DANH MỤC CÁC BẢNG
Số hiệu bảng
Bảng 2.1
Bảng 2.2
Bảng 2.3
Bảng 2.4

Tên bảng

Trang

Các địa điểm di tích văn hóa vật thể ở thành phố Trà Vinh.

36

Sản phẩm du lịch có phải là nhân tố giúp xóa đói giảm
nghèo.
Nguyên nhân không hài lòng.
Thực trạng phát triển cơ sở lưu trú du lịch của tỉnh Trà
Vinh giai đoạn 2013 – 2016

41
43
44

Bảng 2.5

Kết quả hoạt động du lịch thành phố Trà Vinh.

45


5.2. Phạm vi nghiên cứu .................................................................................. 10
5.3. Thời gian nghiên cứu ................................................................................ 10
6. ĐÓNG GÓP CỦA LUẬN VĂN ........................................................................... 10
7. CẤU TRÚC LUẬN VĂN...................................................................................... 10
CHƯƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN ................................................. 12
1. 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN ............................................................................................. 12
1.1.1. Một số vấn đề văn hóa, du lịch ............................................................... 12
1.1.2. Mối quan hệ giữa văn hóa và du lịch ....................................................... 19
1.1.3. Mối quan hệ của du lịch với các di sản văn hóa vật thể ............................ 22
iv


1.1.4. Khai thác văn hóa trong du lịch. ............................................................. 24
1.2. CƠ SỞ THỰC TIỄN.......................................................................................... 29
1.2.1. Vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên, đặc điểm kinh tế,
văn hóa, xã hội của tỉnh Trà Vinh ..................................................................... 29
1.2.1. Vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên, khí hậu, dân số, đặc điểm kinh tế, văn hóa, xã
hội thành phố Trà Vinh, tỉnh Trà Vinh .............................................................. 33
CHƯƠNG 2. KHẢO SÁT VAI TRÒ, GIÁ TRỊ CỦA CÁC DI SẢN VĂN HÓA
VẬT THỂ TẠI THÀNH PHỐ TRÀ VINH ĐỐI VỚI NGƯỜI DÂN ĐỊA PHƯƠNG
VÀ DU KHÁCH .......................................................................................................... 36
2.1. HỆ THỐNG CAC DI SẢN VAN HOA VẬT THỂ TẠI THANH PHỐ
TRÀ VINH ................................................................................................................ 36
2.1.1. Di sản văn hóa tại tỉnh Trà Vinh ............................................................. 37
2.1.2. Đánh giá thực trạng khai thac di sản văn háa trong hoạt dộng du lịch ở thanh
phố Trà Vinh ................................................................................................... 38
2.2. KHẢO SÁT NGƯỜI DÂN ĐỊA PHƯƠNG, DU KHÁCH ............................. 41
2.2.1. Người dân địa phương ............................................................................ 41
2.2.2. Du khách ............................................................................................... 43
2.3. CHINH QUYỀN DỊA PHƯƠNG ..................................................................... 48

KẾT LUẬN .................................................................................................................. 67
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO ................................................................... 68
PHỤ LỤC

