ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM


NGUYỄN THỊ NGỌC HUYỀN

BỒI DƯỠNG NĂNG LỰC GIAO TIẾP KHẨU NGỮ
CHO HỌC SINH TRONG DẠY HỌC NGỮ VĂN
Ở MỘT SỐ TRƯỜNG THPT TỈNH THÁI NGUYÊN

LUẬN VĂN THẠC SỸ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Thái Nguyên - 2014
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

/>

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM


NGUYỄN THỊ NGỌC HUYỀN

BỒI DƯỠNG NĂNG LỰC GIAO TIẾP KHẨU NGỮ
CHO HỌC SINH TRONG DẠY HỌC NGỮ VĂN
Ở MỘT SỐ TRƯỜNG THPT TỈNH THÁI NGUYÊN

Chuyên ngành: Lý luận & Phƣơng pháp dạy học Văn - Tiếng Việt
Mã số: 60.14.01 .11

LUẬN VĂN THẠC SỸ KHOA HỌC GIÁO DỤC


LỜI CẢM ƠN
Trong suốt quá trình thực hiện đề tài "Bồi dưỡng năng lực giao tiếp khẩu
ngữ trong dạy học Ngữ văn ở trường THPT tỉnh Thái Nguyên" chúng tôi đã
thực sự gặp rất nhiều khó khăn. Trƣớc hết, vì lần đầu tiên đƣợc thực hành trọn
vẹn một đề tài nghiên cứu khoa học, hơn nữa thời gian làm đề tài tƣơng đối
ngắn nên chúng tôi chƣa thực sự khai thác đƣợc một cách triệt để các nội dung
mà đề tài nghiên cứu. Tuy vậy đƣợc sự hƣớng dẫn và chỉ dạy của TS. Hoàng
Mai Diễn, chúng tôi đã biết đƣợc phần nào cách hoàn thiện trọn vẹn cấu trúc
của một đề tài nghiên cứu khoa học. Đồng thời chúng tôi cũng gửi lời cảm ơn
chân thành đến các thầy cô trong khoa Sau Đại học, tổ bộ môn phƣơng pháp
dạy học Văn, khoa Ngữ văn, các phòng ban của trƣờng Đại học sƣ phạm Thái
Nguyên đã tạo điều kiện đã tạo điều kiện thuận lợi, giúp đỡ tôi trong quá trình
học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn.
Tôi xin gửi lời cảm ơn đến các trƣờng phổ thông, bạn bè đồng
nghiệp và ngƣời thân trong gia đình đã tạo điều kiện thuận lợi giúp đỡ tôi
trong thời gian học tập và nghiên cứu.
Cuối cùng, nhƣ trên đã nói đề tài đƣợc thực hiện trong thời gian tƣơng đối
ngắn và chúng tôi chƣa thực sự có kinh nghiệm nên khó tránh khỏi các sai sót. Vì
vậy chúng tôi thực sự mong các độc giả thông cảm và gửi các ý kiến đóng góp.
Thái Nguyên, tháng 4 năm 2014
Tác giả luận văn
Nguyễn Thị Ngọc Huyền

