1. MỞ ĐẦU
1.1. Lý do chọn đề tài:
Như Bác Hồ kính yêu của chúng ta đã dạy: “Tuổi nhỏ làm việc nhỏ, tuỳ
theo sức của mình” Đúng vậy, chúng ta cần phải rèn kỹ năng sống (đặc biệt là
kỹ năng tự phục vụ ) cho trẻ ngay từ khi còn nhỏ và bắt đầu từ việc nhỏ nhất
như: quét nhà, quét lớp học, kê bàn ghế, tự xúc cơm, tự vệ sinh cá nhân,...Kỹ
năng tự phục vụ là một yếu tố quan trọng có thể giúp trẻ tăng cường tính độc lập
và cảm giác về sự thành công. Dạy cho trẻ biết những kỹ năng tự phục vụ giúp
trẻ ý thức được bản thân, đây là cơ hội tốt nhất giúp trẻ nhanh chóng khôn lớn
và trưởng thành trong cuộc sống, trẻ sống có trách nhiệm hơn với chính mình,
dạy trẻ biết quan sát và làm theo hướng dẫn của người lớn trong các công việc
nhỏ hàng ngày. Chính những việc làm của người lớn thường ngày sẽ được trẻ
chú ý quan sát và ghi nhớ để thực hiện lại. Vì vậy, ngoài việc nâng cao tính tự
tính tự giác, tự lập, trẻ còn tạo dựng được tinh thần tập thể, biết quan tâm và
giúp đỡ những người xung quanh…Nhưng trong thực tế hiện nay, trong nhiều
gia đình, các bậc cha mẹ thường không để cho các cháu nhỏ phải làm gì cả,
ngoài việc học tập và vui chơi. Đến trường các cháu cũng vậy. Do đó, việc rèn
kỹ năng tự phục vụ bản thân cho trẻ trong trường mầm non là việc làm vô cùng
cần thiết. Sự tự tin, cách ứmg xử của trẻ và hiểu biết của chúng về thế giới xung
quanh phụ thuộc rất nhiều vào chất lượng môi trường giáo dục mầm non và mối
quan hệ tương hỗ giữa giáo viên và trẻ.
Là một giáo viên mầm non công tác chăm sóc giáo dục trẻ cũng là một
nghề như bao nghề khác trong xã hội hiện nay.
Để đạt được hiệu quả công tác cao ở bất cứ nghề nào mỗi giáo viên đều
cần có tấm lòng yêu nghề, mến trẻ tận tâm với nghề. Đặc biệt ở lĩnh vực giáo
dục, liên quan đến hàng vạn con người, những chủ nhân tương lai của đất nước
thì trách nhiệm của người giáo viên càng nặng nề và cao cả. Nói đến nghề
nghiệp tất phải có chuyên môn, muốn làm nghề giỏi phải nắm vững chuyên
môn và nghiệp vụ sư phạm, điều mà mỗi cán bộ, giáo viên ai ai cũng biết.
Đối với trẻ mầm non, mà đặc biệt là lứa tuổi mẫu giáo bé “điểm khởi đầu”
của quá trình hình thành nhân cách con người thì việc giáo dục kỹ năng sống

dụng, biến những kiến thức của mình để giải quyết những khó khăn trong cuộc
sống sao cho phù hợp.
1.2. Mục đích nghiên cứu đề tài
+ Đánh giá thực trạng sự phát triển của trẻ về các mặt như:
- Về mặt thể chất.
- Về mặt tâm lý.
- Về mặt trí tuệ.
- Về mặt Các kỹ năng cơ bản cần thiết cho việc tự phục vụ bản thân mình.
- Tìm ra các biện pháp giúp trẻ lớp mẫu giáo bé luôn chủ động trong mọi
công việc của mình.
1.3. Đối tượng nghiên cứu:
- Trẻ 3- 4 lớp mẫu giáo bé khu chính Trường Mầm Non Trung Thượng.
- Một số biện pháp rèn luyện kỹ năng tự phục vụ cho trẻ.
1.4. Phương pháp nghiên cứa:
Các phương pháp giúp trẻ lớp mẫu giáo bé rèn luyện kỹ năng tự phục vụ.
* Phương pháp nghiên cứu lí luận: Đọc nghiên cứu tổng hợp các tài liệu
có liên quan đến vấn đề cần nghiên cứu.
* Phương pháp nghiên cứu thực tiễn:
- Phương pháp quan sát trẻ hoạt động.
- Phương pháp khảo sát theo phiếu điều tra.
- Phương pháp đàm thoại.
- Phương pháp trực quan.
- Phương pháp trải nghiệm thực hành.

