BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
ĐẠI HỌC HUẾ
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM
………………………………………. .
NGUYỄN VĂN CÔNG

XÂY DỰNG VÀ SỬ DỤNG HỆ THỐNG BÀI TẬP THỰC TIỄN
NHẰM PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC VẬN DỤNG KIẾN THỨC
HÓA HỌC CỦA HỌC SINH THÔNG QUA DẠY HỌC PHẦN
PHI KIM LỚP 10 TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
Demo Version - Select.Pdf SDK

Chuyên ngành: Lý luận và Phƣơng pháp dạy học bộ môn Hóa học
Mã số: 60 14 01 11
LUẬN VĂN THẠC SĨ GIÁO DỤC HỌC
NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC
TS. NGUYỄN PHÚ TUẤN
Huế, 7/2018


Demo Version - Select.Pdf SDK

i


LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của cá nhân tôi, các số liệu và
kết quả nghiên cứu nêu trong luận văn là trung thực, được các đồng tác giả cho phép
sử dụng và chưa từng được công bố trong bất kỳ một công trình nghiên cứu nào
khác.
Huế, tháng 7 năm 2018

MỤC LỤC

Trang
Trang phụ bìa ........................................................................................................... i
Lời cam đoan........................................................................................................... ii
Lời cảm ơn .......................................................................................................... iii
Mục lục......................................................................................................................iv
Danh mục các kí hiệu, chữ viết tắt ........................................................................ viii
Danh mục các bảng ................................................................................................ ix
Danh mục các hình vẽ ............................................................................................. x
PHẦN 1: MỞ ĐẦU ............................................................................................... 1
1. Lý do chọn đề tài............................................................................................ 1
2. Mục đích nghiên cứu ...................................................................................... 2
3. Nhiệm vụ nghiên cứu ..................................................................................... 2
4. Phương pháp nghiên cứu ................................................................................ 2
4.1. Phương pháp nghiên cứu lý luận ............................................................ 2

Demopháp
Version
Select.Pdf
SDK
4.2. Phương
nghiên- cứu
thực tiễn .........................................................
3
4.3. Xử lý số liệu bằng phương pháp thống kê toán học ................................ 3
5. Khách thể và đối tượng nghiên cứu ................................................................ 3
5.1. Khách thể nghiên cứu ............................................................................ 3
5.2. Đối tượng nghiên cứu ............................................................................ 3
6. Giả thuyết khoa học ....................................................................................... 3

Select.Pdf SDK
1.4.2.1.
kiến thức-.............................................................................
15
1.4.2.2. Về kĩ năng ................................................................................ 15
1.4.2.3. Giáo dục ................................................................................... 16
1.4.3. Phân loại bài tập hóa học................................................................... 16
1.4.3.1. Cơ sở phân loại bài tập hóa học nói chung ................................ 16
1.4.3.2. Từ cơ sở phân loại bài tập hoá học nói chung............................ 17
1.4.4. Thực trạng sử dụng bài tập thực nghiệm trong giảng dạy ở trường
Trung học phổ thông hiện nay ............................................................................... 25
Tiểu kết chƣơng 1 ................................................................................................ 30
CHƢƠNG 2: XÂY DỰNG VÀ SỬ DỤNG HỆ THỐNG BÀI TẬP THỰC
NGHIỆM ĐỂ PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC VẬN DỤNG KIẾN THỨC HÓA
HỌC VÀO THỰC TIỄN CHO HỌC SINH QUA DẠY HỌC PHẦN PHI KIM
LỚP 10 TRUNG HỌC PHỔ THÔNG ................................................................ 31

v


2.1. Cơ sở của việc xây dựng và sử dụng hệ thống bài tập trong dạy học hóa học.
......................................................................................................... 31
2.1.1. Cơ sở của việc xây dựng, sử dụng hệ thống bài tập thực tiễn trong dạy
học hóa học ......................................................................................................... 31
2.1.2. Yêu cầu của chương chương Halogen và Oxi – Lưu huỳnh ............... 32
2.2. Tuyển chọn - Xây dựng hệ thống bài tập hóa học gắn với thực tiễn nhằm
kích thích hứng thú học tập và phát triển tư duy cho học sinh ................................ 36
2.2.1. Bài tập trắc nghiệm khách quan ........................................................ 36
2.2.1.1. Phân nhóm chính nhóm VIIA – Halogen .................................. 36
2.2.1.2. Oxi – Lưu huỳnh. ...................................................................... 40