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

iii

/>



iv


1.4. Tầm quan trọng của dạy học giao tiếp khẩu ngữ ............................................... 26
1.4.1. Tầm quan trọng của dạy học giao tiếp khẩu ngữ trong môn Ngữ văn ........... 26
1.4.2. Nguyên nhân của việc chƣa chú trọng dạy học giao tiếp khẩu ngữ trong môn
Ngữ văn ..................................................................................................................... 27
Chƣơng 2. THỰC TRẠNG DẠY HỌC GIAO TIẾP KHẨU NGỮ TRONG MÔN
NGỮ VĂN Ở MỘT SỐ TRƢỜNG THPT TỈNH THÁI NGUYÊN ................... 31
2.1. Nội dung bồi dƣỡng năng lực giao tiếp khẩu ngữ trong Chƣơng trình giáo dục
phổ thông môn Ngữ văn hiện hành........................................................................... 31
2.2. Nội dung dạy học năng lực giao tiếp khẩu ngữ trong sách giáo khoa Ngữ văn
THPT hiện nay .......................................................................................................... 35
2.3. Nội dung bồi dƣỡng năng lực giao tiếp khẩu ngữ trong giáo án môn Ngữ văn ở
một số trƣờng THPT Thái Nguyên ........................................................................... 40
2.4. Nội dung bồi dƣỡng năng lực giao tiếp khẩu ngữ trong giờ dạy học môn Ngữ văn
ở một số trƣờng THPT tỉnh Thái Nguyên ................................................................ 42
Chƣơng 3. MỘT SỐ GIẢI PHÁP BỒI DƢỠNG NĂNG LỰC GIAO TIẾP
KHẨU NGỮ TRONG DẠY HỌC NGỮ VĂN Ở TRƢỜNG THPT TỈNH THÁI
NGUYÊN ................................................................................................................. 61
3.1. Xác định rõ mục tiêu bồi dƣỡng năng lực giao tiếp khẩu ngữ trong chƣơng trình
giáo dục phổ thông môn Ngữ văn............................................................................. 62
3.2. Biên soạn các bài học về bồi dƣỡng năng lực giao tiếp khẩu ngữ trong sách giáo
khoa Ngữ văn theo định hƣớng thực hành................................................................ 63
3.3. Thay đổi phƣơng pháp dạy học để nhằm bồi dƣỡng năng lực giao tiếp khẩu ngữ
cho học sinh trong môn Ngữ văn .............................................................................. 65
3.4. Thay đổi cách thức kiểm tra, đánh giá năng lực giao tiếp khẩu ngữ trong dạy học
Ngữ văn ..................................................................................................................... 67
KẾT LUẬN .............................................................................................................. 69

nhanh chóng hơn. Với bối cảnh toàn cầu hóa hội nhập quốc tế đó, Việt Nam đã
từng bƣớc chuyển đổi từ nền kinh tế nông nghiệp sang nền kinh tế công nghiệp
và kinh tế tri thức. Môi trƣờng này đòi hỏi ngƣời lao động phải có khả năng
hòa nhập, thích ứng, cạnh tranh quốc tế, đặc biệt là rèn luyện khả năng giao
tiếp để tham gia vào các mối quan hệ xã hội nhằm tồn tại và phát triển. Việc
rèn luyện kĩ năng giao tiếp khẩu ngữ đƣợc đánh giá là góp phần tạo cho con
ngƣời cơ hội để biểu lộ niềm hi vọng, ƣớc mơ, những vấn đề, quan niệm, ý
kiến, cảm xúc và rèn luyện cách nói năng, mở rộng phạm vi giao tiếp trong xã
hội của mình. Vậy nên xuất phát từ yêu cầu của thực tiễn trong nhà trƣờng phổ
thông, việc rèn luyện kĩ năng giao tiếp khẩu ngữ cho học sinh là một nhiệm vụ
rất cấp thiết.
1.2. Trong các môn học ở trƣờng phổ thông từ bậc tiểu học đến trung học
phổ thông, môn Ngữ văn có một vị trí và vai trò quan trọng. Môn Ngữ văn là
môn học hình thành năng lực sử dụng Tiếng Việt, rèn luyện kĩ năng giao tiếp
phù hợp với các tình huống thƣờng gặp trong học tập và cuộc sống. Về phƣơng
pháp, nếu nhƣ ở tiểu học, việc rèn luyện kĩ năng giao tiếp khẩu ngữ đã đƣợc
xác định, thể hiện một cách cụ thể, nhất quán từ chƣơng trình đến sách giáo
khoa, sách giáo viên và các tài liệu tham khảo khác thì ở Trung học cơ sở
(THCS), Trung học phổ thông ( THPT) việc bồi dƣỡng năng lực giao tiếp khẩu
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

1

/>

ngữ trong dạy học môn Ngữ văn chƣa đƣợc quan tâm, chú trọng một cách
thỏa đáng.
Theo chƣơng trình giáo dục môn Ngữ văn hiện hành, mục tiêu của việc dạy
học Ngữ văn trong suốt bậc học phổ thông là: “Học sinh đƣợc hoàn thiện các kĩ
năng nghe, nói, đọc, viết, từ đúng đến hay, biết mạnh dạn giao tiếp có hiệu quả