vi


PHẦN MỞ ĐẦU
1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
Như chúng ta đã biết, dân tộc Việt Nam đã trải qua lịch sử hàng ngàn năm dựng
nước và giữ nước, các di sản văn hóa mang dấu ấn, là bằng chứng về cội nguồn, truyền
thống lịch sử - văn hóa của dân tộc, từng địa phương vùng - miền, qua nhiều thế hệ nối
tiếp nhau, gắn với sự phát triển của xã hội cũng như những bước thăng trầm trong lịch
sử khai hoang mở cõi, xây dựng, đấu tranh bảo vệ những thành quả đạt được, giữ gìn và
phát huy những giá trị truyền thống tốt đẹp được chắt lọc tạo nên nền văn hóa Việt Nam
tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.
Trong thời đại ngày nay đất nước ta đang bước vào thế kỷ XXI, kỷ nguyên của
cuộc cách mạng khoa học công nghệ hiện đại (cách mạng công nghiệp 4.0), quá trình
giao lưu, du nhập của các nền văn hóa trên thế giới vào nước ta ngày càng nhiều, nhất
là nền văn hóa phương Tây ít nhiều cũng làm ảnh hưởng đến nền văn hóa truyền thống
của nước ta.
Phát huy các giá trị di sản văn hóa nói chung, các di tích văn hóa nói riêng là tiền
đề và mục đích của việc bảo tồn nhằm góp phần tạo điều kiện cho các di sản phát huy
những giá trị vốn có trên nhiều phương diện và giá trị của di tích, mang dấu ấn về lịch
sử, văn hóa vùng - miền và đặc điểm khu vực dân cư.
Theo Nghị quyết Trung ương 5 khóa VIII nêu: “văn hoá là nền tảng tinh thần
của xã hội, là mục tiêu, động lực thúc đẩy phát triển kinh tế”, trong đó Nghị quyết xác
định 10 nhiệm vụ để xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản
sắc dân tộc, trong đó nhiệm vụ thứ tư đã nêu: “Di sản văn hóa là tài sản vô giá, gắn kết
cộng đồng dân tộc, là cốt lõi của bản sắc dân tộc, cơ sở để sáng tạo những giá trị mới

Vinh là hình thức tiêu biểu trong phức hợp sinh hoạt văn hóa - nghệ thuật - tôn giáo tín ngưỡng của cộng đồng các dân tộc Kinh-Khmer-Hoa… trên địa bàn, rất sống động
và không ngừng phát triển theo chiều dài lịch sử. Lễ hội luôn có vai trò quan trọng trong
đời sống văn hóa cộng đồng các dân tộc; các đặc điểm về tộc người và tôn giáo trong
văn hóa, được thể hiện rõ nét trong các lễ hội (lễ Giỗ Bác Hồ, lễ hội Nghinh Ông, lễ hội
Vu Lan thắng hội, lễ hội Nguyên Tiêu. Đặc biệt là lễ hội Ok - Om - Bok…)
Tuy nhiên trong những năm qua việc phát huy giá trị di tích văn hóa gắn với phát
triển du lịch ở Trà Vinh vẫn còn bộc lộ hạn chế như: chưa quan tâm đầu tư đúng mức,
chưa tìm được hướng ra cho một sản phẩm du lịch đặc trưng mang dấu ấn Trà Vinh.
Chất lượng sản phẩm du lịch chưa đáp ứng được nhu cầu của khách tham quan. Một số
di tích văn hóa trên địa bàn Tỉnh chưa được gắn liền với các sản phẩm du lịch. Trên cơ
sở đó nếu Trà Vinh thực hiện tốt công tác nghiên cứu, bảo tồn kết hợp với khai thác
các di sản văn hóa không chỉ đóng góp cho sự phát triển kinh tế - xã hội, mà nó còn góp
phần bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hoá quí báu, phát triển các sản phẩm du lịch
2


tại Tỉnh, giáo dục truyền thống, lòng tự hào dân tộc… đóng góp tích cực cho kinh tế Trà
Vinh trong giai đoạn phát triển tiếp theo.
Với những lý do đó tác giả chọn đề tài nghiên cứu về “Di sản văn hóa vật thể
trong hoạt động du lịch văn hóa của tỉnh Trà Vinh” (trường hợp thành phố Trà Vinh),
nhằm góp phần hệ thống lý luận, phân tích đánh giá hiện trạng về di sản văn hóa vật thể
trong hoạt động du lịch, đồng thời khuyến nghị các nhóm giải pháp để phát triển du lịch
văn hóa trở thành ngành kinh tế quan trọng, góp phần thúc đẩy các ngành các lĩnh vực
khác cùng phát triển.
2. TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI
2.1. Tình hình nghiên cứu trong nước
Có thể khẳng định vấn đề du lịch văn hóa đã từ lâu được sự quan tâm của các nhà
nghiên cứu để đề ra những giải pháp phát triển du lịch văn hóa cho địa phương, trong điều
kiện địa phương đó không có những điều kiện tự nhiên ban cho những phong cảnh đẹp
nhưng lại có những giá trị văn hóa, nhân văn có giá trị lịch sử lâu đời, có những nét văn hóa

