BỘ GIÁO DỤC và ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM TP HỒ CHÍ MINH
KHOA CHĂN NUÔI THÚ Y
****************

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP

KHẢO SÁT BỆNH VIÊM VÚ, VIÊM TỬ CUNG TRÊN HEO
NÁI VÀ BỆNH TIÊU CHẢY TRÊN HEO CON THEO MẸ
TẠI TRẠI CHĂN NUÔI TƯ NHÂN
Ở XUÂN LỘC, ĐỒNG NAI

Sinh viên thực hiện: TRẦN QUỐC VĨ
Lớp: DH07TY
Ngành: Thú Y
Niên khóa: 2007-2012

Tháng 08/2012


BỘ GIÁO DỤC và ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM TP. HỒ CHÍ MINH
KHOA CHĂN NUÔI - THÚ Y
****************

TRẦN QUỐC VĨ

KHẢO SÁT BỆNH VIÊM VÚ, VIÊM TỬ CUNG TRÊN HEO
NÁI VÀ BỆNH TIÊU CHẢY TRÊN HEO CON THEO MẸ
TẠI TRẠI CHĂN NUÔI TƯ NHÂN
Ở XUÂN LỘC, ĐỒNG NAI

Em xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến
Cô Đặng Thị Xuân Thiệp đã tận tình chỉ bảo, hướng dẫn em trong suốt thời
gian thực tập và hoàn thành khóa luận.
Thành kính ghi ơn
Ban Giám hiệu trường Đại học Nông Lâm TP. HCM.
Ban Chủ Nhiệm Khoa Chăn Nuôi Thú Y cùng toàn thể Quý thầy cô đã tận
tâm truyền đạt những kinh nghiệm quý báu cho em trong suốt thời gian học tập tại
trường.
Chân thành cảm ơn
Anh Tô Duy Truyền trưởng trại chăn nuôi Sa Hoàng và các anh chị em công
nhân trong trại đã hết lòng giúp đỡ và tạo mọi điều kiện thuận lợi cho em trong suốt
thời gian thực tập.
Xin cảm ơn
Các bạn trong và ngoài lớp đã gắn bó chia sẻ vui buồn và giúp đỡ tôi trong
suốt thời gian học tập và thực hiện đề tài.

Sinh Viên: Trần Quốc Vĩ

iii
 


TÓM TẮT LUẬN VĂN
Khóa luận “Khảo sát bệnh viêm vú, viêm tử cung trên heo nái và bệnh
tiêu chảy trên heo con theo mẹ tại trại chăn nuôi tư nhân ở Xuân Lộc, Đồng
Nai » được tiến hành tại trại chăn nuôi heo Sa Hoàng thời gian từ 10/2/2012 đến
12/6/2012. Khóa luận thực hiện trên 106 nái sau khi sinh và 1098 heo con theo mẹ,
kết quả được ghi nhận như sau:
Nhiệt độ chuồng nuôi trung bình của trại là 27,4 oC, nhiệt độ trung bình bên
trong lồng úm là 33,2 oC.


iv
 


MỤC LỤC
Trang tựa ....................................................................................................................... i
Xác nhận của giáo viên hướng dẫn ............................................................................... ii 
Lời cảm ơn ................................................................................................................... iii 
Tóm tắt luận văn........................................................................................................... iv 
Danh sách các chữ viết tắt .......................................................................................... viii 
Danh sách các bảng ...................................................................................................... ix 
Danh sách các hình và biểu đồ ...................................................................................... x 
Chương 1 MỞ ĐẦU .................................................................................................... 1 
1.1 Đặt vấn đề ............................................................................................................... 1 
1.2 Mục đích và yêu cầu ............................................................................................... 2 
1.2.1 Mục đích............................................................................................................... 2 
1.2.2 Yêu cầu................................................................................................................. 2 
Chương 2 TỔNG QUAN ............................................................................................ 3 
2.1 Giới thiệu sơ lược về trại......................................................................................... 3 
2.1.1 Vị trí địa lý ........................................................................................................... 3 
2.1.2 Lịch sử hình thành ................................................................................................ 3 
2.1.3 Nhiệm vụ của trại ................................................................................................. 3 
2.1.4 Cơ cấu tổ chức...................................................................................................... 3 
2.1.5 Cơ cấu đàn ............................................................................................................ 4 
2.1.6 Hệ thống chuồng trại ............................................................................................ 4 
2.1.7 Quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng .......................................................................... 5 
2.1.7.1 Thức ăn.............................................................................................................. 5 
2.1.7.2 Nước sử dụng .................................................................................................... 5 
2.1.7.3 Quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng heo nái và heo con theo mẹ ......................... 6 

