ĐẠI HỌC HUẾ
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM

ĐẶNG THỊ THU HƢƠNG

THIẾT KẾ, SỬ DỤNG HỆ THỐNG BÀI TẬP THEO HƯỚNG
TIẾP CẬN PISA TRONG DẠY HỌC CHƯƠNG OXI – LƯU HUỲNH,
CHƯƠNG TỐC ĐỘ PHẢN ỨNG VÀ CÂN BẰNG HÓA HỌC
– HÓA HỌC 10 TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
Demo Version - Select.Pdf SDK

Chuyên ngành: Lý luận và Phương pháp dạy học bộ môn Hóa học
Mã số: 60.14.01.11

LUẬN VĂN THẠC SỸ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS. Trần Trung Ninh

Thừa Thiên Huế, năm 2016
i


LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các số liệu và
kết quả nghiên cứu ghi trong luận văn là trung thực và chưa từng được công bố
trong bất kì một công trình nào khác.
Họ tên tác giả

Đặng Thị Thu Hƣơng

Demo Version - Select.Pdf SDK

Thừa Thiên Huế, ngày 07 tháng 9 năm 2016
Học viên

ĐẶNG THỊ THU HƢƠNG

iii


MỤC LỤC
Trang
Trang phụ bìa .............................................................................................................. i
Lời cam đoan .............................................................................................................. ii
Lời cảm ơn ................................................................................................................iii
Mục lục ....................................................................................................................... 1
Những cụm từ viết tắt................................................................................................. 7
Danh mục các bảng biểu ............................................................................................ 8
Danh mục các hình vẽ ................................................................................................ 9
MỞ ĐẦU ................................................................................................................. 10
1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI...................................................................................... 10
2. LỊCH SỬ NGHIÊN CỨU .................................................................................. 11
3. MỤC ĐÍCH VÀ NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU ................................................. 12
3.1. Mục đích nghiên cứu ......................................................................................... 12
3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu ........................................................................................ 12
3.2.1. Nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn của đề tài ........................................... 12

Demo Version - Select.Pdf SDK

3.2.2. Tìm hiểu về chương trình đánh giá học sinh quốc tế PISA của OECD ......... 13
3.2.3. Điều tra, đánh giá thực trạng của việc sử dụng hệ thống bài tập ở trường
THPT ........................................................................................................................ 13

1.1. CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VIỆC SỬ DỤNG BÀI TẬP TRONG DẠY HỌC

Version
- Select.Pdf
SDK
HÓA HỌC Demo
Ở TRƢỜNG
THPT
............................................................................
16
1.1.1. Khái niệm bài tập hóa học .............................................................................. 16
1.1.2. Ý nghĩa của việc sử dụng bài tập hóa học trong dạy học Hóa học ở trường
THPT ........................................................................................................................ 16
1.1.2.1. Ý nghĩa trí dục ............................................................................................. 16
1.1.2.2. Ý nghĩa phát triển ........................................................................................ 16
1.1.2.3. Ý nghĩa giáo dục ......................................................................................... 17
1.1.3. Phân loại các dạng bài tập dùng trong dạy học bộ môn Hóa học ở trường
THPT ........................................................................................................................ 17
1.1.3.1. Bài tập trắc nghiệm khách quan ................................................................. 17
1.1.3.2. Bài tập trắc nghiệm tự luận ........................................................................ 18
1.1.3.3. Bài tập định hướng phát triển năng lực (Tiếp cận PISA) ........................... 18
1.1.4. Cơ sở lý luận về việc xây dựng Bài tập hóa học mới trong dạy học Hóa học ở
trường THPT ............................................................................................................ 19

2


1.1.4.1. Ý nghĩa của việc xây dựng các bài tập hóa học mới ................................... 19
1.1.4.2. Một số định hướng trong việc xây dựng bài tập hóa học mới .................... 19
1.2. TÌM HIỂU VỀ CHƢƠNG TRÌNH ĐÁNH GIÁ HỌC SINH QUỐC TẾ

