BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM NGHỆ THUẬT TRUNG ƯƠNG

NGUYỄN THỊ CHÂM

ĐƯA HÁT CHẦU VĂN VÀO HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHÓA
ÂM NHẠC CHO HỌC SINH TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ
THANH MAI, HUYỆN THANH OAI, HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SĨ
LÝ LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC ÂM NHẠC
Khóa 7 (2016 - 2018)

Hà Nội, 2018


LỜI
CAM
BỘ GIÁO
DỤC
VÀĐOAN
ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM NGHỆ THUẬT TRUNG ƯƠNG

NGUYỄN THỊ CHÂM

ĐƯA HÁT CHẦU VĂN VÀO HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHÓA
ÂM NHẠC CHO HỌC SINH TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ
THANH MAI, HUYỆN THANH OAI, HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SĨ

Trung học cơ sở

tr

trang

TW

Trung ương


MỤC LỤC
MỞ ĐẦU ......................................................................................................... 1
Chương 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN HOẠT ĐỘNG NGOẠI
KHÓA ÂM NHẠC TẠI TRƯỜNG THCS THANH MAI ............................. 7
1.1. Các khái niệm của đề tài .......................................................................... 7
1.1.1. Âm nhạc cổ truyền ................................................................................ 7
1.1.2. Hát chầu văn .......................................................................................... 8
1.1.3. Làn điệu ................................................................................................. 8
1.1.4. Thang âm, điệu thức .............................................................................. 8
1.1.5. Dạy học và Phương pháp dạy học......................................................... 9
1.1.6. Hoạt động ngoại khóa ........................................................................... 9
1.2. Khái quát về nghệ thuật Chầu văn ......................................................... 10
1.2.1. Nguồn gốc ra đời ................................................................................. 10
1.2.2. Các nhóm làn điệu............................................................................... 11
1.2.3. Về giai điệu hát văn............................................................................. 13
1.2.4. Đặc điểm âm nhạc trong làn điệu hát chầu văn .................................................... 16
1.2.5. Một số làn điệu hát chầu văn thông dụng ........................................... 19
1.2.6. Một số nghi thức trong hát chầu văn................................................... 31
1.2.7. Các hình thức thể hiện và nhạc cụ sử dụng trong hát Chầu văn ......... 33

2.5.3. Nội dung thực nghiệm ......................................................................... 62
2.5.4. Tổ chức hoạt động thực nghiệm.......................................................... 62
2.5.5. Kết quả thực nghiệm............................................................................. 68
2.5.6. Một số câu hỏi thực nghiệm về hát văn tại Trường THCS Thanh Mai .... 69
Tiểu kết .......................................................................................................... 77
KẾT LUẬN ................................................................................................... 79
TÀI LIỆU THAM KHẢO ............................................................................. 82


1
MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Âm nhạc là sự phản chiếu đời sống tinh thần, lịch sử phát triển và
tâm hồn của một đất nước, một dân tộc. Trải qua hàng nghìn năm lịch sử
dựng nước và giữ nước, dân tộc Việt Nam vẫn bảo tồn và phát huy được
những truyền thống tốt đẹp của dân tộc, mang đặc trưng riêng có của con
người Việt Nam. Cùng với các dân tộc trên toàn thế giới, âm nhạc Việt
Nam đã có một truyền thống rất lâu đời. Ngay từ xa xưa người Việt cổ đã
say mê âm nhạc và coi âm nhạc là nhu cầu trong đời sống. Thông qua âm
nhạc, con người bộc lộ và gửi gắm những tâm tư tình cảm, đưa ra các
những lời răn dạy khuyên bảo thế hệ sau về những đạo lý làm người trong
cuộc sống. Không chỉ có vậy, âm nhạc còn là nguồn sức mạnh cổ vũ tinh
thần trong lao động và trong chiến đấu, để giao tiếp với thế giới thần linh
trong tâm tưởng hay để mơ tới một cuộc sống tương lai tươi đẹp. Trải qua
bao nhiêu năm biến thiên, cho đến ngày nay âm nhạc cổ truyền Việt Nam
vẫn còn lưu giữ một kho tàng các làn điệu dân ca, dân vũ, các nhạc khí dân
tộc từ thô sơ đến phức tạp rất phong phú và đa dạng.
Từ bao đời nay, hát chầu văn luôn được coi là một trong những thể
loại nghệ thuật âm nhạc truyền thống đặc sắc, mang những đặc trưng của
âm nhạc cổ truyền Việt Nam. Theo dòng lịch sử của thời gian, nghệ thuật

văn vào hoạt động ngoại khóa một mặt sẽ lưu giữ và phát triển thể loại
nghệ thuật này, mặt khác sẽ giúp học sinh có thêm những trải nghiệm mới
trong mỗi tiết học ngoại khóa.
Chính vì vậy, để đưa hát chầu văn vào những tiết học ngoại khóa
hiệu quả nhất cần có những nghiên cứu và trải nghiệm thực tế. Xuất phát từ
những nhận thức trên tôi chọn hướng nghiên cứu đề tài luận văn: “Đưa hát
chầu văn vào hoạt động ngoại khóa âm nhạc cho học sinh Trường
THCS Thanh Mai, huyện Thanh Oai, Hà Nội”.


3
2. Lịch sử nghiên cứu
Trong quá trình tìm hiểu và nghiên cứu các tài liệu, công trình
nghiên cứu khoa học, học viên nhận thấy một số tài liệu có liên quan trực
tiếp đến vấn đề nghiên cứu trong đề tài, có thể kế thừa, học hỏi. Đó là các
tài liệu sau:
- Bùi Đình Thảo (1998), Hát Chầu văn, Nxb Âm nhạc. Trong cuốn
này tác giả đã chỉ ra nguồn gốc lịch sử của nghệ thuật hát chầu văn, nghi
thức hát chầu văn, nội dung các văn bản các giá văn cổ truyền, nhạc cụ
dùng trong hát văn,... Cùng với đó trong cuốn này tác giả đã có những cái
nhìn mới mẻ về đặc điểm của hát chầu văn và đưa ra những làn điệu chầu
văn điệu hát chầu văn cả những làn điệu gốc chính cách và những làn điệu
biến cách.
- Thanh Hà (1995), Âm nhạc hát văn, Nxb Âm nhạc. Trong cuốn này
tác giả đã phân tích các hình thức đoạn nhạc, các liên khúc hát văn, về điệu
thức, nhân tố phức điệu và nhân tố tiết tấu trong mối quan hệ giữa nhạc hát
và nhạc đệm. Tác giả đã đưa ra một số khái niệm mới như: quãng trung,
điệu thức trung. Bên cạnh đó tác giả đã thêm những tư liệu ghi âm của
những nghệ nhân nổi tiếng giai đoạn 1965 đến 1972 giúp người đọc có cái
nhìn trực quan với các làn điệu chầu văn.

3.1. Mục đích nghiên cứu
Nghiên cứu một số làn điệu hát chầu văn để đưa vào hoạt động ngoại
khóa âm nhạc cho học sinh Trường THCS Thanh Mai, huyện Thanh Oai,
Hà Nội. Từ đó giúp học sinh trung học nâng cao nhận thức về âm nhạc hát
văn, giúp các em thêm yêu trọng, tự hào về di sản nghệ thuật truyền thống
mà cha ông để lại.
3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
- Tìm hiểu cơ sở lí luận và thực tiễn hoạt động ngoại khóa âm nhạc
tại trường THSC Thanh Mai
- Tìm hiểu về nghệ thuật và đặc điểm âm nhạc trong hát chầu văn


5
- Xây dựng tiết học đưa chầu văn vào hoạt động ngoại khóa âm nhạc.
đồng thời đưa ra một số kiến nghị giúp học sinh hứng thú hơn với hoạt
động ngoại khóa âm nhạc.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
4.1. Đối tượng nghiên cứu
Biện pháp đưa hát chầu văn vào hoạt động ngoại khóa âm nhạc cho
học sinh Trường THCS Thanh Mai, huyện Thanh Oai, Hà Nội
4.2. Phạm vi nghiên cứu
Một số làn điệu hát văn phù hợp với nhận thức của lứa tuổi học
sinh THCS
Thực nghiệm trên khối 8 tại trường THCS Thanh Mai, huyện Thanh
Oai, Hà Nội trong năm học 2016-2017.
5. Phương pháp nghiên cứu
- Sưu tầm tài liệu: để tìm hiểu về nghệ thuật hát văn, với việc sử
dụng phương pháp này sẽ giúp cho quá trình tiến hành nghiên cứu có kết
quả tốt hơn. Viêc sưu tầm tài liệu sẽ giúp cho tác giả có cái nhìn khách
quan có thể học hỏi được các nội dung, kết quả của các nghiên cứu đi

khác trên địa bàn huyện Thanh Oai.
Chầu văn là một loại hình nghệ thuật cổ truyền và cũng có hình thức
biểu diễn đặc trưng, vì vậy sẽ giúp học sinh hiểu biết và gần gũi với loại
hình nghệ thuật này. Tương lai lâu dài sẽ lưu giữ và bảo tồn được những
giá trị truyền thống, đưa chầu văn trở nên thân thuộc hơn.
7. Bố cục của luận văn
Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Tài liệu tham khảo và Phụ lục, luận
văn gồm 2 chương:
Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn hoạt động ngoại khóa âm nhạc
tại trường THCS Thanh Mai
Chương 2: Dạy hát chầu văn trong hoạt động ngoại khóa âm nhạc


Luận văn đầy đủ ở file: Luận văn Full