văn cần đi theo hƣớng đổi mới: đổi mới từ nội dung chƣơng trình đến phƣơng
pháp dạy học theo hƣớng “chuẩn hóa, hiện đại hóa, tăng cƣờng tƣ duy, sáng
tạo, tự tu dƣỡng, tự tạo việc làm” để đem lại hiệu quả thực sự.
Thái Nguyên là tỉnh miền núi thuộc vùng trung du miền núi phía Bắc, việc
bồi dƣỡng kĩ năng giao tiếp khẩu ngữ cho học sinh THPT là một việc tƣơng đối
khó khăn vì vốn tiếng Việt của học sinh không đồng đều.
Xuất phát từ những lý do nêu trên, chúng tôi quyết định nghiên cứu đề tài:
“Bồi dƣỡng năng lực giao tiếp khẩu ngữ cho học sinh trong dạy học Ngữ văn ở
trƣờng THPT tỉnh Thái Nguyên”.
2. Lịch sử nghiên cứu
Trong số tài liệu chúng tôi có đƣợc, vấn đề dạy học giao tiếp khẩu ngữ đã
đƣợc đặt ra và giải quyết ở những khía cạnh sau:
Ứng dụng của ngữ dụng học đề cao chức năng giao tiếp của ngôn ngữ hơn
là chỉ dạy cho học sinh nắm vững các cấu trúc. Ngữ dụng học chỉ ra rằng ngôn
ngữ có hai chức năng: chức năng hƣớng nội và chức năng hƣớng ngoại, trong
đó hai chức năng hƣớng ngoại cơ bản nhất của ngôn ngữ, là chức năng làm
công cụ giao tiếp và công cụ tƣ duy. Ở các nƣớc phát triển, ngƣời ta nhanh
chóng nhận ra đƣợc sự bất cập của phƣơng pháp dạy học chỉ chú trọng kĩ năng
đọc, viết mà ít chú ý kĩ năng nghe, nói. Để giải quyết tình trạng bất cập đó,
trong những năm 1940 của thế kỉ XX ở Mĩ, các nhà giáo dục đã hình thành
phƣơng pháp nghe nhìn, nghe nói dựa trên những cơ sở lí thuyết ngôn ngữ của
F. de Saussure. Các học giả đầu tiên chủ trƣơng quan điểm này là Widdowson
H.G, Wilkins D.A, Candlin C.N...Họ đã dựa vào công trình nghiên cứu của các
nhà ngôn ngữ học chức năng Anh của John Firth, M.A.K. Halliday, công trình
nghiên cứu về xã hội học của các nhà nghiên cứu Mĩ Hymes D. và Gumperz J.J
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

3

/>


/>

David Nunan (1991) cho rằng dạy học ngôn ngữ theo quan điểm giao
tiếp là coi trọng việc học giao tiếp thông qua những tƣơng tác bằng ngôn ngữ
đích; đƣa ngôn ngữ đích vào tình huống học tập, tạo cơ hội cho ngƣời học
không những tập trung vào ngôn ngữ mà còn vào quá trình học tập; đề cao kinh
nghiệm bản thân của ngƣời học và coi nó là một yếu tố quan trọng trong quá
trình học tập, nỗ lực gắn việc học trên lớp với sử dụng ngôn ngữ tích cực ngoài
lớp học. Hƣớng cải tiến mới và khuynh hƣớng có ý nghĩa nhất trong những
năm gần đây và cho thế kỷ tiếp theo đƣợc các nhà ngôn ngữ học ứng dụng nhấn
mạnh ngay từ chuyên san Tạp chí số 9 của Hội Ngôn ngữ ứng dụng thế giới
(AILA): Dạy học ngôn ngữ phải gắn với giao tiếp vì giao tiếp là chức năng
trọng yếu của ngôn ngữ; vấn đề cấu trúc, cú pháp, kiến thức về từ vựng đƣợc
đƣa xuống hàng thứ hai. Họ cho rằng cần phải tập trung vào việc phát triển
năng lực giao tiếp hơn là chỉ dạy cho ngƣời học cách nắm vững các kiến thức lí
thuyết. Con ngƣời giao tiếp với nhau bằng công cụ quan trọng nhất là lời nói.
Do vậy, việc dạy học Ngữ văn trong nhà trƣờng nên đi theo hƣớng dạy học
bằng giao tiếp.
Ứng dụng của tâm lí - ngôn ngữ học chỉ ra rằng trong lời nói có yếu tố xã
hội và yếu tố cá nhân, chỉ trong lời nói, hệ thống ngôn ngữ mới bộc lộ hết đặc
điểm của nó. Nghiên cứu lời nói tức là nghiên cứu quá trình tiếp nhận lời nói,
sản sinh lời nói, là tìm hiểu diễn biến tâm lí của sự tiếp nhận và sản sinh ngôn
bản, nghiên cứu các dạng lời nói, các tình huống nói năng, các giai đoạn sản sinh
lời nói, tính hiệu quả của lời nói trong giao tiếp cá thể và trong giao tiếp với
nhiều ngƣời. Sự phân tích này dẫn tới nguyên tắc: dạy tiếng trên cơ sở khai thác
và phát triển vốn tiếng sẵn có ở ngƣời học. Nội dung dạy học trong chƣơng trình
môn Ngữ văn không chỉ nhằm trang bị tri thức và kĩ năng mới cho học sinh mà
còn giúp học sinh ý thức hóa, hệ thống hóa và nâng cao những hiểu biết - kĩ năng
đã có về năng lực giao tiếp khẩu ngữ.