3.3 Nội dung nghiên cứu ............................................................................................. 25 
3.4 Phương pháp nghiên cứu....................................................................................... 25 
3.4.1 Nội dung 1: ......................................................................................................... 25 
3.4.1.1 .Dụng cụ: ......................................................................................................... 25 
3.4.1.2 Phương pháp tiến hành .................................................................................... 25 
3.4.2 Nội dung 2: ......................................................................................................... 26 

vi
 


3.4.2.1 Phương pháp tiến hành ................................................................................... 26 
3.4.2.2 Chỉ tiêu theo dõi và công thức tính ................................................................. 26 
3.4.3 Nội dung 3: ......................................................................................................... 27 
3.4.3.1 Phương pháp tiến hành .................................................................................... 27 
3.4.3.2 Chỉ tiêu theo dõi và công thức tính ................................................................. 27 
3.4.4 Nội dung 4 .......................................................................................................... 28 
3.4.4.1 Dụng cụ .......................................................................................................... 28 
3.4.4.2 Phương pháp tiến hành .................................................................................... 28 
3.4.4.3 Chỉ tiêu khảo sát vàcông thức tính ................................................................. 29 
3.4.5 Nội dung 5 .......................................................................................................... 29
3.5 Phương pháp xử lý số liệu………………………………………………………...29
Chương 4 KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN ................................................................. 30 
4.1 Nhiệt độ trung bình .............................................................................................. 30 
4.2 Các chỉ tiêu trên heo nái ........................................................................................ 31 
4.2.1 Kết quả khảo sát bệnh trên heo nái .................................................................... 31 
4.2.2 Kết quả phân lập và thử kháng sinh đồ dịch viêm tử cung trên heo nái ............ 32 
4.2.3 Hiệu quả điều trị viêm tử cung của trại .............................................................. 36 
4.3 Các chỉ tiêu trên heo con theo mẹ ......................................................................... 37 
4.3.1 Kết quả khảo sát bệnh tiêu chảy trên heo con theo mẹ ...................................... 37 


SHCTC

: Số heo con tiêu chảy

SNTC

: Số ngày tiêu chảy

SNN

: Số ngày nuôi

TLHCTC

: Tỷ lệ heo con tiêu chảy

TLNCTC

: Tỷ lệ ngày con tiêu chảy

SNĐTTC

: Số ngày điều trị tiêu chảy

SHCCVTC

: Số heo con chết vì tiêu chảy

TC

Bảng 4.7 Kết quả điều trị viêm tử cung trên nái của trại ............................................ 36 
Bảng 4.8 Tình hình tiêu chảy trên heo con theo mẹ theo vị trí ô chuồng và theo tuần
tuổi ............................................................................................................................... 38 
Bảng 4.9 Tình trạng tiêu chảy trên heo con theo tình trạng viêm của heo nái ........... 39 
Bảng 4.10 Kết quả phân lập vi khuẩn trên mẫu phân heo con tiêu chảy.................... 40 
Bảng 4.11 Kết quả thử kháng sinh đồ của vi khuẩn E. coli trong mẫu phân heo con.41 
Bảng 4.12 Kết quả thử kháng sinh đồ của vi khuẩn Salmonella trong mẫu phân heo
con. .............................................................................................................................. 41 
Bảng 4.13 Kết quả điều trị tiêu chảy trên heo con theo mẹ........................................ 42 

ix
 


DANH SÁCH CÁC HÌNH VÀ SƠ ĐỒ
Hình 2.1 Chuồng heo nái mang thai ............................................................................. 4 
Hình 2.2 Chuồng heo đẻ ............................................................................................... 4 
Hình 2.3 Chuồng heo cách ly ....................................................................................... 5 
Hình 2.4 Chuồng heo nọc ............................................................................................. 5 
Sơ đồ 2.1 Cơ cấu tổ chức của trại chăn nuôi Sa Hoàng................................................ 4 
Sơ đồ 2.2Kích thích tố điều khiển chu kì lên giống ................................................... 12 
Sơ đồ 2.3 Cơ chế sự phân tiết sữa............................................................................... 15 

