BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
ĐẠI HỌC NÔNG LÂM TP. HỒ CHÍ MINH
KHOA KINH TẾ

NGHIÊN CỨU THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP
PHÁT TRIỂN CÂY ĐIỀU TẠI
XÃ ĐỒNG TÂM, HUYỆN ĐỒNG PHÚ,
TỈNH BÌNH PHƯỚC

NGUYỄN THANH MẢNG

LUẬN VĂN CỬ NHÂN
NGÀNH PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN & KHUYẾN NÔNG

Thành phố Hồ Chí Minh
Tháng 4-2009

1


NHẬN XÉT CỦA GIÁO VIÊN HƯỚNG DẪN
............................................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................................

............................................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................................


CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

UBND XÃ ÐỒNG TÂM

Ðộc lập - Tự Do - Hạnh phúc

GIẤY XÁC NHẬN
UBND xã Ðồng Tâm, huyện Ðồng Phú, tỉnh Bình Phước
Xác nhận sinh viên: Nguyễn Thanh Mảng, mã số sinh viên: 04221031.
Lớp Phát triển nông thôn và khuyến nông TC04PTBX, Trường Ðại học Nông lâm
thành phố Hồ Chí Minh.
Ðã về tại xã thực tập, thu thập số liệu để hoàn thành đề tài tốt nghiệp, trong
khoảng thời gian từ ngày 1-2-2009 đến 14-4-2009.
Trong quá trình thực tập sinh viên Thanh Mảng luôn chịu khó tìm tòi học hỏi, có
tác phong đạo đức tốt chấp hành nghiêm chỉnh nội qui của huyện, xã.
Đồng Tâm, ngày 16 tháng 4 năm 2009
CHỦ TỊCH

5


NỘI DUNG TÓM TẮT
NGUYỄN THANH MẢNG, Khoa Kinh tế, Ðại học Nông lâm thành phố Hồ Chí
Minh. Tháng 4 năm 2009. Nghiên cứu thực trạng và giải pháp phát triển cây điều tại xã
Ðồng Tâm, huyện Ðồng Phú, tỉnh Bình Phước.
NGUYEN THANH MANG, Faculty of Economics, Nong Lam Univercity Ho
Chi Minh. 04-2009. Current situations and solutions to develop cashew production in
Dong Tam commune, Đong Phu district, Binh Phuoc province.
Ðề tài tập trung nghiên cứu tình hình sản xuất của nông dân tại xã Ðồng Tâm,


Danh mục phụ lục

v

CHƯƠNG 1: ĐẶT VẤN ĐỀ
1.1. Sự cần thiết của đề tài

1

1.2. Mục đích nghiên cứu

3

1.2.1. Mục đích chung

3

1.2.2. Mục tiêu cụ thể

3

1.3. Phạm vi nghiên cứu
1.3.1. Phạm vi thời gian

3

1.3.2. Phạm vi không gian

3


2.2.3. Cơ sở hạ tầng

9

2.2.4. Cơ cấu kinh tế của xã.

11

2.3- Đánh giá chung về hiện trạng của xã
7


2.3.1. Thuận lợi

13

2.3.2. Khó khăn

13

CHƯƠNG 3: CƠ SỞ LÍ LUẬN & PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
3.1- Giới thiệu sơ lược về cây điều

14

3.1.1. Nguồn gốc cây điều và tầm quan trọng của nó

14


22

3.3.2. Các chỉ tiêu tính toán

23

3.4- Phương pháp nghiên cứu

25

3.4.1. Phương pháp chọn mẫu và thu thập số liệu

25

3.4.2- Phương pháp mô tả

26

3.4.3. Phương pháp phân tích

26

3.4.4. Phương pháp xử lý số liệu

26

CH ƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
4.1- Mô tả về mẫu điều tra

27

4.4.1- Cơ cấu diện tích vườn Điều trong giai đoạn
sản xuất kinh doanh

35

4.4.2- Doanh thu 1 ha Điều trong giai đoạn
sản xuất kinh doanh

36

4.4.3- Chi phí cho 1 ha điều trong 1 năm

40

- Chi phí cho 1 ha điều trồng mới

40

+ Chi phí lao động cho 1 ha điều trồng mới

42

+Tổng chi phí cho 1 ha điều trồng mới

43

- Chi phí cho 1 ha điều trong giai đoạn kiến thiết cơ bản

44


sản xuất kinh doanh

53

4.4.4- Kết quả và hiệu quả kinh tế của 1 ha điều
của 1 năm trong giai đoạn sản xuất kinh doanh
9

