ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

TRẦN THỊ HỒNG HẠNH

QUẢN LÝ PHÁT TRIỂN CHƯƠNG TRÌNH
GIÁO DỤC TRẺ 3-6 TUỔI THEO TIẾP CẬN DỰ ÁN Ở
CÁC TRƯỜNG MẦM NON TỈNH THÁI NGUYÊN

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

THÁI NGUYÊN - 2018


ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

TRẦN THỊ HỒNG HẠNH

QUẢN LÝ PHÁT TRIỂN CHƯƠNG TRÌNH
GIÁO DỤC TRẺ 3-6 TUỔI THEO TIẾP CẬN DỰ ÁN Ở
CÁC TRƯỜNG MẦM NON TỈNH THÁI NGUYÊN
Ngành: QUẢN LÝ GIÁO DỤC
Mã số: 8.14.01.14

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: TS TRẦN THỊ MINH HUẾ

THÁI NGUYÊN - 2018


nghiên cứu và hoàn thành luận văn.
Trong quá trình nghiên cứu luận văn, mặc dù bản thân em đã cố gắng
nhưng không tránh khỏi những khiếm khuyết. Tác giả kính mong nhận được
sự góp ý, chỉ dẫn của Thầy cô và các bạn đồng nghiệp đ.ể luận văn được hoàn
thiện hơn.
Xin trân trọng cảm ơn!
Ngày 10 tháng 05 năm 2018
Tác giả luận văn

Trần Thị Hồng Hạnh

ii


MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN ................................................................................................. i
LỜI CẢM ƠN ......................................................................................................ii
MỤC LỤC ..........................................................................................................iii
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT ....................................................................iv
DANH MỤC CÁC BẢNG .................................................................................. v
MỞ ĐẦU ............................................................................................................. 1
1. Lý do chọn đề tài ............................................................................................. 1
2. Mục đích nghiên cứu ....................................................................................... 2
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu................................................................. 2
4. Giả thuyết khoa học ......................................................................................... 2
5. Nhiệm vụ nghiên cứu ...................................................................................... 3
6. Phạm vi nghiên cứu ......................................................................................... 3
7. Phương pháp nghiên cứu của đề tài................................................................. 3
8. Cấu trúc luận văn ............................................................................................. 5
Chương 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ PHÁT TRIỂN CHƯƠNG

1.4.3. Nội dung chương trình giáo dục trẻ 3-6 tuổi theo tiếp cận dự án ........... 29
1.4.4. Quy trình thực hiện chương trình giáo dục trẻ 3-6 tuổi theo tiếp cận
dự án .................................................................................................................. 31
1.4.5. Vai trò của giáo viên trong thực hiện chương trình giáo dục trẻ 3-6
tuổi theo tiếp cận dự án...................................................................................... 35
1.4.6. Đánh giá sự phát triển của trẻ 3-6 tuổi trong thực hiện chương trình
giáo dục theo tiếp cận dự án .............................................................................. 36
1.5. Một số vấn đề lý luận về phát triển chương trình giáo dục trẻ 3-6 tuổi
theo tiếp cận dự án ............................................................................................. 38
1.5.1. Mục tiêu phát triển chương trình giáo dục trẻ 3 -6 tuổi theo tiếp
cận dự án .................................................................................................... 38
1.5.2. Nội dung phát triển chương trình giáo dục trẻ 3 -6 tuổi theo tiếp
cận dự án .................................................................................................... 38
1.5.3. Quy trình phát triển chương trình giáo dục trẻ 3-6 tuổi theo tiếp
cận dự án .................................................................................................... 40

iv


1.6. Một số vấn đề lý luận về quản lý phát triển chương trình giáo dục trẻ
3-6 tuổi theo tiếp cận dự án ............................................................................... 40
1.6.1. Vai trò của hiệu trưởng nhà trường trong quản lý phát triển chương
trình giáo dục trẻ 3-6 tuổi theo dự án ................................................................ 40
1.6.2. Mục tiêu quản lý phát triển chương trình giáo dục trẻ 3-6 tuổi theo
tiếp cận dự án ..................................................................................................... 41
1.6.3. Nội dung quản lý phát triển chương trình giáo dục trẻ 3-6 tuổi theo
tiếp cận dự án ..................................................................................................... 41
1.6.4. Phương pháp quản lý phát triển chương trình giáo dục trẻ 3-6 tuổi
theo tiếp cận dự án ............................................................................................. 48
1.6.5. Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý phát triển chương trình giáo dục

giáo dục trẻ 3-6 tuổi theo tiếp cận dự án ........................................................... 71
2.4. Thực trạng quản lý phát triển chương trình giáo dục trẻ 3-6 tuổi theo
tiếp cận dự án trường mầm non Tỉnh Thái Nguyên .......................................... 72
2.4.1. Thực trạng nội dung quản lý phát triển chương trình giáo dục trẻ 36 tuổi theo tiếp cận dự án trường mầm non Tỉnh Thái Nguyên ........................ 72
2.4.2. Thực trạng phương pháp quản lý phát triển chương trình giáo dục
trẻ 3-6 tuổi theo tiếp cận dự án .......................................................................... 79
2.4.3. Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý phát triển chương
trình giáo dục trẻ 3-6 tuổi theo tiếp cận dự án................................................... 81
2.5. Đánh giá chung về khảo sát thực trạng ...................................................... 82
2.5.1. Những ưu điểm và kết quả chính............................................................. 82
2.5.2. Những hạn chế của thực trạng ................................................................. 83
Chương 3. BIỆN PHÁP QUẢN LÝ PHÁT TRIỂN CHƯƠNG TRÌNH
GIÁO DỤC TRẺ 3-6 TUỔI THEO TIẾP CẬN DỰ ÁN Ở CÁC
TRƯỜNG MẦM NON TỈNH THÁI NGUYÊN ........................................... 86
3.1. Các nguyên tắc chỉ đạo việc đề xuất biện pháp.......................................... 86
3.1.1. Nguyên tắc đảm bảo tính mục tiêu giáo dục ........................................... 86
3.1.2. Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn .......................................................... 86
3.1.3. Nguyên tắc đảm bảo tính hệ thống, tính đồng bộ.................................... 87
vi


3.1.4. Nguyên tắc đảm bảo tính phát triển......................................................... 87
3.1.5. Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi ............................................................. 87
3.2. Một số biện pháp quản lý phát triển chương trình giáo dục trẻ 3-6 tuổi
theo tiếp cận dự án ở các trường mầm non Tỉnh Thái Nguyên ......................... 88
3.2.1. Biện pháp 1: Hoàn thiện quy trình phát triển chương trình giáo dục
trẻ 3-6 tuổi theo tiếp cận dự án .......................................................................... 88
3.2.2. Biện pháp 2: Bồi dưỡng năng lực quản lý và phát triển chương
trình giáo dục trẻ 3-6 tuổi theo tiếp cận dự án ở các trường mầm non
tỉnh Thái Nguyên .............................................................................................. 92


CBQL

:

cán bộ quản lý

CT

:

chương trình

CTGD

:

chương trình giáo dục

CTGDM

:

chương trình giáo dục mầm non

GGMN

:

giáo dục mầm non

57

Nhận thức của CBQL, GV về các khái niệm công cụ của đề tài ....

Bảng 2.2.

Nhận thức của CBQL, GV ý nghĩa của việc thực hiện CTGD
cho trẻ 3-6 tuổi theo tiếp cận dự án .............................................. 59

Bảng 2.3:

Đánh giá của CBQL và GV về thực hiện CTGD cho trẻ
3-6 tuổi theo tiếp cận dự án ở các trường mầm non Tỉnh
Thái Nguyên ....................................................................... .61

Bảng 2.4.

Hình thức Cán bộ quản lý (phòng, BGH) giáo viên phát
triển CTGD theo tiếp cận dự án trẻ 3-6 tuổi trên địa bàn
Tỉnh Thái Nguyên ........................................................................ 67

Bảng 2.5.

Mức độ đánh giá các dự án giáo dục đã được thực hiện .............. 69

cho trẻ 3 - 6 tuổi ở các trường mầm non Tỉnh Thái Nguyên............................. 69
Bảng 2.5:
71

Đánh giá của CBQL và GV về quy trình xây dựng và tổ chức ......


MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Trong quá trình xây dựng và phát triển nền giáo dục nước nhà, Đảng và
Nhà nước ta luôn quan tâm phát triển GDMN. Từ một số trường lớp nhỏ lẻ,
chưa có vị trí trong nền giáo dục, GDMN đã trở thành một cấp học có vị thế
trong hệ thống giáo dục quốc dân. Điều 21 - Luật Giáo dục (2005) xác định:
“Giáo dục mầm non thực hiện việc nuôi dưỡng, chăm sóc giáo dục trẻ từ 3
tháng đến 6 tuổi tạo sự khởi đầu cho quá trình phát triển toàn diện của trẻ, đặt
nền tảng cho các cấp học tiếp theo và cho việc học tập suốt đời”. Chính bởi
vậy, các cơ sở GDMN cần phải quan tâm tới việc đổi mới, phát triển CTGD
nhằm đáp ứng mục tiêu của GDMN là: giúp trẻ phát triển về thể chất, tình cảm,
trí tuệ, thẩm mỹ, hình thành những yếu tố đầu tiên của nhân cách, chuẩn bị cho
trẻ vào lớp một. Để đáp ứng mục tiêu này, đòi hỏi ngành học mầm non phải đổi
mới căn bản, toàn diện, đồng bộ, trong đó có đổi mới về công tác quản lý phát
triển CTGDMN theo các hướng tiếp cận hiện đại.
Trong nhiều cách tiếp cận phát triển CTGDMN hiện nay, cách tiếp cận
dự án là một hướng được nhiều quốc gia trên thế giới vận dụng. Đây là phương
pháp được khởi xướng bởi chuyên gia Likian Katz (Mỹ) nhằm tạo cơ hội cho
trẻ được theo đuổi, tìm hiểu, khám phá các vấn đề mà trẻ thực sự hứng thú.
Phương pháp này thúc đẩy quá trình tự nghiên cứu, tư duy độc lập và quan
trọng nhất là nuôi dưỡng lòng say mê học tập ở trẻ. Tuy nhiên, ở Việt Nam
cách tiếp cận này còn khá mới mẻ trong phát triển CTGD mầm non, đặc biệt là
ở các cơ sở giáo dục công lập, hoạt động giáo dục cho trẻ mầm non còn mang
tính dập khuôn, chưa phát huy được sự sáng tạo của các nhà giáo trong quá
trình tổ chức các hoạt động học tập, vui chơi cho trẻ.

1




3


5. Nhiệm vụ nghiên cứu
5.1. Xây dựng cơ sở lý luận về quản lý phát triển chương trình giáo dục
trẻ 3-6 tuổi theo tiếp cận dự án ở trường mầm non.
5.2. Khảo sát, đánh giá thực trạng quản lý phát triển chương trình giáo
dục trẻ 3-6 tuổi theo tiếp cận dự án ở các trường mầm non tỉnh Thái Nguyên.
5.3. Đề xuất biện pháp quản lý phát triển chương trình giáo dục trẻ 3-6
tuổi theo tiếp cận dự án ở các trường mầm non tỉnh Thái Nguyên.
6. Phạm vi nghiên cứu
6.1. Về nội dung
Đề tài tập trung nghiên cứu đề xuất một số biện pháp quản lý phát triển
chương trình giáo dục trẻ 3-6 tuổi theo tiếp cận dự án ở các trường mầm non
tỉnh Thái Nguyên (chủ thể của các biện pháp quản lý là hiệu trưởng nhà trường).
6.2. Về khách thể khảo sát
Đề tài khảo sát 10 CBQLGD, 40 GV thuộc Trường Mầm non Quang
Trung; Trường Mầm non 19/5 Thành Phố; Trường Mầm non Chùa Hang;
Trường Mầm non Bệnh viện Đa khoa của tỉnh Thái Nguyên.
6.3. Thời gian nghiên cứu
Từ ngày 1 tháng 5 năm 2017 đến ngày 1 tháng 04 năm 2018.
7. Phương pháp nghiên cứu của đề tài
7.1. Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận
Đề tài sử dụng các phương pháp: Tổng hợp, hệ thống hoá, phân tích tài
liệu, phương pháp lịch sử để nghiên cứu xây dựng cơ sở lý luận về quản lý phát
triển chương trình cho trẻ 3-6 tuổi theo tiếp cận dự án ở trường mầm non.
7.2. Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn
7.2.1. Phương pháp điều tra: Chúng tôi sử dụng các bảng hỏi dành cho
cán bộ quản lý, giáo viên để thu thập thông tin về thực trạng chương trình giáo

phiếu khảo sát, phỏng vấn, tính toán các chỉ số định lượng, định tính trong
nghiên cứu.

5


8. Cấu trúc luận văn
Ngoài phần Mở đầu, Kết luận và khuyến nghị; tài liệu tham khảo và phụ
lục, luận văn được cấu trúc thành 03 chương như sau:
Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý phát triển chương trình giáo dục trẻ
3-6 tuổi theo tiếp cận dự án ở trường mầm non.
Chương 2: Thực trạng quản lý phát triển chương trình giáo dục trẻ 3-6
tuổi theo tiếp cận dự án ở các trường mầm non tỉnh Thái Nguyên.
Chương 3: Một số biện pháp quản lý phát triển chương trình giáo dục trẻ
3-6 tuổi theo tiếp cận dự án ở các trường mầm non tỉnh Thái Nguyên.

5


Chương 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ PHÁT TRIỂN
CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC TRẺ 3-6 TUỔI THEO TIẾP CẬN DỰ ÁN
Ở TRƯỜNG MẦM NON
1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề
1.1.1. Nghiên cứu ở nước ngoài
1.1.1.1. Những nghiên cứu về phát triển chương trình giáo dục mầm non và
phát triển giáo dục mầm non theo hướng tiếp cận dự án
Hiện nay, hầu hết các quốc gia trên thế giới và các tổ chức quốc tế đều
xác định GDMN là mục tiêu quan trọng của công tác giáo dục và các nhà khoa
học không ngừng quan tâm nghiên cứu đưa ra các giải pháp để nâng cao chất

trọng đến các yếu tố cấu thành CTGDMN sao cho phù hợp với sự phát triển
của trẻ. Do đó, cũng theo tác giả này, cần thường xuyên đổi mới, phát triển
CTGDMN sao cho đáp ứng nhu cầu thực tiễn những biến đổi của xã hội và
tiếp cận nó theo nhiều cách khác nhau.
Tác giả Tina Bruce (1991), chuyên gia GDMN của Úc nói về việc thiết
kế một CTGDMN như sau: Tùy vào đứa trẻ quan tâm đến điều gì mà lựa chọn
nội dung để dạy trẻ phù hợp với nhu cầu và môi trường sống của trẻ. Ở Úc, trẻ
em được khuyến khích phát triển khả năng tự chăm sóc bản thân và tính sáng
tạo ngay từ khi đi nhà trẻ. Trong giờ học, trẻ em có những hoạt động vui chơi
tập thể với các trang bị thiết bị, đồ chơi trong nhà, đồ chơi ngoài trời được thiết
kế chiều cao, độ cứng và các góc cạnh phù hợp với trẻ và đảm bảo mức an toàn
tối đa [11, tr.34]. Cũng theo chuyên gia giáo dục người Úc này, phát triển
CTGD mầm non cần phải thực hiện một cách thường xuyên, có hiệu quả, tạo
động lực thúc đẩy việc nâng cao chất lượng GDMN.
Một trong những hướng tiếp cận phát triển CTGDMN hiện nay được
nhiều nước trên thế giới chú trọng, đặc biệt là Mỹ và các nước Tây Âu đó là
tiếp cận theo dự án.

7


Phương pháp tiếp cận dự án được đưa vào áp dụng trong dạy học từ
cuối thế kỉ XIX, đầu thế kỉ XX và được sử dụng ở các trường phổ thông
trong phong trào cải cách giáo dục lấy trẻ làm trung tâm. Các nh à khoa học ở
thời điểm này đã xây dựng cơ sở cho phương pháp tiếp cận dự án và coi đó là
một phương pháp dạy học lấy học sinh làm trung tâm, có thể khắc phục những
nhược điểm của dạy học truyền thống dựa trên nền móng là quan điểm triết
học giáo dục và lý thuyết nhận thức của J. Dewey. Lúc đầu phương pháp này
được sử dụng chủ yếu trong các môn kỹ thuật, mỹ thuật… về sau đã được sử
dụng rộng rãi trong các môn khoa học tự nhiên và khoa học xã hội. Ở Nga,

cứu nổi tiếng về phương pháp này trong đó tiêu biểu là công trình “Engaging
Children’s Mind: Project Approach” (1989). Năm 2001, một tác phẩm lớn về
dạy học theo dự án của Lilian Katz và J.H.Helm cũng được ra mắt là “Young
Investigators the project approach in the early years”.
Trong những công trình của Lilian Katz đã thể hiện rõ tinh thần dạy học
theo dự án ở cấp học mầm non và những thành công của mô hình dạy học này
tại Mỹ. Phương pháp tiếp cận dự án mà Lilian Katz nêu ra nhằm tạo cơ hội cho
trẻ được theo đuổi, khám phá ra những hứng thú của bản thân, thúc đẩy trẻ phát
triển năng lực sáng tạo của mình trong quá trình học tập.
Nhìn chung, các quốc gia trên thế giới đều rất coi trọng phát triển CTGD
nhà trường nói chung và phát triển CTGD mầm non nói riêng. Trong đó, phát
triển CTGD mầm non theo tiếp cận dự án đã và đang thu hút được nhiều nhà
khoa học quan tâm với mục đích giáo dục trẻ phát triển toàn diện, khơi dậy
những khả năng sáng tạo và tạo cho trẻ một tâm thế tốt nhất khi bước vào
chương trình giáo dục tiểu học.
1.1.1.2. Kinh nghiệm các nước về phát triển chương trình giáo dục mầm non
Ở Mỹ, Anh, Hiệp hội giáo dục trẻ thơ không khuyến khích các trường
mầm non phải theo một chương trình giáo dục mà họ chỉ cung cấp sự hướng
dẫn dựa trên nguồn tài liệu, giáo viên được chủ động chọn nội dung, cách thức
và sự đánh giá phù hợp với trẻ của mình.

9


Bên cạnh đó, ở nước có nền giáo dục phát triển hàng đầu thế giới như
New Zealand thì CTGDMN cũng được đánh giá là tài liệu GDMN hàng đầu
trên thế giới và được coi là tài liệu có giá trị quốc tế. Mục tiêu lớn của giáo dục
mầm non New Zealand là giúp trẻ tự tin vào bản thân, khỏe mạnh về thể chất
và tâm hồn, có khả năng giao tiếp và tôn trọng tri thức. Trẻ mầm non ở New
Zealand có những kỹ năng học như được tự tìm điều mình quan tâm; biết

dự án học tập nhằm phát huy năng lực sáng tạo cho trẻ. Cách xây dựng và quản
lý phát triển CTGD mầm non ở Hàn Quốc cho thấy đây là cách tiếp cận dự án
mà người khởi xướng phương pháp này là Lilian Katz.
Tóm lại, từ việc nghiên cứu kinh nghiệm phát triển chương trình GDMN
của các nước trên thế giới và các công trình nghiên cứu ở nước ngoài cho ta
thấy cái nhìn tổng quan về phát triển CTGD mầm non nói chung và phát triển
CTGD mầm non theo phương pháp tiếp cận dự án nói riêng, đưa ra những kiến
thức cơ bản nhất để định hướng trong việc dạy học cho trẻ ở trường MN theo
phương pháp mới giúp trẻ nâng cao khả năng học hỏi, sự hiểu biết, khả năng tư
duy cho trẻ ở lứa tuổi MN. Đó là một bước ngoặt quan trọng trong nền GDMN
và cơ sở khoa học để tác giả luận văn tiếp thu và vận dụng vào việc thực hiện
đề tài nghiên cứu của mình.
1.1.2. Những nghiên cứu ở trong nước
Vấn đề về phát triển CTGD nhà trường nói chung và phát triển
CTGDMN nói riêng cũng được các nhà khoa học trong nước quan tâm nghiên
cứu với các công trình tiêu biểu sau đây:
Tác giả Phạm Hồng Quang với công trình “Phát triển chương trình đào
tạo giáo viên - những vấn đề lý luận và thực tiễn” đã đề cấp đến vấn đề chất
lượng đào tạo nói chung và chất lượng đào tạo giáo viên nói riêng phụ thuộc
vào nhiều yếu tố, trong đó chất lượng chương trình có tầm quan trọng đặc biệt.
Vì thế, cần phải chú trọng công tác phát triển chương trình trong giáo dục đào
tạo.
Liên quan đến vấn đề phát triển chương trình nhà trường đã có một số
luận văn ở trình độ thạc sĩ như: “Một số cơ sở lý luận và thực tiễn phát triển
chương trình tiểu học của một số nước trên thế giới và Việt Nam” của tác giả
11