x
 


Chương 1
MỞ ĐẦU
1.1 ĐẶT VẤN ĐỀ

trong giai đoạn này. Đồng thời, kết quả của nghiên cứu sẽ góp phần nâng cao hiệu
quả trong công tác điều trị bệnh trên heo ở cơ sở thực tập.
1.2.2 Yêu cầu
Theo dõi và ghi nhận nhiệt độ chuồng nuôi.
Quan sát, theo dõi và ghi nhận bệnh viêm vú và viêm tử cung trên đàn heo
nái đẻ sau khi sinh và bệnh tiêu chảy trên đàn heo con từ sơ sinh đến cai sữa.
Phân lập vi khuẩn và thử kháng sinh đồ trên mẫu dịch viêm tử cung và phân
tiêu chảy của heo con theo mẹ.
Theo dõi cách điều trị và hiệu quả điều trị tại trại để làm cơ sở cho việc
phòng và điều trị bệnh tốt hơn.

2
 


Chương 2
TỔNG QUAN
2.1 GIỚI THIỆU SƠ LƯỢC VỀ TRẠI
2.1.1 Vị trí địa lý
Trại chăn nuôi nằm trên địa bàn ấp Tân Hợp, xã Xuân Thành, huyện Xuân
Lộc, tỉnh Đồng Nai. Cách đường liên tỉnh ĐT766 1km, cách quốc lộ 1A 10km theo
hướng Nam.
Do trại chăn nuôi ở gần các tuyến đường lớn đặc biệt là quốc lộ 1A nên rất
thuận lợi cho vận chuyển thức ăn và sản phẩm chăn nuôi.
Ngoài ra, trại nằm ở cách xa khu dân cư nên hạn chế được dịch bệnh và
không gây ảnh hưởng xấu đến đời sống người dân.
2.1.2 Lịch sử hình thành
Trại được xây dựng và đưa vào hoạt động từ tháng 10 /2011.
Trại được xây dựng thành 2 khu riêng biệt là khu sản xuất và khu sinh hoạt.
2 khu này được ngăn cách nhau bởi dãy nhà sát trùng.

TỔ TRƯỞNG

CÔNG NHÂN

TỔ PHÓ

CÔNG NHÂN

Sơ đồ 2.1 Cơ cấu tổ chức của trại chăn nuôi Sa Hoàng
2.1.5 Cơ cấu đàn
Tính đến ngày 14/6/2012 tổng đàn heo của trại là 4046 con, trong đó:
Heo nọc: 52 con
Heo hậu bị: 202 con
Heo nái mang thai: 1276 con
Heo nái khô: 310 con
Heo nái nuôi con: 185 con
Heo con theo mẹ: 1653 con
Heo con cai sữa: 468 con
2.1.6 Hệ thống chuồng trại
Hệ thống chuồng nuôi của trại được xây dựng theo thiết kế của công ty
TNHH chăn nuôi CP Việt Nam, bao gồm 12 trại nuôi heo đẻ, 4 trại nuôi heo nái
khô, heo nái mang thai và hậu bị, 2 trại cách ly để nuôi heo cai sữa và 1 trại để nuôi
heo nọc, tất cả là chuồng kín.

Hình 2.1 Chuồng heo nái mang thai

Hình 2.2 Chuồng heo đẻ
4



dụng cụ đỡ đẻ như: khăn lau, cồn iod, kéo, kìm kẹp mạch máu, dây cột.
Sau khi sinh, heo nái được tiêm kháng sinh để chống viêm nhiễm và tiêm
oxytoxin để bài sản dịch, nhau ra ngoài. Liệu trình điều trị của heo nái như Bảng
2.1.
Bảng 2.1 Liệu trình điều trị cho heo nái sau khi sinh
Ngày sinh
1

Loại thuốc sử dụng
amoxicillin
oxytoxin
2
Oxytoxin
3
amoxicillin
oxytoxin
4
Không tiêm thuốc
5
amoxicillin
oxytoxin
Sau 5 ngày điều trị nếu heo vẫn còn

