VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI
TRẦN THỊ KIM PHƯỢNG
KIỂM SOÁT VIỆC TỔ CHỨC THỰC HIỆN
THỦ TỤC HÀNH CHÍNH TỪ THỰC TIỄN
TỈNH QUẢNG NAM
LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC
Đà Nẵng, năm 2019
VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI
TRẦN THỊ KIM PHƯỢNG
KIỂM SOÁT VIỆC TỔ CHỨC THỰC HIỆN
THỦ TỤC HÀNH CHÍNH TỪ THỰC TIỄN
TỈNH QUẢNG NAM
Ngành: Luật hiến pháp và Luật hành chính
Mã số: 8.38.01.02
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:
TS. NGUYỄN TUẤN KHANH
Đà Nẵng, năm 2019
bàn tỉnh Quảng Nam....................................................................................... 33
2.2. Thực tiễn kiểm soát việc tổ chức thực hiện thủ tục hành chính trên địa
bàn tỉnh............................................................................................................34
2.3. Đánh giá chung về thực trạng kiểm soát việc tổ chức thực hiện thủ tục
hành chính trên địa bàn tỉnh............................................................................39
CHƯƠNG 3. PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU
QUẢ KIỂM SOÁT VIỆC TỔ CHỨC THỰC HIỆN THỦ TỤC HÀNH
CHÍNH...........................................................................................................49
3.1. Phương hướng và giải pháp nâng cao hiệu quả kiểm soát việc tổ chức
thực hiện thủ tục hành chính...........................................................................49
3.2. Các giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động kiểm soát việc tổ chức thực
hiện thủ tục hành chính...................................................................................53
KẾT LUẬN....................................................................................................62
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Cải cách thủ tục hành chính là một nội dung quan trọng trong tổng thể
cải cách nền hành chính. Tuy nhiên, cải cách thủ tục hành chính lại được đặt
ra trước cải cách hành chính, được xem như là khâu đột phá của cải cách hành
chính với ba lý do chính: (1) Cải cách thủ tục hành chính là một nội dung của
cải cách hành chính, nhưng là nội dung phản ánh rõ nhất mối quan hệ giữa
nhà nước và công dân, đồng thời là nội dung có nhiều bức xúc nhất của người
dân, doanh nghiệp, cũng như có nhiều yêu cầu đổi mới trong quá trình hội
nhập kinh tế. (2) Trong điều kiện nguồn lực còn nhiều khó khăn nên chưa thể
cùng một lúc thực hiện được nhiều nội dung cải cách như: cải cách tài chính
công, cải cách tiền lương, cải cách tổ chức bộ máy, …(3) Thông qua cải cách
thủ tục hành chính, chúng ta có thể xác định căn bản các công việc của cơ
quan nhà nước với người dân, doanh nghiệp; qua đó chúng ta có thể xây dựng
cách hành chính nói chung và cải cách thủ tục hành chính nói riêng, thông qua
đó đã đạt được một số kết quả tích cực trong chỉ đạo, điều hành; thực hiện cơ
chế một cửa, một cửa liên thông trong giải quyết thủ tục hành chính, cung cấp
dịch vụ công cho người dân và doanh nghiệp có nhiều kết quả tích cực. Chất
lượng giải quyết hồ sơ, thủ tục hành chính cho cá nhân, tổ chức tại Trung tâm
Hành chính công tỉnh và tại các cơ quan, đơn vị có nhiều tiến bộ, đáp ứng
được yêu cầu của cá nhân, tổ chức đến giao dịch. Tuy nhiên, hoạt động kiểm
soát thủ tục hành chính trên địa bàn tỉnh vẫn còn tồn tại một số hạn chế như:
Việc công bố, niêm yết công khai thủ tục hành chính có lúc chưa đầy đủ, kịp
thời; hệ thống cán bộ, công chức làm nhiệm vụ đầu mối kiểm soát thủ tục
hành chính tại một số cơ quan, đơn vị, địa phương chưa đảm bảo kinh nghiệm
và năng lực; bên cạnh đó, do thực hiện theo chế độ kiêm nhiệm, thường
2
xuyên thay đổi nên chất lượng, hiệu quả chưa cao; việc phát hiện các vướng
mắc, bất cập về thủ tục hành chính để chủ động xây dựng Kế hoạch rà soát
thủ tục hành chính hằng năm của các Sở, Ban, ngành, Ủy ban nhân dân cấp
huyện còn chậm, chất lượng đạt được chưa cao; vẫn còn xảy ra tình trạng
chưa kiểm soát chặt chẽ quá trình tiếp nhận, xử lý hồ sơ và trả kết quả, chưa
tuân thủ đầy đủ các quy định về quy trình, thời hạn giải quyết thủ tục hành
chính; chưa huy động được đông đảo sự tham gia của người dân vào công tác
kiểm soát thủ tục hành chính thông qua kênh phản ánh, kiến nghị; vai trò của
người dân trong việc góp ý, hiến kế và giám sát các quy định hành chính và
thực hiện quy định hành chính chưa được phát huy cao; số lượng thủ tục hành
chính được triển khai thực hiện trực tuyến còn hạn chế và chưa thực chất,
chưa thực sự mang lại lợi ích cho người dân và doanh nghiệp như kỳ vọng…
Nhằm đưa ra một số giải pháp phù hợp tiếp tục nâng cao chất lượng cải
cách thủ tục hành chính trên địa bàn tỉnh nói riêng và đối với cả nước nói
hành chính tại Trung Quốc, Tạp chí Nghiên cứu Lập pháp, số 14 (175).