3.2.1.3. Kiểm tra mẫu trước thực nghiệm............................................... 96
3.2.1.4. Lựa chọn giáo viên thực nghiệm ............................................... 96
3.2.2. Chuẩn bị cho thực nghiệm sư phạm .................................................. 96
3.2.3. Tiến hành thực nghiệm sư phạm........................................................ 97
3.3. Kết quả thực nghiệm sư phạm ................................................................... 97
3.3.1. Kết quả kiểm tra trước thực nghiệm .................................................. 97
3.3.2. Kết quả sau thực nghiệm ................................................................... 98
3.3.2.1. Kết quả thực nghiệm sư phạm của trường THPT Định Quán .... 98
3.3.2.1.1. Kết quả bài kiểm tra lần 1 ................................................. 98
3.3.2.1.2. Kết quả bài kiểm tra lần 2 ................................................. 99
3.3.2.2. Kết quả thực nghiệm sư phạm của trường THPT Tân Phú ...... 101
3.3.2.2.1. Kết quả bài kiểm tra lần 1 ............................................... 101
3.3.2.2.2. Kết quả bài kiểm tra lần 2 ............................................... 102
3.3.3. Xử lý thống kê kết quả thực nghiệm sư phạm.................................. 104
3.3.3.1. Mô tả dữ liệu .......................................................................... 105
3.3.3.2. So sánh dữ liệu ....................................................................... 105

Demo
Version
- Select.Pdf
SDK
3.3.3.3.
Liên
hệ dữ liệu
........................................................................
107
3.3.3.4. Phân tích kết quả về mặt định lượng ....................................... 108
3.3.3.5. Phân tích kết quả về mặt định tính .......................................... 110
Tiểu kết chƣơng 3 .............................................................................................. 112

Bài tập thựu tiễn

4

CN

công nghiệp

5

dd

dung dịch

6

ĐC

đối chứng

7

ĐÂĐ

độ âm điện

8

GV



14

PTHH

phương trình hóa học

15

PTN

phòng thí nghiệm

16

TCHH

tính chất hóa học

17

TCVL

tính chất vật lí

18

THPT

Trung học phổ thông


22

V

thể tích

23

m

khối lượng

viii


DANH MỤC CÁC BẢNG
Trang
Bảng 1.1. Thực trạng sử dụng bài tập hóa học gắn với thực tiễn để phát triển năng
lực vận dụng kiến thức của giáo viên ở trường THPT Định Quán .......................... 26
Bảng 1.2. Thực trạng sử dụng bài tập hóa học gắn với thực tiễn để phát triển năng
lực vận dụng kiến thức của HS ở các trường THPT Tân Phú ................................. 27
Bảng 1.3. Đánh giá của GV về năng lực vận dụng kiến thức của HS ở các trường
THPT Tỉnh Đồng Nai ............................................................................................ 28
Bảng 2.1. Bảng mô tả các mức yêu cầu cần đạt cho chủ đề “ Nhóm Halogen” ...... 32
Bảng 2.2. Bảng mô tả các mức yêu cầu cần đạt cho chủ đề “ Nhóm Oxi” ............. 34
Bảng 3.1. Thống kê số HS tham gia thực nghiệm đề tài ........................................ 96
Bảng 3.2. Phân phối tần suất số học sinh theo điểm bài kiểm tra trước thực
nghiệm……………………….. ............................................................ ………….. 97
Bảng 3.3. Bảng kết quả HS đạt điểm xi của bài kiểm tra lần 1 ............................... 98

Phú……………………………………………………………………… ............. 104

Demo Version - Select.Pdf SDK

x


PHẦN 1: MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Định hướng chung về đổi mới phương pháp dạy học đã được xác định
trong Nghị quyết Trung ương 4 khóa VII, Nghị quyết Trung ương 2 khóa VIII,
được thể chế hóa trong Luật Giáo dục là phương pháp Giáo dục phổ thông phải phát
huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo, tự học, kĩ năng vận dụng vào thực
tiễn, phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, môn học; tác động đến tình cảm, đem
lại niềm vui, tạo được hứng thú học tập cho học sinh, tận dụng được công nghệ mới
nhất, khắc phục lối dạy truyền thống truyền thụ một chiều thông báo các kiến thức
có sẵn.
Là một môn khoa học vừa lý thuyết, vừa thực nghiệm, hóa học có rất
nhiều khả năng trong việc phát triển những năng lực nhận thức cho học sinh. Nó
cung cấp cho học sinh những tri thức khoa học phổ thông, cơ bản về các chất, sự
biến đổi các chất, mối liên hệ qua lại giữa công nghệ hóa học, môi trường và con
người. Việc vận dụng những kiến thức lý thuyết này vào cuộc sống, việc giải các
bài tập có nội dung gắn với thực tiễn sẽ làm phát triển ở các em tính tích cực, tự lập,

Demo
Select.Pdf
óc sáng kiến,
nhữngVersion
hứng thú -nhận
thức, tinhSDK

quá trình dạy và học Hóa học ở trường phổ thông ngày một có hiệu quả hơn.
2. Mục đích nghiên cứu
Tuyển chọn và xây dựng hệ thống các dạng bài tập hoá học gắn với
thực tiễn. Nghiên cứu cách sử dụng bài tập hoá học gắn với thực tiễn sao cho có

Demo
Version
Select.Pdf
hiệu quả nhất.
Giúp học
sinh có- thêm
kiến thứcSDK
về các hiện tượng hóa học đang xảy
ra xung quanh mình.
3. Nhiệm vụ nghiên cứu
- Nghiên cứu những vấn đề lý luận có liên quan tới đề tài: như về tư
duy và sự phát triển tính tư duy trong dạy học; năng lực; bài tập hóa học…
- Nghiên cứu thực tiễn của việc sử dụng bài tập thực nghiệm trong nhà
trường phổ thông hiện nay.
- Thiết kế hệ thống bài tập thực nghiệm trong chương Oxi–Lưu huỳnh và
chương Halogen.
- Thực nghiệm sư phạm.
4. Phƣơng pháp nghiên cứu
4. 1. Phƣơng pháp nghiên cứu lý luận

2


- Phương pháp phân tích và tổng hợp lí thuyết, phương pháp phân loại
và hệ thống hoá lí thuyết, phương pháp đọc và nghiên cứu tài liệu liên quan đến đề

và sử dụng có hiệu quả trong các tiết dạy phần phi kim (lớp 10) thì không những
nâng cao được năng lực nhận thức các kiến thức thực tiễn và hứng thú học tập bộ
môn, mà còn có tác dụng tích cực trong việc phát triển tư duy, nâng cao kĩ năng

3


thực hành, thí nghiệm, kĩ năng phân tích, tổng hợp, so sánh, khái quát hóa, nhằm
nâng cao chất lượng dạy học bộ môn Hóa học.
7. Đóng góp của đề tài
- Xây dựng, tuyển chọn hệ thống các bài tập thực nghiệm để phát triển năng
lực vận dụng kiến thức hóa học vào thực tiễn chương trình phi kim hóa lớp 10 nhằm
kích thích hứng thú học tập cho học sinh, đồng thời giúp học sinh phát triển tư duy
một cách toàn diện kể về mặt lý thuyết và thực tiễn.
- Sử dụng hệ thống bài tập thực nghiệm một cách đa dạng và phong phú
trong mọi hình thức dạy học hóa học, rèn luyện cho học sinh khả năng thực hành tốt
các thí nghiệm hóa học kích thích sự tìm tòi, khám phá các hiện tượng đang xảy ra
hàng ngày trên trái đất.

Demo Version - Select.Pdf SDK

4