thuật biểu diễn truyền thống…[8].
Trần Thị Kim Hoàng (2016) với bài tham luận “Trà Vinh cần những giải pháp đột
phá để phát triển du lịch bền vững” trong đó có đề cập đến các tài nguyên du lịch nhân văn
gồm các di tích lịch sử văn hóa, văn hóa ẩm thực và lễ hội, các làng nghề, đề tài nghiên cứu
mới đưa ra các phải pháp mang tính chất định hướng sơ bộ để phát triển du lịch bền vững
ở tỉnh Trà Vinh…[6].
Theo các tác giả: Đinh Trung Kiên (2004), Một số vấn đề về du lịch Việt Nam.
NXB, Đại học Quốc gia Hà Nội. Tìm hiểu những chặng đường du lịch, nguồn tài nguyên
du lịch vật thể ở Hà Nam Ninh và việc khai thác cho hoạt động du lịch. Đào tạo du lịch
cho Việt Nam [7].
Thế Đạt (2005), Tài nguyên du lịch Việt Nam, NXB Chính trị Quốc gia. Tình
hình chung về tài nguyên du lịch của Việt Nam. Đi sâu chi tiết về tài nguyên du lịch của
từng hệ sinh thái: đồng bằng, núi rừng, biển và loại hình du lịch cộng đồng đối với du
lịch Việt Nam [2].
Bùi Thị Hải Yến (2-2009), NXB Giáo dục, Hà Nội. Gồm những vấn đề lí luận và
bức tranh chung về tài nguyên du lịch; điều tra, đánh giá: dẫn luận tài nguyên du lịch.
Điều tra, đánh giá tài nguyên du lịch. Đánh giá tác động của các hoạt động du lịch đến
tài nguyên và môi trường. Quản lí, sử dụng, bảo vệ và tôn tạo tài nguyên môi trường du
lịch. Tài nguyên du lịch Việt Nam. Các vườn quốc gia Việt Nam[25].
Bùi Thanh Thủy (2012), Văn hóa các tộc người thiểu số tỉnh Hòa Bình với vấn đề
phát triển du lịch văn hóa (luận án tiến sĩ), Viện Văn hóa Nghệ thuật Việt Nam. Nghiên
cứu theo tiếp cận diện mạo văn hóa cổ truyền của các tộc người cư trú trên địa bàn tỉnh
4


Hòa Bình (qua nghiên cứu trường hợp hai tộc người Mường, Thái). Xác định giá trị và
vai trò của văn hóa các tộc người đối với việc phát triển du lịch, góp phần xây dựng hệ
thống cơ sở khoa học và các giải pháp nhằm đảm bảo hoạt động quản lý khai thác văn
hóa tộc người thiểu số tỉnh Hòa Bình trong phát triển du lịch văn hóa đạt hiệu quả [17].
Phạm Thị Vui (2012), Văn hóa người Khmer trong định hướng phát triển du lịch


