ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

NÔNG LONG SƠN

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
THEO CHỦ ĐỀ TỰ CHỌN
Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
HUYỆN BẮC SƠN, TỈNH LẠNG SƠN

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

THÁI NGUYÊN - 2018


ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

NÔNG LONG SƠN

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
THEO CHỦ ĐỀ TỰ CHỌN
Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
HUYỆN BẮC SƠN, TỈNH LẠNG SƠN
Ngành: Quản lý giáo dục
Mã số: 8.14.01.14

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: TS. Nông Khánh Bằng


quá trình học tập, khảo sát, thu thập dữ liệu liên quan đến luận văn.
Xin cám ơn gia đình, bạn bè đồng nghiệp đã động viên khích lệ để tôi hoàn
thành luận văn này.
Mặc dù đã có nhiều cố gắng, song do điều kiện về thời gian, khả năng nghiên
cứu còn hạn chế, chắc chắn luận văn còn nhiều thiếu sót. Kính mong nhận được
những ý kiến đóng góp, chỉ dẫn của các Thầy giáo, Cô giáo, các bạn đồng nghiệp để
luận văn được hoàn thiện hơn.

ii


Trân
trọng
cảm
ơn!

n
g
S
ơ
n

T
h
á
i
N
g
u
y


ii


MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN .......................................................................................................... i
LỜI CẢM ƠN..................................................................................................................
ii MỤC LỤC ...................................................................................................................
iii

DANH

MỤC

CÁC

.............................................................................

CHỮ
iv

DANH

VIẾT
MỤC

TẮT
BẢNG

.................................................................................................... v

1.3.2. Chức năng quản lý của Hiệu trưởng trường THPT ......................................... 17
iii


1.3.3. Nội dung công tác quản lý hoạt động dạy học tự chọn ................................... 21
1.4.

Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động dạy học theo chủ đề tự chọn
ở trường THPT................................................................................................. 27

iii


1.4.1. Các yếu tố thuộc về chủ thế quản lý ................................................................ 27
1.4.2. Các yếu tố thuộc về khách thể quản lý ............................................................ 27
1.4.3. Các yếu tố thuộc về môi trường quản lý .......................................................... 27
Kết luận chương 1....................................................................................................... 28
Chương 2. THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC THEO
CHỦ ĐỀ TỰ CHỌN Ở CÁC TRƯỜNG THPT HUYỆN BẮC SƠN,
TỈNH LẠNG SƠN ......................................................................................... 29
2.1.

Khái quát về khảo sát thực trạng ..................................................................... 29

2.1.1. Về vị trí địa lí, lịch sử huyện Bắc Sơn ............................................................. 29
2.1.2. Về điều kiện kinh tế - xã hội của huyện Bắc Sơn, tỉnh Lạng Sơn ................... 29
2.1.3. Tình hình phát triển giáo dục của huyện Bắc Sơn ........................................... 30
2.2.

Thực trạng đội ngũ giáo viên Trung học phổ thông huyện Bắc Sơn, tỉnh

tự chọn ............................................................................................................. 61
iv


2.5.2. Nguyên nhân của những tồn tại trong hoạt động dạy học theo các chủ
đề tự chọn ........................................................................................................ 64
Kết luận chương 2....................................................................................................... 69
Chương 3. BIỆN PHÁP PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC THEO
CÁC CHỦ ĐỀ TỰ CHỌN Ở TRƯỜNG THPT HUYỆN BẮC SƠN,
TỈNH LẠNG SƠN ......................................................................................... 71
3.1.

Nguyên tắc đề xuất các biện pháp ................................................................... 71

3.1.1. Nguyên tắc đảm bảo tính khoa học.................................................................. 71
3.1.2. Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn .................................................................. 71
3.1.3. Nguyên tắc đảm bảo tỉnh hiệu quả................................................................... 71
3.2.

Các biện pháp quản lý hoạt động dạy học các chủ đề tự chọn ở các trường
THPT huyện Bắc Sơn, tỉnh Lạng Sơn ............................................................. 71

3.2.1. Biện pháp 1: Nâng cao nhận thức về HĐDH các chủ đề tự chọn ở trường THPT
......71
3.2.2. Biện pháp 2: Phát triển đội ngũ giáo viên giảng dạy học các chủ đê tự
chọn..........72
3.2.3. Biện pháp 3: Chỉ đạo đổi mới phương pháp dạy học các chủ đề tự chọn ....... 73
3.2.4. Biện pháp 4: Tăng cường kiểm tra đánh giả kết quả học tập của học sinh
về các chủ đề tự chọn ....................................................................................... 76
3.2.5. Biện pháp 5: Tăng cường quản lý phương tiện, điều kiện hỗ trợ HĐDH

Chủ đề tự chọn

CSVC

:

Cơ sở vật chất

ĐDDH :

Đồ đùng dạy học

GD

Giáo dục

:

GD&ĐT :

Giáo dục & đào tạo

GV

Giáo viên

:

HĐDH :


PHT

:

Phó Hiệu trưởng

PPDH

:

Phương pháp dạy học

QLGD

:

Quản lí giáo dục

THPT

:

Trung học phổ thông

TTCM

:

Tổ trưởng chuyên môn


Bảng 3.1.
... 79
Bảng 3.2.
Bảng 3.3.
Bảng 3.4.
Bảng 3.5.

Tổng hợp xếp loại 2 mặt giáo dục cấp THPT năm 2016-2017 ............... 31
Quy mô phát triển giáo dục trong 3 năm học (2014-2017)..................... 32
Kết quả xếp loại hạnh kiểm cấp THPT ................................................... 33
Kết quả xếp loại học lực cấp THPT ........................................................ 33
Cơ cấu đội ngũ giáo viên ........................................................................ 34
Thống kê số năm công tác của giáo viên ................................................ 35
Xếp loại phẩm chất chính trị, đạo đức lối sống đội ngũ nhà giáo........... 35
Xếp loại chuyên môn nghiệp vụ đội ngũ giáo viên ................................ 36
Tổng hợp ý kiến đánh giá về kiến thức năng lực chuyên môn nghiệp
vụ của đội ngũ giáo viên ......................................................................... 37
Xếp loại đội ngũ giáo viên theo chuẩn.................................................... 38
Nhận thức về tầm quan trọng của HĐDH các chủ đề tự chọn ................ 39
Nhận thức về khái niệm hoạt động dạy học các chủ đề tự chọn ............. 40
Nhận thức về mục tiêu của hoạt động dạy học các chủ đề tự chọn ........ 41
Thực trạng về xây dựng nội dung dạy học theo chủ đề tự chọn ............. 42
Thực trạng về việc sử dụng các PPDH theo các chủ đề tự chọn ............ 44
Thực trạng về hình thức tổ chức dạy học theo các chủ đề tự chọn ......... 45
Hiệu quả của hoạt động dạy học theo các chủ đề tự chọn ...................... 46
Thực trạng việc xây dựng kế hoạch, chương trình HĐDH theo các
chủ đề tự chọn ......................................................................................... 48
Thực trạng việc tổ chức thực hiện dạy học các chủ đề tự chọn .............. 50
Sự tham gia học tập của học sinh khi có giáo viên có kinh nghiệm,
giáo viên giỏi phụ trách dạy học các chủ đề tự chọn .............................. 51

là đáp ứng được yêu cầu phân hoá cao của học sinh. Tuy nhiên, dạy học tự chọn đòi hỏi
cơ sở vật chất, thiết bị dạy học và năng lực quản lý cao. Xu hướng hiện nay của nhiều
nước là hướng tới hình thức dạy học tự chọn.

Chương trình giáo dục của nhiều nước trên thế giới thể hiện ngày càng rõ hơn
tinh thần phân ban và dạy học tự chọn, đặc biệt là ở các lớp cuối của giáo dục phổ
thông. Ưu điểm nổi bật của dạy học tự chọn là đáp ứng được yêu cầu phân hoá cao
của học sinh. Tuy nhiên, dạy học tự chọn đòi hỏi cơ sở vật chất, thiết bị dạy học và
năng lực quản lý cao. Xu hướng hiện nay của nhiều nước là hướng tới hình thức dạy
học theo chủ đề tự chọn.
Ngoài việc đáp ứng mục tiêu chung của giáo dục trung học, dạy học theo chủ
đề tự chọn nhằm thực hiện phân hoá dạy học và dạy học hướng tới cá nhân với mục
tiêu cụ thể. củng cố, bổ sung và khai thác sâu chương trình các môn học của cấp học
và của các ban khác nhau, đáp ứng nhu cầu và nguyện vọng của học sinh, rèn luyện
tính tích cực, tự giác và khả năng tự học của học sinh. Trong những năm gần đây
hoạt động dạy học theo chủ đề tự chọn đã được quy định trong chương trình dạy học
nói chung ở trường THPT.
Qua thực tiễn khảo sát việc xây dựng nội dung chương trình dạy học theo
các chủ đề tự chọn ở các trường THPT ở huyện Bắc Sơn cho thấy công tác quản lý
hoạt động dạy học theo các chủ đề tự chọn còn chưa đạt hiệu quả cao và còn một số
hạn chế như: (Việc xây dựng chương trình còn mang tính độc lập, chưa có sự liên
kết điều hành xuyên suốt).
Kết quả khảo sát cho thấy chất lượng học tập của học sinh đạt kết quả chưa cao.
1


Quản lý công tác giảng dạy trong nhà trường THPT là một công việc khó
khăn đối với nhà quản lý và còn khó khăn hơn đối với việc quản lý dạy học theo chủ
đề tự chọn. Do vậy nâng cao trình độ nghiệp vụ quản lý cũng như việc nhận thức
đúng vấn đề dạy học theo chủ đề tự chọn của nhà quản lý sẽ góp phần nâng cao chất

lượng và hiệu quả dạy học của các trường THPT huyện Bắc Sơn, tỉnh Lạng Sơn.
2


6. Phạm vi nghiên cứu

Đề tài chỉ giới hạn nghiên cứu thực trạng công tác quản lý hoạt động dạy
học theo chủ đề tự chọn ở trường THPT của huyện Bắc Sơn, tỉnh Lạng Sơn.
7. Phương pháp nghiên cứu
Kết hợp 03 nhóm phương pháp nghiên cứu sau:
7.1. Phương pháp nghiên cứu lý thuyết
Nghiên cứu Luật Giáo dục, các văn kiện của Đảng, Nhà nước, văn bản của Bộ
Giáo dục và Đào tạo ban hành; nghiên cứu các tài liệu có liên quan đến đề tài. Từ đó,
phân tích, tổng hợp, hệ thống hóa, khái quát hóa các tài liệu để xây dựng khung lý
thuyết làm luận cứ lý luận cho đề tài nghiên cứu.
7.2. Phương pháp nghiên cứu thực tiễn
Phương pháp điều tra, phỏng vấn,quan sát, chuyên gia, phương pháp thực
nghiệm, phương pháp phân tích, tổng hợp kinh nghiệm.
7.3. Phương pháp thống kê toán học, xử lý số liệu
Sử dụng một số công thức, thuật toán, tiện ích, phần mềm... để thống kê, biểu
diễn, xử lý số liệu, định lượng kết quả nghiên cứu nhằm đưa ra những kết luận phục
vụ công tác nghiên cứu.
8. Cấu trúc luận văn
Luận văn được chia thành: phần mở đầu, ba chương và kết luận.
Mở đầu: Nêu mục đích, nhiệm vụ và phương pháp nghiên cứu.
Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động dạy học theo chủ đề tự chọn ở
trường THPT.
Chương 2: Thực trạng quản lý hoạt động dạy học theo chủ đề tự chọn ở các
Trường Trung học phổ thông huyện Bắc Sơn, tỉnh Lạng Sơn.
Chương 3: Biện pháp quản lý hoạt động dạy học theo chủ đề tự chọn ở trường