Và còn một số đề tài, công trình khác nghiên cứu về vấn đề này.
Qua nghiên cứu, tham khảo các sách, đề tài, bài viết nêu trên cho thấy
hoạt động kiểm soát thủ tục hành chính đã được các tác giả đề cập nghiên
4
cứu, phản ánh trên nhiều góc độ và thời gian khác nhau. Vẫn còn nhiều vấn đề
về thực trạng công tác kiểm soát thủ tục hành chính trong thời gian gần đây
chưa được đề cập, nghiên cứu, đánh giá và kiến nghị một cách đầy đủ, thấu
đáo, đặc biệt là hoạt động kiểm soát việc tổ chức thực hiện thủ tục hành chính.
3.
Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
3.1. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu lý thuyết và thực tế, luận văn đề xuất các giải
pháp nhằm nâng cao hiệu quả kiểm soát việc tổ chức thực hiện thủ tục hành
chính từ thực tiễn tỉnh Quảng Nam.
3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
Để thực hiện mục đích nghiên cứu trên, luận văn đặt ra các nhiệm vụ
nghiên cứu sau:
- Làm rõ cơ sở lý luận về kiểm soát việc tổ chức thực hiện thủ tục hành
chính.
-
Phân tích, đánh giá đúng thực trạng kiểm soát việc tổ chức thực hiện
thủ tục hành chính trên địa bàn tỉnh Quảng Nam, đánh giá những kết quả đạt
được, những hạn chế, bất cập và nguyên nhân của những hạn chế, bất cập
Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam của Nhân dân, do Nhân dân
và vì Nhân dân.
5.2. Phương pháp nghiên cứu
Trong quá trình nghiên cứu đề tài, tác giả đồng thời sử dụng tổng hợp các
phương pháp nghiên cứu như: phân tích, tổng hợp, thống kê, so sánh, quan sát.
6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn
6.1. Ý nghĩa lý luận
Từ việc nghiên cứu có hệ thống và chuyên sâu, luận văn làm rõ một số
vấn đề lý luận về kiểm soát việc tổ chức thực hiện thủ tục hành chính với tư
cách là một hoạt động khoa học pháp lý và khoa học hành chính; đưa ra một
số nhận xét đánh giá về hoạt động này đối với xây dựng và hoàn thiện hệ
thống pháp luật.
6.2. Ý nghĩa thực tiễn
Góp phần nâng cao chất lượng công tác cải cách thủ tục hành chính trên
địa bàn tỉnh; Tăng cường chất lượng, hiệu quả của hoạt động kiểm soát việc tổ
6
chức thực hiện thủ tục hành chính. Ngoài ra, luận văn còn có ý nghĩa đối với
đội ngũ cán bộ làm công tác kiểm soát thủ tục hành chính, giúp hiểu đầy đủ,
sâu sắc về bản chất nghiệp vụ của hoạt động kiểm soát thủ tục hành chính và
cải cách thủ tục hành chính.
7. Kết cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, nội dung của
luận văn gồm có 03 chương:
Chương 1: Những vấn đề lý luận và pháp luật về kiểm soát việc tổ chức
thực hiện thủ tục hành chính.
Chương 2: Thực trạng kiểm soát việc tổ chức thực hiện thủ tục hành
chính từ thực tiễn tỉnh Quảng Nam.
là thủ tục hành chính.
