BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2

ĐỖ NGỌC ĐIỆP

PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN TRUNG HỌC CƠ SỞ
HUYỆN LẬP THẠCH, TỈNH VĨNH PHÚC THEO
CHUẨN NGHỀ NGHIỆP

Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
Mã số: 60 14 01 14

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

HÀ NỘI, 2017


I

LỜI CẢM ƠN

Tôi xin chân thành cảm ơn PGS.TS Nguyễn Văn Mã, người thầy đã tận
tình hướng dẫn, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình nghiên cứu, thực hiện luận văn.
Tôi xin trân trọng cảm ơn Ban lãnh đạo trường Đại học sư phạm Hà
Nội 2 và các thầy giáo, cô giáo đã nhiệt tình hướng dẫn, giúp đỡ tôi trong
suốt quá trình học tập, nghiên cứu đề tài luận văn.
Tôi xin chân thành cảm ơn lãnh đạo Phòng Giáo dục và Đào tạo
huyện Lập Thạch; các đồng chí cán bộ quản lý, giáo viên các trường THCS
tôi tiến hành nghiên cứu, khảo sát và người thân, gia đình đã khuyến khích,
động viên, giúp tôi trong suốt quá trình nghiên cứu và hoàn thành luận văn này.
Mặc dù đã có nhiều cố gắng, nhưng chắc chắn luận văn không tránh


1

1 Lý do chọn đề tài …………………………………………..

1

2 Mục đích nghiên cứu ………………………………………

3

3 Nhiệm vụ nghiên cứu ……………………………………...

3

4 Đối tượng và khách thể nghiên cứu ……………………….

4

4.1. Đối tượng nghiên cứu………………………………………

4

4.2. Khách thể nghiên cứu………………………………………

4

5. Phạm vi nghiên cứu………………………………………...

4


1.1. Tổng quan nghiên cứu về phát triển đội ngũ giáo viên trung
học theo chuẩn nghề nghiệp…………………………

6

1.2. Một số khái niệm liên quan………………………………...

11

1.2.1. Quản lí……………………………………………………..

11

1.2.2. Quản lí giáo dục……………………………………………

12

1.2.3. Quản lí nhà trường…………………………………………

13

1.2.4. Phát triển…………………………………………………...

14

1.2.5. Đội ngũ giáo viên………………………………………….

14


1.3.2.2. Vai trò của Chuẩn nghề nghiệp trong phát triển đội ngũ giáo
viên trung học cơ sở…………………………………..

18

1.3.3. Yêu cầu phát triển đội ngũ giáo viên trung học cơ sở theo
Chuẩn nghề nghiệp………………………………………..

19

1.4. Nội dung phát triển đội ngũ giáo viên trung học cơ sở theo
chuẩn nghề nghiệp…………………………………….……

21

1.4.1. Quy hoạch đội ngũ giáo viên trung học cơ sở theo Chuẩn
nghề nghiệp…………………….....………………………..

21

1.4.2. Tuyển chọn, sử dụng đội ngũ giáo viên trung học cơ sở theo
chuẩn nghề nghiệp…………………………………….

22

1.4.3. Đánh giá đội ngũ giáo viên THCS theo chuẩn nghề
nghiệp………………………………………………………

23



1.5.1.3. Các yếu tố về chính sách…………………...........................

28

1.5.2. Yếu tố chủ quan…………………………………................

28

1.5.2.1. Uy tín của cơ sở giáo dục………………………………......

28

1.5.2.2. Năng lực của đội ngũ cán bộ quản lí giáo dục……………..

29

1.5.2.3. Môi trường sư phạm………………………………………..

29

Kết luận chương 1………………………………………….

29

CHƯƠNG 2. THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN
THEO CHUẨN NGHỀ NGHIỆP Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC
CƠ SỞ HUYỆN LẬP THẠCH, TỈNH VĨNH PHÚC………….

31


2.2.4. Đội ngũ cán bộ quản lý…………………………………….

34

2.2.5. Thực trạng đội ngũ giáo viên trung học cơ sở huyện Lập
Thạch, tỉnh Vĩnh Phúc……………………………………...

35

2.2.5.1. Số lượng và cơ cấu đội ngũ giáo viên……………………...

35

2.2.5.2. Trình độ đào tạo của đội ngũ giáo viên…………………….

40

2.2.5.3. Phẩm chất và năng lực sư phạm của đội ngũ giáo viên THCS


VI

huyện Lập Thạch……………………………………

42

2.2.6. Đánh giá chung về đội ngũ giáo viên THCS huyện Lập
Thạch……………………………………………………….