Nguyễn Phạm Hùng (2017), Văn hóa du lịch. Đây là một công trình trong nước
khá công phu tác giả đã viết về văn hóa du lịch và du lịch văn hóa. Tác giả cho rằng du
lịch văn hóa là một trong hai lĩnh vực quan trọng nhất của du lịch, đó là du lịch thiên
nhiên và du lịch văn hóa. Du lịch văn hóa được xác định chủ yếu dựa trên ba yếu tố: tài
nguyên văn hóa, nhu cầu du khách và khả năng cung ứng dịch vụ thích hợp của nhà
cung ứng. Du lịch văn hóa là sử dụng tài nguyên văn hóa như kiến trúc, mỹ thuật; di tích
lịch sử văn hóa, cảnh quan văn hóa; ẩm thực; tôn giáo, tín ngưỡng; phong tục tập quán;
lễ hội; nghệ thuật diễn xướng truyền thống v.v….để tạo nên sản phẩm du lịch phục vụ
nhu cầu du khách [4].
Nhìn chung các đề tài, luận văn trong và ngoài tỉnh mới dừng lại ở tính chất khảo
tả, đưa ra giải pháp dựa trên một sản phẩm, một loại hình du lịch đã có sự phát triển nhất
định để đề ra giải pháp hoặc nghiên cứu về một giá trị văn hóa của di sản để phục vụ phát
triển du lịch văn hóa của địa phương...Chưa có đề tài nào đề cập đến việc tập hợp các giá
trị đó để xây dựng và phát triển một khu di tích, danh lam thắng cảnh trở thành một sản
phẩm du lịch đặc thù gắn với không gian du lịch, di tích, danh lam thắng cảnh cụ thể.
2.2. Tình hình nghiên cứu ngoài nước
The secretariat of UNCTAD (1973), Elements of Tourism Policy in Developing
Countries. Publisher: New York : United Nations. Báo cáo đề cập đến xu hướng ngày
càng phát triển của du lịch quốc tế vì nó mang lại những nguồn lợi kinh tế lớn cho các
nước. Về chính sách và các thiết chế dành cho du lịch, nguồn lực tự nhiên và văn hoá
và chiến lược khai thác chúng, vai trò của tiện nghi và hạ tầng cơ sở và các biện pháp
tạo ra chúng (chủ yếu là kêu gọi đầu tư quốc tế, nhà nước, tư nhân...) [52].
Pacific tourism (1980), As Islanders see it. Publisher: The Institute of Pacific
Studies. Du lịch và các triển vọng du lịch ở các quần đảo quanh khu vực Thái Bình
Dương; Tác động của du lịch tới Thái Bình Dương, ảnh hưởng của văn hoá và xã hội
của du lịch ở Tonga, Niue, Fiji, quần đảo Solomon...; Du lịch và vấn đề thành thị hoá;
Phát triển các khu du lịch và đón tiếp khách nước ngoài ở Thái Bình Dương [53].
Tisdell, Clem (1984), Tourism the environment international trade and public
economics; Publisher Canberra: ASEAN-Australia Joint Research Project. Công trình

lịch; Các giải pháp cho ngành du lịch[59].
Finn, Mick (2000), Tourism and leisure research methods: Data collection,
analysis and interpretation. Publisher London: Longman. Phương pháp luận trong
phương pháp nghiên cứu các vấn đề thực tế nói chung. Phân tích phương pháp nghiên
cứu hình thức du lịch và nghỉ ngơi. Phân tích định tính và định lượng: Khảo sát tình
hình xã hội, thống kê dữ liệu và suy ra kết luận [60].
Cooper, C. (2000), Tourism: Principles and practice. Textbook. Publisher:
Longman. Các quan niệm, các nhân tố ảnh hưởng đến nhu cầu du lịch cá nhân, toàn cầu,
kỹ thuật phân tích nhu cầu du lịch.Tác động của kinh tế, đối tượng đến hoạt động du
7


DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
Tài liệu tiếng Việt
1.

Ngô Thị Diệu An, Nguyễn Thị Oanh Kiều (2014), Giáo trình tổng quan du lịch,
NXB Đà Nẵng.

2.

Thế Đạt (2005), Tài nguyên du lịch Việt Nam, NXB Chính trị Quốc gia.

3.

Đỗ Đình Hãng (2007), Lý luận Văn hóa và đường lối văn hóa của Đảng, NXB
Chính trị Quốc gia, Hà Nội.

4.


thuật sân khấu dù kê trong phát triển sản phẩm du lịch Trà Vinh”, Tạp chí
khoa học Trà Vinh, (13), ĐH Trà Vinh.
11. Nguyễn Thanh Lợi (2015), Văn hóa dân gian với phát triển du lịch ở Bình Thuận.
12. Hồ Chí Minh Toàn tập, Tập 1 (1980), NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội.
13. Trần Quảng Nam & Nguyễn Thị Trâm Anh (2015).
14. Nguyễn Văn Nguyện (2016) với đề tài “những vấn đề cần quan tâm trong phát triển
du lịch tỉnh Trà Vinh”.
15. Phạm Thị Thu Nga (2017), “Một số vấn đề về khai thác lợi thế của hệ thống di sản
để phát triển du lịch trong xu thế hội nhập và phát triển hiện nay”.
16. Trần Hữu Sơn (2016), Văn hóa dân gian với vấn đề xây dựng sản phẩm du lịch
biển, đảo đặc thù ở tỉnh Quảng Ngãi.
68