phân hoá giáo dục ở bậc trung học.
Từ những thập kỷ cuối của thế kỷ XX, yêu cầu phân hoá dạy học cao đã làm
phát triển xu thế "giáo dục hướng tới cá nhân", nhằm cung cấp cho người học nhiều
hơn nữa cơ hội lựa chọn việc học tập phù hợp với năng lực và nguyện vọng cá nhân
để vừa hoàn thiện "cái tôi" của mỗi người, vừa đáp ứng những yêu cầu ngày càng đa
dạng của một xã hội phát triển. Nhiều hình thức dạy học phân hoá mới ra đời, trong
đó có loại hình "trường tự chọn" xuất hiện đầu tiên. Vào năm 1990 ở bang Virginia
(Mỹ) và đang được áp dụng rộng rãi ở một số bang hoặc vùng miền của những nước
phát triển, đây là trình độ cao của dạy học tự chọn.
4


Xu thế "giáo dục hướng tới cá nhân" làm cho hình thức dạy học tự chọn ngày
càng chiếm ưu thế hơn so với hình thức phân ban và rất có thể trở thành hình thức
phân hoá giáo dục chủ yếu được áp dục trong thế kỷ XXI [8].
Dạy học phân hoá đòi hỏi phải tổ chức, Tiến hành các hoạt động dạy học dựa
trên những khác biệt của người học về năng lực, sở thích, nhu cầu và các điều kiện
học tập, nhằm tạo ra những kết quả học tập tốt nhất cho người học.
"Dạy học tự chọn" được thực hiện trong quá trình dạy học ở các cấp học. Nếu
"phân ban" hướng đến nhóm học sinh với khả năng, nhu cầu, sở thích, điều kiện học
tập tương đối giống nhau thì "Dạy học tự chọn" hướng đến từng cá nhân học sinh.
Dạy học tự chọn cho phép mỗi học sinh, ngoài việc học theo một chương trình chung
còn có thể học một chương trình với các môn học khác nhau, hoặc có thể học các chủ
đề khác nhau trong một môn học. Việc phân chia các môn học tự chọn cũng khác
nhau giữa các nước.
Nghiên cứu các môn học tự chọn ở nhiều nước trên thế giới cho thấy nhiều sự
khác biệt. Tuy nhiên xu thế chung là tỷ lệ các môn học tự chọn tăng dần từ THCS tới
THPT (thường là từ 10% ở bậc THCS tăng đến 40% ở THPT). Một số nước như Hàn
Quốc, New Zealand,... ở cấp THPT (upper secondary) sau khi kết thúc chương trình
cơ bản (Basic Curriculum) chương trình hoàn toàn chỉ bao gồm các khoá học tự chọn

chính khoá bắt buộc phải tuân thủ kiến thức của chương trình khung thì học sinh có
quyền lựa chọn môn học mình yêu thích nhưng tối đa là 03 môn học. Mục tiêu của
dạy học theo các chủ đề tự chọn là không biến buổi học kia thành học thêm, nhồi
nhét kiến thức mà tập trung phát triển năng khiếu cho học sinh, phối hợp “Học mà
chơi, chơi mà học”, tạo ra hứng thú và năng lực sáng tạo cho học sinh.
Qua quá trình học tập và nghiên cứu các tài liệu, các công trình nghiên cứu của
các tác giả chúng tôi thấy chưa thể bao quát hết các đặc thu riêng của từng khu vực,
từng vùng, miền. Vì vậy trong khuôn khổ luận văn này sẽ đi sâu hơn về cơ sở lý luận
nghiên cứu vê thực trạng công tác quản lý hoạt động dạy học theo các chủ đề tự chọn
ở các trường THPT huyện Bắc Sơn, tỉnh Lạng Sơn. Từ đó đề xuất một số biện pháp
quản lý hoạt động dạy học theo các chủ đề tự chọn góp một phân vào việc giải quyết
vấn đê này nhằm đáp ứng được yêu cầu đổi mới giáo dục phổ thông.
1.2. Một số vấn đề lý luận về hoạt động dạy học theo chủ đề tự chọn ở trường
THPT
1.2.1. Các khái niệm cơ bản
1.2.1.1. Hoạt động dạy học
Đối với loài người dạy học là phạm trù mang thuộc tính xã hội cao. Nó xuất
hiện ngay từ buổi sơ khai khi con người muốn truyền thụ những kinh nghiệm, kỹ
năng, kỹ xảo cho nhau. Dần dần, những kinh nghiệm, những kỹ năng, kỹ xảo ấy
được tập hợp thành hệ thống tri thức và được tổ chức như một hoạt động giáo dục
chuyên biệt, có mục tiêu và tính chuyên môn hoa rất cao, diễn ra trong trường, lớp,
có người dạy, có người học và đặt dưới những tác động của QLGD.
Nói một cách vắn tắt thì hoạt động học tập của con người là sự chuyển hoá kinh
nghiệm xã hội hay nói cụ thể hơn là chuyển hoá học vấn xã hội thành học vấn xác
định của mỗi cá thể người, còn xét về quan hệ giao tiếp thì đó là sự chuyển hoá thông
6


