BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ TP. HCM

---------------------------

TRẦN ĐÌNH KHUYẾN

NGHIÊN CỨU CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG
ĐẾN CÔNG TÁC KẾ TOÁN TRÁCH NHIỆM
TẠI CÁC CÔNG TY ĐIỆN LỰC TRÊN ĐỊA BÀN
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ
Chuyên ngành : KẾ TOÁN
Mã số ngành: 60340301

TP. HỒ CHÍ MINH, tháng 08 năm
2016


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ TP. HCM

---------------------------

TRẦN ĐÌNH KHUYẾN

NGHIÊN CỨU CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG
ĐẾN CÔNG TÁC KẾ TOÁN TRÁCH NHIỆM
TẠI CÁC CÔNG TY ĐIỆN LỰC TRÊN ĐIA BÀN
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

1

PGS.TS. Phan Đình Nguyên

Chủ tịch

2

TS. Trần Văn Tùng

Phản biện 1

3

PGS.TS.Vương Đức Hoàng Quân

Phản biện 2

4

PGS.TS. Lê Quốc Hội

5

TS.Hà Văn Dũng

Ủy viên
Ủy viên, Thư ký

Xác nhận của Chủ tịch Hội đồng đánh giá Luận sau khi Luận văn đã

tôi đang sống và làm việc. Xin cảm ơn ban lãnh đạo Tổng công ty Điện lực Thàn phố
Hồ Chí Minh và các công ty điện lực.
Bên cạnh đó tôi cũng xin gửi lời cảm ơn tới những người đã gián tiếp giúp tôi
hoàn thành luận văn; tác giả của các công trình nghiên cứu trước đây của những tài
liệu
tôi đã sử dụng cho việc nghiên cứu để hoàn thành luận văn.
Tác giả luận văn

Trần Đình Khuyến


3

TÓM TẮT
Trong sự phát triển của nền kinh tế, không thể không nhắc đến vai trò của
ngành điện lực. Đây là nhân tố thúc đẩy sản xuất, nâng cao năng lực cạnh tranh,
thu hút đầu tư, đảm bảo an sinh xã hội.Nhiều năm qua, ngành Điện đã đạt được
nhiều thành tựu nổi bật. Từ một hệ thống điện nghèo nàn, lạc hậu lại bị chiến
tranh tàn phá ác liệt, đến nay, hệ thống nguồn và lưới điện quốc gia đã đứng thứ 3
khu vực Đông Nam Á, thứ 31 thế giới.
Đối với một đất nước đang trong giai đoạn sản xuất nông nghiệp lạc hậu để
trở thành một nước công nghiệp theo hướng hiện đại như Đảng ta đã chỉ ra thì
ngoài các yếu tố phát triển như công nghệ, tri thức, con người, chính sách của
chính phủ
…thì đi kèm và luôn song hành với tiến trình công nghiệp hóa đất nước đó là ngành
điện lực quốc gia. Thành Chí Minh luôn là nơi đầu tàu phát triển của đất nước về
công nghiệp, dịch vụ, giáo dục thì ngành điện giữ một vai trò hết sức quan trọng
trong việc phát triển kinh tế xã hội của Thành phố. Với phương châm “điện đi trước
một bước”, ngành Điện đã góp phần chuyển dịch cơ cấu ngành nghề, phục hồi và
tăng trưởng kinh tế, đảm bảo quốc phòng an ninh.

bàn TP.HCM và một số công ty phụ trợ thuộc Tổng công ty điện lực TP.HCM
nhằm thống nhất rằng để công tác KTTN được thực hiện tốt hơn và trở thành trợ
thủ đắc lực cho các nhà quản trị thì cần quan tâm đến một số nhân tố ảnh hưởng
đến Công tác KTTN. Xuất phát từ những phát hiện đó kết hợp với nghiên cứu các
tài liệu, tạp chí và các nghiên cứu trước tác giả mạnh dạn xác định có 5 nhóm nhân
tố chính ảnh hưởng đến công tác KTTN làm mục tiêu nghiên cứu của mình đó là:
 Sự phân công trách nhiệm
 Công tác đo lường hiệu quả công tác theo qui định của KTTN;
 Công tác khen thưởng;
 Môi trường pháp lý;
 Các yếu tố thuộc đặc điểm của doanh nghiệp.
Qua nghiên cứu này tác giả hy vọng cung cấp thông tin hữu ích cho các
doanh nghiệp nói chung và các công ty điện lực trên địa bàn TP.HCM nói riêng có
cái nhìn mới về công tác KTTN, đồng thời từ kết quả phân tch định lượng tác giả
có thể mạnh dạn đề xuất các kiến nghị điều chỉnh và phát triển các nhân tố ảnh
hưởng đến công tác KTTN theo hướng tch cực để công tác KTTN ngày một tốt
hơn.


6

ABSTRACT
The electricity industry plays an essential role in economic development. It is
the factor that stimulates production, improves competitiveness, attracts
investment, and ensures social safety. In the past years, electricity industry has
had a lot of outstanding achievements, especially it has transformed a poor and
outdated electricity system heavily damaged by wars into a system of electric
sources and networks which ranks 3rd in Southest Asia and 31st in the world.
For a country which is in the period of out-of-date agricultural production to
become

development, corporate management, cost management have to receive proper
care. One of the useful tools to provide management information that is
currently not properly invested in or studied to improve eficiency in managerial
decision-making by the majority of businesses is Responsibilty Accounting.
Therefore, the research on factors affecting Responsibilty Accounting is not only
an urgent but also a decisive requirement for the success in management of
businesses, including electricity business.
From this practical requirement, the researcher applied theories of Responsibilty
Accounting in implementing the thesis “Factors affecting Responsibilty Accounting
in Electricity companies in Hochiminh City”to partially help businesses improve
effectiveness in their management. Proper investment in Responsibilty Accounting


7

enables electricity businesses to enhance management quality, service quality,
and corparate values to satisfy social needs.
In order to implement the thesis, the researcher discussed and consulted with
many colleagues who are managers and administrators in the field of Accounting
as well as accountants in the General Company and 16 electricity companies in
Hochiminh City and some assistant companies under Hochiminh City General
Electricity Company to make sure that factors affecting Responsibilty Accounting
have to be taken into consideration so that it would be better implemented
and become a helpful assistant for administrators. From the findings of the
thesis, review of documents and articles as well as previous studies, the
researcher identified 5 major factors afecting Responsibility Accounting that
serve as the objectives of the research. These includes:
 Assigning responsibility
 Measuring job performance by regulations of Responsibility Accounting
 Commendation


made

the adjustment and development of factors affecting

Responsibility Accounting in a positive way to make it better in the time to come.


vii

MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN ....................................................................................................... i
LỜI CÁM ƠN ............................................................................................................. ii
TÓM TẮT ................................................................................................................. iii
ABSTRACT

................................................................................................................v

MỤC LỤC ................................................................................................................ vii
DANH MỤC CÁC TỪ VIỆT TẮT .......................................................................... xi DANH
MUC BẢNG BIỂU ..................................................................................... xii PHẦN MỞ
ĐẦU .........................................................................................................1
CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU.............................................................6
1.1 Các nghiên cứu trước: .......................................................................................6
1.1.1 Nghiên cứu công bố ở nước ngoài ..............................................................6
1.1.2 Nghiên cứu trong nước ................................................................................6
1.1.3 Nhận xét về các nghiên cứu trước ...............................................................8
1.1.4 Các nhân tố ảnh hưởng đến tổ chức công tác KTTN của doanh nghiệp.....8
1.1.5 Nội dung và phương pháp nghiên cứu ........................................................9
1.1.5.1 Nội dung nghiên cứu.............................................................................9

2.3.2.1Trung tâm chi phí (Cost Centers).........................................................18


8

2.3.2.2 Trung tâm doanh thu (Revenue Centers) ............................................18
2.3.2.3 Trung tâm lợi nhuận (Profit Centers)..................................................19
2.3.2.4 Trung tâm đầu tư (Investment Centers)
.............................................21
2.3.3Lập Báo cáo trách nhiệm cho các trung tâm trách nhiệm
..........................23
2.3.3.1 Báo cáo trách nhiệm của các trung tâm chi phí ..................................24
2.3.3.2 Báo cáo trách nhiệm của các trung tâm doanh thu
.............................25
2.3.3.3 Báo cáo trách nhiệm của các trung tâm lợi nhuận
..............................25
2.3.3.4 Báo cáo trách nhiệm của các trung tâm đầu tư
...................................26
2.4 Kinh nghiệm về việc tổ chức hệ thống KTTN của một số DN trên thế giới. .27
2.4.1Phân quyền, chuyển giá và quản trị theo mục tiêu trong hệ thống KTTN
của Tập đoàn Abbott, Hoa Kỳ............................................................................27
2.4.2 Sáng kiến ROI và vấn đề phân quyền của Tập đoàn Dupont....................29
KẾT LUẬN CHƯƠNG 2..........................................................................................31
CHƯƠNG 3: NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU...........................32
3.1 Tổng quan về phương pháp nghiên cứu ..........................................................32
3.1.1 Tổ chức hệ thống KTTN tại Tổng công ty điện lực TP.Hồ Chí Minh và
các công ty điện lực trên địa bàn TP.HCM ........................................................32
3.1.1.1 Tổ chức KTTN tại Tổng công ty Điện lực TP.HCM ..........................32
3.1.1.2 Tổ chức các trung tâm trách nhiệm tại các công ty điện lực ..............34
3.1.1.2.1Các trung tâm chi phí. ...................................................................34

3.2.3.3 Quần thể khảo sát
................................................................................40
3.2.3.4 Phương pháp lấy mẫu .........................................................................40
3.2.3.5 Kích thước mẫu...................................................................................40
3.2.3.6 Phương pháp thu thập dữ liệu:
............................................................41
3.2.3.7 Hệ thống thang đo
...............................................................................41
3.2.3.8 Câu hỏi khảo sát
..................................................................................42
3.2.3.9 Độ tin cậy và giá trị của cuộc khảo sát: ..............................................44
3.3 Kết quả khảo sát ..............................................................................................44
3.3.1 Mô tả mẫu nghiên cứu
...............................................................................44
3.3.2 Phương pháp phân tch dữ liệu..................................................................46
KẾT LUẬN CHƯƠNG 3..........................................................................................46
CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU .................................................................47
4.1 Tổng quan về ngành điện việt nam .................................................................47
4.2 Vị trí và vai trò của ngành điện đối với sự phát triển kinh tế - xã hội TP.HCM
...............................................................................................................................48
4.3 Thực trạng việc áp dụng công tác KTTN tại các công ty Điện lực trên địa bàn
TP.HCM. ...............................................................................................................49
4.4 Thực trạng công tác kế toán trách nhiệm tại các công ty điện lực ..................50
4.4.1 Phân công trách nhiệm: .............................................................................50
4.4.2 Công tác đo lường hiệu quả.......................................................................51
4.4.3 Các vấn đề về đặc điểm doanh nghiệp (Hệ thống qui trình qui định nội bộ,
định mức chi phí, hạ tầng CNTT phục vụ quá trình xử lý và cung cấp thông tin kế
toán) ...............................................................................................................51
4.4.4 Công tác khen thưởng: ..............................................................................51


5.1.9 Đối với doanh nghiệp ................................................................................92
5.2 KẾ LUẬN........................................................................................................95
TÀI LIỆU THAM KHẢO.........................................................................................97


13

DANH MỤC CÁC TỪ VIỆT TẮT
BTC

: Bộ tài chính BCTC

: Báo cáo tài chính CĐKT

: Cân

đối kế toán CNTT
thông tin DN

: Công nghệ
: Doanh

nghiệp
KTTN

: Kế toán trách nhiệm

KTTC

: Kế toán tài chính KTQT

...............................................26
Bảng 3.1 Bảng mã hóa dữ liệu ..................................................................................43
Bảng 3.2: Bảng mẫu nghiên cứu - Giới tnh .............................................................44
Bảng 3.4 : Bảng mẫu nghiên cứu - Trình độ học vấn ...............................................45
Bảng 3.5 : Bảng mẫu nghiên cứu - Chức vụ .............................................................45
Bảng 4.1: Kết quả khảo sát nhân tố phân cấp trong quản lý
.....................................52
Bảng 4.2: Kết quả khảo sát nhân tố công tác đo lường hiệu quả công việc theo qui
định của KTTN .........................................................................................................53
Bảng 4.3 Nhân tố Công tác khen thưởng ..................................................................54
Bảng 4.4 Các yếu tố thuộc về khung pháp lý, qui định, qui chế nội bộ ...................55
Bảng 4.5 Các yêu tố thuộc đặc điểm doanh nghiệp
..................................................56
Bảng 4.6: Các nhân tố về việc thực hiện công tác KTTN tại các công ty Điện lực .57
Bảng 4.7: Kết quả Cronbach’s Alpha (lần 1) ............................................................58
Bảng 4.8 : Bảng kết quả phân tch nhân tố khám phá EFA các biến độc lập (lần 1)62
Bảng 4.9 : Bảng kết quả phân tch nhân tố khám phá EFA các biến độc lập (lần 2)63
Bảng 4.10 Bảng kết quả phân tch nhân tố khám phá EFA các biến độc lập (lần 3) 64
Bảng 4.11 :Bảng kết quả phân tch nhân tố khám phá EFA cho biến phụ thuộc .....65
Bảng 4.12 : Kết quả kiểm định thang đo Cronbach’s Alpha (lần 2) .........................66
Bảng 4.13: Các thông số thống kê của từng biến trong phương trình
......................67
Bảng 4.14 : Bảng hệ số hồi qui theo tỷ lệ .................................................................68
Bảng 5.1: Bảng phân loại chi phí theo mức độ hoạt động
............................................83
Bảng 5.2: Danh mục mã số trách nhiệm quản trị
......................................................88
Bảng 5.3 Danh mục hệ thống tài khoản kế toán trách nhiệm hoạt động theo mô hình
Tổng công ty .............................................................................................................90


thời cả về mặt chiến lược và chiến thuật trong hoạt động sản xuất kinh doanh của
doanh nghiệp.
Trên thế giới, kế toán quản trị đã tồn tại rất lâu trong hệ thống kế toán
doanh nghiệp. Tuy nhiên, nó chỉ mới được hệ thống hoá và phát triển một
cách có hệ thống về lý luận và thực tiễn ở những thập niên gần đây, đặc biệt là ở
các doanh nghiệp có quy mô lớn, có trình độ nhất định về khoa học kỹ thuật cũng
như trình độ quản lý, điều kiện xử lý thông tin.
Ở Việt Nam, KTQT cũng đã xuất hiện, phát triển gắn liền chính sách, chế độ
kế toán áp dụng ở các doanh nghiệp.Tuy nhiên, kế toán quản trị chỉ mới được
đề cập một cách có hệ thống vào đầu những năm 1990 trở về đây và trở thành yêu
cầu cấp bách trong xây dựng hệ thống thông tin kế toán vào đầu những năm
2000 khi các doanh nghiệp cần nâng cao chất lượng quản lý để tăng năng lực cạnh
tranh trên thị trường Việt Nam và mở rộng ra thị trường khu vực và thế giới.
Về mặt luật pháp, thuật ngữ “kế toán quản trị” chỉ được ghi nhận chính thức trong
Luật Kế toán


2

Việt Nam ban hành ngày 17/05/2003 và được hướng dẫn áp dụng trong
doanh nghiệp qua Thông tư 53/2006/TT-BTC ngày 12/06/2006 của Bộ Tài chính.
Nói đến kế toán quản trị, không thể không đề cập đến KTTN, một trong
những nội dung cơ bản của kế toán quản trị. Hiện nay, KTTN ngày càng đóng vai
trò và vị trí quan trọng trong hoạt động điều hành, quản lý doanh nghiệp. Trên thế
giới, KTTN đã được áp dụng một cách bài bản từ giữa thế kỷ trước. Ở Việt Nam, kế
toán quản trị nói chung và KTTN nói riêng là một lĩnh vực vẫn còn khá mới mẻ.
Vì sao KTTN lại có tầm quan trọng đến thế đối với các doanh nghiệp? Đó là
bởi nhiều lý do, KTTN thừa nhận mỗi phòng ban, bộ phận, mỗi cá nhân trong một
tổ chức có quyền lãnh đạo và chịu trách nhiệm về những hoạt động thuộc phạm vi
quản lý của mình theo nguyên tắc cấp dưới báo cáo lên cấp trên. Và, cấp quản lý

gắn liền với sự ổn định và phát triển kinh tế xã hội của Thành phố. Một sự thành
công trong công tác quản lý hữu hiệu sẽ đóng góp rất nhiều trong sự phát triển của
ngành điện Việt nam và góp phần không nhỏ trong sự nghiệp phát triển Thành
phố. Hiện nay hoạt động kinh doanh của các Công ty Điện lực tại các khu vực cũng
chưa đồng nhất được vì có Công ty Điện lực quản lý khu vực nội thành, ngoại
thành khu vực vùng ven và khu vực nông thôn. Tại mỗi khu vực mức độ tiêu thụ
sản lượng khác nhau, mức độ yêu cầu chất lượng dịch vụ cũng khác nhau, mục
đích sử dụng điện cũng khác nhau nên đòi hỏi yêu cầu quản lý khác nhau. Mặc
dù chất lượng cung cấp dịch vụ điện năng tại Thành phố Hồ Chính Minh được đánh
giá ngày càng tốt và ổn định hơn, tuy nhiên vẫn còn những khu vực có số thời gian
và số lần cúp điện cao hơn mục tiêu đề ra, tiềm năng phát triển của Tổng Công ty
và các Công ty Điện lực còn rất nhiều cần được khai thác và phát triển hơn nữa, do
đó mức độ đòi hỏi ngày càng nâng cao chất lượng quản lý trong hoạt động sản xuất
kinh doanh của ngành điện và đây cũng là chủ đề năm 2016 của Tập đoàn Điện lực
Việt Nam là “ Nâng cao chất lượng quản trị trong Tập đoàn Điện lực Quốc gia Việt
Nam”
Cạnh tranh toàn cầu ngày càng diễn ra gay gắt cộng với những thay đổi
không ngừng của khoa học công nghệ, môi trường cạnh tranh dẫn đến các hệ
thống kiểm soát cũ không đủ khả năng đáp ứng nếu không thường xuyên được
cập nhật, điều chỉnh. Nhu cầu cung cấp thông tin cho nhà quản lý trong quá
trình ra quyết định hiện nay bên cạnh các chỉ tiêu tài chính còn phải xét đến các
chỉ tiêu phi tài chính …Trong báo cáo quốc gia về Thực hiện phát triển bền vững ở
Việt Nam tại Hội nghị cấp cao của Liên hợp quốc về phát triển bền vững (RIO + 20),
mục tiêu tổng quát của định hướng chiến lược phát triển bền vững ở Việt Nam là
“Đạt được sự đầy đủ về vật chất, sự giàu có về tinh thần và văn hóa, sự bình đẳng
của các công dân và sự đồng thuận của xã hội, sự hài hòa giữa con người và tự
nhiên; phát triển phải kết hợp chặt chẽ, hợp lý và hài hòa được ba mặt là phát triển
kinh tế, phát triển xã hội và bảo vệ môi trường.
Đây là trách nhiệm và thách thức của toàn xã hội nói chung và các công ty
Điện lực nói riêng. Đó cũng là chủ đề của Tổng Công ty Điện lực TP Hồ Chí Minh đã

Mục tiêu cụ thể:
- Phân tch các nhân tố ảnh hưởng đến công tác KTTN.
- Đề xuất giải pháp để hoàn thiện và phát triển công tác KTTN tại các công
ty điện lực ngày càng hiệu quả hơn trong phạm vi nghiên cứu của luận văn.
- Góp phần củng cố thêm nhận thức về KTTN cho CBCNV trong các công ty
điện lực trên địa bàn TP.HCM
-Thực hiện nghiên cứu định lượng để kiểm định các nhân tố ảnh hưởng đến
công tác KTTN tại các DN nói chung và tại các Công ty Điện lực trên địa bàn TP Hồ
Chí Minh. Nội dung nghiên cứu
Hệ thống hóa những vấn đề lý luận về KTTN với mục đích hiểu rõ hơn về lịch
sử hình thành và phát triển, vai trò của KTTN trong doanh nghiệp.