17. Bùi Thanh Thủy (2012), Văn hóa các tộc người thiểu số tỉnh Hòa Bình với vấn đề
phát triển du lịch văn hóa, Luận án tiến sĩ, Viện Văn hóa Nghệ thuật Việt Nam.
18. Nguyễn Văn Thắng (2016) Luận văn thạc sĩ : Di tích lịch sử - văn hóa trong

hoạt động du lịch Quận 8.
19. Nguyễn Minh Tuệ (2011), Địa lý du lịch Việt Nam, NXB giáo dục Việt Nam.
20. Nguyễn Thị Thảo (2015), Du lịch nhân văn tỉnh Hải Dương, NXB Khoa học và
Kỹ thuật, Hà Nội.
21. Trần Ngọc Thêm (2004), Tìm về bản sắc văn hóa Việt Nam, NXB Tổng hợp thành
phố Hồ Chí Minh
22. Trần Thị Minh Trúc (2015), Di tích lịch sử - văn hóa phục vụ du lịch huyện Thạnh
Phú, tỉnh Bến Tre, luận văn thạc sỹ, Trường đại học Trà Vinh.
23. Võ Văn Thành (2015), Tổng quan du lịch, NXB Văn hóa - Văn nghệ, Tp. Hồ Chí Minh.
24. Phạm Thị Vui (2012), Văn hóa người Khmer trong định hướng phát triển du lịch ở
tỉnh Kiên Giang, luận văn thạc sỹ, trường Đại học Sư phạm TP. Hồ Chí Minh.
25. Bùi Thị Hải Yến (2009), Tài nguyên du lịch, NXB Giáo dục.

42. Ủy ban nhân dân tỉnh Trà Vinh (2011), Báo cáo kết quả thực hiện kế hoạch phát
triển kinh tế xã hội 5 năm 2011-2015 và một số nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm
giai đoạn 2016-2020, Trà Vinh.
43. Ủy ban nhân dân tỉnh (2018), Kế hoạch thực hiện nhiệm vụ giải pháp đột phá phát
triển du lịch năm 2018 và những năm tiếp the.
44. Ban chấp hành đảng bộ Trà Vinh (2016), Phong trào yêu nước của đồng bào Khmer
tỉnh Trà Vinh 1930-2010, NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội.
45. Ban Tư tưởng Tỉnh ủy Trà Vinh (1995), Lịch sử Trà Vinh, tập 1, Nhà in Báo Quân
đội nhân dân 2- Phú Nhuận –Tp Hồ Chí Minh
46. Văn kiện Đại hội Đảng thời kỳ đổi mới và hội nhập, NXB Chính trị Quốc gia.
47. Đảng cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII.
48. Năm 1871 E.B. Tylor (Edward Burnett Tylor 1832 - 1917) công bố công trình Văn
hóa nguyên thủy.
Tài liệu tiếng Anh
49. Hall, C. M. (2000), Tourism planning: Policies, processes and ralationships.
Publisher: London, Prentice Hall.
50. Sprecher, Dawn (2000), Village-based tourism: Monitoring tourism change on the
Mekong River: Master of Environmental design luận án Tiến sĩ. Publisher:
Alberta.
51. The secretariat of UNCTAD (1973), Elements of Tourism Policy in Developing
Countries. Publisher: New York : United Nations.
52. Pacific tourism (1980), As Islanders see it. Publisher: The Institute of Pacific
Studies.
70


53. Tisdell, Clem (1984), Tourism the environment international trade and public
economics; Publisher Canberra: ASEAN-Australia Joint Research Project.
54. Tisdell, Clem (1984), Tourism, the environment, international trade and public
economics, Publisher: Kuala Lumpur: ASEAN-Australia Joint Research project