Liều lượng
1ml/10kg thể trọng
5ml/con
5ml/con
1ml/10kg thể trọng
5ml/con


Đối với những heo nái bỏ ăn, tiêm B-Complex (1ml/10kg thể trọng) và
truyền Glucose nếu cần thiết.
Heo nái bị tiêu chảy, tiêm kanamycin (1ml/ 10kg thể trọng).
Heo con theo mẹ
Sau khi sinh ra heo con được lau khô, bấm răng, cắt rốn, cắt đuôi và sát
trùng bằng cồn iod, sau đó đặt trong lồng úm, heo con sẽ tự tìm đến với mẹ để bú.
Sau khi nái sinh xong, những con quá yếu hay dị tật sẽ bị loại bỏ, và tiến
hành ghép bầy để đàn heo được đồng đều. Heo con được tiêm sắt (Ferrum 10% +
B12, 2ml/ con) khi được 2 ngày tuổi. Heo được thiến, bấm tai và tiêm 1ml/con
Ampisure (ampicillin) + cho uống Nova-Coc (toltrzurin) (hoặc Diacoxin
(toltrazurin)) 1ml/con, vào ngày tuổi thứ 3. Heo được cai sữa lúc 21 ngày tuổi, tiêm
2ml amoxicillin để giúp heo chống chọi với mầm bệnh khi bị stress. Những heo quá
nhỏ sẽ được giữ lại và được ghép với những ô nái tốt sữa nuôi thêm một thời gian
nữa. Heo con cai sữa được đưa lên trại cách ly nuôi từ 7-10 ngày trước khi xuất
bán.
Thường xuyên theo dõi, phát hiện và điều trị kịp thời khi heo con theo mẹ bị
tiêu chảy. Quy trình điều trị heo con tiêu chảy theo Bảng 2.2.
Bảng 2.2 Quy trình điều trị heo con
Ngày tuổi
Dưới 5 ngày
tuổi

Thuốc
Nova-enro
Hoặc cho uống dd
glucose pha Amoxicol
Tiêm Ampisure

Thành phần
Enrofloxacin

sát trùng tại cổng ra vào và cách ly ở khu sinh hoạt nửa ngày trước khi xuống trại.
Công nhân làm việc và khách tham quan phải đi qua phòng sát trùng trước
khi xuống trại. Khi xuống trại công nhân và khách tham quan phải thay đồ lao động,
mang ủng của trại.
Chuồng trại: mỗi ngày trại đều được dọn vệ sinh, quét vôi bột dọc các hành
lang và thay chậu nước sát trùng ở cửa ra vào. Phun nước có pha thuốc sát trùng
mỗi tuần 2 lần.
Sau mỗi lứa đẻ, chuồng trại được tổng vệ sinh một lần, cọ rửa bằng xà phòng
và nước có pha thuốc sát trùng, xịt sạch phân và cám thừa dưới gầm chuồng. Sau
đó, dùng NaOH sát trùng bề mặt gầm chuồng. Tiếp theo, hòa vôi phun lên tất cả các
bề mặt của chuồng. Cuối cùng, phun formol và đóng kín cửa một ngày trước khi
đưa heo mới vào.
 

8
 


Bảng 2.3 Cách sử dụng thuốc sát trùng trong trại
Tên thuốc
sát trùng
Omnicide

Tỉ lệ pha nước

Mục đích sử dụng sát trùng

1:200
(1ml thuốc/ 200ml nước)
1:400

trại.
Quét chuồng để chuẩn bị đưa heo mới vào
Vệ sinh chuồng, ngâm đan nhựa sau khi
xuất heo để chuẩn bị rửa chuồng
Phun sát trùng chuồng trống trước khi đưa
heo mới vào
Xử lý nước trước khi cho heo uống

Đàn heo của trại được tiêm phòng theo quy trình được trình bày ở Bảng 2.4.
 