2. NỘI DUNG THỰC HIỆN

2


2.1. Cơ sở lý luận về việc thực hiện “Một số kinh nghiệm rèn luyện kỹ

Xã Trung Thượng là một xã miền núi đặc biệt khó khăn thuộc xã vùng
135, điều kiện kinh tế, cơ sở vật chất còn nhiều khó khăn, địa bàn của xã rộng
nằm rải rác ở các vùng sâu, vùng xa, đa số là người dân tộc thiểu số, xã có 6
chòm bản chiếm 99% là người nông dân, 1% là dân buôn bán. Trình độ dân trí,
mức sống về vật chất lẫn tinh thần còn hạn chế. Mới mấy năm gần đây đời sống
và dân trí dần dần phát triển hơn.
Tuy xã Trung Thượng còn nhiều khó khăn nhưng các cấp ủy Đảng chính
quyền trong xã luôn quan tâm đúng mức đến công tác giáo dục, đặc biệt là giáo
dục mầm non. Bên cạnh đó còn có các tổ chức xã hội và tổ chức Tầm nhìn thế
giới cùng Ban giám hiệu nhà trường cũng luôn sát cánh để ủng hộ nhóm lớp
chúng tôi trong mọi hoạt động, tạo mọi điều kiện thuận lợi cho giáo viên chúng
tôi hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao.

3


2.2.2. Tình hình nhóm lớp.
* Thuận lợi:
Trường mầm non Trung Thượng nằm trên địa bàn Bản Ngàm, xã Trung
Thượng, Huyện Quan Sơn,Tỉnh Thanh hóa. Được sự quan tâm giúp đỡ của
Phòng Giáo dục & Đào tạo Quan Sơn, Đảng ủy UBND xã Trung Thượng, ban
lãnh đạo các chòm bản, các đoàn thể xã hội, tổ chức tầm nhìn thế giới, các bậc
phụ huynh trong toàn xã, trường được công nhận trường Mầm non đạt chuẩn
Quốc gia mức độ 1. Ngôi trường có khung cảnh sư phạm đẹp, sân chơi rộng rãi,
sạch sẽ. Trường được đầu tư nhiều đồ dùng, đồ chơi, các trang thiết bị và cơ sở
vật chất phục vụ chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục trẻ, được đầu tư tương đối đầy
đủ.
Năm học 2017 - 2018, tôi được Ban giám hiệu trường mầm non Trung
Thượng phân công phụ trách lớp mẫu giáo bé (3 - 4 tuổi) tại khu chính. Lớp có 2
cô đều tốt nghiệp bằng đạt chuẩn và trên chuẩn.



- Một số phụ huynh trẻ làm nghề tự do, buôn bán, bận nhiều công việc
nên nhiều khi còn chưa quan tâm chú trọng đến trẻ. Sự phối hợp cùng cô giáo
rèn nề nếp cho trẻ ở nhà còn hạn chế.
- Trẻ bị hưởng bởi cuộc sống phát triển hiện đại như: Internet, tivi, các trò
chơi điện tử.....
Xuất phát từ những thuận lợi và khó khăn trên, bản thân tôi đã trăn trở suy
nghĩ để tìm ra những biện pháp giúp trẻ lớp mình rèn luyện kỹ năng tự phục vụ.
Vào đầu năm học tôi khảo sát chất lượng kỹ năng tự phục vụ.
TT
1
2
3
4
5
6
7

BẢNG KHẢO SÁT KHẢ NĂNG TỰ PHỤC VỤ TRẺ ĐẦU NĂM
SÔ
TỶ LỆ CHƯA TỶ LỆ
NỘI DUNG
ĐẠT
TRẺ
%
ĐẠT
%
Kỹ năng tự cầm ca lấy
nước uống.

17
53,2
Kỹ năng tự cởi, mặc, xếp
quần áo.
32
9/32
28,1
23
71,9
Khả năng trẻ tự làm mà
32
không cần gv nhắc nhở.
0
0
32
100
Bảng 1: kết quả kháo sát khả năng tự phục vụ của các cháu mẫu giáo bé

