Một số kinh nghiệm trong việc tổ chức Hoạt động trải nghiệm sáng tạo – Sân khấu hóa
trong bộ môn Ngữ Văn 7 tại trường THCS Lê Đình Chinh
PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO KRÔNG ANA
TRƯỜNG THCS LÊ ĐÌNH CHINH
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
Đề tài:
“MỘT SỐ KINH NGHIỆM TRONG VIỆC TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG
TRẢI NGHIỆM SÁNG TẠO – SÂN KHẤU HÓA TRONG BỘ MÔN NGỮ
VĂN 7 TẠI TRƯỜNG THCS LÊ ĐÌNH CHINH”
Họ và tên tác giả: Nguyễn Thị Y Vân
Chức danh: Giáo viên
Trình độ chuyên môn cao nhất: Đại học
Chuyên ngành đào tạo: Ngữ văn
1
Giáo viên: Nguyễn Thị Y Vân – Trường THCS Lê Đình Chinh
Một số kinh nghiệm trong việc tổ chức Hoạt động trải nghiệm sáng tạo – Sân khấu hóa
trong bộ môn Ngữ Văn 7 tại trường THCS Lê Đình Chinh
Quảng Điền, tháng 5 năm 2019
PHẦN I. MỞ ĐẦU
I. Đặt vấn đề
Ngữ Văn là môn học mang đến cho các em học sinh nhiều kiến thức để
nuôi dưỡng tâm hồn; giúp các em biết yêu thương, trân trọng, thấu hiểu thêm
tình cảnh của các nhân vật trong từng tác phẩm. Nhưng làm thế nào để các em
phần hình thành và phát triển nhân cách hài hòa, toàn diện cho học sinh.Vì vậy
việc đưa các hoạt động trải nghiệm sáng tạo vào nội dung chương trình dạy học
là việc làm cần thiết, thông qua các hoạt động trải nghiệm bản thân học sinh sẽ
rút ra được những kinh nghiệm, hình thành các kĩ năng cần thiết để giúp các em
có những ứng xử phù hợp trong cuộc sống học tập và trong lao động.
Từ lý do trên cùng với những băn khoăn trăn trở làm thế nào để giúp các
em hứng thú học bộ môn Ngữ Văn. Với kinh nghiệm giảng dạy trong những
năm qua tôi đã mạnh dạn áp dụng việc đưa trải nghiệm sáng tạo – sân khấu hóa
trong bộ môn Ngữ Văn 7 vào việc truyền đạt kiến thức cho các em học sinh khối
7 nói riêng và các em học sinh các khối khác của trường THCS Lê Đình Chinh
nói chung.
II. Mục đích nghiên cứu
Hiện nay học sinh càng ngày càng không thích học bộ môn Ngữ Văn rất
phổ biến. Mặc khác, xu hướng nghề nghiệp hiện nay thiên về các ngành khoa
học tự nhiên. Đó cũng chính là nguyên nhân khiến học sinh ngày càng thờ ơ với
môn Ngữ Văn. Đặc biệt hình thức dạy học truyền thống thuyết giảng là chính đã
gây nhàm chán, đơn điệu, không phù hợp với suy nghĩ hiện đại của các em ngày
nay nữa. Vì vậy, mục đích của tôi là thay đổi phương pháp dạy học, các tác
phẩm văn học sẽ được chuyển hóa thành các tác phẩm kịch hay các chủ đề múa
hát, trong quá trình chuẩn bị đó các em sẽ nhớ nội dung bài học và nắm được ý
nghĩa của các tác phẩm văn học. Dạy học theo phương pháp đổi mới này không
chỉ giúp các em thay đổi được không gian học truyền thống mà còn giúp các em
linh động hơn trong cách tiếp cận nội dung bài học. Ngoài ra, trong quá trình lập
nhóm, tìm tòi ý tưởng để chuyển thể các tác phẩm văn học sẽ tạo được cho các
3
Giáo viên: Nguyễn Thị Y Vân – Trường THCS Lê Đình Chinh
Một số kinh nghiệm trong việc tổ chức Hoạt động trải nghiệm sáng tạo – Sân khấu hóa
công việc dễ dàng đối với các em học sinh. Khi thực hiện phương pháp này đòi
4
Giáo viên: Nguyễn Thị Y Vân – Trường THCS Lê Đình Chinh
Một số kinh nghiệm trong việc tổ chức Hoạt động trải nghiệm sáng tạo – Sân khấu hóa
trong bộ môn Ngữ Văn 7 tại trường THCS Lê Đình Chinh
hỏi khả năng tư duy của các em rất cao để chuyển hóa các tác phẩm văn học các