hai hƣớng: xu hƣớng tiếp cận theo tâm lý học giao tiếp và xu hƣớng tâm lý học
ứng dụng nhƣ: “Vấn đề giao tiếp” (Nguyễn Văn Lê), “Tâm lí học giao tiếp”
(Hoàng Anh) , Platon đã đề cập đến giao tiếp và cho rằng: “Đối thoại nhƣ là giao
tiếp trí tuệ nhƣ là sự phản ánh trí tuệ, phản ánh mối quan hệ giữa con ngƣời với
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

6

/>

con ngƣời”. Rèn luyện kĩ năng giao tiếp cho học sinh còn đƣợc thể hiện trong
chƣơng trình và sách giáo khoa Ngữ văn trong nhà trƣờng ở các cấp học. Nhìn
chung những công trình nghiên cứu này đã đi sâu vào phân tích đặc điểm về khả
năng giao tiếp, phản ánh thực tế giao tiếp của học sinh Việt Nam còn yếu về kĩ
năng giao tiếp thể hiện ở ba mặt sau: kĩ năng thuyết trình trƣớc đám đông, kĩ
năng truyền tin, kĩ năng lắng nghe và thu thập thông tin. Bên cạnh đó các công
trình nghiên cứu còn chỉ ra nhiều giáo viên chƣa thật quan tâm đến việc hƣớng
học sinh học môn Ngữ văn theo quan điểm giao tiếp và giao tiếp có hiệu quả,
cũng nhƣ có những giáo viên quan tâm đến việc bồi dƣỡng năng lực giao tiếp
khẩu ngữ cho học sinh nhƣng gặp khó khăn trong quá trình giảng dạy. Học sinh
không đƣợc trang bị những tri thức cơ bản nhất về kĩ năng nghe - nói hay thực
hành một cách bài bản. Cả giáo viên và học sinh vẫn thực hiện kĩ năng nghe - nói
mang tính tự phát, dựa trên những kinh nghiệm của bản thân trong suốt các giờ
dạy học.
Vì vậy, để đem lại một cái nhìn hệ thống về kĩ năng giao tiếp và đƣa ra
những giải pháp cho việc bồi dƣỡng kĩ năng giao tiếp cho học sinh THPT, việc
triển khai nghiên cứu đề tài “Bồi dƣỡng năng lực giao tiếp khẩu ngữ cho học
sinh trong dạy học Ngữ văn ở trƣờng THPT tỉnh Thái Nguyên” là cần thiết.
3. Mục tiêu nghiên cứu
Trên cơ sở những nghiên cứu về lí luận và thực tiễn dạy học giao tiếp

cạnh năng lực đọc và viết.
7.2. Luận văn hƣớng tới đề xuất một số giải pháp có hiệu quả trong dạy
học Ngữ văn ở trƣờng phổ thông nhằm bồi dƣỡng năng lực giao tiếp khẩu ngữ
cho học sinh.
8. Cấu trúc của luận văn
Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, luận văn gồm 3 chƣơng:
Chƣơng 1: Một số vấn đề lí luận về dạy học giao tiếp khẩu ngữ
Chƣơng 2: Thực trạng dạy học giao tiếp khẩu ngữ trong môn Ngữ văn ở
một số trƣờng THPT tỉnh Thái Nguyên
Chƣơng 3: Một số giải pháp bồi dƣỡng năng lực giao tiếp khẩu ngữ trong
dạy học Ngữ văn ở trƣờng THPT tỉnh Thái Nguyên

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

8

/>

Chƣơng 1
MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÍ LUẬN VỀ DẠY HỌC GIAO TIẾP KHẨU NGỮ