8
Theo quy định tại Khoản 1, Điều 3, Nghị định số 63/2010/NĐ-CP ngày
08/6/2010 của Chính phủ về kiểm soát thủ tục hành chính (đã được sửa đổi,
bổ sung; sau đây gọi tắt là Nghị định số 63/2010/NĐ-CP): “Thủ tục hành
chính là trình tự, cách thực thực hiện, hồ sơ và yêu cầu, điều kiện do cơ quan
nhà nước, người có thẩm quyền quy định để giải quyết một công việc cụ thể
liên quan đến cá nhân, tổ chức”. Thủ tục hành chính được quy định để các cơ
quan nhà nước có thể thực hiện các hoạt động quản lý nhà nước. Thủ tục hành
chính có vai trò quan trọng trong đời sống xã hội, ảnh hưởng trực tiếp đến
hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp và đời sống nhân dân. Thông qua thủ
tục hành chính, các cá nhân, tổ chức thực hiện được quyền lợi, nghĩa vụ của
mình, đồng thời các cơ quan hành chính nhà nước thực hiện chức năng quản
lý nhà nước.
1.1.2. Đặc điểm thủ tục hành chính
Thứ nhất, thủ tục hành chính được điều chỉnh bằng quy phạm thủ tục, là
cơ sở pháp lý cho các cơ quan nhà nước thực hiện chức năng của mình. Hệ
thống quy phạm thủ tục hành chính là toàn bộ các quy tắc pháp lý quy định về
trình tự, trật tự thực hiện thẩm quyền của các cơ quan nhà nước trong việc giải
quyết công việc nhà nước và thực hiện nghĩa vụ hành chính đối với các cơ
quan nhà nước, tổ chức và công dân. Đó cũng chính là hệ thống các nguyên
tắc quản lý và điều hành bắt buộc các cơ quan nhà nước cũng như các cán bộ,
công chức phải tuân theo trong giải quyết công việc thuộc thẩm quyền của
mình. Thủ tục hành chính có chức năng làm cho các quy phạm nội dung của
luật pháp được thực hiện thuận lợi. Thiếu thủ tục hành chính, việc thực thi
luật pháp sẽ gặp khó khăn, thậm chí không có khả năng đi vào đời sống thực
tế. Ví dụ như: Nhà nước muốn thu thuế thì cần có thủ tục để người dân thực
chính, trong đó bao gồm cả công việc của Nhà nước và công dân;
+
Việc quy định thủ tục hành chính phải kết hợp với những khuôn mẫu
ổn định tương đối và chặt chẽ với các biện pháp thích ứng cho từng loại công
việc và từng loại đối tượng;
+
Nền hành chính nhà nước hiện nay đang chuyển từ hành chính quản lý
sang hành chính phục vụ đã tác động mạnh mẽ vào hoạt động cải cách thủ tục
hành chính;
10
+
Thực hiện chủ yếu ở công sở nhà nước, gắn liền với công tác văn thư
và tổ chức ban hành, quản lý văn bản, giấy tờ;
+
Do chủ thể cơ quan hành chính nhà nước xây dựng để giải quyết công
việc nên phụ thuộc rất nhiều vào ý chí chủ quan của chủ thể ban hành.
+
Trong bối cảnh của quá trình hội nhập khu vực và quốc tế hiện nay,
sống
xã hội.
-
Phản ánh rõ nhất mối quan hệ giữa nhà nước với người dân, doanh
nghiệp.
- Là công cụ điều hành cần thiết của tổ chức hành chính.
-
Chất lượng quy định và thực hiện thủ tục hành chính có tác động trực
tiếp, ảnh hưởng to lớn đến hoạt động sản xuất kinh doanh, đời sống của người
dân, doanh nghiệp và xã hội.
-
Là sự biểu hiện trình độ văn hoá, mức độ văn minh của nền hành chính.
Nếu thiếu quy phạm thủ tục, các quy phạm nội dung khó được thực hiện.
Tóm lại, thủ tục hành chính là chiếc cầu nối quan trọng giữa cơ quan nhà
nước với tổ chức, cá nhân, làm bền chặt các mối quan hệ trong quá trình quản
lý, làm cho nhà nước ta thực sự là “Nhà nước của dân, do dân và vì dân”.
Chính vì lẽ đó, cải cách thủ tục hành chính không chỉ đơn thuần liên
quan đến pháp luật, pháp chế mà còn là yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển
chung của đất nước về chính trị, văn hóa, giáo dục và mở rộng giao lưu với
các nước trên thế giới, nhất là trong giai đoạn hiện nay, để hội nhập vào nền
kinh tế thế giới, việc cải cách hành chính nói chung và cải cách thủ tục hành
chính nói riêng là một đòi hỏi tất yếu để hội nhập quốc tế thành công và phát
triển đất nước.