1.3.5. Kết quả và đánh giá kết quả điều tra .............................................................. 26
TIỂU KẾT CHƢƠNG 1 ........................................................................................ 27
Chƣơng 2: THIẾT KẾ VÀ SỬ DỤNG HỆ THỐNG BÀI TẬP THEO HƢỚNG
TIẾP CẬN PISA TRONG DẠY HỌC CHƢƠNG OXI – LƢU HUỲNH,
CHƢƠNG TỐC ĐỘ PHẢN ỨNG VÀ CÂN BẰNG HÓA HỌC – HÓA HỌC 10
THPT ....................................................................................................................... 28

3


2.1. PHÂN TÍCH NỘI DUNG, CẤU TRÖC CHƢƠNG TRÌNH CHƢƠNG OXI
– LƢU HUỲNH, CHƢƠNG TỐC ĐỘ PHẢN ỨNG VÀ CÂN BẰNG HÓA
HỌC – HÓA HỌC 10 THPT................................................................................. 28
2.1.1. Mục tiêu cơ bản của chương oxi – lưu huỳnh, chương tốc độ phản ứng và cân
bằng hóa học – Hóa học 10 THPT ........................................................................... 28
2.1.1.1. Mục tiêu cơ bản của chương oxi – lưu huỳnh ............................................. 28
2.1.1.2. Mục tiêu cơ bản của chương tốc độ phản ứng và cân bằng hóa học ......... 29
2.1.2. Cấu trúc nội dung chương oxi – lưu huỳnh, chương tốc độ phản ứng và cân
bằng hóa học – Hóa học 10 THPT ........................................................................... 30
2.1.2.1. Cấu trúc nội dung chương oxi – lưu huỳnh ................................................ 30
2.1.2.2. Cấu trúc nội dung chương tốc độ phản ứng và cân bằng hóa học ............. 31
2.2. THIẾT KẾ HỆ THỐNG BÀI TẬP THEO HƢỚNG TIẾP CẬN PISA
CHƢƠNG OXI – LƢU HUỲNH, CHƢƠNG TỐC ĐỘ PHẢN ỨNG VÀ CÂN
BẰNG HÓA HỌC – HÓA HỌC 10 THPT .......................................................... 31
2.2.1. Cơ sở và nguyên tắc ....................................................................................... 31
2.2.1.1. Cơ sở ........................................................................................................... 31

Demo
Version - Select.Pdf SDK
2.2.2.2. Nguyên

3.2.1.1. Lựa chọn địa bàn, đối tượng thực nghiệm .................................................. 83
3.2.1.2. Thời gian thực nghiệm sư phạm .................................................................. 84
3.2.1.3. Kiểm tra mẫu trước thực nghiệm ................................................................ 84
3.2.1.4. Lựa chọn giáo viên thực nghiệm ................................................................. 84
3.2.3. Chuẩn bị cho thực nghiệm sư phạm ............................................................... 85

Demo
SDK
3.2.4. Tiến hành
thựcVersion
nghiệm sư- Select.Pdf
phạm ....................................................................
85
3.3. KẾT QUẢ THỰC NGHIỆM SƢ PHẠM ...................................................... 86
3.3.1. Kết quả các bài dạy thực nghiệm sư phạm .................................................... 86
3.3.1.1. Kết quả kiểm tra trước thực nghiệm ........................................................... 86
3.3.1.2. Kết quả kiểm tra sau thực nghiệm............................................................... 86
3.3.2. Xử lí thống kê kết quả thực nghiệm sư phạm ................................................ 92
3.3.2.1. Mô tả dữ liệu ............................................................................................................. 93
3.3.2.2. So sánh dữ liệu .......................................................................................................... 93
3.3.2.3. Liên hệ dữ liệu........................................................................................................... 94
3.3.3. Đánh giá, phân tích kết quả thực nghiệm sư phạm ........................................ 96
3.3.3.1. Phân tích kết quả về mặt định tính .............................................................. 96
3.3.3.2. Phân tích kết quả về mặt định lượng .......................................................... 96
TIỂU KẾT CHƢƠNG 3 ........................................................................................ 97
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ ........................................................................ 98

5



Bài tập hóa học

2

GV

Giáo viên

3

HS

Học sinh

4

LĐC

Lớp đối chứng

5

LTN

Lớp thực nghiệm

6

OECD


Thực nghiệm sư phạm

Demo Version - Select.Pdf SDK

7


DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU
Tên bảng

Số hiệu bảng

Trang

Bảng 1.1

Nội dung đánh giá của PISA qua các kì

23

Bảng 2.1

Chương trình chương oxi – lưu huỳnh

30

Bảng 2.2
Bảng 3.1
Bảng 3.2


Bảng 3.10
Bảng 3.11

Kết quả học sinh đạt điểm

của 2 bài kiểm tra của

trường THCS & THPT Hà Trung
Bảng phân phối tần số, tần suất và tần suất lũy tích bài
kiểm tra lần 1 của trường THCS & THPT Hà Trung
Bảng phân phối tần số, tần suất và tần suất lũy tích bài
kiểm tra lần 2 của trường THCS & THPT Hà Trung
Bảng phân loại kết quả học tập của học sinh trường
THCS & THPT Hà Trung
Tổng hợp các tham số đặc trưng

8

31
84
86

86

87

88

89


Đồ thị phân loại kết quả học tập của học sinh trường
THCS & THPT Hà Trung

Demo Version - Select.Pdf SDK

9

Trang
87

88

89

90

91

92


MỞ ĐẦU
1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Theo Luật giáo dục công bố năm 2005, Điều 28.2 có ghi “Phương pháp dạy học
phổ thông phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh; phù
hợp với đặc điểm của từng lớp học, môn học; bồi dưỡng phương pháp tự học, khả
năng làm việc theo nhóm, rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn, tác
động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh”. Đổi mới giáo
dục đòi hỏi nhà trường không chỉ trang bị cho HS những kiến thức đã có của nhân
loại mà còn phải bồi dưỡng, hình thành ở HS tính năng động, óc tư duy sáng tạo và


Trong dạy học bộ môn Hóa học, ngoài việc truyền đạt các kiến thức lý thuyết thì
việc sử dụng các bài tập có định hướng PISA hay có tính thực tiễn sẽ giúp HS có
hứng thú, đam mê và yêu thích môn học, từ đó nâng cao chất lượng dạy và học,
đồng thời trang bị kiến thức và kỹ năng cần thiết cho các em. Tuy nhiên việc sử
dụng bài thập theo định hướng PISA hiện nay ở các trường THPT vẫn chưa được
phổ biến.
Với những lý do trên chúng tôi đã chọn đề tài: “Thiết kế, sử dụng hệ thống bài
tập theo hướng tiếp cận PISA trong dạy học chương oxi – lưu huỳnh, chương tốc
độ phản ứng và cân bằng hóa học – Hóa học 10 Trung học phổ thông”.
2. LỊCH SỬ NGHIÊN CỨU
Cho tới nay có nhiều công trình nghiên cứu, sách, luận văn,... liên quan đến việc
sử dụng bài tập định hướng PISA trong dạy học như:
– Nguyễn Thị Phương Hoa: “Chương trình đánh giá HS quốc tế (PISA) (Mục
đích, tiến trình thực hiện, các kết quả chính”, Tạp chí Khoa học Đại học Quốc gia
Hà Nội số 25/2000.
– TS. Cao Cự Giác (2009), “Thiết kế và sử dụng bài tập thực nghiệm trong dạy

Demo
Version
Select.Pdf
SDK
và học hóa học”,
Nxb
Giáo dục- Việt
Nam.
– PGS.TS Nguyễn Xuân Trường (2009), “Sử dụng bài tập trong dạy học Hóa
học ở trường phổ thông”, Nxb ĐH Sư Phạm Hà nội.
– Nguyễn Thị Phương Hoa, Vũ Thị Kim Chi, Nguyễn Thùy Linh: “Chương
trình đánh giá học sinh quốc tế (PISA) (Mục đích, tiến trình thực hiện, các kết quả