52

2.3.5. Đào tạo và bồi dưỡng đội ngũ giáo viên THCS theo chuẩn
nghề nghiệp………………………………………………...

53

2.3.6. Xây dựng môi trường, động lực phát triển ĐNGV...............

56

2.4. Đánh giá chung về công tác phát triển đội ngũ giáo viên
trung học cơ sở huyện Lập Thạch.........................................

58

2.4.1. Ưu điểm…………………………………………………….

58

2.4.2. Hạn chế…………………………………………………….

58

2.4.3. Thuận lợi…………………………………………………...

59

2.4.4. Khó khăn...............................................................................

62

3.1.3. Nguyên tắc xây dựng biện pháp............................................

63

3.1.3.1. Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn………………………...

63

3.1.3.2. Nguyên tắc coi trọng chất lượng giáo dục............................

64

3.1.3.3. Nguyên tắc đảm bảo tính đồng bộ.........................................

64

3.1.3.4. Nguyên tắc đảm bảo tính hệ thống........................................

64

3.2. Các biện pháp phát triển đội ngũ giáo viên các trường THCS
huyện Lập Thạch theo chuẩn nghề nghiệp…………

65

3.2.1. Xây dựng quy hoạch phát triển đội ngũ giáo viên trung học
cơ sở phù hợp với yêu cầu chuẩn nghề nghiệp.....................


86

3.4. Khảo nghiệm tính cần thiết và khả thi của các biện pháp….

87


VIII

3.4.1. Khảo nghiệm tính cần thiết và tính khả thi của giải pháp đề
xuất…………………………………………………………

87

3.4.1.1. Mục đích khảo nghiệm……………………………………..

87

3.4.1.2. Nội dung khảo nghiệm………………………………….....

87

3.4.1.3. Phương pháp đánh giá……………………………………...

87

3.4.2. Kết quả thăm dò……………………………………………

88



: Ban giám hiệu

CBQL

: Cán bộ quản lý

ĐNGV

: Đội ngũ giáo viên

GD

: Giáo dục

GV

: Giáo viên

GD&ĐT

: Giáo dục và đào tạo

HS

: Học sinh

HSG

: Học sinh giỏi

nay………………………………………………………………..

35

Bảng 2.5. Số GV cần có tính theo số lớp thực tế và theo định mức
chuẩn……………………………………………………………..

36

Bảng 2.6. Số lượng GV theo bộ môn cần có tính theo số lớp thực tế và theo
định mức chuẩn năm học 2015–2016………………..................... 37
Bảng 2.7. Cơ cấu độ tuổi ĐNGV THCS của huyện năm học 2015 –
2016……………………………………………………………… 38
Bảng 2.8. Cơ cấu giới tính ĐNGV THCS năm học 2015 – 2016…………... 39
Bảng 2.9. Trình độ đào tạo ĐNGV THCS từ năm học 2012 – 2013 đến
nay……………………………………………………………….

41

Bảng 2.10. Phẩm chất và năng lực của ĐNGV THCS huyện Lập Thạch năm
học 2015 – 2016………………………………………………….

42

Bảng 2.11. Trình độ chuyên môn, năng lực nghề nghiệp của ĐNGV THCS
huyện Lập Thạch…………………………………….................... 45
Bảng 2.12. Số lượng GV hợp đồng tuyển mới qua các năm học…………….. 50
Bảng 2.13. Kết quả khảo sát về đánh giá, xếp loại GV theo chuẩn nghề
nghiệp…………………………………………………………….. 51
Bảng 2.14. Kết quả khảo sát ĐNGV, CBQL về việc sử dụng ĐNGVTHCS...

nhân lực, bồi dưỡng nhân tài”. Trong đó “đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục,
đào tạo, phát triển nguồn nhân lực là một trong mười ba định hướng phát triển
lớn của đất nước”[8].
Nghị quyết số 29 – NQ/TW về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và
đào tạo đã xác định: Giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu, là sự nghiệp
của Đảng, Nhà nước và của toàn dân. Đầu tư cho giáo dục là đầu tư phát triển,
được ưu tiên đi trước trong các chương trình, kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội.
Phát triển giáo dục và đào tạo là nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng
nhân tài. Chính vì vậy, đội ngũ nhà giáo có vai trò vô cùng quan trọng, Đảng ta
khẳng định: “Xây dựng quy hoạch, kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ nhà
giáo và cán bộ quản lý giáo dục gắn với nhu cầu phát triển kinh tế-xã hội, bảo
đảm an ninh, quốc phòng và hội nhập quốc tế. Thực hiện chuẩn hóa đội ngũ nhà
giáo theo từng cấp học và trình độ đào tạo” [7].
Ngay từ năm 2005, Thủ tướng chính phủ đã phê duyệt đề án “Xây
dựng, nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục giai
đoạn 2005 - 2010”, với mục tiêu tổng quát là “Xây dựng đội ngũ nhà giáo và
cán bộ quản lý giáo dục theo hướng chuẩn hóa, nâng cao chất lượng, đảm


2

bảo đủ về số lượng, đồng bộ về cơ cấu, đặc biệt chú trọng nâng cao bản lĩnh
chính trị, phẩm chất đạo đức, lối sống, lương tâm nghề nghiệp và trình độ
chuyên môn của nhà giáo, đáp ứng đòi hỏi ngày càng cao của sự nghiệp giáo
dục trong công cuộc đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.” [6]
Năm 2009, Bộ giáo dục và đào tạo đã ban hành Quy định “Chuẩn nghề
nghiệp giáo viên trung học cơ sở”. Đó là cơ sở pháp lý để thực hiện đánh giá,
sàng lọc và chuẩn hóa đội ngũ giáo viên đáp ứng yêu cầu đổi mới và phát
triển giáo dục hiện nay. Nhằm giúp giáo viên tự đánh giá phẩm chất chính trị,
đạo đức lối sống, năng lực nghề nghiệp để tự hoàn thiện và nâng cao năng lực

khoa học về công tác phát triển ĐNGV ở các trường THCS huyện Lập Thạch
trong giai đoạn đổi mới giáo dục phổ thông hiện nay.
Những phân tích trên là lí do để chúng tôi chọn đề tài luận văn có nội
dung vận dụng lí luận quản lí giáo dục, quản lí nhân lực vào giải quyết một vấn
đề thực tiễn của công tác phát triển ĐNGV THCS. Đề tài luận văn được biểu đạt
với tiêu đề: “Phát triển đội ngũ giáo viên trung học cơ sở huyện Lập Thạch, tỉnh
Vĩnh Phúc theo Chuẩn nghề nghiệp”
2. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu lí luận và thực trạng phát triển ĐNGV THCS
huyện Lập Thạch, đề xuất các giải pháp phát triển đội ngũ giáo viên THCS
huyện Lập Thạch, tỉnh Vĩnh Phúc trong bối cảnh hiện nay nhằm đáp ứng yêu
cầu Chuẩn nghề nghiệp giáo viên THCS.
3. Nhiệm vụ nghiên cứu:
- Nghiên cứu cơ sở lý luận về phát triển đội ngũ giáo viên trung học cơ sở
theo Chuẩn nghề nghiệp
- Khảo sát, đánh giá thực trạng đội ngũ GV và công tác phát triển đội ngũ
giáo viên các trường trung học cơ sở huyện Lập Thạch, tỉnh Vĩnh Phúc theo
Chuẩn nghề nghiệp.


4

- Đề xuất các biện pháp phát triển đội ngũ giáo viên THCS huyện Lập
Thạch, tỉnh Vĩnh Phúc theo Chuẩn nghề nghiệp.
- Khảo nghiệm các biện pháp đề xuất
4. Đối tượng và khách thể nghiên cứu
4.1. Đối tượng nghiên cứu
Phát triển đội ngũ GV các trường THCS huyện Lập Thạch, tỉnh Vĩnh
Phúc theo “Chuẩn nghề nghiệp GV THCS”
4.2. Khách thể nghiên cứu

8. Cấu trúc luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, tài liệu tham khảo, phụ lục,
nội dung chính luận văn được trình bày như sau:
Chương 1: Cơ sở lí luận về phát triển đội ngũ giáo viên trung học cơ sở theo
Chuẩn nghề nghiệp.
Chương 2: Thực trạng phát triển đội ngũ GV các trường trung học cơ sở huyện
Lập Thạch, tỉnh Vĩnh Phúc theo Chuẩn nghề nghiệp.
Chương 3: Biện pháp phát triển đội ngũ giáo viên trung học cơ sở huyện Lập
Thạch tỉnh Vĩnh Phúc theo Chuẩn nghề nghiệp.