Với kết quả khảo sát như trên tôi nhận thấy khả năng tự phục vụ của trẻ là một
vấn đề mà người giáo viên phải chú trọng. Vì thế tôi luôn trăn trở làm thế nào để
tìm ra những biện pháp hữu hiệu để giờ học của trẻ đạt kết quả tốt.
Là giáo viên mầm non người trực tiếp giảng dạy trẻ mẫu giáo 3 - 4 tuổi,
bản than tôi thấy việc rèn luyện kỹ năng tự phục vụ cho trẻ là rất cần thiết và
quan trọng, xong kết quả kết quả rèn luyện kỹ năng tự phục vụ cho trẻ phụ thuộc
rất nhiều vào các yếu tố và nhiều các hoạt động. Vì vậy tôi đã nghiên cứu và đưa
ra một số giải pháp nâng cao chất lượng và hiệu quả của việc rèn luyện kỹ năng
tự phục vụ cho trẻ.
2.3. Giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề:
2.3.1. Giải pháp 1: Khảo sát khả năng tự lập của trẻ.
Khi tiến hành thực hiện bất cứ hoạt động nào với trẻ, muốn trẻ của lớp

trẻ mà điều cần thiết là hướng dẫn trẻ tự làm và cho trẻ có đủ thời gian để tự
mình làm những điều này, việc nhanh hay chậm tuỳ thuộc vào mỗi đứa trẻ.Vì
thế đừng tạo áp lực với trẻ mà hãy cử xử khéo léo và rèn kỹ năng tự phục vụ bản
thân cho trẻ ở mọi lúc, mọi nơi, trong mọi thời điểm, hình thành cả hành động
và thói quen cho trẻ trong sinh hoạt.
* Rèn trẻ kỹ năng hợp tác:
Cô tổ chức và khuyến khích trẻ cùng tham gia các công việc ở lớp theo
từng nhóm hoặc theo nhóm đôi như: 4 bạn cùng kê bàn ăn, 3cùng phơi khăn
giúp cô giáo, cùng xếp tủ dép…Việc hợp tác trong công việc này, giúp hình
thành ở trẻ tinh thần đồng đội, trẻ đoàn kết với nhau để hoàn thành tốt công việc
của mình.
* Rèn trẻ kỹ năng thể hiện bản thân:
Một trong những kỹ năng đầu tiên mà giáo viên cần chú tâm là phát triển
sự tự tin, lòng tự trọng của trẻ. Nghĩa là giúp trẻ tự thể hiện bản thân, luôn luôn
tự tin trong công việc và có suy nghĩ mình sẽ làm được việc. Kỹ năng sống này
giúp trẻ luôn cảm thấy tự tin trong mọi tình huống và ở mọi lúc mọi nơi.
Khi trẻ thấy rằng mình có thể tự làm việc nào đó, trẻ sẽ trở nên tin tưởng
vào khả năng của mình hơn, sẽ cố gắng vượt mọi khó khăn ở mức độ cao nhất
có thể hoàn thành nhiệm vụ mà không cần sự can thiệp của người lớn.

6


Trẻ ở độ tuổi nay rất hiếu động, người ta thường nói trẻ lên 3 thời kỳ
khủng hoảng về mặt tâm lý. Chính vì vậy trẻ rất thích thể hiện bản thân, khả
năng bản thân mình.
* Cách làm:
- Qua các giờ đón trẻ, giờ học, giờ ăn, giờ ngủ,vệ sinh, trả trẻ... tôi đưa ra
các tình huống, các đoạn clip ngắn, các hình ảnh đúng, sai (sưu tầm trên mạng)
yêu cầu trẻ nhận xét đưa ra các phương án trả lời hay, đúng nhất.

động vệ sinh, hoạt động tập thể vui tươi, lành mạnh trong lớp học, nhà
trường) rèn luyện khả năng tự phục vụ của của bản thân trẻ.
Như chúng ta đã biết tâm lý của trẻ mầm non là rất thích nghe hát, kể
chuyện, đọc thơ. Nội dung các câu chuyện, bài hát thường có nội dung giáo dục
trẻ rất cụ thể. Chính vì vậy, tôi thường kể chuyện, hát, đọc thơ cho trẻ nghe và
thông qua nội dung các câu chuyện, bài hát, đọc thơ để rèn kỹ năng sống cho trẻ

7


( Đặc biệt là kỹ năng tự phục vụ cho trẻ). Giúp trẻ tiếp nhận một cách hứng thú,
tự nguyện làm công việc mà cô yêu cầu.
* Cách làm:
- Ví dụ như tôi dạy trẻ hát: “Rửa mặt như mèo” giảng giải cho trẻ hiểu
nội dung bài hát và đặt câu hỏi trẻ trả lời: bài hát kể về bạn nào? Vì sao bạn bị
đau mắt? Để không bị đau mắt các con phải làm gì?...cô giáo dục trẻ thông qua
bài hát và hướng dẫn trẻ cách rửa mặt thông qua việc lồng ghép trò chơi “bé tập
rửa mặt”

(Hình ảnh trò chơi bé tập rửa mặt)
- Ví dụ khi kể chuyện: “Gấu con bị sâu răng” giáo viên có thể gợi mở hỏi
trẻ như: vì sao gấu con bị sâu răng? Gấu đã làm gì?...thông qua truyện giáo dục
trẻ biết giữ gìn vệ sinh, đánh răng hàng ngày. Tôi thường kể chuyện cho bé nghe
những câu chuyện trong “tủ sách bé rèn luyện kỹ năng sống”. Qua những câu
chuyện giáo dục đạo đức cho trẻ, giáo dục tình yêu thương gia đình, yêu quê
hương đất nước…
- Hưởng ứng tích cực phong trào (xây dựng trường học thân thiện - học
sinh tích cực và chuyên đề xây dựng trường mầm non lấy trẻ làm trung tâm) với
yêu cầu tăng cường sự tham gia một cách hứng thú của trẻ trong các hoạt động
của nhà trường.

Khăn lau đây thơ phức
Em lau khô bàn tay
Đôi bàn tay be bé
Nay rửa sạch bàn tay
Tất cả lớp chúng mình
Cùng giơ tay vỗ vỗ

10


(Hình ảnh cô và trẻ đang rửa tay kết hợp đọc bài thơ “rửa tay”)
* Kết quả:
- Trẻ rất hứng thú cùng cô tham ra mọi hoạt động.
- Thích được cô tuyên dương trước cả lớp về việc làm tốt của mình về
việc tự phục vụ bản thân mình.
- Muốn được cô và các bạn chú ý và khẳng định mình sẽ làm tốt.
2.3.4. Giải pháp 4: Tuyên truyền và phối hợp với cha mẹ trẻ để rèn
luyện kỹ năng tự phục vụ bản thân cho trẻ.
Như chúng ta đã biết thời gian trẻ ở trên lớp, trên trường còn nhiều hơn trẻ
ở nhà. Những bài học trẻ được học ở trường giúp trẻ phát triển đúng theo đúng
độ tuổi, giúp trẻ phát triển một cách toàn diện cá về thể chất lẫn tinh thần và
nhận thức, giúp trẻ tự tin, mạnh dạn, tích cực và chủ động khi tham gia các hoạt
động cùng cô và các bạn.
Để đạt được kết quả chăm sóc và giáo dục trẻ tốt nhất. Tạo mọi điều kiện
tốt nhất cho trẻ được vui chơi, học tập. Cha mẹ có thể giúp trẻ phát triển kỹ năng
tự phục vụ bằng cách tạo cơ hội cho trẻ được thực hành nhiều, khuyến khích và
luôn động viên trẻ làm những công việc vừa sức giúp cha mẹ như (nhặt rau, quét
nhà, tự vệ sinh cá nhân) trẻ được làm quen với những đồ dùng, vật dụng khác
nhau (bộ đồ bếp, bộ đồ ăn, bộ đồ uống). Sự sạch sẽ gọn gàng, một số thói quen
nề nếp, sự sắp đặt ngăn nắp, ngay ngắn những bộ đồ dùng, vật dụng, thái độ ăn

2.3.5. Giải pháp 5: Tạo môi trường trong và ngoài nhóm lớp luôn
sạch sẽ an toàn nhằm thực hiện nhiệm vụ giáo dục kỹ năng tự phục vụ cho
trẻ.
- Thực hiện kế hoạch giáo dục, kế hoạch đánh giá trẻ bằng bảng đánh giá
trẻ mỗi trẻ có mỗi biểu mẫu đánh giá riêng nhằm giúp giáo viên quan sát ghi
chép hàng ngày từng chi tiết về sự tiến bộ của trẻ, các mối quan hệ với cô, với
bạn, ghi chép những kỹ năng mà trẻ đạt được trong ngày. Tôi đã trang bị các
bảng thông tin dành cho phụ huynh, xây dựng thư viện cho bé tại nhóm, lớp.
Khuyến khích giáo viên, các bậc cha mẹ tăng cường đọc sách cho trẻ nghe.
- Thực hiện nghiêm túc các buổi hoạt động vệ sinh và hoạt động lao động
(ngày thứ 4 hàng tuần), tổ chức các buổi cho bé cùng cô chăm sóc vườn rau, cây
xanh của nhóm lớp.

12


(Hình ảnh trẻ cùng cô dọn vệ sinh môi trường)
2.3.6. Giải pháp 6: Phối hợp với đồng nghiệp nhận thức sâu sắc về
việc rèn trẻ kỹ năng tự phục vụ cho trẻ.
- Giáo viên cần tạo cơ hội để trẻ được tương tác với bạn bè, người lớn,
được trải nghiệm thực hành và luyện tập thường xuyên ở trường cũng như ở gia
đình thông qua các hoạt động phong phú, đa dạng như học tập, vui chơi, lao
động, sáng tạo nghệ thuật,…
- Giáo viên cần tích cực đổi mới phương pháp giảng dạy nhằm khuyến
khích sự chuyên cần, tích cực của trẻ, giáo viên cần phải biết khai thác phát huy
năng khiếu, tiềm năng sáng tạo ở mỗi trẻ. Vì mỗi đứa trẻ là một nhân vật đặc
biệt, phải giáo dục trẻ như thế nào để trẻ cảm thấy thoải mái trong mọi tình
huống của cuộc sống.
- Việc rèn kỹ năng tự phục vụ bản thân cho trẻ nên bắt đầu từ khi còn nhỏ,
ngay từ tuổi mầm non, rèn kỹ năng tự phục vụ bản thân giúp trẻ tự lập, tự tin,



BẢNG KHẢO SÁT KHẢ NĂNG TỰ PHỤC VỤ TRẺ CUÔI NĂM
SÔ
TỶ LỆ CHƯA TỶ LỆ
TT
NỘI DUNG
ĐẠT
TRẺ
%
ĐẠT
%
Kỹ năng tự cầm ca lấy
1
32
32/32
100
0
0
nước uống.
Kỹ năng trẻ tự dọn bát
2
32
25/32
78,1
7
21,9
mỗi khi ăn xong.
Lau mặt, rửa tay trước và
3

32
20/32
62,5
12
37,5
không cần gv nhắc nhở.
Bảng 2: kết quả kháo sát khả năng tự phục vụ của các cháu mẫu giáo bé
Như vậy sau khi áp dụng những giải pháp, kinh nghiệm rèn luyện kỹ năng
tự phục vụ cho trẻ thông qua các hoạt động giáo dục chúng ta thấy mức độ đạt
được trên trẻ đã tăng lên rõ rệt. Điều đó khẳng định một điều rằng các giải pháp
được sử dụng là đúng đắn và đem lại hiệu quả tốt trong quá trình giáo dục, đây
là một kết quả rất đáng mừng.
Kết quả như trên tuy chưa thực sự toàn diện những cũng là niềm khích lệ
rất lớn với tôi, là kết quả thu được sau một năm thực hiện “Một số kinh nghiệm
rèn luyện kỹ năng tự phục vụ cho trẻ mẫu giáo 3 - 4 tuổi trường mầm non
Trung Thượng”. Qua một năm thực hiện rèn luyện kỹ năng tự phục vụ cho trẻ
mẫu giáo 3 - 4 tuổi tôi đã đạt được kết quả đáng mừng. Không riêng gì bản thân
tôi mà việc rèn luyện kỹ năng tự phục vụ cho trẻ còn là công việc thường ngày
của các đồng nghiệp và trường mầm non Trung Thượng chúng tôi. Từ đó bản
thân tôi rút ra một số kinh nghiệm về việc rèn luyện kỹ năng tự phục vụ cho trẻ
mẫu giáo 3 - 4 tuổi đạt kết quả tốt.
* Về phía trẻ: Trải qua một quá trình rèn luyện, bằng các biện pháp khác
nhau trẻ được thực hành, trải nghiệm, được tự thỏa mãn nhu cầu tự phục vụ bản
thân trẻ, tôi thấy học sinh lớp tôi rất hứng thú tham gia các hoạt động của lớp và
đặc biệt trẻ mạnh dạn, tự tin hơn rất nhiều, không cần cô giáo phải nhắc nhở
nhiều mà trẻ tự phục vụ mình một cách thiết yếu ( bảng 2).
* Về phía cô giáo: Sau quá trình cùng trẻ học tập rèn luyện kỹ năng cơ bản
để phục vụ bản thân trẻ. Tôi thấy trẻ của lớp mình rất tự lập đã có những kỹ
năng cần thiết nhất cho bản thân trẻ. Chính vì vậy trẻ hứng thú, tự tin và mạnh
dan hơn rất nhiều khi tham gia các phong trào của lớp cũng như của nhà trường.

sự ủng hộ góp ý một cách chân thành của hội đồng khoa học sáng kiến kinh
nghiệm các cấp để tôi hoàn thiện hơn những hiểu biết của mình.
Tôi xin chân thành cảm ơn!
XÁC NHẬN CỦA
Trung Thượng, ngày 20 tháng 04 năm 2018
THỦ TRƯỞNG ĐƠN VI
Tôi xin cam đoan đây là SKKN của mình viết,
không sao chép nội dung của người khác.
Người viết sáng kiến kinh nghiệm

Mạc Thị Duyến

15