1. MỞ ĐẦU
1.1. Lý do chọn đề tài
Mỗi chúng ta đều biết tham nhũng là một hiện tượng xấu của xã hội nó gắn
liền với sự ra đời tồn tại và phát triển của nhà nước. Tham nhũng làm tha hóa
quyền lực nhà nước. Không ai có thể phủ nhận sự tồn tại cũng như tính nguy hại
của tham nhũng đối với xã hội. Tham nhũng trực tiếp đe dọa đối với sự phát
triển, làm chậm trễ tiến trình tăng trưởng kinh tế, làm suy giảm lòng tin của nhân
dân vào chính quyền và pháp luật.
Hồ Chí Minh đã từng nhận định: “Tham nhũng là kẻ thù nguy hiểm của
nhân dân, của Đảng và chính phủ vì nó không mang gươm, mang súng mà nó
nằm ngay trong các tổ chức của ta để làm hỏng ta. Nó làm hỏng tinh thần trong
sạch và ý trí phấn đấu của cán bộ ta. Nó phá hoại đạo đức cách mạng là cần kiệm - liêm - chính”
Nhận thức sâu sắc về tác hại của tham nhũng, Đảng và Nhà nước đã ban
hành nhiều chủ trương chính sách và pháp luật về phòng chống tham nhũng.
Đặc biệt chỉ thị 10/2013/CT - TTg ngày 12/6/2013 của thủ tướng chính phủ đã
xác định. “Đưa nội dung phòng chống tham nhũng vào chương trình giáo dục,
đào tạo, bồi dưỡng”.
Ngành giáo dục với sứ mệnh cao cả thực hiện nhiệm vụ giáo dục và đào tạo
con người Việt Nam phát triển toàn diện, có đạo đức, tri thức, sức khỏe, thẩm mĩ
và nghề nghiệp, trung thành với lí tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội;
hình thành và bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất và năng lực; hình thành ý thức
chấp hành pháp luật trong mỗi công dân, chống lại những biểu hiện tham nhũng
trong các lĩnh vực của đời sống xã hội.
Chỉ thị 10/2013/CT - TTg ngày 12/6/2013 của Thủ tướng Chính phủ đưa nội
dung phòng chống tham nhũng chính thức vào giảng dạy tại các cơ sở giáo dục.
Cụ thể cấp THPT tích hợp nội dung phòng chống tham nhũng trong môn GDCD
với mục tiêu trang bị cho học sinh THPT những kiến thức về phòng, chống tham
nhũng qua đó nâng cao nhận thức, trách nhiệm và xây dựng thái độ, ý thức tự
giác cho học sinh trong đấu tranh phòng, chống tham nhũng; đồng thời phát huy
vai trò của xã hội, của các cơ quan nhà nước, qua đó tạo phong trào sâu rộng
trong nhân dân từng bước hình thành văn hóa phòng, chống tham nhũng.

thuật dạy học tích cực như:
+ Sử dụng phương pháp nhóm, đóng vai, phương pháp trò chơi, phương
pháp dự án…
+ Kĩ thuật khăn trãi bàn, mảnh ghép…
2. NỘI DUNG
2.1. Cơ sở lý luận
Sau 30 năm thực hiện công cuộc đổi mới, bên cạnh những thành tựu đã đạt
được về mọi mặt, từ việc đổi mới hệ thống chính trị, cơ chế quản lý kinh tế, cải
cách hành chính, cải cách tư pháp, hoàn thiện hệ thống pháp luật và hội nhập
Quốc tế, Việt Nam đang phải đối mặt với nhiều nguy cơ trong đó có tệ nạn tham
nhũng. Cùng với lãng phí, tham nhũng đang diễn ra nghiêm trong ở nhiều ngành
nhiều cấp nhiều lĩnh vực với phạm vi rộng, tính chất phức tạp gây hậu quả xấu
về nhiều mặt, làm giảm sút lòng tin của nhân dân; là một trong những nguy cơ
lớn đe dọa sự tồn vong của Đảng và chế độ ta.
Nhận thức sâu sắc về tác hại của tham nhũng, trong thời gian qua, Đảng và
Nhà nước đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách và pháp luật về phòng,
chống tham nhũng, trong đó có nhiều văn bản quan trọng đối với công tác phòng
chống tham nhũng .
Xuất phát từ yêu cầu của công tác phòng chống tham nhũng ngày
02/12/2009, Thủ tướng Chính phủ ra quyết định số 137/2009/QĐ- TTg phê
duyệt đề án đưa nội dung phòng chống tham nhũng vào chương trình giáo dục,
đào tạo, bồi dưỡng với mục tiêu nâng cao nhận thức, trách nhiệm và xây dựng
thái độ, ý thức tự giác đối với cán bộ, công chức, học sinh, sinh viên trong đấu
tranh phòng, chống tham nhũng; Phát huy vai trò của xã hội, của các cơ quan
nhà nước, qua đó tạo ra phong trào sâu rộng đấu tranh phòng chống tham nhũng,
từng bước hình thành văn hóa chống tham nhũng. Đối với các trường THPT, đề
2