1.1. Khái quát về giao tiếp khẩu ngữ
1.1.1. Khái niệm khẩu ngữ
Hiện nay, các nhà khoa học đƣa ra nhiều định nghĩa khác nhau về khẩu ngữ.
Tác giả Hồ Ngọc Đức cho rằng khẩu ngữ là “Khả năng biểu đạt bằng lời
nói”, là ngôn ngữ nói thông thƣờng, dùng trong cuộc sống hằng ngày, có đặc
điểm phong cách đối lập với phong cách viết [22.tr146].
Theo Từ điển bách khoa toàn thƣ Việt Nam, khẩu ngữ là: “Ngôn ngữ tồn
tại chủ yếu ở dạng nói, đƣợc sử dụng để trao dổi tƣ tƣởng, tình cảm trong sinh
hoạt hàng ngày. Hình thức thông thƣờng là đối thoại. Có đặc điểm cơ bản là

cao thấp của giọng nói, sự ngắt đoạn, đều có ảnh hƣởng tới hiệu quả giao tiếp.
Cùng với ngữ điệu, các phƣơng tiện phụ trợ phi ngôn ngữ nhƣ ánh mắt, vẻ
mặt cử chỉ hay điệu bộ đều có mức ảnh hƣởng nhất định tới hiệu quả biểu đạt
giao tiếp.
Khẩu ngữ đòi hỏi sự ứng xử linh hoạt về lời nói và có thể sử dụng những
câu ngắn, cấu tạo đơn giản. Trong hoàn cảnh giao tiếp khẩu ngữ, có những câu
không trọn vẹn về cấu tạo và nội dung nhƣng nhờ hoàn cảnh giao tiếp mà
ngƣời nghe vẫn hiểu đƣợc những điều ngƣời nói muốn truyền đạt một cách
chính xác.
1.1.2. Khái niệm giao tiếp khẩu ngữ
Sách giáo viên Tiếng Việt 5 [47.tr6] đã chỉ ra giao tiếp là hoạt động trao
đổi tƣ tƣởng, tình cảm, cảm xúc nhằm thiết, lập quan hệ, sự hiểu biết, cộng tác
giữa các thành viên trong xã hội. Hoạt động giao tiếp gồm các hành vi nhận
thông tin và phát thông tin. Trong ngôn ngữ, mỗi hành vi đều có thể đƣợc thực
hiện bằng hai hình thức khẩu ngữ: nghe, nói, bút ngữ: đọc, viết.
Hoạt động giao tiếp có thể đƣợc thực hiện bằng nhiều cách thức, bằng
những phƣơng tiện khác nhau, nhƣ hội họa, âm nhạc, điêu khắc… Nhƣng ngôn
ngữ là phƣơng tiện giao tiếp cơ bản và quan trọng nhất của xã hội loài ngƣời.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

10

/>

Nhƣ vậy giao tiếp khẩu ngữ đƣợc hiểu ngắn gọn là giao tiếp bằng lời nói để
truyền đạt thông tin, trao đổi tƣ tƣởng tình cảm.
1.1.3. Đặc điểm của giao tiếp khẩu ngữ
1.1.3.1. Sự khác nhau của năng lực nghe nói và năng lực giao tiếp
khẩu ngữ
Sự khác nhau của năng lực nghe nói và năng lực giao tiếp khẩu ngữ ở chỗ:

phải linh hoạt thêm một bƣớc để lựa chọn các sách lƣợc giao tiếp nhƣ: giải thích,
lặp lại, ngừng ngắt, trở lại, dự đoán, chuyển chủ đề câu chuyện.
Tính phân tán trong giao tiếp khẩu ngữ, đặc biệt là trong hoạt động giao
tiếp hai chiều khá rõ nét. Nguyên nhân là một mặt bởi chịu sự hạn chế về thời
gian và không gian, ngƣời giao tiếp không kịp đặt những câu dài, phức tạp, mặt
khác trong hoàn cảnh đặc định, hai bên giao tiếp có thể dựa vào biểu cảm, yếu
tố ngoài ngôn ngữ nhƣ ánh mắt, cử chỉ, thái độ... để hiểu ý, không phải diễn
giải nhiều.
Bên cạnh đó còn là sự khác biệt của việc tích lũy quy tắc cú pháp của HS trực
tiếp ảnh hƣởng đến tốc độ và tính chuẩn xác của việc tìm tòi, sắp xếp từ ngữ.
Từ đó có thể thấy năng lực giao tiếp khẩu ngữ và năng lực nghe nói tuy có
mối liên hệ, nhƣng chúng có tính độc lập tƣơng đối. Năng lực giao tiếp khẩu
ngữ có tính độc lập tƣơng đối, nó có độ rộng và độ sâu riêng của nó. Nó là sự
kết hợp giữa kĩ năng giao tiếp và tri thức lời nói, là một loại kinh nghiệm giao
tiếp khẩu ngữ đƣợc thể hiện sống động trong hoàn cảnh mặc định. Chính vì thế,
dạy học giao tiếp khẩu ngữ không chỉ bao gồm dạy học nghe nói thông thƣờng
mà còn cả việc dạy học các cách trao đổi trong các hoàn cảnh khác nhau và
thông qua các hoạt động thực tiễn để nâng cao năng lực giao tiếp khẩu ngữ của
HS. Tức là không chỉ chú ý đến chất lƣợng nghe nói mà còn phải chú ý đến sự
thích đáng, khéo léo, nhạy bén trong giao tiếp.
1.1.3.2. Sự khác biệt giữa khẩu ngữ hàng ngày và việc dạy học giao
tiếp khẩu ngữ
Khẩu ngữ mà chúng ta đề cập đến là loại khẩu ngữ dùng để thực hiện một
ý đồ lời nói nào đó nhƣ nói chuyện, phỏng vấn, đàm phán… Lấy việc thực hiện
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

12

/>



/>

đó phƣơng pháp tƣ duy cần phải bồi dƣỡng, chỉ có thông qua việc rèn luyện tƣ
duy, HS mới có thể nói một cách tự tin, thể hiện mình một cách sáng tạo, thành
công trong việc giao lƣu với ngƣời khác, trở thành một con ngƣời sử dụng ngôn
ngữ thành thục và có đầu óc phê phán.
1.1.3.3. Dạy học giao tiếp khẩu ngữ khác với luyện tập khẩu ngữ
Dạy học giao tiếp khẩu ngữ chú trọng quá trình tƣơng tác, ứng phó và điều
chỉnh trong tính giao tiếp, cũng tức là chú ý đến các nhân tố lời nói nhƣ phong
cách, biểu thể ngôn ngữ, ngoài ngôn ngữ nhƣ: các động tác của ánh mắt, tay
chân, cự ly khoảng cách… Tức là vừa chú trọng luyện tập bản thân lời nói vừa
chú trọng đến sự hiểu biết của giao tiếp lịch sự, điều chỉnh biểu đạt vị trí của
ngƣời nói, văn hóa, quy tắc giao tiếp… Điều đó có nghĩa là dạy học giao tiếp
khẩu ngữ rất coi trọng tăng cƣờng năng lực ngữ dụng.
Luyện tập khẩu ngữ chính là giáo dục chuẩn mực ngữ âm, luyện phát âm
chuẩn thông qua nghe và nói, hƣớng dẫn ngƣời học phát âm đúng âm thanh
ngôn ngữ của tiếng mẹ đẻ, phát âm rõ ràng các từ, câu theo đúng qui định và
luyện cho ngƣời học biết điều chỉnh giọng nói của mình sao cho diễn cảm, phù
hợp với từng hoàn cảnh giao tiếp, điều chỉnh cƣờng độ giọng nói to, nhỏ, tốc độ
nhanh hay chậm, nhịp độ sao cho nhịp nhàng, ngắt nghỉ đúng chỗ và nói có ngữ
điệu, thể hiện sắc thái biểu cảm của lời nói. Luyện phát âm cho ngƣời học còn
là phát triển khả năng nghe âm thanh ngôn ngữ, điều khiển hơi thở đúng…
Rèn luyện khả năng nghe: Luyện cho ngƣời học khả năng nghe đƣợc các
âm vị và phân biệt chúng. Luyện cho ngƣời học tri giác đƣợc tính biểu cảm của
ngôn ngữ. Cần đặt ngƣời học vào trong môi trƣờng âm thanh, ngƣời học phải
đƣợc nghe âm và âm thanh ngôn ngữ. Ngƣời học càng thu nhận đƣợc nhiều tín
hiệu ngôn ngữ bao nhiêu thì sự phát triển lời nói càng nhanh chóng bấy nhiêu.
Khả năng nghe tốt sẽ tạo điều kiện cho khả năng nói phát triển.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên