1
MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
1.1. Hiểu biết và tri thức của con người đều bắt nguồn từ quá trình
trải nghiệm cuộc sống thông qua quan sát, lắng nghe, thực hành, trải
nghiệm thực tiễn. Quá trình này là tiền đề cho sự khái quát hóa những kinh
nghiệm riêng lẻ thành hệ thống lí thuyết tương ứng. Đối với mỗi cá nhân,
sự trải nghiệm giúp họ tích lũy những kinh nghiệm mới mà kinh nghiệm lại
là nguồn gốc của học tập và phát triển. Do vậy, trong dạy học cần coi trọng
tính chủ thể và kinh nghiệm của người học thông qua việc tổ chức cho
người học trải nghiệm trong những bối cảnh thực tiễn, nhằm tích lũy những
kinh nghiệm và phát triển năng lực cá nhân.
1.2. Dạy học theo tiếp cận trải nghiệm là chiến lược dạy học lấy hoạt
động trải nghiệm của người học làm trung tâm. Có giá trị rèn luyện và phát
triển năng lực hành động cho người học. Vì vậy, chiến lược dạy học này hiện
nay đang được các nhà trường ở Việt Nam và trên thế giới quan tâm.
1.3. Việt Nam đang trong quá trình đổi mới căn bản, toàn diện giáo
dục, trong đó đã đặt ra những yêu cầu về đổi mới nội dung và phương pháp
giáo dục. Trong các nhà trường, dạy cái gì và dạy như thế nào để người học
có thể vận dụng được những hiểu biết và kinh nghiệm của mình vào giải
quyết những vấn đề của thực tiễn cuộc sống là một trong những yêu cầu hết
sức cấp thiết.
1.4. Các trường ĐHSP ở Việt Nam đang thực hiện đổi mới đào tạo
theo chuẩn đầu ra, cần phải đổi mới PPDH môn học theo hướng phát triển
năng lực nghề nghiệp cho SV. Phương thức hữu hiệu cho việc đổi mới này
là tăng cường tổ chức cho SV trải nghiệm các vấn đề của thực tiễn nghề
nghiệp trong dạy học các môn học dựa trên hiểu biết và kinh nghiệm của
họ, coi hoạt động trải nghiệm của SV là trung tâm của việc dạy học. Như
vậy dạy học theo tiếp cận trải nghiệm cần được vận dụng vào trong dạy học
ở các trường ĐHSP hiện nay mới có thể phát triển được năng lực nghề
nghiệp cho SV và đáp ứng được chuẩn đầu ra.
năng lực nghề nghiệp cho SV sư phạm.
5. Phạm vi nghiên cứu
5.1. Về nội dung: Luận án dựa vào chu trình học tập trải nghiệm của David
A.Kolb để tập trung thiết kế và tổ chức dạy học môn GDH cho SV ngành
sư phạm (không chuyên Tâm lí - Giáo dục) ở các trường đại học. Luận án
tập trung vào việc tổ chức hoạt động dạy học môn GDH của GV, đảm bảo
trong hoạt động dạy học đó, mọi SV đều được định hướng, tạo cơ hội, điều
kiện học tập, tiếp nhận kiến thức, kĩ năng, giá trị nghề nghiệp thông qua
trải nghiệm.
5.2. Về địa bàn: Khảo sát ở 5 trường đại học đào tạo SV sư phạm: Trường
ĐHSP Hà Nội, ĐHSP Hà Nội 2, Đại học Hải Phòng, Đại học Vinh, Đại học
Tân Trào. Đối tượng khảo sát là GV giảng dạy môn GDH và SV năm thứ 3
ngành sư phạm ở các khoa cơ bản (không thuộc chuyên ngành Tâm lí -
3
Giáo dục). Tiến hành thực nghiệm và đánh giá kết quả thực nghiệm việc
vận dụng quy trình tổ chức dạy học GDH theo tiếp cận trải nghiệm vào dạy
học tình huống trên khách thể là SV năm thứ 2 trường ĐHSP Hà Nội 2.
6. Nhiệm vụ nghiên cứu
6.1. Nghiên cứu cơ sở lí luận của việc DH GDH theo tiếp cận trải nghiệm ở
ĐHSP;
6.2. Khảo sát thực trạng dạy học môn GDH theo tiếp cận trải nghiệm ở
ĐHSP;
6.3. Đề xuất quy trình tổ chức DH GDH theo tiếp cận trải nghiệm ở ĐHSP;
6.4. Tiến hành thực nghiệm quy trình tổ chức dạy học môn GDH theo tiếp
cận trải nghiệm ở ĐHSP mà đề tài đề xuất.
7. Quan điểm tiếp cận trong nghiên cứu đề tài và phƣơng pháp nghiên cứu
7.1. Quan điểm tiếp cận trong nghiên cứu đề tài
- Tiếp cận trải nghiệm; Tiếp cận năng lực; Tiếp cận hệ thống
9. Những đóng góp mới của Luận án
9.1. Xác định phạm trù khái niệm dạy học theo tiếp cận trải nghiệm và
khung lý luận về dạy học GDH theo tiếp cận trải nghiệm ở ĐHSP, là cơ sở
lý luận cho các GV giảng dạy GDH ở ĐHSP có thể dạy học môn học này
theo tiếp cận trải nghiệm
9.2. Nhận diện thực trạng dạy học môn GDH theo tiếp cận trải nghiệm ở
một số trường ĐHSP, là cơ sở thực tiễn quan trọng cho các GV giảng dạy
GDH nâng cao chất lượng dạy học nói chung và nâng cao chất lượng dạy
học GDH theo tiếp cận trải nghiệm nói riêng ở các trường ĐHSP.
9.3. Đưa ra được quy trình tổ chức dạy học môn GDH cho SV ĐHSP theo
tiếp cận trải nghiệm, giúp cho các GV có thể vận dụng vào dạy học môn
GDH và đã bước đầu được thực nghiệm và khẳng định tính hiệu quả, khả
thi của quy trình đó.
10. Cấu trúc của Luận án:
Ngoài phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, luận án được chia làm
4 chương:
Chương 1: Cơ sở lí luận của việc dạy học môn Giáo dục học cho
sinh viên Đại học Sư phạm theo tiếp cận trải nghiệm.
Chương 2: Thực trạng dạy học môn GDH cho SV ĐHSP theo tiếp
cận trải nghiệm.
Chương 3: Tổ chức dạy học môn Giáo dục học cho sinh viên Đại
học Sư phạm theo tiếp cận trải nghiệm
Chương 4: Thực nghiệm sư phạm
5
Chƣơng 1. CƠ SỞ LÍ LUẬN CỦA VIỆC DẠY HỌC MÔN GIÁO DỤC
HỌC CHO SINH VIÊN ĐHSP THEO TIẾP CẬN TRẢI NGHIỆM
1.1. Tổng quan các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài
1.1.1. Những nghiên cứu về học tập qua trải nghiệm
lực cá nhân, đảm bảo cho một cuộc sống có mục tiêu, có định hướng. Do
6
đó, hiện nay đã có nhiều công trình nghiên cứu ở cấp luận văn thạc sĩ và
luận án tiến sĩ khoa học giáo dục về vận dụng lý thuyết học tập trải nghiệm
vào dạy học. Tuy nhiên, các nghiên cứu trên vẫn là những nghiên cứu có
phạm vi hẹp và trên đối tượng cụ thể, chưa thể hiện tính đại diện cho toàn
bộ giáo viên phổ thông, các đề xuất dạy học theo tiếp cận trải nghiệm chưa
phản ánh đúng vai trò của người dạy đó là định hướng, hỗ trợ, khuyến
khích quá trình học tập trải nghiệm của người học. Vì vậy, việc vận dụng
các lí thuyết học tập trải nghiệm vào dạy học cần được tiếp tục quan tâm
nghiên cứu, phát triển. Trong đó, lí thuyết học tập của Kolb luôn được đánh
giá cao và việc vận dụng lí thuyết này để xây dựng quy trình tổ chức dạy
học môn GDH cho SV ĐHSP có thể nâng cao chất lượng các hoạt động
trong lớp học của GV và SV hướng tới hình thành và nâng cao năng lực
nghề nghiệp cho giáo viên tương lai.
1.2. Một số khái niệm cơ bản của đề tài
1.2.1. Trải nghiệm: Trong phạm vi của luận án, chúng tôi cho rằng: Trải
nghiệm là quá trình chủ thể trực tiếp tham gia vào các hoạt động thực tiễn của
cuộc sống thông qua sử dụng một cách có điều chỉnh, đổi mới, bổ sung kiến
thức, kinh nghiệm sẵn có của bản thân trong môi trường, điều kiện cụ thể.
1.2.2. Học tập qua trải nghiệm: Có một số tác giả đưa ra những quan niệm
về học tập qua trải nghiệm như: Kolb (1984); Đặng Thành Hưng (2002);
Dewey (2012)
Trong phạm vi của luận án, chúng tôi cho rằng: Học tập qua trải
nghiệm là kiểu học không chỉ bằng cảm xúc mà còn là quá trình cá nhân
huy động tối đa kiến thức và kinh nghiệm sẵn có qua trực tiếp tham gia vào
các hoạt động thực tiễn nhằm tạo ra những kiến thức, kinh nghiệm mới cho
bản thân để hoàn thành nhiệm vụ học tập.
4) Trong dạy học theo tiếp cận trải nghiệm ở đại học, quá trình
học tập của sinh viên là quá trình thích nghi toàn diện.
5) Dạy học theo tiếp cận trải nghiệm ở đại học giúp sinh viên lĩnh
hội được kinh nghiệm đối với một số lĩnh vực tri thức mà không có phương
thức học tập nào thực hiện được, qua đây họ nhận ra được giá trị của sự
trải nghiệm.
6) Trong dạy học theo tiếp cận trải nghiệm ở đại học, sinh viên
luôn phải tương tác với tài liệu và môi trường học tập để hoàn thành nhiệm
vụ học tập.
7) Trong dạy học theo tiếp cận trải nghiệm ở đại học, GV luôn
khuyến khích SV cân bằng giữa những trải nghiệm tích cực và trải nghiệm
tiêu cực.
8) Trong dạy học theo tiếp cận trải nghiệm ở đại học, việc đánh
giá sinh viên không chỉ cho điểm mà còn tập trung chủ yếu vào việc đánh
giá quá trình (Đánh giá cách sinh viên học để tạo ra kiến thức, kinh
nghiệm mới)
8
1.3.3. Ưu và nhược điểm của dạy học theo tiếp cận trải nghiệm ở đại học
Ưu điểm lớn nhất của dạy học theo tiếp cận trải nghiệm ở đại học
là giúp phát triển tối đa năng lực người học.
Nhược điểm lớn nhất của dạy học theo tiếp cận trải nghiệm ở đại
học là: Kết quả của quá trình học tập qua trải nghiệm dựa chủ yếu vào cách
học do SV tự đánh giá; mang tính cá nhân và khiến chúng ta khó hiểu và
giải thích được sự thay đổi kiến thức, kinh nghiệm của mỗi SV.
1.3.4. Sự phù hợp của dạy học theo tiếp cận trải nghiệm với đặc điểm
hoạt động học tập của sinh viên đại học
Việc dạy học theo tiếp cận trải nghiệm hoàn toàn phù hợp với đặc
điểm hoạt động học tập của SV đại học
pháp giáo dục; Năng lực tổ chức hoạt động giáo dục; Năng lực xử lí các
tình huống giáo dục
2) Các năng lực khác như: Năng lực làm việc độc lập; Năng lực
hợp tác; Năng lực khám phá và sáng tạo; Năng lực nhận thức và tích cực
hóa bản thân
1.4.2.2. Nội dung dạy học môn GDH theo tiếp cận trải nghiệm
Để xác định nội dung nào của môn GDH phù hợp với dạy học theo
tiếp cận trải nghiệm, GV cần dựa vào những căn cứ sau:
* Đặc điểm dạy học theo tiếp cận trải nghiệm ở đại học
* Ưu và nhược điểm của dạy học dạy học theo tiếp cận trải nghiệm ở đại học
* Mục tiêu dạy học môn GDH theo tiếp cận trải nghiệm ở ĐHSP
* Thực tiễn hoạt động dạy học và hoạt động giáo dục trong nhà trường phổ
thông.
* Căn cứ vào những vấn đề mới, thời sự phục vụ cho việc dạy học, giáo dục
* Căn cứ vào cấu trúc nội dung dạy học GDH ở ĐHSP.
Với những căn cứ trên, nội dung dạy học môn GDH theo tiếp cận
trải nghiệm chính là nội dung của hoạt động dạy và học, ở đó GV thiết kế
bài học trong nội dung chương trình môn GDH dưới dạng các bài tập trải
nghiệm phục vụ thực tiễn nghề nghiệp như: tình huống, hệ thống Cases,
chủ đề dự án... Sau đó, GV tổ chức, lãnh đạo, điều khiển SV tự lập kế
hoạch, tự giải quyết bài tập trải nghiệm, tự nhìn nhận, đánh giá vấn đề dưới
góc nhìn mới, qua đó đạt được mục tiêu dạy học GDH theo tiếp cận trải
nghiệm đã đề ra.
1.4.2.3. Phương pháp dạy học môn GDH theo tiếp cận trải nghiệm
Có một số phương pháp điển hình, cốt lõi của dạy học GDH theo
tiếp cận trải nghiệm, đó là: 1)Phương pháp dạy học dựa vào dự án; 2)
Phương pháp tình huống; 3) Phương pháp giải quyết vấn đề; 4) Phương
pháp thảo luận nhóm.
1.4.2.4. Hình thức tổ chức dạy học môn GDH theo tiếp cận trải nghiệm
Có nhiều hình thức tổ chức dạy học, song mỗi hình thức lại có
hướng dẫn và tài liệu tham khảo về dạy học môn Giáo dục học theo tiếp
cận trải nghiệm ở nước ta.
* Các yếu tố chủ quan: 1) Năng lực dạy học theo tiếp cận trải nghiệm của
giảng viên giảng dạy Giáo dục học; 2) Việc áp dụng rộng rãi - phổ biến
chiến lược dạy học theo tiếp cận trải nghiệm của giảng viên ĐHSP; 3) Sự
đầu tư của giảng viên giảng dạy Giáo dục học đối với việc tìm tòi, nghiên
cứu, triển khai thực hiện các chiến lược dạy học hiện đại trong đó có dạy
học theo tiếp cận trải nghiệm.
Kết luận chƣơng 1
11
1. Dạy học theo tiếp cận trải nghiệm là một chiến lược dạy học tích
cực, hiện đại, có tác động rất lớn đối với hiệu quả của quá trình dạy học.
2. Ở Việt Nam, đã có nhiều tác giả quan tâm nghiên cứu về chiến
lược dạy học này, song chủ yếu tập trung vào những môn học có tiềm năng
ở trường phổ thông. Đối với bậc đại học, những nghiên cứu về vấn đề này
còn rất ít và chưa có nghiên cứu nào về dạy học GDH cho SV ĐHSP theo
tiếp cận trải nghiệm.
3. Dạy học môn GDH theo tiếp cận trải nghiệm ở ĐHSP thực chất là
dựa vào: quan điểm, triết lí về trải nghiệm; chu trình học tập qua trải
nghiệm của Kolb (1984); đặc điểm dạy học theo tiếp cận trải nghiệm ở
ĐHSP; mục tiêu, nội dung, phương pháp, hình thức dạy học theo tiếp cận
trải nghiệm để tổ chức dạy học GDH nhằm nâng cao kết quả học tập, góp
phần phát triển năng lực nghề cho SV.
4. Dạy học môn GDH theo tiếp cận trải nghiệm ở ĐHSP là quá trình
giảng viên tập trung vào việc định hướng, hỗ trợ sinh viên tạo ra các trải
nghiệm và dẫn dắt sinh viên chủ động học tập bằng trải nghiệm thông qua
một số phương pháp dạy học hiện đại, qua đó hình thành, phát triển năng
lực và giá trị nghề nghiệp cho bản thân, đáp ứng chuẩn đầu ra của trường
bình cộng của các câu có thang đo 5 mức độ được tính bằng cách: Lấy
điểm cao nhất của thang đo (5 điểm) trừ đi điểm thấp nhất của thang đo (1
điểm) chia ra làm 5 mức để thu được điểm chênh lệch là 0,8.
2.2. Kết quả khảo sát thực trạng
2.2.1. Thực trạng nhận thức của giảng viên giảng dạy môn GDH về dạy
học theo tiếp cận trải nghiệm ở đại học.