em học thành những tiết mục mà khi thực hiện các em sẽ truyền đạt đầy đủ nội
dung yêu cầu đến cho mọi người. Do thực trạng cuộc sống hiện nay ngày một
phát triển nên các suy nghĩ trong giới trẻ không còn như ngày xưa, các em đa số
sống theo trào lưu của giới trẻ, của các trang điện tử thịnh hành nên nhận thức
về các tác phẩm nổi tiếng, truyền thống văn học của các em ngày càng bị mai
một. Các em đặt nhẹ giá trị nghệ thuật của văn học mà không dễ gì chúng ta đạt
được. Bởi vậy, tôi mạnh dạn chuyển hóa các tiết học của bộ môn Ngữ Văn thành
các chủ đề để từ đó hướng các em dựa vào những chủ đề đó mà chuyển hóa
thành các tác phẩm sân khấu đã vang bóng một thời. Khi các em tự thực hiện
các hoạt động Ngữ Văn đó các em sẽ chủ động biết tìm tòi, nghiên cứu để thấy
được giá trị văn học mà ông cha ta để lại mang một giá trị to lớn như thế nào.
II. Thực trạng vấn đề
Từ trước đến nay, được sự chỉ đạo của Phòng giáo dục huyện nhà cùng
với Ban lãnh đạo nhà trường thì các môn học đã từng bước thay đổi phương
pháp dạy học tích cực hơn. Tuy nhiên do đặc thù của trường nằm ở vùng nông
thôn, đa số các em học sinh đều xuất phát từ nhà nông nên hướng các em mạnh
dạn trong việc thực hiện hoạt động trải nghiệm sáng tạo – sân khấu hóa các tiết
mục trong bộ môn Ngữ Văn không phải là việc làm đơn giản. Các em còn khá
rụt rè khi giao tiếp hằng ngày, khi học bài các em không đủ tự tin để phát biểu ý
kiến của mình dù đã có câu trả lời của riêng mình. Như vậy, với tính cách ngại
giao tiếp của các em cũng gây một khó khăn không nhỏ khi thực hiện phương
trường THCS Lê Đình Chinh” và cũng đã thu được những kết quả đáng khả
quan.
6
Giáo viên: Nguyễn Thị Y Vân – Trường THCS Lê Đình Chinh
Một số kinh nghiệm trong việc tổ chức Hoạt động trải nghiệm sáng tạo – Sân khấu hóa
trong bộ môn Ngữ Văn 7 tại trường THCS Lê Đình Chinh
Một tiết học truyền thống của bộ môn Ngữ Văn
III. Các giải pháp đã tiến hành để giải quyết vấn đề
Dạy học bằng hình thức sân khấu hóa được sử dụng nhiều và phát huy tác
dụng tốt đối với bộ môn Ngữ văn. Đây là phương pháp được đánh giá là một
trong những phương pháp dạy học phát huy tối đa vai trò chủ động chiếm lĩnh
kiến thức của học sinh. Cho nên việc nghiên cứu của tôi dựa trên quá trình theo
dõi đổi mới phương pháp dạy học Ngữ Văn ở trường THCS trong những năm
gần đây. Tôi nhận thấy nội dung đổi mới chỉ xoay quanh việc là cho các em hoạt
động học nhiều hơn là hướng các em ra những tiết ngoại khóa, trải nghiệm thực
tế từ những tác phẩm mà các em đã học ở chương trình lớp 7. Chính vì lẽ đó mà
tôi đã mạnh dạn cho các em thực hiện những tiết trải nghiệm sáng tạo đơn giản,
tôi cố gắng để thực hiện nối liền bục giảng với thực tế đời sống, sau khi các em
thành thạo, đủ tự tin thể hiện mình thì sẽ đưa ra những chủ đề hướng tới các bài
học để các em thể hiện khả năng của mình thông qua những kiến thức các em đã
học. Thông qua những tiết trải nghiệm đó sẽ giúp các em tăng cường thêm tính
thực hành hơn trong môn học vốn đã gây nhàm chán cho các em, các em có thể
vận dụng những kiến thức đã học vào thực tiễn cuộc sống thông qua những tiết
mục mà các em thể hiện. Nhờ vậy mà khả năng cảm thụ tác phẩm sẽ tốt hơn và
từ đó các em sẽ yêu thích hơn môn học này. Sau đây là những giải pháp mà tôi
cho tiết học trải nghiệm sáng tạo - sân khấu hóa.