6

NỘI DUNG
CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN
TRUNG HỌC CƠ SỞ THEO CHUẨN NGHỀ NGHIỆP
1.1.Tổng quan nghiên cứu về phát triển đội ngũ giáo viên trung học theo
chuẩn nghề nghiệp
Phát triển ĐNGV trong giáo dục được các nước trên thế giới đặt lên hàng
đầu, là một trong những nội dung cơ bản trong các cuộc cách mạng cải cách
giáo dục, chấn hưng, phát triển đất nước. Lê-nin rất coi trọng việc xây dựng
ĐNGV và yêu cầu: “Nâng cao một cách có hệ thống, kiên nhẫn, liên tục trình độ
và tinh thần của GV nhưng điều chủ yếu, chủ yếu và chủ yếu là cải thiện đời
sống vật chất cho họ” [25].
Trong cuốn: “Triết học giáo dục Việt Nam”[34], Thái Duy Tuyên đã khái
quát những năng lực và phẩm chất của người giáo viên, gồm: chuẩn đoán được
nhu cầu, nguyện vọng, khả năng của học sinh; tri thức chuyên môn vững vàng
và sâu sắc; có trình độ văn hóa chung rộng rãi; có năng lực nắm bắt và xử lí
thông tin nhanh nhạy; năng lực diễn đạt rõ ràng, ngôn ngữ lưu loát, năng lực
kiềm chế bản thân; có năng lực tổ chức quản lí, động viên, kích thích học sinh

dục. Tiếp cận theo chức năng quản lí, tài liệu khẳng định trong quản lí phát triển
đội ngũ giáo viên cần tuân thủ các khâu: kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo, kiểm tra và
phát triển đội ngũ giáo viên: đủ về số lượng, mạnh về chất lượng và đồng bộ về
cơ cấu.
Trong cuốn sách:“Quản lí nhà nước về giáo dục - Lí luận và thực
tiễn”[18], Đặng Bá Lãm nhấn mạnh 3 vấn đề trong quản lí Nhà nước về phát
triển đội ngũ giáo viên, đó là: phát triển đội ngũ giáo viên là sự tăng trưởng về
mặt số lượng, chất lượng đội ngũ giáo viên. Đây chính là quá trình chuẩn bị lực


8

lượng để giáo viên có thể theo kịp được sự thay đổi và chuyển biến của giáo
dục; phát triển đội ngũ giáo viên bao gồm cả tuyển chọn, sử dụng, đào tạo bồi
dưỡng, phát triển nghề nghiệp. Phát triển đội ngũ GV tăng cả về số lượng lẫn
chất lượng và sử dụng có hiệu quả đội ngũ GV; phát triển đội ngũ giáo viên còn
chính là việc xây dựng đội ngũ GV đủ về số lượng, đồng bộ về cơ cấu, có chất
lượng để thực hiện tốt mục tiêu, nội dung và kế hoạch đào tạo nhằm đáp ứng
yêu cầu giáo dục. Đồng thời, xây dựng một tập thể sư phạm, trong đó mỗi cá
nhân có tinh thần trách nhiệm, gắn bó với nhà trường tham gia tích cực, sáng tạo
vào trong quá trình giảng dạy và học tập. Nội dung công tác phát triển giáo viên
liên quan đến quy mô, cơ cấu, chất lượng đội ngũ giáo viên.
Tại Hội thảo Khoa học Chất lượng giáo dục và vấn đề đào tạo GV do
Khoa Sư phạm - Đại học Quốc gia Hà Nội tổ chức tháng 4/2004, nhiều báo cáo
tham luận của các tác giả như Trần Bá Hoành, Mai Trọng Nhuận, Nguyễn Thị
Mỹ Lộc, Đặng Bá Lãm, Đặng Xuân Hải… đã đề cập đến việc đào tạo, bồi
dưỡng ĐNGV trước yêu cầu mới [30].
Trong nghiên cứu của mình về đào tạo GV, Michel Develay đã bắt đầu từ
lí luận về học đến lí luận về dạy để nghiên cứu về đào tạo GV. Theo ông: “Đào
tạo GV mà không làm cho họ có trình độ cao về năng lực tương ứng không chỉ