9
 


Bảng 2.4 Quy trình tiêm phòng
Loại heo
Hậu bị

Thời gian
Vào trại 2 tuần

Tên vaccine
Porcilis parvo

Phòng bệnh
Sẩy thai truyền
nhiễm

Vào trại 3 tuần


PRRS
Sẩy thai truyền
nhiễm
Giả dại
Dịch tả
E. coli
Lở mồm long móng
E. coli

Định kì vào tháng 4
và tháng 8 trong
năm

Porcilis Begonia

Giả dại

Nhập trại 2 tuần

Porcilis Begonia

Giả dại

Nhập trại 3 tuần

Ingelvac

PRRS


Mang thai 10 tuần
Mang thai 12 tuần
Mang thai 14 tuần

Heo nọc

Định kì vào tháng 4,
8, 12 trong năm

Heo con

21 ngày tuổi

10
 

Dịch tả


2.1.7.5 Xử lý chất thải
Phân được thu gom, cho vào bao, chở ra nhà phân vào cuối ngày. Sau đó bán
để làm phân bón.
Nhau và xác heo con được thu gom và xử lý bằng hầm hủy heo.
Nước thải chăn nuôi được xử lý bằng hệ thống ao hồ xử lý chất thải.
2.2 TÌM HIỂU SƠ LƯỢC VỀ NÁI SINH SẢN
2.2.1 Sự thành thục và động dục
2.2.1.1 Sự thành thục
Sự thành thục được tính từ ngày nái được sinh ra cho đến khi nái được phối
giống lần đầu tiên.
Theo Võ Văn Ninh (2003), lần động dục đầu tiên của heo nái thường có thể

2.2.1.2 Chu kì động dục
Sự thay đổi về mặt sinh lý và có tính chu kì xảy ra trên thú cái khi đã thành
thục. Toàn bộ tiến trình sinh lý bắt đầu từ lần lên giống này đến lần lên giống kế
tiếp gọi là chu kì lên giống. Ở heo, chu kì lên giống kéo dài từ 19-23 ngày (trung
bình là 21 ngày).
Hypothalamus
LRF

(-)

Tử cung

FRF
Tuyến yên

prostaglandin
Rụng trứng

LH
Chín mùi

Sự hủy hoàng thể
(-)

FSH
Nang noãn phát triển
và kích thích tế bào
tạo Estrogen

Tạo hoàng thể

trong giai đoạn này.
+ Giai đoạn 2 (từ 17 ngày – 32 ngày sau khi phối): nhau thai được hình thành
cùng với sự hình thành của khung xương và các cơ quan.
+ Giai đoạn 3 (từ 33 ngày đến 114 ngày): các cơ quan đã hình thành tiếp tục
phát triển nhanh về kích thước và khối lượng, bộ xương được cốt hóa, phát triển
răng, da và lông. Đây là giai đoạn tăng nhanh về trọng lượng của thai, ảnh hưởng
trực tiếp đến trọng lượng sơ sinh của heo con.
2.2.3 Sự sinh đẻ
Heo nái chuẩn bị sinh thường có các biểu hiện đi đứng không yên, bồn chồn,
lo lắng, kêu la. Xung quanh âm hộ sưng đỏ, tiết dịch nhầy, bầu vú căng sữa. Heo nái
thường sinh vào ban đêm và sinh nhiều con trong một lứa đẻ.
Theo Nguyễn Văn Thành (2004), quá trình sinh đẻ diễn ra gồm 3 giai đoạn:
Giai đoạn chuẩn bị: cơ quan sinh dục sung huyết mô liên kết nhũ huyết
và đường sinh dục cương lên, âm hộ trương mọng, các dây chằng giãn ra. Các
biến đổi này là tác động của estrogen. Heo mẹ sẽ có những biểu hiện bồn chồn
kêu la làm ổ.

13
 


Giai đoạn giãn tử cung: sự co thắt bắt đầu từ phần sừng tử cung, co thắt
đẩy bào thai về hướng tử cung và đi vào âm đạo, đến âm môn. Tại đây bọc nước
ối vỡ ra thời gian này kéo dài nhiều giờ.
Giai đoạn trục thai: sự co thắt cơ tử cung và thành bụng vẫn tiếp tục cùng
sự hỗ trợ của oxytoxin làm giãn các dây chằng, nới rộng xương chậu và đường
sinh dục để đẩy bào thai ra ngoài.
Theo Trần Thị Dân (2003), sự sinh đẻ thường chia làm 3 giai đoạn:
Tử cung co bóp để đẩy thai và bọc nước đến cổ tử cung giai đoạn này kéo
dài từ 2- 12 giờ.