qua sự tổ chức, chỉ đạo của nhà giáo dục. Như vậy việc dạy và học là một hoạt động
xã hội nhằm truyền thụ và lĩnh hội kinh nghiệm xã hội thông qua việc trau dồi học

học truyền thống (với đặc trưng là những bài học ngắn, cô lập, những hoạt động lớp
học mà giáo viên giữ vai trò trung tâm) bằng việc chú trọng những nội dung học tập
7


có tính tổng quát, liên quan đến nhiều lĩnh vực, với trung tâm tập trung vào học
sinh và nội dung tích hợp với những vấn đề, những thực hành gắn liền với thực tiễn.
Với mô hình này, học sinh có nhiều cơ hội làm việc theo nhóm để giải quyết
những vấn đề xác thực, có hệ thống và liên quan đến nhiều kiến thức khác nhau. Các
em thu thập thông tin từ nhiều nguồn kiến thức.
Việc học của học sinh thực sự có giá trị vì nó kết nối với thực tế và rèn luyện
được nhiêu kĩ năng hoạt động và kĩ năng sống. Học sinh cũng được tạo điều kiện
minh họa kiến thức mình vừa nhận được và đánh giá mình học được bao nhiêu và
giao tiếp tốt như thế nào.Với cách tiếp cận này, vai trò của giáo viên chỉ là người
hướng dẫn, chỉ bảo thay vì quản lý trực tiếp học sinh làm việc.
Dạy học theo chủ đề ở bậc THPT là sự cố gắng tăng cường tích hợp kiến thức,
làm cho kiến thức có mối liên hệ mạng lưới nhiều chiều; là sự tích hợp vào nội dung
những ứng dụng kĩ thuật và đời sống thông dụng làm cho nội dung học có ý nghĩa
hơn, hấp dẫn hơn. Một cách hoa mỹ; đó là việc “thổi hơi thở” của cuộc sống vào
những kiến thức cổ điển, nâng cao chất lượng “cuộc sống thật” trong các bài học.
1.2.1.3. Hoạt động dạy học theo các chủ đề tự chọn.
Hoạt động dạy học theo các chủ đề tự chọn là sự phối hợp thống nhất hoạt động
chủ đạo của thầy đối với hoạt động lĩnh hội tự giác, tích cực, tự lực sáng tạo của trò,
nhằm làm cho trò đạt mục tiêu học các chủ đề tự chọn.
1.2.2. Vị trí, mục tiêu của giáo dục THPT
Trước năm 1981, Trung học phổ thông là một cấp học độc lập, còn gọi là trường
phổ thông cấp 3. Sau năm 1981, cấp 3 được đổi thành cấp phổ thông trung học.
Điều 2 mục 27 chương 2 luật GD 2005 quy định: “Mục tiêu của giáo dục THPT
là nhằm giúp học sinh cũng cố và phát triển những kết quả của THCS, hoàn thiện học
vấn phổ thông,có hiểu biết thông thường về kỷ thuật và hướng nghiệp, có điều kiện

học tập; có kỹ năng giao tiếp, ứng xử với môi trường xung quanh tạo nên quan hệ tốt
đẹp; có kỹ năng lao động đơn giản; có thói quen tự học; biết cách làm việc khoa học;
sử dụng thời gian hợp lý; biết thưởng thức cái đẹp trong cuộc sống và trong văn học,
nghệ thuật; có lòng ham muốn hiểu biết; có thói quen kỹ năng rèn luyện thân thể, vệ
sinh cá nhân và môi trường.
Thông qua tất cả hoạt động giáo dục mà hình thành và phát triển cho học sinh
những năng lực then chốt sau đây:
- Năng lực thích ứng với những thay đổi trong thực tiễn để tự chủ, tự lập, năng
động trong lao động, trong cuộc sống.
- Năng lực hành động: biết làm, biết giải quyết những tình huống thường gặp
trong cuộc sống.
- Năng lực cùng sống và làm việc với tập thể và cộng đồng.
- Năng lực tự học để rèn luyện, tự phát triển về mọi mặt, thực hiện được việc
học thường xuyên, suốt đời.
Nghị Quyết Số:29-NQ/TW. Nghị quyết hội nghị lần thứ VIII BCHTW Đảng
(khóa XI) về “Định hướng đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo” đã ghi
Mục tiêu và Nhiệm vụ cơ bản của Giáo dục [29]:
- Mục tiêu tổng quát: Tạo chuyển biến căn bản, mạnh mẽ về chất lượng, hiệu
quả giáo dục, đào tạo; đáp ứng ngày càng tốt hơn công cuộc xây dựng, bảo vệ Tổ
9


quốc và nhu cầu học tập của nhân dân. Giáo dục con người Việt Nam phát triển toàn

10


diện và phát huy tốt nhất tiềm năng, khả năng sáng tạo của mỗi cá nhân; yêu gia đình,
yêu Tổ quốc, yêu đồng bào; sống tốt và làm việc hiệu quả.
Xây dựng nền giáo dục mở, thực học, thực nghiệp, dạy tốt, học tốt, quản lý tốt;

đề tự chọn của Bộ Giáo dục và Đào tạo, cụ thể: Chủ đề bám sát dành cho những học
sinh trung bình và dưới trung bình để giúp các em nắm kiến thức và kỹ năng cơ bản
11


của chương trình; Chủ đề nâng cao dành cho học sinh khá, giỏi, giúp học sinh hiểu
rộng hơn, sâu hơn nội dung chương trình của một số môn học chính khóa; chủ đề đáp
ứng dành cho mọi đối tượng học sinh, giúp học sinh hướng nghiệp, nâng cao năng
khiếu nghệ thuật, thể thao và tự học.
Để tổ chức dạy học tự chọn, nhà trường phải bố trí những giáo viên có năng
lực, tham gia các lớp tập huấn của Sở GD& ĐT. Giáo viên được hướng dẫn và cung
cấp tài liệu để tự soạn giáo trình dạy học tự chọn của mình. Tuy nhiên, nếu chỉ để
giáo viên tự soạn thì rất khó thực hiện các chủ đề nâng cao cho học sinh có năng
khiếu... Do đó, với cách tổ chức lớp như hiện nay, phần lớn giáo viên dạy học tự
chọn đều thích thực hiện các chủ đề bám sát và đó cũng chính là hướng chỉ đạo của
Bộ GD & ĐT theo công văn số 8607/BGDĐT-GDTrH ngày 16 tháng 8 năm 2006.
Mặt khác, với chương trình THPT học sinh phải học 30 tiết/ tuần Có thêm dạy
học tự chọn, thời khóa biểu của học sinh coi như học đủ 5 tiết/ ngày, 6 ngày/ tuần.
Qua thăm dò một số học sinh, chúng tôi thấy hầu hết các em chưa quan tâm với học
tự chọn.
Trong hướng dẫn dạy học tự chọn, Bộ GD&ĐT có yêu cầu ban giám hiệu các
trường "làm công tác tuyên truyền đến tập thể giáo viên, học sinh, cha mẹ học sinh
và xã hội về mục đích, ý nghĩa dạy học tự chọn", nhưng hầu như các bậc phụ huynh
được hỏi còn chưa hiểu rõ về dạy học tự chọn. Bởi thế, không ít người cho rằng, dạy
học tự chọn chẳng khác mấy so với dạy "phụ đạo cho học sinh yếu, kém" và "bồi
dưỡng học sinh giỏi" hay nói một cách khác là dạy thêm, học thêm "chính khóa".
Mục tiêu của dạy học tự chọn là tốt nhưng hầu hết các trường hiện nay đều
chưa hội được các điều kiện "cần" và "đủ" để dạy học tự chọn. Mà một khi tổ chức
dạy học tự chọn không đúng với ý nghĩa tích cực của nó sẽ vô tình tạo thêm áp lực
cho học sinh, biến việc học chương trình và SGK mới theo chủ trương giảm tải lại