án đặt ra mục tiêu: Bước đầu trang bị kiến thức về phòng, chống tham nhũng

Ngay từ tháng 01 năm 2013 ( từ 09/1/2013 – 10/1/2013 ) để đảm bảo cho
công tác triển khai nội dung giáo dục phòng, chống tham nhũng trong trường
THPT được thực hiện có hiệu quả trong năm học 2013 – 2014, Sở GD&ĐT
Thanh Hóa đã triển khai tập huấn cho 104 giáo viên trực tiếp giảng dạy môn
GDCD của 104 trường THPT trên toàn tỉnh.
Tuy nhiên, vì nhiều lí do khách quan và chủ quan nên vẫn còn nhiều GV
trong các nhà trường chưa thực sự nắm rõ mục đích, nội dung, tinh thần của giáo
dục phòng, chống tham nhũng đối với học sinh. Nhiều giáo viên khi vận dụng tỏ ra
rất lúng túng cả về kiến thức lẫn phương pháp dạy học. Thậm trí có những giáo
viên không được đào tạo bài bản khi giảng dạy còn có những nhận thức sai lệch về
tích hợp nội dung phòng, chống tham nhũng đối với học sinh là không phù hợp, là
mơ hồ...có những giáo viên làm theo kiểu đối phó. Để giúp GV giảng dạy bộ môn
3


trong nhà trường nói riêng và các trường THPT nói chung, tôi luôn cố gắng tìm
hiểu và trao đổi kinh nghiệm với những nội dung thực sự cần thiết đã áp dụng trong
quá trình giảng dạy để các đồng nghiệp cùng quan tâm tham khảo.
Trước hết cần hiểu việc dạy học tích hợp nội dung phòng, chống tham
nhũng trong môn GDCD là rất cần thiết vì: Giáo dục phòng, chống tham nhũng
vào bài học sẽ trang bị cho học sinh những kiến thức cơ bản về Luật phòng
chống tham nhũng, biết tham nhũng là gì, biểu hiện ra sao, các em có ứng xử
như thế nào trước hành vi tham nhũng và tác hại ghê gớm do tham nhũng gây ra.
Dạy nội dung phòng, chống tham nhũng là vấn đề thách thức đối với giáo
viên ở chỗ tham nhũng là vấn đề rất nhạy cảm, liên quan đến việc thực hiện chủ
trương, chính sách của Đảng, Nhà nước. Đòi hỏi giáo viên phải tìm hiểu pháp
luật, biết đánh giá phân tích các quy định của pháp luật đang tác động vào cuộc
sống hàng ngày của các em. Ví dụ liên hệ vụ án A tham nhũng, giáo viên cần
khai thác khía cạnh nào? Đâu là vi phạm pháp luật? Điều đó thể hiện sự thiếu
phẩm chất, đạo đức như thế nào? Bài học gì rút ra từ vụ án đó? Giáo viên định


học không bị quá tải ngược lại mỗi bài giảng trở lên sinh động thu hút học sinh
và có ý nghĩa giáo dục to lớn đối với học sinh.
Nội dung tích hợp phòng, chống tham nhũng trong đề tài được thể hiện cụ thể
ở các chủ đề sau:
Lớp
Chủ đề
Nội dung tích hợp

10

11

Quan niệm về
đạo đức.