Hưng Hà – tỉnh Thái Bình trong giai đoạn hiện nay)[17]; Ngô Gia Nghì (2015,
Phát triển đội ngũ giáo viên THCS huyện Vĩnh Bảo, Thành phố Hải Phòng giai đoạn
2015 - 2020),[26].
Tại các quốc gia tiên tiến trên thế giới, vấn đề chuẩn nghề nghiệp của GV
rất được quan tâm. Đây là nội dung mà các trường sư phạm phải tập trung đào
tạo và mỗi GV phải phấn đấu hoàn thiện.
Chuẩn nghề nghiệp của GV tại các bang của Mĩ được xây dựng nhằm
mục đích làm cho GV nâng cao kiến thức của nội dung môn học; cải thiện sự


10

hiểu biết xã hội, tinh thần và vật chất bảo đảm thầy giáo tận dụng được các kĩ
năng dạy học để giúp học sinh đạt được và vượt qua; khuyến khích thầy giáo
phát triển sự đa dạng của lớp học nhờ các kĩ năng đánh giá; cung cấp những bài
học mới có tính tích hợp vào trong chương trình và trong lớp học; trang bị cho
học sinh đủ kiến thức để học tập và phát triển.
Giáo viên của Đức phải đạt được 10 năng lực nghề nghiệp thuộc 4 nhóm:
1) Năng lực dạy học (xây dựng kế hoạch bài học, hỗ trợ việc học của học
sinh…);
2) Năng lực giáo dục - nghĩa hẹp (hiểu được các điều kiện sống của học
sinh, truyền đạt các giá trị và chuẩn mực…);
3) Năng lực đánh giá;
4) Năng lực đổi mới.
Tại Hội thảo nghiên cứu về “Chuẩn và chuẩn hóa trong giáo dục” do Viện
Khoa học Giáo dục Việt Nam tổ chức thu hút sự quan tâm của các nhà khoa học,
nhà sư phạm, nhà giáo dục như Đặng Thành Hưng, Nguyễn Bá Thái, Nguyễn
Thị Minh Hương… đã bàn luận nhiều về chuẩn nghề nghiệp GV để phát triển
nghề nghiệp GV [12].
Trong cuốn: “Kỉ yếu hội thảo quốc gia về khoa học giáo dục Việt

bộ các hoạt động giáo dục và tất nhiên cả các cấu phần tài chính, vật chất của
các hoạt động đó nữa” [37].
Theo Đặng Quốc Bảo: “Quản lý giáo dục theo nghĩa tổng quan là điều
hành phối hợp các lực lượng nhằm đẩy mạnh công tác đào tạo thế hệ theo yêu
cầu phát triển của xã hội. Ngày nay, với sứ mệnh phát triển giáo dục thường
xuyên, công tác giáo dục không chỉ giới hạn ở thế hệ trẻ mà cho mọi người. Cho
nên quản lý giáo dục được hiểu là sự điều hành hệ thống giáo dục quốc dân” [1].
Theo tác giả Trần Kiểm QLGD là những tác động có hệ thống, có kế


13

hoạch, có ý thức và hướng đích của chủ thể quản lý ở mọi cấp khác nhau đến tất
cả các mắt xích của toàn bộ hệ thống nhằm mục đích đảm bảo sự hình thành
nhân cách cho thế hệ trẻ trên cơ sở quy luật của quá trình giáo dục về sự phát
triển thể lực, trí lực và tâm lực trẻ em [16].
Từ những định nghĩa trên cho ta thấy, bản chất của QLGD là quá trình tác
động có định hướng của chủ thể quản lý lên các thành tố tham gia vào quá trình
hoạt động GD nhằm thực hiện có hiệu quả mục tiêu giáo dục đề ra. Trong đó:
Chủ thể quản lí là đội ngũ cán bộ quản lý của các cấp; Khách thể quản lí là các
trường học trong hệ thống giáo dục quốc dân; Quan hệ quản lí là những mối
quan hệ giữa người học và người dạy, quan hệ giữa người quản lý và người dạy,
người học; quan hệ giữa nhà trường, gia đình và xã hội; Các thành tố đó là mục
tiêu giáo dục, nội dung giáo dục, phương pháp giáo dục, lực lượng giáo dục
(người dạy), đối tượng giáo dục (người học), phương tiện giáo dục (điều kiện).
1.2.3. Quản lí nhà trường
Theo Phạm Minh Hạc “Quản lý nhà trường là thực hiện đường lối giáo
dục của Đảng trong phạm vi trách nhiệm của mình, tức là đưa nhà trường vận
hành theo nguyên lý giáo dục, để tiến tới mục tiêu giáo dục, mục tiêu đào tạo đối
với ngành giáo dục, với thế hệ trẻ và từng học sinh” [11]