VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

NGÔ VĂN BỮU

NHỮNG YẾU TỐ ẢNH HƢỞNG ĐẾN SINH KẾ CỦA
NGƢỜI CHĂM Ở PHƢỜNG 17, QUẬN PHÚ NHUẬN,
THÀNH PHỒ HỒ CHÍ MINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ: XÃ HỘI HỌC

HÀ NỘI, năm 2018


VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

NGÔ VĂN BỮU

NHỮNG YẾU TỐ ẢNH HƢỞNG ĐẾN SINH KẾ CỦA NGƢỜI CHĂM Ở
PHƢỜNG 17, QUẬN PHÚ NHUẬN, TP.HỒ CHÍ MINH

Ngành: Xã hội học
Mã số: 8.31.03.01

LUẬN VĂN THẠC SĨ: XÃ HỘI HỌC
NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. PHÚ VĂN HẲN

HÀ NỘI, năm 2018


năm 2018


LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của cá nhân tôi.
Luận văn sử dụng thông tin từ nhiều nguồn khác nhau, các số liệu, kết quả này
đảm bảo tính trung thực. Thông tin từ điều tra thực tế tại địa bàn Phƣờng 17,
Quận Phú Nhuận và số liệu tham khảo từ những kết quả nghiên cứu khác đều
có trích dẫn rõ ràng.
Tôi cam đoan Luận văn này hoàn toàn trung thực, có nguồn gốc rõ
ràng và chƣa đƣợc công bố trong bất kỳ công trình nghiên cứu nào.

Hà Nội, ngày

tháng

năm 2018

Tác giả

Ngô Văn Bữu


CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU KHOA HỌC
LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN VĂN
T
T

Nơi công bố

Năm
công bố

2
2016

2
2018

năm 2018

Tác giả

Ngô Văn Bữu


MỤC LỤC
DANH SÁCH CHỮ VIẾT TẮT
DANH MỤC BẢNG
DANH MỤC BIỂU
DANH MỤC HÌNH ẢNH
MỞ ĐẦU…………………………………………………………….1
CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN......................... 16
1. Một số khái niệm cơ bản........................................................... 16
2. Hƣớng tiếp cận các lý thuyết trong nghiên cứu ........................ 21
3. Các quan điểm tiếp cận trong nghiên cứu ................................ 24
4. Giả thuyết nghiên cứu……………………………………….27
5. Khung phân tích………………………………………………27
CHƢƠNG 2: NGUỒN GỐC VÀ ĐẶC ĐIỂN KINH TẾ-VĂN HÓAXÃ HỘI CỦA NGƢỜI CHĂM…………………………………28
1. Quá trình hình thành cộng đồng ngƣời Chăm ở Thành phố Hồ

- Nxb
- QĐNDVN
- SX
- SXKD
- TCTKVN
- TP.HCM
- TTGTVL
- UBND
- XĐGN
- XH
- XHH
- YESRCENTER
-U

- BCHQS
- BMTTQVN

THUẬT NGỮ TIẾNG VIỆT
Ban Chấp hành
Bảo hiểm Y tế
Câu lạc bộ
Chính trị - Xã hội
Đoàn Thanh niên
Hội Cựu chiến binh
Hội Chữ thập đỏ
Hội Liên hiệp Phụ nữ
Hội Liên hiệp Thanh niên
Mặt trận tổ quốc
Niên giám thống kê
Niên giám thống kê Việt Nam

hiện nay
Bảng 11: Mức độ tuân thủ chế độ hành lễ tôn giáo và những ảnh hƣởng của
chúng đối với việc làm, học hành của các thành viên trong gia đình
Bảng 12: Những sự giúp đỡ của chính quyền trong 12 tháng qua
Bảng 13: Đánh giá về sự thay đổi một số dịch vụ công cộng và phúc lợi XH tại
cộng đồng hiện nay so với 8 năm trƣớc
Bảng 14: Loại nhà của hộ gia đình 8 năm trƣớc và hiện nay
Bảng 15: Các tiện nghi vật chất của hộ gia đình ngƣời Chăm hiện nay


DANH MỤC BIỂU
Biểu 1: Biểu đồ thể hiện tỉ lệ % nam nữ của ngƣời Chăm phƣờng 17
Biểu 2: Biểu đồ thể hiện trình độ học vấn chia theo tỉ lệ % các cấp học
Biểu 3: Biểu đồ thể hiện loại nhà của hộ gia dình chia theo tỉ lệ %