54


4.4.5- Cơ cấu thu nhập của 1 hộ nông dân trồng điều

60

4.4.6- Hiệu quả kinh tế cây điều so với cây trồng khác

61

4.4.7- Giá hạt điều

63

4.5- Nhu cầu vay vốn sản xuất của người dân trồng điều

66

4.6- Thị trường tiêu thụ sản phẩm điều

67


73

4.9.2- Giải pháp về vốn

74

4.9.3- Giải pháp về công tác khuyến nông,
kỹ thuật canh tác

78

4.9.4- Giải pháp về thị trường, giá cả

79

CHƯƠNG V: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
5.1- Kết luận

82

5.2- Kiến nghị:

83

5.2.1- Đối với chính quyền địa phương

83

5.2.2- Đối với người trồng điều


KTCB

: Kiến thiết cơ bản

ĐVT

: Đơn vị tính

VNĐ

: Việt Nam đồng

SL

: Số lượng

TT

: Thành tiền

NL

: Ngân lưu

NLR

: Ngân lưu ròng

LĐN


SWOT

: Phân tích ma trận

11


DANH MỤC CÁC BẢNG
Trang
Bảng 2.1: Diện tích – dân số - Mật độ dân số

8

Bảng 2.2: Biến động dân số của xã trong 3 năm 2006-2008

8

Bảng 2.3: Tình hình lao động của xã trong năm 2008

9

Bảng 2.4: Tình hình học vấn của xã năm 2008

10

Bảng 2.5: Tình hình sử dụng đất phân chia theo cây trồng năm 2008

11



36

Bảng 4.7: Doanh thu từ bán hạt điều trên 1 ha qua các năm khai thác 38
Bảng 4.8: Chi phí vật chất cho 1 ha điều trồng mới

41

Bảng 4.9: Chi phí lao động cho 1 ha điều trồng mới

42

Bảng 4.10: Tổng chi phí cho 1 ha điều trồng mới

43

Bảng 4.11: Chi phí vật chất cho 1 ha điều giai đoạn kiến thiết cơ bản 45
Bảng 4.12: Chi phí lao động cho 1 ha điều giai đoạn kiến thiết cơ bản 47
Bảng 4.13: Tổng chi phí cho 1 ha điều trong giai đoạn KTCB

48

Bảng 4.14: Chi phí vật chất cho 1 ha điều của 1 năm trong
giai đoạn sản xuất kinh doanh.

49

Bảng 4.15: Chi phí lao động cho 1 ha điều của 1 năm
giai đoạn sản xuất kinh doanh.


trên 1 ha trong giai đoạn sản xuất kinh doanh

62

Bảng 4.23: Tình hình vay vốn của các hộ sản xuất điều

66

Bảng 4.24: Nhu cầu giống mới cho mỗi năm

75

Bảng 4.25: Đề xuất vốn vay của người dân trồng điều

78

13


DANH MỤC CÁC HÌNH
Trang
Hình 2.1: Bản đồ hành chính xã Đồng Tâm, Đồng Phú, Bình Phước

5

Hình 2.2: Diện tích trồng Điều của xã qua 3 năm (2006-2008)

12

Hình 3.1: Cây điều thường và cây điều ghép

ĐẶT VẤN ĐỀ
1.1. Sự cần thiết của đề tài:
Việt Nam đang trong thời kỳ tiến hành công nghiệp hóa - hiện đại
hóa, từng bước giảm dần tỉ trọng nông nghiệp, tăng dần tỉ trọng ngành công
nghiệp và dịch vụ. Do đó, Nhà nước ưu tiên phát triển các ngành hàng có thế
mạnh, tận dụng được ưu thế nguồn nguyên liệu sẵn có trong nước, sản phẩm
nông nghiệp của vùng nhiệt đới, nhằm phát triển ngành công nghiệp chế
biến hàng nông sản xuất khẩu, làm tăng giá trị của sản phẩm và thu ngoại tệ,
ngoài ra còn giải quyết việc làm cho lực lượng lao động còn tồn đọng tại các
vùng nông thôn.
Một trong những cây công nghiệp chủ lực của Việt Nam là cây điều.
Cây điều ngoài ý nghĩa kinh tế, nó còn có ý nghĩa tăng cường độ che phủ
thực vật cho khu vực, giải quyết việc làm cho lực lượng lao động dự thừa
không những ở trong tỉnh mà còn giải quyết việc làm cho những lao động từ
các tỉnh ngoài. Về yêu cầu đất đai, cây điều có khả năng tận dụng nguồn tài
nguyên đất đai cao, vì nó thích nghi rộng, có thể trồng trên nhiều loại đất
khác nhau, kể cả những nơi có tầng canh tác mỏng, độ phì thấp. Ngược lại
cây điều còn có khả năng cải tạo những vùng đất xấu được coi là cằn cỗi, nó
làm tăng độ tơi xốp đất, làm cho đất tăng nhanh hàm lượng chất hữu cơ, che
phủ và giữ độ ẩm tốt cho đất. Ngoài ra, cây điều cần vốn đầu tư thấp, kỹ
thuật canh tác không cao, dễ trồng, dễ thu hoạch. Vì vậy, có thể coi cây điều
là cây của người nghèo và được phát triển mạnh ở các vùng đồng bào dân
tộc thiểu số. Bên cạnh đó cây điều còn có thể dùng thay thế cây lâm nghiệp
để che phủ xanh đất trống đồi trọc (diện tích điều ở Bình Phước chiếm 25%