2.2.1.1. Nhận thức về đặc điểm dạy học theo tiếp cận trải nghiệm ở đại học
2.2.1.2. Nhận thức về ưu và nhược điểm của dạy học theo tiếp cận TN ở đại học
2.2.1.3. Nhận thức về sự phù hợp của dạy học theo tiếp cận trải nghiệm với
đặc điểm hoạt động học tập của sinh viên đại học
2.2.1.4. Nhận thức về vai trò của phương pháp và hình thức tổ chức dạy
học theo tiếp cận trải nghiệm đối với kết quả học tập của SV đại học
2.2.2. Thực trạng tổ chức dạy học môn GDH theo tiếp cận trải nghiệm ở
ĐHSP
2.2.2.1.Về xác định mục tiêu dạy học môn GDH theo tiếp cận trải nghiệm
2.2.2.2. Về thiết kế nội dung dạy học môn GDH theo tiếp cận trải nghiệm
2.2.2.3. Về sử dụng phương pháp dạy học GDH theo tiếp cận trải nghiệm
2.2.2.4. Về sử dụng hình thức tổ chức DH GDH theo tiếp cận trải nghiệm
2.2.2.5. Về sử dụng các hoạt động DH trong DH GDH theo tiếp cận trải nghiệm
2.2.2.6. Về sử dụng PP đánh giá trong DH GDH theo tiếp cận trải nghiệm
2.2.2.7. Thực trạng kết quả học tập môn GDH của sinh viên ĐHSP
2.2.3. Điểm mạnh và hạn chế trong DH GDH theo tiếp cận trải nghiệm ở
ĐHSP
13
2.2.4. Những yếu tố khách quan và chủ quan ảnh hưởng đến việc tổ
chức dạy học môn GDH theo tiếp cận trải nghiệm ở ĐHSP
Nhận định chung về thực trạng
+ Những mặt đạt được
tổ chức cho SV chuyển đổi kiến thức lí luận GDH thành tình cảm và kĩ
năng nghề nghiệp thông qua các hoạt động DH như: tổ chức nghiên cứu
14
tình huống; làm dự án; thực hành tri thức GDH; viết nhật kí học tập...còn
hạn chế. Có nhiều yếu tố khách quan, chủ quan ảnh hưởng lớn đến việc tổ
chức dạy học môn GDH theo tiếp cận trải nghiệm và những yếu tố chủ
quan luôn là những ảnh hưởng chủ yếu.
Kết luận chƣơng 2
Kết quả khảo sát thực trạng cho thấy, những mặt đạt được trong
việc tổ chức DH GDH cho SV ĐHSP là những biểu hiện đáng mừng đánh
dấu sự chuyển biến tích cực cho việc đổi mới DH môn GDH nhằm đáp ứng
yêu cầu đổi mới công tác đào tạo giáo viên ở ĐHSP hiện nay.
Những mặt còn tồn tại như: đa số GV dạy học môn GDH chủ yếu
bằng phương pháp thuyết trình, do đó một bộ phận SV nắm vững được tri
thức GDH, có tình cảm với môn GDH nhưng lại yếu và thiếu về kĩ năng
nghề nghiệp và hạn chế về tình cảm nghề nghiệp để đáp ứng yêu cầu đổi
mới giáo dục hiện nay. Giải pháp cho thực trạng này là GV cần phải phát
huy hết ưu thế của dạy học GDH theo tiếp cận trải nghiệm cho SV ĐHSP.
Nhiều GV có tâm thế sẵn sàng đổi mới dạy học môn GDH theo
tiếp cận trải nghiệm để hình thành năng lực nghề cho SV, nhưng tài liệu
tham khảo về vấn đề này còn hạn chế khiến một bộ phận GV lúng túng
trong việc xác định đúng, đủ đặc điểm dạy học theo tiếp cận trải nghiệm,
hoặc một bộ phận GV đã xác định đúng, đủ đặc điểm của dạy học theo tiếp
cận trải nghiệm nhưng do sĩ số lớp học đông, điều kiện cơ sở vật chất phục
vụ dạy và học chưa đảm bảo…nên việc áp dụng chiến lược dạy học này
vào thực tiễn dạy học GDH chưa đạt kết quả như mong muốn. Do vậy, việc
xây dựng quy trình tổ chức dạy học GDH theo tiếp cận trải nghiệm luôn
mang tính cấp thiết vì đây sẽ là nguồn tài liệu quan trọng để GV tham khảo,
Trong phạm vi của luận án, bốn giai đoạn học tập trải nghiệm của
Kolb là cốt lõi, là chỗ dựa để đề xuất quy trình tổ chức dạy học môn GDH
ở ĐHSP theo tiếp cận trải nghiệm, bao gồm bốn bước mà GV cần phải thực
hiện để giúp SV học tập thông qua việc nghiên cứu các bài tập trải nghiệm
GDH, đó là: Bước 1: Định hướng SV thu thập thông tin để thiết kế nội
dung dạy học GDH thành các bài tập trải nghiệm và yêu cầu SV tự thiết kế
bài tập trải nghiệm đồng thời lập kế hoạch giải quyết bài tập trải nghiệm
đó. Bước này tương ứng với quá trình học tập chuyển từ “kinh nghiệm cụ
thể” sang “quan sát - phản ánh”; Bước 2: Định hướng SV chia sẻ, xử lí,
phản biện mang tính xây dựng về những bài tập trải nghiệm đã được thiết
16
kế và tiến hành giải quyết/thực hiện bài tập trải nghiệm. Bước này tương
ứng với quá trình học tập chuyển từ “quan sát - phản ánh” sang “khái
niệm hóa trừu tượng”; Bước 3: Hướng dẫn, khuyến khích SV tổng kết và
báo cáo kết quả thực hiện các yêu cầu, nhiệm vụ trong bài tập trải nghiệm
GDH. Bước này tương ứng với quá trình học tập chuyển từ “khái niệm hóa
trừu tượng” sang “thực hành chủ động”; Bước 4: Điều khiển SV đánh giá,
điều chỉnh quá trình giải quyết bài tập trải nghiệm GDH. Bước này tương
ứng với quá trình học tập chuyển từ “thực hành chủ động” sang “kinh
nghiệm cụ thể”. Quy trình tổ chức dạy học GDH cho SV ĐHSP theo tiếp
cận trải nghiệm được thể hiện như sau:
Hình 3.1. Quy trình tổ chức DH GDH cho SV ĐHSP theo tiếp cận trải
nghiệm
Bước 1: Định hướng sinh viên thu thập thông tin để thiết kế nội dung
dạy học Giáo dục học thành các bài tập trải nghiệm và yêu cầu sinh viên
tự thiết kế bài tập trải nghiệm đồng thời lập kế hoạch giải quyết bài tập
trải nghiệm đó.
- SV tiến hành giải quyết/thực hiện bài tập trải nghiệm theo kế
hoạch và nhiệm vụ được phân công.
Bước 3: Hướng dẫn, khuyến khích sinh viên tổng kết và báo cáo kết quả
thực hiện các yêu cầu, nhiệm vụ trong bài tập trải nghiệm GDH.
- Cá nhân hoặc nhóm sinh viên chia sẻ những điều đã trải nghiệm
- Sinh viên rút ra ý nghĩa của việc trải nghiệm
- Sinh viên báo cáo kết quả trải nghiệm các yêu cầu trong bài tập.
Bước 4: Điều khiển SV đánh giá, điều chỉnh quá trình giải quyết bài tập
trải nghiệm Giáo dục học
- Điều khiển sinh viên tự đánh giá và đánh giá chéo quá trình và
sản phẩm thực hiện các yêu cầu, nhiệm vụ trong bài tập trải nghiệm GDH
của mình và bạn học nhằm nhận thức rõ kết quả học tập và những trải
nghiệm thành công cũng như thiếu sót của mình, từ đó có thể huy động sự
hỗ trợ của bạn học và giảng viên để tiến hành thêm một số hoạt động củng
18
cố nhằm điều chỉnh và hoàn thiện kinh nghiệm GDH mới cho bản thân.
Khi đánh giá, nhận xét kết quả giải quyết bài tập trải nghiệm GDH, cần sử
dụng từ ngữ mang tính tích cực. Đánh giá, nhận xét nên theo quy tắc: 1:1:1
(ưu điểm:1; hạn chế:1; câu hỏi: 1), các ý kiến đánh giá, nhận xét sau không
trùng lặp với ý kiến trước.
- Khuyến khích sinh viên nhận xét, đánh giá chung về quá trình
học tập trải nghiệm bài học GDH
- GV chính xác hóa kiến thức, kĩ năng nghề nghiệp cần rèn luyện,
phát triển và chuyển sang bài học GDH mới bắt đầu từ bước 1 đến bước cuối
cùng của quy trình tổ chức dạy học môn GDH theo tiếp cận trải nghiệm.
3.3. Vận dụng quy trình tổ chức dạy học môn GDH cho sinh viên ĐHSP
theo tiếp cận trải nghiệm trong dạy học dự án và dạy học tình huống
Kết quả khảo sát thực trạng dạy học môn GDH cho SV ĐHSP theo tiếp
* Ví dụ minh họa việc vận dụng quy trình tổ chức dạy học GDH cho SV
ĐHSP theo tiếp cận trải nghiệm trong dạy học tình huống: Bài: Nguyên tắc
dạy học
3.4. Điều kiện cơ bản đảm bảo vận dụng quy trình tổ chức dạy học
môn GDH cho sinh viên ĐHSP theo tiếp cận trải nghiệm
* Công tác quản lí, chỉ đạo của Ban Giám hiệu trường ĐHSP
* Đội ngũ giảng viên giảng dạy môn GDH
* Cơ sở vật chất và tài liệu hướng dẫn, tài liệu tham khảo về DH theo tiếp
cận TN.
Kết luận chƣơng 3
1) Xác định và phân tích được các yêu cầu tổ chức dạy học môn GDH cho
SV ĐHSP theo tiếp cận trải nghiệm
2) Khai thác và vận dụng mô hình học tập qua trải nghiệm của Kolb để xây
dựng quy trình tổ chức dạy học môn GDH cho SV ĐHSP gồm 4 bước đảm
bảo phù hợp với môn GDH và đặc điểm hoạt động học tập của SV đại học
3) Đề xuất việc vận dụng quy trình tổ chức dạy học môn GDH cho SV
ĐHSP theo tiếp cận trải nghiệm trong dạy học dự án và dạy học tình
huống, đồng thời đưa ra ví dụ minh họa việc vận dụng quy trình đó. Làm
rõ một số điều kiện cơ bản đảm bảo vận dụng quy trình tổ chức dạy học
môn GDH cho sinh viên ĐHSP theo tiếp cận trải nghiệm đạt hiệu quả.
Chƣơng 4. THỰC NGHIỆM SƢ PHẠM
4.1. Khái quát quá trình thực nghiệm sƣ phạm
4.1.1. Mục đích thực nghiệm; Kiểm tra tính đúng đắn của giả thuyết khoa
học đã được xây dựng, khẳng định tính hiệu quả, khả thi của quy trình tổ
chức dạy học môn GDH cho SV ĐHSP theo tiếp cận trải nghiệm mà đề tài
đề xuất: Cụ thể, đánh giá tác động của quy trình tổ chức dạy học GDH theo
tiếp cận trải nghiệm đến kết quả học tập môn học này của sinh viên ĐHSP.
4.1.2. Nội dung thực nghiệm: Ở chương 3, chúng tôi đã thiết kế quy trình vĩ
mô để tổ chức dạy học GDH cho SV ĐHSP theo tiếp cận trải nghiệm gồm
4.1.5. Quy trình thực nghiệm: Gồm: Giai đoạn chuẩn bị thực nghiệm;
Giai đoạn triển khai thực nghiệm; Giai đoạn phân tích và đánh giá kết quả
thực nghiệm
4.1.6. Tiêu chí đánh giá và phương thức xử lí kết quả thực nghiệm
Đánh giá kết quả thực nghiệm sư phạm thể hiện trên ba phương
diện: Kiến thức, kĩ năng và thái độ sinh viên đạt được, đồng thời kết quả
thực nghiệm được xem xét, đánh giá về mặt định lượng và định tính.
21
4.2. Phân tích kết quả thực nghiệm sƣ phạm
4.2.1. Phân tích kết quả thực nghiệm về mặt định lượng
4.2.1.1. Phân tích kết quả thực nghiệm sư phạm vòng 1
Kết quả thực nghiệm sư phạm vòng 1 về mặt định lượng cho thấy:
Điểm kiểm tra đầu ra của sinh viên lớp thực nghiệm cao hơn điểm kiểm tra
đầu ra của sinh viên lớp đối chứng. Tại lớp thực nghiệm, điểm kiểm tra đầu
ra cao hơn đầu vào, sự sai khác giữa các điểm trung bình và một số tham số
cơ bản khác có ý nghĩa về mặt thống kê. Tuy nhiên, đây mới chỉ là bước
đầu khẳng định việc sử dụng quy trình tổ chức dạy học GDH cho SV
ĐHSP theo tiếp cận trải nghiệm có khả năng nâng cao kết quả học tập cho
sinh viên. Để đảm bảo được tính ổn định, bền vững và phát triển của những
giá trị đạt được, quy trình tổ chức dạy học GDH theo tiếp cận trải nghiệm
cần được tiếp tục thực nghiệm vòng 2 để có thể triển khai trên diện rộng,
góp phần nâng cao chất lượng dạy học GDH nói riêng và nâng cao chất
lượng đạo tạo giáo viên ở trường sư phạm nói chung.