Giải pháp 2. Làm tốt công tác tham mưu, xây dựng kế hoạch thực
hiện
Hoạt động ngoại khóa văn học là một việc làm cần thiết, bổ ích và không
thể thiếu trong quá trình dạy học. Bởi lẽ, đây là dịp để học sinh khắc sâu kiến
thức, rèn kỹ năng cảm thụ tác phẩm, thể hiện sự tích cực, chủ động, sáng tạo
trong học tập. Qua đó, ngày càng yêu thích môn học vì hơn hết, đánh thức trí tuệ
và tâm hồn học sinh, đánh thức niềm say mê và hứng khởi với bộ môn Ngữ Văn.
Từ công tác tham mưu với ban lãnh đạo nhà trường, tổ chuyên môn và các giáo
viên bộ môn Ngữ Văn của nhà trường tôi đã tiến hành các bước đầu tiên để
chuẩn bị thực hiện tiết trải nghiệm sáng tạo – sân khấu hóa trong bộ môn Ngữ
văn 7 mà tôi đang đảm nhận giảng dạy.
8
Giáo viên: Nguyễn Thị Y Vân – Trường THCS Lê Đình Chinh
Một số kinh nghiệm trong việc tổ chức Hoạt động trải nghiệm sáng tạo – Sân khấu hóa
trong bộ môn Ngữ Văn 7 tại trường THCS Lê Đình Chinh
Tôi đưa ra 5 bước cơ bản để thực hiện một giờ dạy theo hình thức cải tiến
này:
+Bước 1: Giáo viên lựa chọn bài dạy, xác định mục tiêu, kế hoạch dạy
học.
+Bước 2: Giao nhiệm vụ cho học sinh (hoạt động theo nhóm năng khiếu).
+Bước 3: Học sinh nghiên cứu bài học, xây dựng ý tưởng cách thức thực
hiện và trao đổi với giáo viên.
+Bước 4: Giáo viên sửa chữa, góp ý, hướng dẫn học sinh tìm hiểu và bổ
sung ý tưởng.
+Bước 5: Học sinh hoàn thành ý tưởng đã thống nhất, cùng nhau luyện
sinh thực hiện tiết trải nghiệm sáng tạo – sân khấu hóa theo chủ đề “Người thắp
lên ngọn lửa tâm hồn”. Ở chủ đề này các em sẽ dễ hiểu hơn và hình dung được
ý tưởng mà mình cần thực hiện vì người thắp lên ngọn lửa tâm hồn đó chính là
những người thầy người cô đã dạy dỗ các em những kiến thức, tạo cho các em
hành trang bước vào đời. Khi chủ đề đã được xác định, tôi cùng các nhóm
trưởng của các lớp họp lại và tìm hướng đi cụ thể cho chủ đề đã chọn, sau khi
thảo luận và hướng dẫn các em bám sát chương trình học và chủ đề đã chọn thì
các em đã đưa ra nhiệm vụ cụ thể của từng nhóm mà các em sẽ thực hiện về chủ
đề trên như sau:
+ Nhóm 1: Sưu tầm phim tư liệu về thầy cô nhân ngày 20/11.
+ Nhóm 2: Tiểu phẩm kịch trích đoạn theo chủ đề người thầy và nên
bám sát văn bản Ngữ Văn 7 đã học.
+ Nhóm 3: Vẽ tranh về đề tài thầy cô giáo.
+ Nhóm 4: Thực hiện một số tiết mục văn nghệ hát - múa chủ đề thầy
cô.
Các nhóm đã hình dung được kế hoạch của buổi hoạt động trải nghiệm về
chủ đề “Người thắp lên ngọn lửa tâm hồn” với các nội dung liên quan đến các
tác phẩm văn học trong chương trình Ngữ văn 7 qua đó bước đầu các nhóm biết
tổ chức sự kiện, rèn luyện khả năng biểu cảm về sự vật, con người, học sinh sẽ
trực tiếp tìm hiểu các thông tin hoặc hóa thân vào hình tượng những người thầy,
10
Giáo viên: Nguyễn Thị Y Vân – Trường THCS Lê Đình Chinh
Một số kinh nghiệm trong việc tổ chức Hoạt động trải nghiệm sáng tạo – Sân khấu hóa
trong bộ môn Ngữ Văn 7 tại trường THCS Lê Đình Chinh
người cô để thực hiện buổi trải nghiệm của mình. Khi cùng nhau luyện tập, biểu
diễn là kiến thức trong nội dung bài học và cả những kiến thức ngoài bài học đã
ăn sâu vào tiềm thức của học sinh. Đó không chỉ là quá trình trau dồi kiến thức
12
Giáo viên: Nguyễn Thị Y Vân – Trường THCS Lê Đình Chinh
Một số kinh nghiệm trong việc tổ chức Hoạt động trải nghiệm sáng tạo – Sân khấu hóa
trong bộ môn Ngữ Văn 7 tại trường THCS Lê Đình Chinh
Thuyết trình tranh về người thầy
+ Nhóm 4 – Lớp 7A4: Thực hiện một số tiết mục văn nghệ hát - múa ca
ngợi thầy cô.
13
Giáo viên: Nguyễn Thị Y Vân – Trường THCS Lê Đình Chinh
Một số kinh nghiệm trong việc tổ chức Hoạt động trải nghiệm sáng tạo – Sân khấu hóa
trong bộ môn Ngữ Văn 7 tại trường THCS Lê Đình Chinh
Hát về người thầy của nhóm 4
Các bạn và thầy cô xem buổi báo cáo kết quả
Qua buổi báo cáo kết quả của tiết trải nghiệm sáng tạo các giáo viên sẽ
nhận thấy rằng các em đã chủ động trong việc tìm hiểu kiến thức mà mình đã
14
Giáo viên: Nguyễn Thị Y Vân – Trường THCS Lê Đình Chinh
đã vận dụng ở mức có thể ở những tiết ngoại khóa, những hoạt động mà có thể
kết hợp trải nghiệm vào tiết học. Không chỉ áp dụng những sáng kiến ở khối 7
15
Giáo viên: Nguyễn Thị Y Vân – Trường THCS Lê Đình Chinh
Một số kinh nghiệm trong việc tổ chức Hoạt động trải nghiệm sáng tạo – Sân khấu hóa
trong bộ môn Ngữ Văn 7 tại trường THCS Lê Đình Chinh
thành công mà tôi sẽ áp dụng ở những khối lớp mà tôi sẽ giảng dạy và trao đổi
kinh nghiệm với các giáo viên trong nhà trường để đổi mới phương pháp dạy
học, giúp các em hứng thú hơn với bộ môn Ngữ Văn.
V. Hiệu quả sáng kiến kinh nghiệm
Bằng các giải pháp đưa ra, kết hợp với sự hỗ trợ của giáo viên bộ môn và
sự kiên trì, cố gắng của các em thì buổi báo cáo kết quả tiết trải nghiệm sáng tạo
– sân khấu hóa đã đem lại những kết quả rất khả quan. Cụ thể như sau:
- Các em đã mạnh dạn hơn khi thể hiện các tiết mục mình đã chuẩn bị
trước đông đảo các thầy cô và các bạn học sinh.
