BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
HỌC VIỆN QUẢN LÝ GIÁO DỤC

NGUYỄN VĂN HÙNG

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
MÔN GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG – AN NINH
TẠI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ GIÁO DỤC
MÃ SỐ: 62.14.01.14

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. TRƯƠNG ĐÌNH MẬU

1


Hà Nội - 2017

2


LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan
Đây là công trình nghiên cứu khoa học của riêng tôi. Các số liệu, trích
dẫn, kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn Quản lý hoạt động dạy
học môn giáo dục quốc phòng - an ninh tại Trường Đại học Kinh tế Quốc
dân là trung thực và có nguồn gốc rõ ràng.
Hà Nội, tháng 6 năm 2017

MỤC LỤC


DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
ANND

An ninh nhân dân

CBGV

Cán bộ giảng viên

CBQL

Cán bộ quản lý

CSVC

Cơ sở vật chất

DH
ĐH

Dạy học
Đại học

ĐT

Đào tạo


Quản lý

QLGD

Quản lý giáo dục

SV
TKB

Sinh viên

VKTBPT

Thời khóa biểu
Vũ khí trang bị phương tiện


DANH MỤC HÌNH ẢNH

DANH MỤC BẢNG


8
PHẦN MỞ ĐẦU
1.1. Lý do chọn đề tài
Giáo dục quốc phòng - an ninh (GDQP-AN) cho học sinh - sinh viên
trong các trường đại học, cao đẳng hiện nay là một trong những nhiệm vụ quan
trọng. Đây là một hoạt động cần thiết trong hệ thống giáo dục đào tạo để thế hệ
trẻ không chỉ nhận thức được trách nhiệm công dân của mình trong sự nghiệp
xây dựng và bảo vệ Tổ quốc mà còn rèn luyện, nâng cao phẩm chất và năng lực

hành thường xuyên, liên tục qua từng giờ dạy học, qua các học kỳ và từng năm
học, đây là điều kiện tất yếu để đáp ứng yêu cầu của mục tiêu giáo dục là: “Nâng
cao dân trí, đào tạo nguồn nhân lực và bồi dưỡng nhân tài”.
Chất lượng dạy học và chất lượng đào tạo đã có nhiều tiến bộ trên một số
mặt. Phong trào học tập sôi nổi, từng bước được nâng lên. Tuy nhiên chất lượng
đào tạo nói chung và chất lượng dạy học nói riêng còn nhiều yếu kém, bất cập.
Đáng quan tâm là chất lượng hiệu quả dạy học còn thấp, chưa đáp ứng được
những đòi hỏi ngày càng cao của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, trình
độ kiến thức, kỹ năng thực hiện, phương pháp tư duy khoa học của đa số học
sinh, sinh viên còn yếu, đội ngũ quản lý giáo dục năng lực còn hạn chế, không
theo kịp với sự đa dạng và phức tạp của các hoạt động giáo dục trong quá trình
đổi mới quản lý giáo dục. Bên cạnh đó, công tác dạy học môn Giáo dục quốc
phòng - an ninh ở các trường Đại học khá đặc thù và đội ngũ giảng viên đa số là
các sỹ quan biệt phái.
Với lý do trên, tôi chọn đề tài “Quản lý hoạt động dạy học môn Giáo dục
quốc phòng- an ninh tại Trường Đại học Kinh tế Quốc dân Hà Nội” làm đề tài
nghiên cứu với mong muốn góp phần đẩy mạnh hoạt động Giáo dục quốc phòng
- an ninh tại Trường Đại học Kinh tế Quốc dân Hà Nội.
1.2. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn quản lý dạy học môn GDQP AN, đề xuất một số biện pháp quản lý dạy học GDQP - AN ở Trường Đại học
Kinh tế Quốc dân Hà Nội trong giai đoạn hiện nay.


10
1.3. Khách thể nghiên cứu và đối tượng nghiên cứu
1.3.1. Khách thể nghiên cứu
Công tác quản lý hoạt động dạy học môn GDQP - AN ở Trường Đại học
Kinh tế Quốc dân Hà Nội.
1.3.2. Đối tượng nghiên cứu
Các biện pháp nâng cao chất lượng quản lý hoạt động dạy học môn

- Quan sát các hoạt động dạy học và tổng kết kinh nghiệm thực tiễn;
- Tiến hành phỏng vấn và dùng phiếu hỏi để thu thập các ý kiến của các
chuyên gia (các nhà quản lý, các chuyên viên, các giảng viên lâu năm).
1.7.3. Phương pháp thống kê toán học
Áp dụng xử lý các kết quả điều tra được.
1.8. Cấu trúc luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn
được cấu trúc thành 3 chương:
Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động dạy học môn giáo dục
quốc phòng - an ninh tại Trường Đại học Kinh tế Quốc dân Hà Nội
Chương 2: Thực trạng quản lý hoạt động dạy học giáo dục quốc phòng an ninh ở tại Trường Đại học Kinh tế Quốc dân Hà Nội.
Chương 3: Biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn giáo dục quốc
phòng - an ninh ở Trường Đại học Kinh tế Quốc dân Hà Nội trong giai đoạn
hiện nay.