4.2.1.2. Phân tích kết quả thực nghiệm sư phạm vòng 2
Điểm trung bình đầu ra của lớp TN2 là 6.943396, đầu vào là
6.320755. Đầu ra cao hơn đầu vào là 0.62 điểm. Trị số tuyệt đối của Z kiểm
định (Z = 2.476) lớn hơn Z lí thuyết - Trị số z tiêu chuẩn xác xuất 0.05 hai
chiều (Zlt = 1,959). Các giá trị P(Z
cảm, tính tích cực đối với việc học, sự sáng tạo và bầu không khí lớp học
sôi nổi ở lớp thực nghiệm tốt hơn lớp đối chứng…đã khẳng định giả thuyết
khoa học mà đề tài đặt ra là đúng đắn và có tính khả thi.
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
1. KẾT LUẬN
1.1. Xác định phạm trù khái niệm trải nghiệm, dạy học theo tiếp cận trải
nghiệm,. Xác định được đặc điểm dạy học theo tiếp cận trải nghiệm ở đại
học, từ đó khẳng định đây là một chiến lược dạy học có khả năng tạo cơ
hội, điều kiện cho SV bộc lộ kinh nghiệm vốn có, thái độ, cảm xúc, ý chí
của bản thân trong quá trình học tập, giúp họ thấy được ý nghĩa của môn
GDH với thực tiễn nghề nghiệp của bản thân.
1.2. Xác định được mục tiêu, nội dung, phương pháp, hình thức tổ chức dạy
học GDH theo tiếp cận trải nghiệm. Chỉ ra được sự phù hợp của dạy học
theo tiếp cận trải nghiệm đối với đặc điểm hoạt động học tập của SV đại
học, chỉ rõ hoạt động DH của GV trong dạy học theo tiếp cận trải nghiệm,
xác định được cách thức đánh giá kết quả học tập của SV và nhận diện
được những yếu tố khách quan và chủ quan ảnh hưởng đến việc tổ chức
dạy học GDH cho SV ĐHSP theo tiếp cận TN.
23
1.3. Kết quả điều tra thực trạng cho thấy: Việc xác định mục tiêu, cách thiết
kế nội dung đặc trưng cho DH theo tiếp cận trải nghiệm chưa được GV chú
trọng, còn nặng hàn lâm, lí thuyết; PPDH chưa gắn chặt với thực tiễn, chưa
tạo cơ hội để SV bộc lộ kinh nghiệm phong phú vốn có của mình; chưa
khuyến khích sự sáng tạo; chưa quan tâm đến hứng thú, nhu cầu của SV
trong quá trình hình thành năng lực nghề nghiệp…dẫn đến kết quả đạt được
về kiến thức, thái độ đối với môn học thì tốt nhưng năng lực và thái độ, tình
cảm tích cực đối với nghề nghiệp thì hạn chế. Thực trạng trên là do đa số
vai trò của bản thân và môn GDH đối với việc góp phần nâng cao chất
lượng đào tạo giáo viên phổ thông ở trường ĐHSP; 2/ Cần nâng cao sự
hiểu biết cho bản thân về các lí thuyết học tập trải nghiệm, về tổ chức dạy
học theo tiếp cận trải nghiệm thông qua đọc sách, tạp chí chuyên ngành,
sinh hoạt chuyên môn…Cần nắm vững quy trình và biện pháp tổ chức dạy
học theo tiếp cận trải nghiệm mà luận án đã xây dựng; 3/ Cần nghiên cứu
về đặc điểm hoạt động học tập của sinh viên ĐHSP để thiết kế mục tiêu,
nội dung dạy học GDH theo hướng trải nghiệm; 4/ Cần vận dụng quy trình
tổ chức dạy học GDH theo tiếp cận trải nghiệm vào dạy học đảm bảo tính
đồng bộ, thường xuyên, bền vững hướng tới góp phần hình thành và phát
triển năng lực nghề nghiệp cho sinh viên ĐHSP.
2.3. Đối với sinh viên trường ĐHSP
- Cần nhận thức rõ về ý nghĩa của môn GDH với hoạt động nghề
nghiệp.
- Cần tích cực, tự giác, sáng tạo, hợp tác với giảng viên trong quá
trình học tập theo tiếp cận trải nghiệm.
- Cần rèn luyện thói quen tự học, tự nghiên cứu và tự huy động
kinh nghiệm sẵn có để giải quyết nhiệm vụ học tập. Biết cách khai thác, tra
cứu thông tin từ nhiều nguồn khác nhau để hoàn thành bài tập GDH.
- Cần mạnh dạn bày tỏ quan điểm, cảm xúc cá nhân trong học tập.