- Các em đã nắm được nội dung các bài học trên sách Ngữ Văn thông qua
các tiết mục trải nghiệm thực tế mà không cần thầy cô phải giảng dạy như các
tiết học truyền thống trước đó.
- Hầu hết các em hứng thú khi trải nghiệm những tiết học của bộ môn
Ngữ văn, các em thuộc bài ngay ở các buổi trải nghiệm sáng tạo.
PHẦN III. KẾT LUẬN
I. Kết luận
Khởi đầu của môn Ngữ văn, và cũng là con đường đổi mới cơ bản của
phương pháp dạy học bộ môn Ngữ Văn nằm ở khâu đọc văn bản, mà sân khấu
hóa tác phẩm văn học chính là một trong những hình thức đọc sáng tạo nhất.
Thông qua hoạt động trải nghiệm sáng tạo này, các em học sinh không chỉ thâm
nhập mà còn được sống cùng với tác phẩm, phá vỡ sự ngăn cách giữa người đọc
viên bộ môn khác sẽ cùng phối hợp với nhau để đạt được những kết quả khả
quan hơn, tôi có một số kiến nghị sau:
1. Đối với PGD & ĐT
- Nên đưa ra những yêu cầu cụ thể về chuyên đề trải nghiệm sáng tạo để
các trường THCS trong toàn huyện đồng loạt thực hiện.
- Tổ chức thường xuyên các buổi tập huấn về hoạt động trải nghiệm sáng
tạo giữa các trường trao đổi, học hỏi kinh nghiệm.
2. Đối với nhà trường
17
Giáo viên: Nguyễn Thị Y Vân – Trường THCS Lê Đình Chinh
Một số kinh nghiệm trong việc tổ chức Hoạt động trải nghiệm sáng tạo – Sân khấu hóa
trong bộ môn Ngữ Văn 7 tại trường THCS Lê Đình Chinh
- Tạo điều kiện và phối hợp với giáo viên Ngữ Văn tổ chức những tiết học
trải nghiệm sáng tạo – sân khấu hóa.
- Thường xuyên tổ chức những tiết học ngoại khóa, trải nghiệm về những
kiến thức về môn văn. Bên cạnh đó tìm tòi, kết hợp những môn học liên quan để
tổ chức những tiết trải nghiệm sáng tạo giúp các em học hỏi được rấ t nhiều kiến
thức hay.
3. Đối với giáo viên
- Tìm ra những phương pháp tích cực hơn, hướng các em đến những hoạt
động trải nghiệm.
- Đầu tư thời gian hơn ở những tiết học trải nghiệm sáng tạo về kiến thức
để củng cố nâng cao về nội dung và kiến thức cho các em .
Trên đây là một số ý kiến của tôi rút ra từ kinh nghiệm bản thân để hạn chế
tổ chức cho các em các buổi hoạt động trải nghiệm sáng tạo – sân khấu hóa
trong bộ môn Ngữ Văn. Bản thân tôi đã cố gắng nhưng do phạm vi nghiên cứu
19
Giáo viên: Nguyễn Thị Y Vân – Trường THCS Lê Đình Chinh
Một số kinh nghiệm trong việc tổ chức Hoạt động trải nghiệm sáng tạo – Sân khấu hóa
trong bộ môn Ngữ Văn 7 tại trường THCS Lê Đình Chinh
TÀI LIỆU THAM KHẢO
Năm
ST
Tên tài liệu tham khảo
Tác giả
Nhà xuất
xuất
bản
bản
T
1999
01
Phương pháp dạy học Văn
20
Giáo viên: Nguyễn Thị Y Vân – Trường THCS Lê Đình Chinh
Một số kinh nghiệm trong việc tổ chức Hoạt động trải nghiệm sáng tạo – Sân khấu hóa
trong bộ môn Ngữ Văn 7 tại trường THCS Lê Đình Chinh
Tổ chức hoạt động trải
04
nghiệm sáng tạo trong dạy
Nhiều tác giả
NXB Giáo
2017
dục
học Ngữ Văn
21
Giáo viên: Nguyễn Thị Y Vân – Trường THCS Lê Đình Chinh