chọn tự chủ. Các môn tự chọn thống nhất là học sinh lựa chọn trên cơ sở các môn
học bắt buộc, nhăm đáp ứng xu hướng học lên hoặc chuẩn bị bước vào nghề nghiệp
(bao gồm Ngữ văn, Toán, Lý, Hóa, Sinh, Sử, Địa, Ngoại ngữ, Lao động, Kỹ thuật...).
Các môn tự chọn tự chủ: Học sinh lựa chọn căn cứ vào hứng thú, sở thích cá nhân.
So sánh với các môn học tự chọn ở cấp THPT của ta thì có sự khác biệt rất lớn vì các
môn học được quy định sẵn (Tin học, nghề phổ thông) mà chưa có sự tham khảo ý
kiến của phụ huynh, còn áp dụng chung cho tất cả các đối tượng học sinh.
- Chủ đề tự chọn: Hệ thống các chủ đề tự chọn nhằm mục đích đào sâu, mở
rộng kiến thức hoặc khai thác kiến thức theo các nguyện vọng cá nhân trong khuôn
khổ các môn học bắt buộc vốn có. Như vậy, chủ đề tự chọn chỉ là một nhánh nhỏ của
loại hình học theo chương trình tự chọn. Đây là một hình thức tổ chức dạy học rất
mới mẻ đổi với giáo dục Việt Nam.
Lựa chọn dạy học tự chọn ở trường THPT, theo các chuyên gia Viện Khoa học
Giáo dục, là sự cần thiết phải có một chương trình "cởi mở" và linh hoạt hơn, nhằm
bảo đảm sự công bằng trong giáo dục, mặt khác, đáp ứng nguyện vọng của học sinh
trong tình hình phát triển của nền kinh tế thị trường hiện nay và hạn chế tình trạng
dạy thêm, học thêm tràn lan. Mặt khác, dạy học tự chọn ở trường THPT phù hợp với
khả năng và tình thế của các vùng miền khác nhau.
13


Tuy nhiên, khi đưa ra dạy học tự chọn, các tác giả thực hiện đề án cũng đã
khẳng định: dạy học tự chọn chỉ phù hợp với hai điều kiện xã hội: Chất lượng giáo
dục khá ổn định, vững chắc; sức ép tâm lý học sinh vào đại học không nặng nề. Mặt
khác, hiệu quả của việc học theo chủ đề tự chọn phụ thuộc rất nhiều vào trình độ giáo
viên, vì nó quá mới mẻ.
Nhưng, nếu xét cả hai điều kiện nói trên thì dạy học tự chọn chắc chắn sẽ phải
đối mặt với những thách thức mới, bởi lẽ, thực tiễn giáo dục Việt Nam đều khó đáp
ứng. Đó là thực trạng chất lượng giáo dục chưa ổn định, vững chắc, tình trạng dạy
thêm, học thêm quá tràn lan trở thành gánh nặng kinh tế và tâm lý, bên cạnh sức ép