12
CHƯƠNG 1:
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN
GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG - AN NINH TẠI TRƯỜNG
ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN HÀ NỘI
1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề
Bác Hồ nói: “Ngày xưa, các vua Hùng đã có công dựng nước, ngày nay
Bác cháu ta phải cùng nhau giữ lấy nước”. Câu nói trên được Bác nói vào sáng
ngày 19/9/1954 tại cửa Đền Giếng trong khu di tích Đền Hùng thuộc núi Nghĩa
Lĩnh, xã Hy Cương, huyện Lâm Thao, tỉnh Phú Thọ trước cán bộ Đại đoàn Quân
tiên phong.
Tiếp tục kế thừa, phát huy giá trị truyền thống của dân tộc trong các cuộc
kháng chiến chống ngoại xâm, Hồ Chí Minh và Đảng Cộng sản Việt Nam đã
sớm có những chủ trương, giải pháp mang tính chiến lược về vấn đề QP, AN và

chung nhằm xây dựng con người toàn diện cho các thế hệ tương lai của đất nước
để sẵn sàng xây dựng và bảo vệ vững chắc Tổ quốc XHCN.
Mục tiêu GDQP – AN đối với HS, SV là: “Góp phần giáo dục toàn diện
cho HS, SV về lòng yêu nước, yêu CNXH, niềm tự hào và sự trân trọng đối với
truyền thống đấu tranh chống ngoại xâm của dân tộc, của lực lượng vũ trang
nhân dân Việt Nam; có ý thức cảnh giác trước âm mưu thủ đoạn của các thế lực
thù địch; có kỹ năng quân sự cần thiết để tham gia vào sự nghiệp xây dựng,
củng cố nền QPTD, ANND, sẵn sàng bảo vệ Tổ quốc Việt Nam XHCN”[5].
Trong những năm gần đây, trước sự biến động phức tạp của tình hình
quốc tế và khu vực, trước yêu cầu đổi mới của sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc, Đảng
và Nhà nước ta rất quan tâm đến công tác GDQP – AN toàn dân. Hội đồng
GDQP – AN Trung ương và địa phương (Trung ương, tỉnh, huyện) đã được
thành lập, chỉ đạo thống nhất GDQP – AN trong cả nước. Những chủ trương,
giải pháp, văn bản quy phạm pháp luật về quản lý GDQP – AN đã tạo thành cơ
sở pháp lý cho công tác GDQP – AN ở trong mỗi nhà trường cũng như trong hệ
thống giáo dục quốc dân. Quá trình hình thành, phát triển của các chủ trương,
chính sách, các văn bản quy phạm pháp luật về QP và GDQP – AN cũng là quá
trình hoàn thiện học thuyết chiến tranh nhân dân, QPTD, ANND theo tư tưởng
Hồ Chí Minh. Trước tình hình mới của thời đại, vấn đề QP – AN quốc gia đang


14
được đặt ra như một vấn đề thời sự nóng hổi của nhiều quốc gia trên thế giới,
khu vực và trong nước.
Trong những năm qua đã có những bài báo khoa học và một số công trình
nghiên cứu về công tác GDQP – AN tiêu biểu như:
- Tác giả Nguyễn Đức Đăng nghiên cứu đề tài. “Quản lý công tác GDQP
– AN cho sinh viên hệ chính quy tại trường ĐHKHXH & NV, ĐHQGHN”. Đề tài
của tác giả đã đánh giá thực trạng quản lý công tác GDQP – AN cho SV hệ
chính quy trường ĐHKHXH & NV, ĐHQGHN [8].