Select.Pdf
SDKvà sử dụng hệ thống bài tập theo
– Thiều Thị
Nga,Version
Luận văn -thạc
sĩ: “Xây dựng
hướng tiếp cận PISA trong dạy học phần cơ sở hóa học chung lớp 10”, chuyên
ngành Lý luận và Phương pháp dạy học bộ môn Hóa học – Trường Đại học Sư
phạm Hà Nội 2014.
3. MỤC ĐÍCH VÀ NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU
3.1. Mục đích nghiên cứu
Thiết kế và sử dụng hệ thống bài tập theo hướng tiếp cận PISA trong dạy học
chương oxi – lưu huỳnh, chương tốc độ phản ứng và cân bằng hóa học nhằm giúp
cho việc dạy học gắn liền với thực tiễn, giúp HS có hứng thú, say mê học tập, từ đó
nâng cao chất lượng dạy và học bộ môn Hóa học.
3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
3.2.1. Nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn của đề tài
– Nghiên cứu cơ sở lý luận liên quan đến đổi mới PPDH Hóa học.

12


– Nghiên cứu lý luận về BTHH trong dạy học, áp dụng bài tập theo hướng tiếp
cận PISA vào dạy học và kiểm tra đánh giá bộ môn Hóa học.
3.2.2. Tìm hiểu về chương trình đánh giá học sinh quốc tế PISA của OECD
3.2.3. Điều tra, đánh giá thực trạng của việc sử dụng hệ thống bài tập ở trường
THPT
– Tiến hành thiết kế phiếu điều tra để tìm hiểu và đánh giác thực trạng, xu
hướng sử dụng hệ thống BTHH ở trường THPT.
– Thực hiện đối với đối tượng là HS lớp 10 trường THPT Nguyễn Đình Chiểu,

5.1. Khách thể nghiên cứu
Quá trình dạy và học Hóa học ở trường THPT.
5.2. Đối tƣợng nghiên cứu
– Quá trình sử dụng hệ thống bài tập trong dạy và học Hóa học chương oxi – lưu
huỳnh, chương tốc độ phản ứng và cân bằng hóa học – Hóa học 10 THPT.
– Thiết kế và đề xuất cách sử dụng hệ thống bài tập theo hướng tiếp cận PISA
chương oxi – lưu huỳnh, chương tốc độ phản ứng và cân bằng hóa học – Hóa học
10 THPT.
6. GIẢ THUYẾT KHOA HỌC
Nếu thiết kế được một hệ thống bài tập theo hướng tiếp cận PISA đảm bảo được
các yêu cầu khi thiết kế bài tập, đồng thời sử dụng hệ thống bài tập này vào quá
trình dạy và học Hóa học nhằm phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo, nâng cao
năng lực giải bài tập PISA thì sẽ nâng cao chất lượng dạy và học Hóa học chương
oxi – lưu huỳnh, chương tốc độ phản ứng và cân bằng hóa học – Hóa học 10 THPT.
7. PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Demo pháp
Version
- Select.Pdf
7.1. Nhóm phƣơng
nghiên
cứu lý luận SDK
– Nghiên cứu các văn bản, chỉ thị của Đảng, Nhà nước; chính sách đổi mới giáo
dục của Nhà nước; các tài liệu về lý luận dạy học, tâm lý học, giáo dục học liên
quan đến đề tài.
– Nghiên cứu cơ sở lý luận về đổi mới PPDH Hóa học.
– Nghiên cứu tài liệu lý luận dạy học có liên quan đến việc sử dụng bài tập ở
trường THPT, các tài liệu lý luận dạy học có liên quan đến việc thiết kế bài tập mới
trong dạy học Hóa học ở trường THPT.
– Nghiên cứu các tài liệu về chương trình đánh giá HS quốc tế PISA của OECD.

Ngoài phần
mở đầu,
kết luận,
khuyến nghị,
tài liệu tham khảo; luận văn được
trình bày trong 3 chương:
Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn của việc thiết kế và sử dụng hệ thống bài
tập theo hướng tiếp cận PISA trong dạy học chương oxi – lưu huỳnh, chương tốc độ
phản ứng và cân bằng hóa học – Hóa học 10 THPT.
Chương 2: Thiết kế và đề xuất cách sử dụng hệ thống bài tập theo hướng tiếp
cận PISA trong dạy học chương oxi – lưu huỳnh, chương tốc độ phản ứng và cân
bằng hóa học – Hóa học 10 THPT.
Chương 3: Thực nghiệm sư phạm

15