DANH MỤC HÌNH ẢNH
Hình 1: Ông Châu Văn Hai – Phó Trƣởng Ban Dân tộc Thành phố trao quà cho
Ban quản trị Tiểu Thánh đƣờng Hồi giáo phƣờng 17
Hình 2: Tặng quà nhân tháng chay Ramadan 2015, cho đồng bào dân tộc Chăm
trên địa bàn quận Phú Nhuận
Hình 3: Thăm, tặng quà cho đồng bào dân tộc Chăm nhân dịp Tết Bính Thân
năm 2016 (29/01/2016)
Hình 4: Lễ trao nhà tình thƣơng cho ông Mohamath Jacob, số 111/19 Huỳnh
Văn Bánh, phƣờng 17, quận Phú Nhuận ngày 24/09/2016
Hình 5: Tặng nhà tình thƣơng ngƣời Chăm cho ông Ysa ngày 12/11, tại số nhà
111/23 Huỳnh Văn Bánh, phƣờng 17, quận Phú Nhuận
Hình 6. Nhân tháng Ramadan, sáng ngày 23/5/2017, Ban Dân tộc thành phố
cùng với Quận ủy – Hội đồng nhân dân – Ủy ban nhân dân -Ủy ban Mặt trận
Tổ quốc Việt nam quận và Ủy ban nhân dân phƣờng 15, 17 đã đến thăm hỏi,

các hoạt động trong đời sống của mỗi thành viên. Mô hình cƣ trú và hoạt động
sinh kế chịu ảnh hƣởng đậm nét của các yếu tố văn hoá và tôn giáo.
Ngƣời Chăm là một cộng đồng thiểu số có những tính chất đặc thù
về văn hoá truyền thống và tôn giáo. Cộng đồng dân tộc Chăm ở đây theo tín
ngƣỡng Islam, lấy kinh Qur’an làm nền tảng giáo lý tối cao. Lễ nghi tôn giáo
vẫn còn chi phối rất lớn đến đời sống tinh thần, sinh hoạt văn hóa xã hội trong
1


cộng đồng dân tộc Chăm, phần lớn các hoạt động trong đời sống của mỗi thành
viên. Mô hình cƣ trú và hoạt động sinh kế chịu ảnh hƣởng đậm nét của các yếu
tố văn hoá và tôn giáo trên. Về mặt bằng dân trí và đời sống kinh tế của cộng
đồng ngƣời Chăm vẫn còn tƣơng đối thấp so với đồng bào Kinh. Số ít là tri
thức làm những công việc tốt có thu nhập cao, còn đa số ngƣời Chăm sống
bằng các nghề lao động phổ thông nhƣ buôn bán, dệt vải thổ cẩm, phụ hồ, chạy
xe ôm, bán hàng ăn theo khẩu vị của dân tộc và rất nhiều công việc khác mà
chủ yếu trong khu vực phi chính thức, rất ít ngƣời làm việc trong khu vực
chính thức nói chung, và khu vực nhà nƣớc nói riêng.
Là một cộng đồng khá khép kín, mối quan hệ giữa ngƣời Chăm
Thành phố Hồ Chí Minh nói chung và ngƣời Chăm ở Phƣờng 17 Quận Phú
Nhuận nói riêng, mạng lƣới xã hội này và sự trợ giúp đáng kể về vật chất của
cộng đồng Islam thế giới có những ảnh hƣởng trên nhiều lĩnh vực trong đời
sống đối với ngƣời Chăm.
Các chính sách của Trung ƣơng, Tỉnh-Thành phố, Quận-Huyện, và
Phƣờng-Xã đối với cộng đồng ngƣời Chăm từ khi đổi mới đến nay đã cải thiện
đáng kể về điều kiện cƣ trú, hoạt động sinh kế, giáo dục, y tế, xoá đói giảm
nghèo và các chế độ hổ trợ khác.
Bên cạnh một số cải thiện về điều kiện vật chất và sinh kế ban đầu có
tính ngắn hạn, mức độ cải thiện đời sống cao nhƣng tính dài hạn vẫn còn là
thách thức phía trƣớc, các chiến lƣợc sinh kế truyền thống của ngƣời Chăm vẫn