Nhà nước xã hội
chủ nghĩa.

12

Thực hiện pháp
luật.

12

Công dân bình
đẳng trước pháp
luật.


3. Bạn Minh lớp em gia đình khó khăn, bố mẹ đau ốm thường xuyên, em
đã động viên các bạn trong lớp giúp đỡ bạn Minh.
GV đặt câu hỏi dẫn dắt học sinh:
1. Tại sao em làm như vậy? Việc làm đó là tự nguyện hay bắt buộc?
2. Những việc làm đó có phù hợp với lợi ích của cộng đồng của xã hội không?
5


GV tổng kết các ý kiến cho học sinh tự rút ra khái niệm về đạo đức:
Đạo đức là hệ thống các quy tắc chuẩn mực xã hội mà nhờ đó con người
tự điều chỉnh hành vi của mình cho phù hợp với lợi ích của cộng đồng, của xã
hội.
Một cá nhân biết tự điều chỉnh hành vi của mình cho phù hợp với lợi ích
chung của xã hội được coi là người có đạo đức. Ngược lại một cá nhân chỉ biết
đến lợi ích của bản thân, chà đạp lên lợi ích của người khác của xã hội sẽ bị coi
là người thiếu đạo đức.
Vậy người có hành vi tham nhũng có phải là người thiếu đạo đức không giáo
viên cho học sinh làm bài tập trắc nghiệm.
Ví dụ: Ông A thủ trưởng cơ quan. Ông yêu cầu kế toán và thủ quy của cơ
quan làm chứng từ giả giúp ông lấy 20.000.000đ của cơ quan chi tiêu vào
việc cá nhân . Hành vi của ông A là:
A. Vi phạm quy tắc, chuẩn mực đạo đức.
B. Vi phạm quy chế của cơ quan.
C. Chỉ vi phạm pháp luật, không vi phạm đạo đức.
D. Hành vi tham nhũng vừa vi phạm đạo đức, vừa vi phạm pháp luật.
Đáp án : D
Như vậy hành vi tham nhũng không chỉ vi phạm các chuẩn mực đạo đức mà
còn vi phạm pháp luật, hành vi tham nhũng đã được quy định trong Luật phòng
chống tham nhũng ở nước ta.
Tham nhũng là gì?

quyền hạn để vụ lợi là không phù hợp với lợi ích của cộng đồng của xã hội trái
với quy tắc, chuẩn mực xã hội.
- Người có hành vi tham nhũng là người không có đạo đức, bởi vì người
không biết dựa trên các quy tắc, chuẩn mực xã hội điều chỉnh hành vi của mình.
* Phân biệt hành vi tham nhũng các hành vi vi phạm đạo đức khác.
GV đặt câu hỏi giúp học sinh phân biệt :
1. Người có hành vi tham nhũng khác với người vi phạm các chuẩn mực đạo
đức khác như thế nào ?
2.Vì sao lấy trộm tài sản không phải là hành vi tham nhũng?
Ví dụ: Tham ô tài sản của Nhà nước là hành vi tham nhũng; nhưng lấy trộm
tài sản không phải là hành vi tham nhũng.
GV chia thành hai cột yêu cầu HS sử dụng kĩ năng trình bày 1 phút để HS
nêu ý kiến và thẩm định ý kiến của nhau.
GV phân tích, bổ sung, kết luận :
1. Phân biệt hành vi tham nhũng và các hành vi vi phạm đạo đức khác
Người có hành vi vi phạm các chuẩn
So sánh
Người có hành vi tham nhũng
mực đạo đức khác
Hành vi tham nhũng được thúc Không chỉ là vụ lợi, đông cơ rất
đẩy bởi động cơ vụ lợi.
đa dạng, còn có nhiều động cơ
Động cơ
khác như: Ích kỉ, muốn thể hiện
mình, muốn trả thù muốn làm
hại người khác.
Người có chức vụ quyền hạn như:
- Cán bộ lãnh đạo quản lí trong
các cơ quan đơn vị nhà nước…
Bất kể ai đều có thể có hành vi

Gv bổ sung chuẩn nội dung:
- Phòng ngừa ngăn chặn mọi, phá hoại
- Đảm bảo giữ vững an ninh chính trị, an toàn xã hội.
- Tạo điều kiện để xây dựng thành công xã hội chủ nghĩa.
Hai là: Tổ chức và xây dựng, bảo đảm thực hiện các quyền tự do, dân chủ
và lợi ích hợp pháp của công dân:
? Chức năng tổ chức và xây dựng biểu hiện như thế nào?
- GV bổ sung chuẩn nội dung:
+ Tổ chức xây dựng và quản lí nền kinh tế xã hội chủ nghĩa.
+ Tổ chức xây dựng và quản lí văn hoá, giáo dục, khoa học.
+ Tổ chức xây dựng và bảo đảm thực hiện các chính sách xã hội.
+ Xây dựng hệ thống pháp luật để bảo đảm thực hiện các quyền tự do dân chủ
và lợi ích hợp pháp của công dân.
? Trong hai chức năng nào đóng vai trò quyết định? Vì sao?
Hai chức năng trên có quan hệ hữu cơ và thống nhất với nhau; trong đó
chức năng tổ chức và xây dựng là căn bản nhất và giữ vai trò quyết vì: Nhà nước
XHCN, chức năng bảo đảm an ninh chính trị và trật tự an toàn xã hội “mới chỉ
là những công việc quét dọn trước khi xây dựng, chứ chưa phải là đích thân việc
xây dựng” - Lênin.
Tích hợp tham nhũng có tác hại như thế nào đối với sự nghiệp xây
dựng nhà nước XHCN
GV dẫn dắt:
- Nhà nước pháp quyền XHCN thể hiện vai trò toàn diện nhiều mặt nhằm
bảo vệ cuộc sống của nhân dân, xây dựng đất nước giàu mạnh, nhưng bên cạnh
ấy nhiều phần tử trong bộ máy nhà nước đã lợi dụng chức vụ quyền hạn của
mình để tham nhũng gây hậu quả nghiêm trọng.
GV kết hợp phương tiện dạy học cho học sinh XEM VI DEO vụ án
THAM NHŨNG Đinh La Thăng ngày 22/ 01/2018
GV tóm tắt: Đây là vụ án kinh tế tham nhũng nghiêm trọng, được dư luận
8

chuẩn mực đạo đức xã hội, tha hóa đội ngũ cán bộ công chức nhà nước.
3. Trách nhiệm của công dân trong việc tham gia xây dựng Nhà nước pháp
quyền XHCN Việt Nam
GV cho học sinh thảo luận nhóm đôi nêu trách nhiệm của công dân:
1. Theo em mỗi công dân cần phải làm gì để góp phần xây dựng và bảo vệ Nhà
nước pháp quyền XHCN Việt Nam?
2. Em suy nghĩ gì về trách nhiệm của mình trong việc tham gia xây dựng Nhà
nước pháp quyền XHCN Việt Nam?
HS nêu được nội dung:
+ Gương mẫu thực hiện và tuyên truyền, vận động mọi người thực hiện tốt
đường lối, chính sách của Đảng, Pháp luật của Nhà nước.
+ Tích cực tham gia các hoạt động: Xây dựng củng cố, bảo vệ chính quyền; giữ
gìn trật tự, an toàn xã hội.
+ Phê phán, đấu tranh với những hành vi vi phạm pháp luật.
+ Thường xuyên nêu cao tinh thần cảnh giác trước những âm mưu, thủ đoạn
9


chống phá của các thế lực thù địch.
HS tự liên hệ bản thân bằng việc làm cụ thể.
Rèn luyện đạo đức, học tập tốt, có động cơ đúng đắn, tác phong HS XHCN.
- Sẵn sàng tham gia lao động xây dựng và bảo vệ Tổ Quốc.
- Lối sống lành mạnh không tham gia tệ nạn xã hội
- Lựa chọn nghành nghề phù hợp với khả năng của mình, tham gia vào bất kì
thành phần kinh tế nào.
- Biết quan tâm giúp đỡ người khác
GV đặt câu hỏi liên hệ vận dụng thực tế:
? Em sẽ làm gì khi thấy bạn mình, hay ai đó vi phạm pháp luật?
- Ngăn chặn hành vi vi phạm pháp luật.
- Phê phán hành vi vi phạm pháp luật;

10


? Chúng ta cần phải làm gì để phòng chống tham nhũng góp phần xây dựng đất
nước phát triển bền vững ?
- Việc xây dựng đất nước không phải chỉ của các cán bộ lãnh đạo, mà xây dựng
đất nước là việc làm của toàn dân tộc.
- Chúng ta cần hình thành cho mình những thói quen nói không với tham nhũng
ngay từ khi ngồi trên nghế nhà trường như :
+ Minh bạch trong chi tiêu quỹ lớp.
+ Không lấy đồ dùng của bạn
+ Trung thực trong giờ kiểm tra …những công việc nhỏ ấy giúp các em dần dần
hình thành một thói quen sống đẹp cho mình và cho mọi người xung quanh.
- Mỗi cá nhân cần làm đúng làm tốt trách nhiệm của mình thì đất nước trở lên
hùng mạnh.
VD: Học sinh cần chăm ngoan, học giỏi, trung thực trong lối sống
Giáo viên chuyên tâm với nghề và dạy tốt
Bác sĩ khám chữa bệnh tận tâm...
Cảnh sát giao thông làm đúng trách nhiệm, nhiệm vụ khi thi hành công vụ
→ Mỗi ngành nghề làm tốt trách nhiệm của mình để góp phần xây dựng đất
nước ngày càng phồn vinh.
Từ liên hệ bản thân học sinh dễ ràng thấy được trách nhiệm của bản thân đối với
vấn nạn phòng, chống tham nhũng ở nước ta hiện nay:
Trách nhiệm của học sinh đối với vấn đề phòng chống tham nhũng:
- Tìm hiểu về luật phòng chống tham nhũng như: Tham nhũng là gì, hối lộ là gì,
thế nào là không minh bạch, tác hại của tham nhũng là khôn lường ... từ đó
chúng ta có nhận thức đúng đắn về tham nhũng
- Phát hiện, tố cáo hành vi tham nhũng; (lên tiếng đấu tranh ngăn ngừa những
hành vi tham nhũng)
- Có nghĩa vụ, giúp đỡ cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền trong việc phát

Phạm tội
Tráchnhiệm
phạm pháp
pháp lí
luật
Vụ án
Nguyên Cục trưởng Với tội danh tham ô, cố Bị tuyên án
Vinalines với Cục hàng hải Việt ý làm trái quy định của tử hình
cái tên Dương Nam, nguyên chủ tịch Nhà nước về quản lí
Chí Dũng
tập đoàn Vinalines
kinh tế gây hậu quả
nghiêm trọng.
Dương Tự
Nguyên phó giám đốc Với tội danh lợi dụng Bị phạt 16
Trọng (em
công an Hải phòng
chức vụ quyền hạn làm năm tù
trai của
trái qui định của nhà
Dương Chí
nước (Chủ mưu, vạch kế
Dũng)
hoạch cho các bị cáo
khác đưa Dương Chí
Dũng đi nước ngoài
trốn)
Vụ án ‘Bầu
Nguyên CT CLB bóng Với 4 tội danh: Kinh Bản án : 30
Kiên”

gì về trách nhiệm pháp lí của hành vi vi phạm pháp luật do tham nhũng?
→ Tất cả họ dù là ai, ở cương vị nào vi phạm pháp luật đều phải chịu những
bản án đích đáng nghiêm khắc công bằng trước pháp luật.
? Trách nhiệm pháp lí của những người có chức có quyền và người dân bình
thường khi vi phạm pháp luật được quy định như thế nào?
- Người có chức vụ hay người người dân bình thường đều bình đẳng về trách
nhiệm pháp lí.
? Em hiểu bình đẳng về trách nhiệm pháp lí là gì?
Bình đẳng về trách nhiệm pháp lí là công dân dù ở địa vị nào làm bất cứ
nghề gì khi vi phạm pháp luật đều phải chịu trách nhiệm pháp lí theo quy định
của pháp luật, không bị phân biệt đối xử.
Trách nhiệm pháp lí là do cơ quan nhà nước có thẩm quyền áp dụng với
bất kì công dân nào vi phạm pháp luật đều bị xử lí bằng các chế tài (hành chính,
hình sự, dân sự, kỉ luật) theo quy định của pháp luật
GV giúp HS hiểu sâu kiến thức thông qua tình huống tích hợp tham nhũng:
Tại một phiên tòa hình sự, hai bị cáo bị buộc tội đã lợi dụng chức vụ
quyền hạn, chiếm đoạt tài sản mà mình có trách nhiệm quản lí. Hai bị cáo này
đều có cùng độ tuổi, sức khỏe, hoàn cảnh như nhau. Đều cùng tham ô với mức
mỗi người là 180 triệu đồng. Tòa đã áp dụng Điều 278 Bộ luật Hình sự về “Tội
tham ô tài sản”, tuyên phạt hai bị cáo với mức hình phạt khác nhau; Bị cáo 41
tuổi bị phạt 7 năm tù giam; bị cáo 42 tuổi bị phạt 8 năm tù giam. Nhiều người
thắc mắc: Pháp luật có quy định người 42 tuổi phải chịu trách nhiệm pháp lí cao
hơn người 41 tuổi đâu.
Câu hỏi: Theo em, Tòa án tuyên phạt hai bị cáo với hai mức hình phạt tù
khác nhau như vậy có đúng pháp luật không?
? Việc xét xử người có hành vi tham nhũng vi phạm pháp luật căn cứ vào những
yếu tố nào? Để đưa ra hình phạt đối với người vi phạm pháp luật?
+ Dựa trên các quy định của pháp luật, về tính chất, mức độ của người vi phạm,
chứ không căn cứ vào chức vụ, nghề nghiệp, địa vị, tầng lớp xã hội, dân tộc giới
tính độ tuổi...

diện công ty N. Trong diễn biến sau đó, đại diện công ty nói trên đã trình báo cơ
quan công an về việc này.
Khoảng 15h30 chiều 17/1, khi ông H đang nhận tiền từ tay bà P thì công
an ập vào bắt quả tang.
GV đặt câu dẫn dắt học sinh tìm hiểu:
1. Lỗi của ông H là gì? Lỗi của ông H có trái pháp luật không? Ông H là người
đó đủ năng lực trách nhiệm pháp lí không?
2. Hành vi của ông H có vi phạm pháp luật không?
- Lỗi của ông H là nhận hối lộ là hành vi tham nhũng, hành vi này là trái pháp
luật. Ông H là người đội trưởng có đủ nhận thức biết hành vi của mình là sai
nhưng vẫn thực hiện hành vi vi phạm pháp luật.
- Ông H phải chịu trách nhiệm hình sự theo quy định của Luật phòng chống
tham nhũng.
? Hành vi trái pháp luật được biểu hiện dưới hình thức nào ?
- Biểu hiện hai hình thức.( có hành động và không hành động)
+ Hành động cụ thể: Ông H nhận tiền hối lộ là hành vi trái pháp luật
+ Không hành động: Công ty N kinh doanh không nộp thuế cho Nhà nước (trái
với pháp luật về thuế)
Từ phân tích trên học sinh tự rút ra bài học:
Vi phạm pháp luật là hành vi trái pháp luật, có lỗi do người có năng lực trách
nhiệm pháp lí thực hiện, xâm hại các quan hệ xã hội được pháp luật bảo vệ.

GV giảng khắc sâu kiến thức cho học sinh:
Hành vi của ông H chính là hành vi nhận hối lộ, hối lộ cũng là một hiện
tượng vi phạm pháp luật mà mọi người đều lên tiếng phê phán nhưng vì sao nó
lại có sức sống mãnh liệt đến như vậy, trong quan hệ hối lộ và nhận hối lộ đa số
các bên tham gia hối lộ đều có phần lợi ích vì thế họ tìm cách để che chắn cho
nhau rất ít trường hợp người đưa hối lộ tố cáo như công ty N. Hối lộ gây lên rất
nhiều tác hại trong đó có những tác hại cơ bản sau:
14

hạn
để giải quyết công việc của cơ quan, tổ chức, đơn vị hoặc địa phương vì vụ lợi.
9. Lợi dụng chức vụ, quyền hạn sử dụng trái phép tài sản của Nhà nước vì vụ lợi.
10. Nhũng nhiễu vì vụ lợi.
11. Không thực hiện nhiệm vụ, công vụ vì vụ lợi.
12. Lợi dụng chức vụ, quyền hạn để bao che cho người có hành vi vi phạm
pháp luật vì vụ lợi; cản trở, can thiệp trái pháp luật vào việc kiểm tra, thanh tra,
kiểm toán, điều tra, truy tố, xét xử, thi hành án vì vụ lợi
Giáo viên mở rộng kiến thức giúp học sinh hiểu sâu nội dung:
Trong 12 hành vi tham nhũng nêu trên, có 7 hành vi đã được quy định
trong Bộ luật hình sự năm 1999; được sửa đổi, bổ sung năm 2009 và có hiệu lực
từ ngày 1/ 1/2010), bao gồm:
- Tham ô tài sản: Là lợi dụng chức vụ, quyền hạn chiếm đoạt tài sản mà mình
có trách nhiệm quản lý.
15


- Nhận hối lộ: Là hành vi lợi dụng chức vụ, quyền hạn, trực tiếp hoặc qua
trung gian đã nhận hoặc sẽ nhận tiền, tài sản hoặc lợi ích vật chất khác dưới bất
kỳ hình thức nào để làm hoặc không làm một việc vì lợi ích hoặc theo yêu cầu
của người đưa hối lộ
- Lạm dụng chức vụ, quyền hạn chiếm đoạt tài sản.
- Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành nhiệm vụ, công vụ vì vụ lợi:
là cá nhân vì vụ lợi hoặc động cơ cá nhân khác mà lợi dụng chức vụ, quyền hạn
làm trái công vụ gây thiệt hại cho lợi ích của Nhà nước, của xã hội, quyền, lợi
ích hợp pháp của công dân
- Lạm quyền trong khi thi hành công vụ: là cá nhân vì vụ lợi hoặc động cơ cá nhân
khác mà vượt quá quyền hạn của mình làm trái công vụ gây thiệt hại cho lợi ích của
Nhà nước, của xã hội, quyền, lợi ích hợp pháp của công dân.
- Lợi dụng chức vụ, quyền hạn gây ảnh hưởng đối với người khác để trục lợi:

16


Đáp án: Lạm dụng chức vụ, quyền hạn chiếm đoạt tài sản.
4. Tình huống 4: Cảnh sát giao thông khi phát hiện anh X vi phạm luật giao
thông đã không lập biên bản vì X là người quen.
Câu hỏi : Tình huống trên thuộc hành vi nào của biểu hiện tham nhũng?
Đáp án: Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành nhiệm vụ, công vụ
vì vụ lợi. (Cảnh sát giao thông đã lợi dụng quyền hạn vì tình thân )
5. Tình huống 5: Ông P là chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện (anh ruột của ông
Q). Ông Q đang có vụ tranh chấp đất đai với chị C. Ông P đã nhờ đồng nghiệp
can thiệp để ông Q thắng trong vụ tranh chấp đất đai .
Câu hỏi : Tình huống trên thuộc hành vi nào của biểu hiện tham nhũng?
Đáp án: Lợi dụng chức vụ, quyền hạn gây ảnh hưởng với người khác để
trục lợi.
Chú ý : Ông P đã nhờ đồng nghiệp …
6. Tình huống 6: Cán bộ kiểm lâm đã sửa chữa biên bản thu giữ lâm sản để
người vi phạm không bị xử lý.
Câu hỏi : Tình huống trên thuộc hành vi nào của biểu hiện tham nhũng?
Đáp án: Giả mạo trong công tác vì vụ lợi. (Chú ý từ sửa chữa)
Việc tổ chức trò chơi phù hợp với nội dung bài học giúp các em hiểu, nhớ
kiến thức nhanh hơn, bền vững hơn, những câu hỏi khó giáo viên gợi ý để học
sinh vận dụng và trải nghiệm ngay với những tình huống thực tế.
Bằng những kinh nghiệm và trách nhiệm của mình, qua mỗi bài học GDCD
tôi đã sử dụng các phương pháp dạy học tích cực để truyền đạt những kiến thức
phòng, chống tham nhũng thông qua các tình huống điển hình, liên hệ thực tiễn, liên
hệ bản thân, các vấn đề có tính chất thời sự .... làm bài học trở nên sinh động, hấp
dẫn đối với học sinh, tạo động cơ hứng thú học tập cho các em. Dạy chủ đề phòng,
chống tham nhũng là nội dung khó và nhạy cảm là đường lối chính sách của
Đảng và Nhà nước nếu chỉ bằng lí thuyết hàn lâm sẽ làm tiết học sẽ trở lên nặng

4

5

6

nhũng trong bài học em có b. Hiểu bài nhưng không
hiểu không?
nhiều
c. Không hiểu bài
GV tích hợp nội dung phòng, a. Có ý nghĩa giáo dục
chống tham nhũng trong bài sâu sắc.
giảng, em thấy bài học hôm b. Bình thường
nay thế nào?
c. Khô khan, khó hiểu
Em hãy nêu ý kiến đánh giá a. Bài học nặng nề, quá
về hiệu quả của việc giáo tải.
dục phòng chống tham nhũng b. Hoạt động học tập thu
của giáo viên thực hiện trong hút học sinh.
bài giảng?
c. Bài học sinh động, dễ
hiểu.
Mức độ ghi nhớ nội dung sau a. Nắm được những kiến
giờ học của các em như thế cơ bản về phòng chống
nào?
tham nhũng qua mỗi câu
chuyện tình huống ngay
trên lớp.
b. Chỉ nắm một số nội
dung

0%
0%

120

100%

120

100%

116

97%

4

3%

0

0%

0

0%

116

97 %

9
2
10A7
34
31
91
3
9
3
11C6
38
34
90
4
10
4
11C7
37
33
90
4
10
18


5
6

12B6
33

tội phạm, đặc biệt tội phạm kinh tế, chức vụ, tội phạm tham nhũng, thể hiện
pháp luật không có vùng cấm, bất cứ ai, dù ở cương vị nào, nếu vi phạm đều bị
xử lý theo quy định của pháp luật, qua đó cũng cố niềm tin cho các em đối với
Đảng, Nhà nước.
* Đánh giá về phạm vi ảnh hưởng của sáng kiến.
Giải pháp đưa ra đã được áp dụng hiệu quả trong công tác giáo dục phòng
chống tham nhũng trong môn GDCD ở các khối lớp 10,11,12; tổ chức hoạt động
ngoài giờ lên lớp về chủ đề: “Phòng, chống tham nhũng’’ của trường THPT Tĩnh
Gia 2 trong những năm qua đã góp phần củng cố các chuẩn mực đạo đức, xây
dựng niềm tin, ý thức tôn trọng, và chấp hành pháp luật cho học sinh.
Giải pháp có thể là nguồn tài liệu tham khảo cho các trường THPT trên
địa bàn tỉnh Thanh Hóa trong công tác giáo dục kiến thức pháp luật phòng,
chống tham nhũng và cũng là tài liệu ôn thi học sinh giỏi cấp tỉnh có phần liên
hệ kiến thức pháp luật về phòng, chống tham nhũng trong môn GDCD.
3. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
3.1. Kết luận
Trên đây là một số kinh nghiệm dạy học tích hợp kiến thức pháp luật phòng,
chống tham nhũng của cá nhân tôi trong dạy học môn GDCD giúp học sinh có
kiến thức cơ bản về phòng, chống tham nhũng, làm cho việc học tập trở nên có ý
nghĩa hơn, tạo được tinh thần học tập, thái độ kiên quyết chống tham nhũng lên
án những hành vi tham nhũng và lối sống xa hoa lãng phí của một số phần tử
19


trong xã hội. Qua mỗi bài học sẽ thấm dần nuôi dưỡng tâm hồn các em biết sống
đẹp, sống yêu thương, sống trách nhiệm; tích cực tham gia công tác xã hội; biết
lên án và tránh xa cái xấu ; biết trân trọng giá trị cuộc sống. Sống đẹp sẽ giúp
các em có sức đề kháng trước những cám dỗ của những đồng tiền bất chính và
lối sống phung phí xa hoa, không bị biến chất và xuống cấp về đạo đức. Tuy
nhiên trên đây mới chỉ là những kinh nghiệm của cá nhân tôi nên không tránh


21