hiện công tác quốc phòng, quân sự địa phương nói chung, vừa phối hợp với các
cơ quan, đơn vị tổ chức bồi dưỡng kiến thức QP-AN cho cán bộ, đảng viên và
giáo dục QP-AN cho sinh viên nói riêng.
1.2. Các khái niệm cơ bản của đề tài
1.2.1. Quản lý, quản lý giáo dục, quản lý trường học
1.2.1.1. Quản lý
Cho đến nay có nhiều định nghĩa về quản lý [18]:
- Quản lý là “Biết được chính xác điều bạn muốn người khác làm, và sau
đó hiểu được rằng, họ đã hoàn thành công việc một cách tốt nhất và rẻ nhất”
(F.Taylor).
- Quản lý là “Việc thực hiện các mục đích của tổ chức một cách hiệu quả
và đạt hiệu suất tốt, thông qua việc lập kế hoạch, tổ chức, lãnh đạo và kiểm soát
các nguồn lực của tổ chức” (Daft, 2000).
- Quản lý là “quá trình tập hợp và sử dụng các nhóm nguồn lực theo định
hướng mục tiêu để thực hiện các nhiệm vụ trong bối cảnh tổ chức” (Hitt, 2007).
- Quản lý là việc hiện thực hóa các mục tiêu của tổ chức theo cách có hiệu
quả và hiệu suất cao, thông qua việc lập kế hoạch, tổ chức, lãnh đạo và kiểm
soát các nguồn lực của tổ chức” ( Richard Winter, 2007).
Định nghĩa này bao quát được nội dung các định nghĩa khác về quản lý,
nó chỉ rõ được quy trình hành động trong quản lý - quy trình quản lý.


16
Một số quan niệm khác như xem quản lý là hoạt động nhằm phối hợp nỗ
lực của nhiều người, sao cho mục tiêu của từng cá nhân biến thành những thành
tựu của xã hội; quản lý là tác động có mục đích đến tập thể những con người để
tổ chức và phối hợp hoạt động của họ trong quá trình lao động. Hay quản lý
được hiểu là “quá trình đạt đến mục tiêu của tổ chức bằng cách vận động các
hoạt động (chức năng) kế hoạch hóa, tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra”.
Quản lý đặc trưng cho quá trình điều khiển và dẫn hướng tất cả các bộ

hệ thống vận hành theo đường lối và nguyên lý giáo dục của Đảng, thực hiện
được tính chất của nhà trường xã hội chủ nghĩa Việt Nam mà tiêu điểm hội tụ là
quá trình dạy học – giáo dục thế hệ trẻ, đưa hệ giáo dục tới mục tiêu dự kiến,
tiến lên trạng thái mới về chất” [23].
Quản lý giáo dục là những tác động có hệ thống, có kế hoạch, có ý thức
và hướng đích của chủ thể quản lý ở mọi cấp khác nhau, đến tất cả các mắt xích
của toàn bộ hệ thống nhằm mục đích đảm bảo sự hình thành nhân cách cho thế
hệ trẻ trên cơ sở quy luật của quá trình giáo dục về sự phát triển thể lực, trí lực
và tâm lực của sinh viên.
1.2.1.3. Quản lý trường học
Trường học là tổ chức giáo dục cơ sở mang tính nhà nước và xã hội, trực
tiếp làm công tác giáo dục và đào tạo thế hệ trẻ, trực tiếp tham gia vào quá trình
thực hiện mục tiêu nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực và bồi dưỡng nhân tài cho
đất nước.
Nhà trường là tế bào chủ chốt của bất kỳ hệ thống quản lý giáo dục nào
từ trung ương đến địa phương. Vì vậy, trường học nói chung là khách thể cơ bản
của các cấp quản lý, vì xét đến cùng việc quản lý trong các hệ thống giáo dục ở
tất cả các cấp đều nhằm mục đích là tạo điều kiện thuận lợi, tối ưu cho việc đạt
mục tiêu chất lượng và hiệu quả của các trường học.
Theo Phạm Minh Hạc: “Quản lý nhà trường là thực hiện đường lối giáo dục
của Đảng trong phạm vi trách nhiệm của mình, tức là đưa nhà trường vận hành
theo nguyên lý giáo dục để tiến tới đạt mục tiêu giáo dục, mục tiêu đào tạo đối
với ngành giáo dục, với thế hệ trẻ và với từng học sinh” [9].


18
Theo Phạm Viết Vượng: “Quản lý trường học là hoạt động của các cơ quan
quản lý nhằm tập hợp và tổ chức các hoạt động của GV, học sinh và các lực
lượng giáo dục khác cũng như huy động tối ưu các nguồn lực giáo dục để nâng
cao chất lượng giáo dục và đào tạo trong nhà trường” [29].

- Vai trò của nhà sư phạm là định hướng, thực hiện việc truyền thụ tri
thức, kỹ năng và kỹ xảo đến người học một cách hợp lý, khoa học, do đó luôn
có vai trò và tác dụng chủ đạo.
- Người học tiếp thu một cách có ý thức, độc lập và sáng tạo hệ thống
kiến thức, kỹ năng và kỹ xảo, hình thành năng lực và thái độ đúng đắn. Người
học là chủ thể sáng tạo của việc học, của việc hình thành nhân cách của bản
thân.
Như vậy, hoạt động dạy - học bao gồm hai hoạt động quan hệ mật thiết
với nhau; đó là hoạt động dạy của thầy với vai trò chỉ đạo, tổ chức và điều
khiển việc lĩnh hội, chiếm lĩnh tri thức, kỹ năng, kỹ xảo và thái độ và hoạt
động học của trò nhằm tổ chức các điều kịên đảm bảo cho lĩnh hội tri thức, kỹ
năng và thái độ và chuyển chúng thành kinh nghiệm của cá nhân.
Trong hoạt động dạy, công việc của thầy là tổ chức, điều khiển những
hoạt động chiếm lĩnh tri thức của học sinh/sinh viên. Hoạt động dạy học môn
đòi hỏi ngày càng phải đáp ứng yêu cầu của thực tiễn với phương pháp dạy học
phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của người học, bồi
dưỡng cho người học năng lực tự học, khả năng thực hành, lòng say mê học tập
và ý chí vươn lên.
Hoạt động học được thể hiện ở việc học sinh/sinh viên tiếp nhận nhiệm vụ
và kế hoạch do GV đề ra, có kỹ năng thực hiện các thao tác học tập nhằm giải
quyết các nhiệm vụ do GV yêu cầu, tự điều chỉnh hoạt động học tập dưới sự kiểm
tra của GV và tự kiểm tra của bản thân, tự tổ chức, tự điều khiển, tự đánh giá hoạt
động dạy học để đạt kết quả tốt. Nội dung của hoạt động học nhằm bồi bổ tri
thức, nâng cao kỹ năng và luyện rèn thái độ (phẩm chất).
Hoạt động dạy học thường diễn ra trong một thời gian, vì thế gọi là quá trình
dạy học.
Quá trình dạy học:”là quá trình hoạt động của hai chủ thể, trong đó dưới
sự tổ chức, hướng dẫn và điều khiển của giáo viên, học sinh nhận thức lại nền



kiến thức, kỹ năng, kỹ xảo và trong quá trình đó nắm vững năng lực nhận thức,


21
nắm được các yếu tố của văn hóa lao động trí óc và chân tay, hình thành những
cơ sở thế giới quan và nhân sinh quan đúng đắn.
Nếu xét dạy và học như một hệ thống thì quan hệ giữa hoạt động dạy và
hoạt động học là quan hệ điều khiển. Do đó, quản lý hoạt động dạy học của chủ
yếu tập trung trực tiếp vào quản lý hoạt động dạy của thầy, thông qua hoạt động
dạy của thầy quản lý hoạt động học của trò để đạt được các mục tiêu dạy học.
b. Nội dung quản lý hoạt động dạy học:
- Tiếp cận theo các chức năng quản lý, thì nội dung quản lý hoạt động dạy
học là:
* Quản lý công tác kế hoạch dạy học;
* Quản lý công tác tổ chức thực hiện kế hoạch dạy học;
* Quản lý công tác chỉ đạo thực hiện kế hoạch dạy học;
* Quản lý công tác kiểm tra, đánh giá hoạt động dạy học.
- Tiếp cận theo các thành tố của QTDH, thì nội dung quản lý HĐDH là:
* Quản lý mục tiêu, chương trình, kế hoạch dạy học;
* Quản lý nội dung, phương pháp dạy học và đánh giá kết quả;
* Quản lý các điều kiện đảm bảo cho HĐDH.
1.2.2.3. Biện pháp quản lý hoạt động dạy học
Biện pháp là cách hành động lựa chọn sao cho phù hợp với mục đích [31].
Trong quản lý, biện pháp quản lý là tổ hợp nhiều cách thức tiến hành của
chủ thể quản lý nhằm tác động đến đối tượng quản lý để giải quyết các vấn đề
trong công tác quản lý, làm cho hệ quản lý vận hành dạt mục tiêu mà chủ thể
quản lý đã đề ra và phù hợp với quy luật khách quan. Như vậy, biện pháp quản
lý là việc người quản lý sử dụng các chức năng quản lý, các công cụ quản lý, các
phương pháp quản lý, các nguyên tắc quản lý một cách phù hợp cho từng tình
huống vào đối tượng, đơn vị của mình quản lý để đưa đối tượng hoặc đơn vị đó

thường bao gồm những nội dung chủ yếu sau đây:
-

Quản lý việc giáo dục thái độ học tập của sinh viên;
Quản lý việc thực hiện nội quy, quy chế học tập của sinh viên;
Quản lý hoạt động tự học của sinh viên;
Quản lý kết quả học tập của sinh viên;
Quản lý công tác đánh giá (khen thưởng và kỷ luật) sinh viên.

Môi trường dạy học trong nhà trường phải là nơi giảng viên được phát
huy hết khả năng của mình trong giảng dạy và nghiên cứu, được làm việc trong
một bầu không khí thoải mái, thân thiện; sinh viên được tôn trọng, khuyến
khích, động viên trong học tập, được phát huy hết khả năng tư duy sáng tạo của
mình.
Để đảm bảo quản lý được sự tương tác giữa các yếu tố này đòi hỏi người
quản lý phải vận dụng có hiệu quả các quy định, chế định về giáo dục đào tạo,


23
thực hiện có hiệu quả các chức năng quản lý và tận dụng các điều kiện trong và
ngoài nhà trường để đảm bảo cho hoạt động dạy học được vận hành đúng cơ
chế. Theo đó giảng viên phải là người hỗ trợ, hướng dẫn quá trình học tập của
sinh viên. Sinh viên trở thành người chủ động, là thợ chính trong hoạt động học
tập của mình dưới sự hướng dẫn, hỗ trợ của giảng viên. Môi trường dạy học phải
phát huy được những ảnh hưởng tích cực, thuận lợi cho hoạt động dạy học.
1.2.2.4. Tình hình an ninh thế giới, khu vực, trong nước và nhiệm vụ quốc
phòng, an ninh của toàn Đảng, toàn dân và toàn quân ta.
Kinh tế thế giới vẫn gặp khó khăn, khủng hoảng kinh tế chưa được khắc
phục nhưng sẽ từng bước phục hồi, cách mạng khoa học - công nghệ phát triển
mạnh tạo ra cơ hội và thách thức mới trong phát triển kinh tế.

nhiều lĩnh vực còn yếu kém, nhiều vụ việc xảy ra do yếu kém trong quản lý nhà
nước gây ra băn khoăn, lo lắng trong nhân dân.
Kinh tế tuy ổn định và tăng trưởng nhưng chưa bền vững; năng suất, chất
lượng hiệu quả, khả năng cạnh tranh thấp; đầu tư dàn trải, lãng phí còn lớn; tỷ lệ
thất nghiệp, nghèo đói còn cao. Tình hình tranh chấp, khiếu kiện của nhân dân,
nhất là khiếu kiện về đất đai, đền bù giải phóng mặt bằng còn diễn biến phức tạp
và chưa được giải quyết thoả đáng, gây bức xúc trong xã hội, các thế lực thù
địch lợi dụng, kích động, chia rẽ sự đoàn kết nhân dân với Đảng, Nhà nước…
Từ năm 1991, theo quyết định 2732/QĐ của Bộ trưởng Bộ giáo dục và
đào tạo, bậc ĐH, CĐ, THCN, dạy nghề, trung học phổ thông thuộc hệ thống
giáo dục quốc dân, các trường chính trị, hành chính và đoàn thể. Nghị định số
116/2007/NĐ-CP ngày 10/07/2007 của Chính phủ đã bổ sung nội dung giáo dục
an ninh trong chương trình thành GDQP-AN.
Năm 2012 Bộ GD&ĐT ban hành thông tư Số: 31/2012/TT- BGDĐT ngày
12 tháng 9 năm 2012 Ban hành chương trình giáo dục quốc phòng - an ninh qui
định đào tạo môn học GDQP - AN theo tín chỉ.
Để thực hiện nhiệm vụ GDQP - AN cho các trường trong hệ thống giáo
dục quốc dân thì Bộ GD và ĐT đã phối hợp với Bộ quốc phòng tiến hành tổ
chức hệ thống cơ sở GDQP - AN với hệ thống các trung tâm GDQP, các khoa
quân sự và tổ GDQP ở các trường ĐH, CĐ, THCN, dạy nghề, trung học phổ


25
thông. Hiện nay trên cả nước theo quy hoạch của Bộ GD và ĐT đến năm 2020
sẽ hình thành 20 Trung tâm (hiện nay có 14 trung tâm) và các khoa GDQP trực
thuộc các trường ĐH trong cả nước.
1.2.2.5. Một số khái niệm liên quan đến giáo dục quốc phòng - an ninh
- Quốc phòng: Là công việc giữ nước của một quốc gia, gồm tổng thể các
hoạt động đối nội, đối ngoại về quân sự, chính trị, kinh tế, văn hoá, khoa học
...của Nhà nước để phòng thủ quốc gia.