15


điện tích đất lâm phần của Bình Phước). Chương trình kinh tế trang trại,
chương trình 135 cũng đã và đang tiếp tục hỗ trợ tốt cho sản xuất điều phát

TÂM, HUYỆN ĐỒNG PHÚ, TỈNH BÌNH PHƯỚC”.
1.2. Mục đích nghiên cứu
1.2.1- Mục đích chung:
Nghiên cứu thực trạng của ngành sản xuất điều, phân tích đánh giá
được hiệu quả sản xuất của các hộ nông dân trồng điều (cây điều ghép và
cây điều thường) tại xã Đồng Tâm, huyện Đồng Phú, tỉnh Bình Phước.
1.2.2- Mục tiêu cụ thể
- Tìm hiểu tình hình sản xuất điều tại xã Đồng Tâm - Đồng Tiến,
huyện Đồng Phú, tỉnh Bình Phước.
- Nắm bắt tiềm năng phát triển và những khó khăn mà người nông dân
sản xuất điều gặp phải.
- Xác định hiệu quả kinh tế của cây điều.
- Đưa ra những định hướng và các giải pháp phát triển ngành trồng
điều trên cơ sở phù hợp với tiềm năng phát triển cây điều tại địa phương.
1.3. Phạm vi nghiên cứu của đề tài
1.3.1- Phạm vi thời gian.
Đề tài được thực hiện từ 30/1/2009 đến 18/4/2009.
1.3.2. Phạm vi không gian:
Không gian nghiên cứu tại: xã Đồng Tâm, huyện Đồng Phú, tỉnh Bình
Phước.
1.4. Cấu trúc của luận văn
Luận văn được cấu thành bởi 5 chương cơ bản:

17


Chương 1: Đặt vấn đề
Trình bày sự cần thiết cua đề tài, mục đích, nội dung, phạm vi, cấu
trúc của luận văn.
Chương 2: Tổng quan

năm 2002, là một xã nghèo vùng sâu vùng xa, xã đặc biệt khó khăn đang thụ
hưởng chính sách 135 của chính phủ. Toàn xã tổng diện tích đất tự nhiên
8.924 ha.
Tiết giáp với huyện Bù Đăng, huyện Phước Long, tỉnh Bình Phước.

19


2.1.2- Địa hình
Xã Đồng Tâm nằm trải dài hơn 12 km dọc Quốc lộ 14 (đây là một
quốc lộ quan trọng của cả nước thuộc hệ thống đường Hồ Chí Minh), nối
liền với các tỉnh phía Bắc qua Tây Nguyên vào các tỉnh Nam Bộ. Mặt khác,
xã Đồng Tâm nằm trong vùng chuyển tiếp giữa huyện Bù Đăng về tỉnh lỵ
Bình Phước. Vì vậy nó có vị trí chiến lược cả về kinh tế, chính trị, an ninh
quốc phòng, là điều kiện thuận lợi cho phép đẩy nhanh quá trình khai thác,
sử dụng đất, hội nhập phát triển kinh tế với bên ngoài. Tuy nhiên xã Đồng
Tâm có nhiều địa hình tương đối dốc và chia cắt mạnh, là một trở ngại lớn
trong việc sản xuất nông nghiệp tại địa phương.
2.1.3- Khí hậu, thời tiết - thủy văn - thổ nhưỡng
Xã Đồng Tâm nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới, gió mùa nóng ẩm.
Thời tiết trong năm được phân biệt thành hai mùa rõ rệt là mùa mưa và mùa
khô. Nhiệt độ trung bình hàng năm khoảng 27oC. Nhiệt độ cao nhất trong
năm là 39oC, nhiệt độ thấp nhất là 20oC.
- Thủy văn: Mùa mưa thường bắt đầu từ tháng 5 đến tháng 11, mưa
rất tập trung, lượng mưa trong 6 tháng mùa mưa chiếm khoảng 90% tổng
lượng mưa của cả năm. Chỉ riêng 4 tháng mưa nhiều nhất, lượng mưa chiếm
63% tổng lượng mưa của cả năm. Ngược lại, lượng bốc hơi nước lại thấp
hơn mùa khô do vậy độ ẩm trong mùa mưa rất cao. Lượng mưa lớn, tập
trung đã xảy ra trong quá trình xói mòn. rửa trôi rất nhanh. Đặc biệt là trên
địa hình rất dốc, lượng sét mùn đã bị lôi cuốn xuống vùng đất thấp, dẫn tới

tăng trưởng kinh tế tại địa phương và đời sống của bà con nông dân dần đi
vào thế ổn định, yên tâm trong việc sản xuất nông nghiệp.
2.2.2- Dân số, lao động
-Dân số: Tính đến ngày 31-12-2008 tổng số hộ là 1.588 với tổng số
nhân khẩu là 7.234 khẩu.
21


Bảng 2.1 : Diện tích – dân số - Mật độ dân số
ĐVT: Người
Đơn vị

Diện tích

Dân số

Mật độ dân số

(Km2)

(người)

(người/Km2)

89,24

7.234

81


0,005

0,004

0,004

Tỷ lệ tăng tự

0,039

0,0395

0,040

nhiên
Nguồn: UBND xã Đồng Tâm
Qua bảng 2.2 cho thấy tỷ lệ sinh trong 3 năm trở lại đây cao hơn nhiều
so với tỷ lệ tử. Do đó, tỷ lệ tăng tự nhiên trong 3 năm trở lại đây là rất nhanh
và đây là nguồn lao động dồi dào, là điều kiện thuận lợi cho việc phát triển
kinh tế nông nghiệp tại địa phương.

22


- Lao động:
Bảng 2.3: Tình hình lao động của xã năm 2008
ĐVT

Người
%

52

48

Nguồn: UBND xã Đồng Tâm
2.3.3- Cơ sở hạ tầng
Điện: Toàn bộ xã đều có điện lưới quốc gia, đáp ứng nhu cầu dùng
điện sinh hoạt và bướt đầu đảm bảo lưới điện cho một số khu vực công
nghiệp, tiểu thủ công nghiệp và dịch vụ phát triển.
Tuy nhiên, ở một số thôn của xã do các hộ dân cư phân tác, khoảng
cách giữa hộ còn khá xa, hầu hết những hộ nơi xa xôi hẻo lánh chưa có điện
để sử dụng. Tồn tại này là một hạn chế khá lớn đối với sản xuất nông nghiệp
nói riêng và kinh tế - xã hội nói chung.
Lưới điện dùng cho khu vực nông nghiệp – nông thôn hầu hết là dùng
cho sinh hoạt nhất là chiếu sáng (chiếm khoảng 80% sản lượng điện tiêu
thụ), ngoài ra còn dùng cho các tiện nghi sinh hoạt, máy bơm nước, máy
hàn… Do đó, trong tương lai ưu tiên cải tạo, nâng cấp, xây dựng mới đường
dây hạ thế phục vụ cho các hộ dân ở vùng xa, vùng sâu nhằm thúc đẩy nền
kinh tế nông nghiệp, nông thôn, cải thiện đời sống của người dân trong
vùng.
Giao thông: UBND xã nằm ven quốc lộ 14 với tổng chiều dài quốc lộ
là hơn 12 km. Đây là điều kiện thuận lợi để giao thương với các huyện, xã
khác trong tỉnh cũng như ngoài tỉnh. Ngoài ra, các tuyến đường liên xã một
số nơi cũng được trải nhựa, nâng cấp tu bổ các tuyến đường xấu hàng năm
23


theo chương trình 135 của Chính phủ. Cho đến nay vấn đề đi lại đối với
người dân của từng thôn đã được cải thiện rõ rệt. Trung tâm xã cách tỉnh lỵ
Đồng Xoài 20 km với điều kiện giao thông thuận lợi như vậy là lợi thế vô


Trường Tiểu học

1

15

49

623

Trường THCS

1

12

33

307

Trường THPT

0

0

0

0


1.574

78

- Cà phê

88

0,44

- Cao su

230

12

- Tiêu

14

0,07

- Cây lâu năm khác

105

0,53

244