng theo quy định của luật cho doanh nghiệp và người
lao động hiểu rõ.
Tiếp tục nâng cao nghiệp vụ thanh tra cho thanh tra viên lao động, tăng cường
các hệ thống biểu mẫu thanh tra. Tăng cường thanh kiểm tra, xử lý vi phạm tại các
doanh nghiệp không thuộc sở hữu nhà nước, đặc biệt là thanh tra đột xuất giải quyết
khiếu kiện. Để có thế kịp thời nắm bắt tình hình trả lương cho công nhân tại các
doanh nghiệp, giải quyết các khó khăn vướng mắc cho doanh nghiệp cũng như
người lao động. Tăng cường sự kiểm tra giám sát của các cơ quan quản lý Nhà nước
đối với các doanh nghiệp trong vấn đề trả lương.
Kiện toàn các tổ chức làm công tác hòa giải, trọng tài, tòa án lao động trong
việc giải quyết tranh chấp các vấn đề liên quan đến lĩnh vực tiền lương. Đội ngũ
làm công tác hòa giải, trọng tài cũng cần phải nâng cao kiến thức kinh nghiệm, để
có thể giải quyết các khiếu nại một cách công bằng nhất.
20
21
KẾT LUẬN
Trách nhiệm xã hội là một vấn đề mà rất nhiều doanh nghiệp hiện nay quan
tâm, và dần chú trọng thực hiện như một cách để phát triển tổ chức, doanh nghiệp
mạnh hơn. Vì hiện nay người tiêu dùng rất quan tâm đến vấn đề thực hiện trách
nhiệm xã hội của doanh nghiệp mà họ đang sử dụng sảm phẩm, họ sẵn sàng tảy
chay sản phẩm đó nếu doanh nghiệp thực hiện không tốt trách nhiệm xã hội của
mình. Vì vậy, các doanh nghiệp cần phải quan tâm hơn nữa đến công tác thực hiện
trách nhiệm xã hội đặc biệt là trách nhiệm xã hội về vấn đề tiền lương, để có thể giữ
chân người lao động ở lại với tổ chức mình.
Qua bài tiểu luận, em đã đi phân tích thực trạng thực hiện trách nhiệm xã hội
về vấn đề tiền lương của công ty Cổ phần May Sông Hồng. Và đưa ra một số giải
pháp để giúp nâng cao hiệu quả thực hiện trách nhiệm xã hội về vấn đề tiền lương
cho công ty. Do kiến thức và thời gian còn hạn chế nên bài tiểu luận của em không
tránh khỏi những thiếu sót. Vì vậy, em mong nhận được những góp ý từ thầy cô để
bài tiểu luận của em được tốt hơn.
Em xin chân thành cảm ơn!
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. PGS.TS. Nguyễn Tiệp, Giáo trình Tiền lương – Tiền công, Nhà xuất bản Lao
2.
3.
4.
5.