ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

NGUYỄN THỊ THU HUYỀN

QUẢN LÝ ĐÁNH GIÁ THÀNH TÍCH HỌC TẬP THEO
ĐỊNH HƯỚNG VÌ SỰ TIẾN BỘ CỦA HỌC SINH Ở
CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC, THÀNH PHỐ VIỆT TRÌ,
TỈNH PHÚ THỌ

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

THÁI NGUYÊN - 2018


ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

NGUYỄN THỊ THU HUYỀN

QUẢN LÝ ĐÁNH GIÁ THÀNH TÍCH HỌC TẬP THEO
ĐỊNH HƯỚNG VÌ SỰ TIẾN BỘ CỦA HỌC SINH Ở
CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC, THÀNH PHỐ VIỆT TRÌ,
TỈNH PHÚ THỌ
Ngành: Quản lý Giáo dục
Mã ngành: 8140114

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Nguyễn Vũ Bích Hiền


Tác giả xin chân thành cảm ơn trường tiểu học Chính Nghĩa, trường tiểu học
Tiên Dung, trường tiểu học Dữu Lâu - thành phố Việt Trì - tỉnh Phú Thọ, các đồng chí
cán bộ quản lý, giáo viên và đồng nghiệp đã cung cấp tài liệu, số liệu, tham gia đóng
góp nhiều ý kiến, tạo điều kiện thuận lợi cho tác giả trong quá trình học tập, nghiên
cứu và hoàn thành bản luận văn.
Với thời gian nghiên cứu còn hạn chế, thực tiễn công tác lại vô cùng sinh động,
luận văn không tránh khỏi những thiếu sót, tác giả rất mong nhận được các ý kiến
đóng góp chân thành từ các thầy giáo, cô giáo, bạn bè, đồng nghiệp.
Xin trân trọng cảm ơn!
Thái Nguyên, tháng 4 năm 2018
Tác giả luận văn

Nguyễn Thị Thu Huyền

ii


MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN .......................................................................................................... i
LỜI CẢM ƠN ............................................................................................................... ii
MỤC LỤC ................................................................................................................... iii
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT ............................................................................. iv
DANH MỤC CÁC BẢNG ........................................................................................... v
DANH MỤC BẢNG BIỂU, SƠ ĐỒ ........................................................................... vi
MỞ ĐẦU ...................................................................................................................... 1
1. Lí do chọn đề tài ....................................................................................................... 1
2. Mục đích nghiên cứu ................................................................................................ 3
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu .......................................................................... 3
4. Giả thuyết khoa học .................................................................................................. 3
5. Nhiệm vụ nghiên cứu................................................................................................ 3

học tập theo định hướng vì sự tiến bộ của học sinh ................................................... 26
1.4.3. Kiểm tra, giám sát, thúc đẩy hoạt động đánh giá của giáo viên đối với thành
tích học tập của học sinh theo định hướng vì sự tiến bộ của người học..................... 27
1.4.4. Sử dụng kết quả đánh giá để động viên học sinh học tập và điều chỉnh hoạt
động dạy học trong nhà trường ................................................................................... 29
1.5. Những yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động đánh giá thành tích học tập
theo định hướng vì sự tiến bộ của học sinh ở các trường tiểu học ............................. 30
1.5.1. Yếu tố bên trong ............................................................................................... 30
1.5.2. Yếu tố bên ngoài ............................................................................................... 32
Chương 2. THỰC TRẠNG QUẢN LÝ ĐÁNH GIÁ THÀNH TÍCH HỌC TẬP
THEO ĐỊNH HƯỚNG VÌ SỰ TIẾN BỘ CỦA HỌC SINH Ở CÁC TRƯỜNG
TIỂU HỌC THÀNH PHỐ VIỆT TRÌ, TỈNH PHÚ THỌ.................. 35
2.1. Khái quát về địa bàn nghiên cứu ......................................................................... 35
2.1.1. Khái quát tình hình kinh tế - xã hội thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ ............ 35
2.1.2. Khái quát về giáo dục tiểu học thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ .................... 36
2.2. Khái quát về hoạt động khảo sát .......................................................................... 38
2.2.1. Mục đích khảo sát ............................................................................................. 39
2.2.2. Phạm vi và đối tượng khảo sát.......................................................................... 39
2.2.3. Cách thức xử lý kết quả khảo sát ...................................................................... 39
2.3. Thực trạng hoạt động đánh giá thành tích học tập theo định hướng vì sự tiến
bộ của học sinh tại các trường tiểu học, thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ ................ 40
2.3.1. Thực trạng thực hiện mục tiêu đánh giá thành tích học tập vì sự tiến bộ của
người học .................................................................................................................... 40
2.3.2. Thực trạng thực hiện nội dung đánh giá học sinh ............................................ 42

iv


2.3.3. Thực trạng thực hiện phương pháp đánh giá học sinh ..................................... 44
2.3.4. Thực trạng thực hiện hình thức đánh giá học sinh ........................................... 46


v


3.2. Biện pháp quản lý hoạt động đánh giá theo định hướng vì sự tiến bộ của học
sinh ở các trường tiểu học thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ ..................................... 61
3.2.1. Nâng cao nhận thức và năng lực cho CBQL, GV, cha mẹ học sinh về đánh
giá thành tích học tập theo định hướng vì sự tiến bộ của người học .......................... 61
3.2.2. Chỉ đạo đa dạng hoá các phương pháp, hình thức đánh giá thành tích học
tập đồng bộ với đổi mới nội dung, phương pháp dạy học theo định hướng vì sự
tiến bộ của người học.................................................................................................. 63
3.2.3. Thúc đẩy sự phối hợp giữa gia đình và nhà trường trong việc thực hiện
đánh giá thành tích học tập theo định hướng vì sự tiến bộ của học sinh .................... 64
3.2.4. Hỗ trợ giáo viên thực hiện nâng cao năng lực tự đánh giá, đánh giá lẫn nhau
cho học sinh ................................................................................................................ 66
3.2.5. Tăng cường dự giờ, kiểm tra hồ sơ liên quan tới hoạt động đánh giá thành
tích học tập theo định hướng vì sự tiến bộ của học sinh ............................................ 68
3.2.6. Sử dụng hiệu quả kết quả đánh giá thành tích học tập giúp học sinh học tập
tiến bộ ......................................................................................................................... 70
3.3. Mối quan hệ của các biện pháp............................................................................ 71
3.4. Khảo nghiệm tính cần thiết và khả thi của các biện pháp đã đề xuất .................. 74
3.4.1. Khái quát về khảo nghiệm ................................................................................ 74
3.4.2. Phân tích kết quả khảo nghiệm ......................................................................... 74
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ........................................................................... 81
TÀI LIỆU THAM KHẢO ........................................................................................ 84
PHỤ LỤC................................................................................................................... 87

vi




Học sinh

KTĐGHS

Kiểm tra đánh giá học sinh

MN

Mầm non

PP

Phương pháp

SL

Số lượng

TH

Tiểu học

THCS

Trung học ơ sở

TTHT

Thành tích học

của học
sinh ......................................................................................................... 51
Bảng 2.8. Kết quả kiểm tra, giám sát thực hiện đánh giá thành tích học tập
theo định hướng vì sự tiến bộ của học sinh .........................................
53
Bảng 2.9. Thực trạng sử dụng kết quả đánh giá để động viên học sinh học
tập và điều chỉnh hoạt động dạy học trong nhà trường.......................
54
Bảng 3.1. Đánh giá của CBQL, GV về tính cần thiết của các biện pháp đã
đề xuất ....................................................................................................
v


75
Bảng 3.2. Đánh giá của CBQL, GV về tính khả thi của các biện pháp đã đề
xuất .... 77

vi


DANH MỤC BẢNG BIỂU, SƠ ĐỒ
Hình 1.1.

Vị trí của đánh giá TTHT trong quá trình dạy - học ......................... 16

Sơ đồ 3.1.

Mối quan hệ giữa các biện pháp ....................................................... 73

Biểu đồ 3.1.

năm gần đây Bộ GD & ĐT đã chỉ đạo mạnh mẽ việc đổi mới nội dung và phương
pháp dạy học ở tất cả các bậc học, trong đó tập trung nhiều vào giáo dục phổ thông,
đặc biệt là giáo dục tiểu học. [12]
Đối với giáo dục tiểu học, ngoài việc đổi mới chương trình, sách giáo khoa, Bộ
GD & ĐT chỉ đạo từ các Sở, Phòng GD & ĐT đến các trường phổ thông thực hiện đổi
mới phương pháp dạy học, kiểm tra, đánh giá theo hướng phát huy tính tích cực, chủ
động, sáng tạo của học sinh tiểu học và ngày càng tiếp cận đến chuẩn đánh giá quốc tế
về kết quả của học sinh tiểu học. Bộ GD & ĐT đã chủ trìnhiều hội thảo khoa học, đề
tài và công trìnhnghiên cứu về đổi mới dạy học, nhất là đổi mới đánh giá thành tích
học tập của học sinh tiểu học. Tuy nhiên sự lan tỏa của chủ trương đổi mới đánh giá
thành tích học tập tiểu học vẫn còn đôi phần hạn chế. Một trong những nguyên nhân
cơ bản nhất của tình trạng nêu trên là công tác quản lý hoạt động đánh giá thành tích
học tập ở các trường tiểu học còn chưa theo kịp yêu cầu đổi mới. Hơn thế nữa, Bộ GD
& ĐT mới đưa ra “Thông tư số 30/2014/TT-BGDĐT, ban hành Quy định Đánh giá
học sinh Tiểu học" và thông tư số: 22/2016/TT-BGDĐT Sửa đổi, bổ sung một số điều
của

1


Quy định đánh giá học sinh tiểu học ban hành kèm theo Thông tư số 30/2014/TTBGDĐT ngày 28 tháng 8 năm 2014.[7][8] Thực chất đó là đổi mới cách đánh giá
thành tích học tập tiểu học theo định hướng vì sự tiến bộ của người học. Những thực
tế đó đòi hỏi chúng ta cần phải có những biện pháp thiết thực trong việc quản lý công
tác đổi mới quản lý cả quá trình, từ phương pháp dạy học đến kiếm tra và đánh giá
thành tích học tập tiểu học nói chung, đặc biệt là biện pháp quản lý ở các trường tiểu
học với vấn đề đánh giá thành tích học tập trong bối cảnh định hướng vì sự tiến bộ
của học sinh nói
riêng.
Kể từ cuộc vận động đổi mới phương pháp dạy học và đổi mới đánh giá thành
tích học tập tiểu học do ngành giáo dục phát động thì các các nhà trường đã tiến hành

tích học tập theo định hướng vì sự tiến bộ của học sinh ở các trường tiểu học
thành phố Việt Trì” để nghiên cứu với mong muốn nâng cao chất lượng đánh giá
thành tích học tập của học sinh trong bối cảnh mới, từ đó góp phần nâng cao chất
lượng giáo dục của nhà trường.
2. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn công tác quản lý đánh giá thành tích
học tập ở các trường tiểu học thành phố Việt Trì, từ đó đề xuất các biện pháp quản lý
đánh giá thành tích học tập theo hướng vì sự tiến bộ của học sinh góp phần nâng cao
chất lượng dạy học và giáo dục của nhà trường.
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu
3.1. Khách thể nghiên cứu: Quản lý đánh giá thành tích học tập theo định
hướng vì sự tiến bộ của học sinh ở trường tiểu học
3.2. Đối tượng nghiên cứu: Biện pháp quản lý đánh giá thành tích học tập theo
định hướngvì sự tiến bộ của học sinh ở các trường tiểu học thành phố Việt Trì, tỉnh
Phú Thọ.
4. Giả thuyết khoa học
Việc đánh giá thành tích học tập ở các trường tiểu học thành phố Việt Trì đã đổi
mới theo chỉ đạo của Bộ giáo dục - đào tạo, song chưa đạt chất lượng như mong
muốn, nguyên nhân do công tác quản lý đánh giá thành tích học tập theo định hướng
vì sự tiến bộ của học sinh chưa được hiểu đúng đắn và quan tâm chỉ đạo sát sao. Nếu
đề xuất và thực hiện đồng bộ các biện pháp dành cho Hiệu trưởng quản lý đánh giá
thành tích học tập theo định hướng vì sự tiến bộ của người học ở các trường tiểu học
thành phố Việt Trì, thì sẽ nâng cao hiệu quả công tác quản lý đánh giá thành tích học
tập của người học; từ đó góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện của nhà
trường.
5. Nhiệm vụ nghiên cứu
5.1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản lý đánh giá thành tích học tập theo định
hướng vì sự tiến bộ của học sinh trường tiểu học.
5.2. Phân tích và đánh giá thực trạng biện pháp quản lý đánh giá thành tích học
tập

từCBQL, GV và học sinh các trường tiểu học về quản lý đánh giá thành tích học tập
theo định hướng vì sự tiến bộ của người học; trên cơ sở đó phân tích và đánh giá thực
trạng vấn đề này.
- Phương pháp phỏng vấn: Nhằm thu thập thông tin bổ sung sau khi điều tra
bằng bảng hỏi nhằm thu thập các ý kiến sâu hơn của GV và học sinh, để phục vụ hoạt
động phân tích và đánh giá thực trạng.
- Phương pháp nghiên cứu sản phẩm: Tiến hành phân tích các sản phẩm của
hoạt động đánh giá thành tích học tập theo định hướng vì sự tiến bộ của học sinh ở
ba trường tiểu học, từ đó nắm bắt được các thông tin chung, phục vụ cho việc đánh
giá chung về thực trạng quản lý đánh giá thành tích học tập theo định hướng này
ởtrường Tiểu học.

6


7.3. Phương pháp toán thống kê
Sử dụng phương pháp toán thống kê nhằm xử lý các số liệu thu thập được
trong quá trình điều tra, từ đó phục vụ cho hoạt động phân tích, đánh giá thực trạng và
khảo nghiệm.
8. Cấu trúc của luận văn
Ngoài mở đầu, kết luận - khuyến nghị, tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn
được cấu trúc thành 3 chương:
Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý đánh giá thành tích học tập theo định
hướng vì sự tiến bộ của học sinh trong nhàtrường tiểu học
Chương 2: Thực trạng về quản lý đánh giá thành tích học tập theo định hướng
vì sự tiến bộ của học sinh các trường tiểu học, thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ.
Chương 3: Biện pháp quản lý đánh giá thành tích học tập theo định hướng vì sự
tiến bộ của học sinh ở các trường Tiểu học, thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ.

7

nghiệp vụ sư phạm về những nguyên tắc và quy trình đánh giá cần thiết cho việc dạy
học hiệu quả [34]. Trong tác phẩm này đã tiếp tục khẳng định rằng năng lực của người
học là đối tượng của các đánh giá và đo lường sư phạm, nếu không thể đánh giá được
các năng lực của người học thì việc đánh giá chỉ có tính hình thức và đã vi phạm các

8


nguyên tắc trong đánh giá.

9


Trong cuốn “A Teacher's Guide to Assessment” (Hướng dẫn GV đánh giá) do
D.S. Frith và H.G.Macintosh lại viết rất cụ thể, chuyên sâu về những lý luận cơ bản
của đánh giá trong lớp học, cách lập kế hoạch đánh giá, cách đánh giá, cho điểm, và
cả cách thức đánh giá bằng nhận xét của giáo viên đối với học sinh [33]. Đây là cuốn
sách gợi mở rất nhiều cho nhà quản lý trong công tác quản lý hoạt động đánh giá học
sinh theo tiếp cận pháp triển năng lực.
Nghiên cứu ứng dụng các kỹ thuật kiểm tra, đánh giá kết quả học tập được
trình bày trong cuốn “Classroom Assessment - Techiniques” của Thomas A. Agelo,
K.Patricia Cross [38] giới thiệu cho giáo viên biết cần sử dụng các phương pháp cụ
thể nào trong đánh giá trên lớp học và việc ra các quyết định khi sử dụng các kết quả
đánh giá.
Rick Stiggins (và các đồng nghiệp) [35] đã nghiên cứu về đánh giá trên lớp học
với các phương pháp, kỹ thuật cụ thể và đã cho xuất bản 3 cuốn sách nghiên cứu về
lĩnh vực này là: “Student- Centered Classrom Assessment” (1994), “Classroom
Assessment for Student Learning” 2004 và cuốn “Student - Involved Assessment for
Learning”. (2008)
Ngoài ra với cuốn tài liệu thể hiện xu hướng đánh giá hiện đại đang thịnh hành

lý cần thực hiện để quản lý hoạt động đánh giá học sinh như thế nào cho hiệu quả, làm
thế nào cần đánh giá học sinh trong bối cảnh đổi mới giáo dục trên phạm vi toàn cầu.
Đặc biệt, cuốn tài liệu của UNESCO [37] có bàn đến hoạt động đánh giá học
sinh tại Việt Nam “Monitoring Educational Achievement” (Giám sát thành tích giáo
dục) đã giải thích ý nghĩa của khái niệm "giám sát thành tích giáo dục", chỉ ra các
nhóm tiêu chí được đánh giá và một số vấn đề đặt ra đối với các nhà quản lý giáo dục
trong công tác quản lý nhà trường nói chung và quản lý hoạt động đánh giá học sinh
nói riêng.
1.1.2. Các nghiên cứu trong nước
Các nghiên cứu về đánh giá giáo dục nói chung và đánh giá thành tích học tập
trong trường tiểu học nói riêng chỉ bắt đầu được nở rộ và phát triển từ những năm
1990 đến nay với nhiều tác giả và công trình nghiên cứu cụ thể là:
Các tác giả Hoàng Đức Nhuận và Lê Đức Phúc là những tác giả nghiên cứu mở
đầu tiên phong cho sự phát triển của lý luận đánh giá học sinh. Hai ông đã thực hiện
công trình nghiên cứu khoa học công nghệ cấp nhà nước và cho ra đời cuốc sách “Cơ
sở lý luận của việc đánh giá chất lượng học tập của học sinh phổ thông” (3/1995). Tài
liệu làm nền tảng cho việc tiếp cận các khái niệm, các thuật ngữ về đánh giá giáo dục
cũng như những yêu cầu về nội dung và kỹ thuật đánh giá [24].
Những nghiên cứu tiếp tục đề cập đến các thuật ngữ, khái niệm với các nguyên
tắc đánh giá, kỹ thuật đánh giá có thể kể đến nghiên cứu của Trần Bá Hoành với cuốn
sách mang tên “Đánh giá trong giáo dục”dùng trong các trường đại học và cao đẳng
sư phạm, tài liệu này đã cung cấp cho người đọc những kiến thức cơ bản làm nền tảng
cho việc kiểm tra, đánh giá trong giáo dục [19].
Tác giả Trần Thị Tuyết Oanh với "Đánh giá và đo lường kết quả học tập"đã
hệ thống rất đầy đủ các thuật ngữ và khái niệm, các nguyên tắc, phương pháp,
kĩthuật, các nội dung ĐG trong giáo dục [25].

12



học sinh trong các trường tiểu học trên địa bàn thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ.
1.2. Một số khái niệm cơ bản

13