1.1.4. Thẩm quyền ban hành thủ tục hành chính
nghiêm cấm việc quy định thủ tục hành chính trong thông tư của Chánh án
Tòa án nhân dân tối cao, thông tư của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối
cao, thông tư của Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ, thông tư liên tịch
giữa Chánh án Tòa án nhân dân tối cao với Viện trưởng Viện kiểm sát nhân
dân tối cao, thông tư liên tịch giữa Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ
với Chánh án Tòa án nhân dân tối cao, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối
cao, quyết định của Tổng Kiểm toán nhà nước, nghị quyết của Hội đồng nhân
dân cấp tỉnh, quyết định của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, văn bản quy phạm
pháp luật của chính quyền địa phương ở đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt;
nghị quyết của Hội đồng nhân dân cấp huyện, quyết định của Ủy ban nhân
dân cấp huyện, nghị quyết của Hội đồng nhân dân cấp xã, quyết
13
định của Ủy ban nhân dân cấp xã, trừ trường hợp được giao trong luật.
Trong thực tế, rất ít trường hợp luật giao cho Hội đồng nhân dân, Ủy ban
nhân dân các cấp quy định thủ tục hành chính. Việc ban hành thủ tục hành
chính hầu như chỉ được thực hiện ở cấp trung ương. Do đó, nội dung công tác
kiểm soát thủ tục hành chính ở cấp tỉnh chủ yếu tập trung vào khâu kiểm soát
việc tổ chức thực hiện thủ tục hành chính.
1.2. Quan niệm, chủ thể, nội dung kiểm soát việc tổ chức thực hiện
thủ tục hành chính
1.2.1. Quan niệm về kiểm soát việc tổ chức thực hiện thủ tục hành chính
Dưới góc độ quản lý nhà nước, thủ tục hành chính là công cụ, phương
tiện quan trọng để các cơ quan hành chính thực hiện việc quản lý đối với từng
ngành, lĩnh vực cụ thể. Dưới góc độ xã hội, thủ tục hành chính là cầu nối để
chuyển tải nhiều quy định cụ thể về chính sách của Nhà nước vào cuộc sống,
đảm bảo cho người dân, tổ chức tiếp cận và thực hiện chính sách, trong đó, cơ
+
thảo
Tham gia ý kiến về quy định thủ tục hành chính trong dự án, dự
văn bản quy phạm pháp luật;
+ Thẩm định dự án, dự thảo văn bản quy phạm pháp luật trên cơ sở xem
xét, đánh giá cụ thể về quy định thủ tục hành chính trong dự án, dự thảo văn
bản quy phạm pháp luật.
- Kiểm soát việc tổ chức thực hiện thủ tục hành
chính: + Công bố thủ tục hành chính;
+ Công khai thủ tục hành chính;
+ Giải quyết thủ tục hành chính và theo dõi, đôn đốc giải quyết thủ tục
hành chính cho cá nhân, tổ chức;
+
Tổ chức thực hiện cơ chế một cửa, một cửa liên thông trong giải quyết
thủ tục hành chính;
+
+
Kiểm tra việc thực hiện công tác kiểm soát thủ tục hành chính;
Rà soát, đánh giá, đơn giản hóa thủ tục hành chính để đề nghị sửa đổi,
bổ sung, thay thế hoặc hủy bỏ, bãi bỏ quy định thủ tục hành chính.
+
Tiếp nhận, xử lý phản ánh, kiến nghị về quy định hành chính
Văn phòng Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương có
chức năng tham mưu, giúp Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung
ương thực hiện quản lý nhà nước về công tác kiểm soát thủ tục hành chính tại
địa phương.
-
Phòng Kiểm soát thủ tục hành chính thuộc Văn phòng Ủy ban nhân dân
tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương có chức năng tham mưu, giúp Chánh
văn phòng Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương tổ chức
thực hiện công tác kiểm soát thủ tục hành chính.
- Bộ trưởng, Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ quy định cụ thể chức
năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Cục Kiểm soát thủ tục hành
16
chính; chủ trì, phối hợp với Bộ trưởng Bộ Nội vụ hướng dẫn về chức năng,
nhiệm vụ, quyền hạn, cơ cấu tổ chức và biên chế của Phòng Kiểm soát thủ tục
hành chính thuộc Văn phòng Bộ, cơ quan ngang Bộ và Văn phòng Ủy ban
nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương .
- Cơ quan tiếp nhận, giải quyết thủ tục hành chính.
- Cá nhân, tổ chức thực hiện thủ tục hành chính.
1.2.3. Nội dung kiểm soát việc tổ chức thực hiện thủ tục hành
chính - Công bố thủ tục hành chính:
Công bố thủ tục hành chính để đảm bảo thực hiện đầy đủ, chính xác,
đồng bộ, thống nhất, minh bạch và kịp thời các quy định thủ tục hành chính,
tạo điều kiện cho cơ quan nhà nước có thẩm quyền và nhân dân kiểm tra,
giám sát việc giải quyết thủ tục hành chính.
hội Việt Nam, Ngân hàng Chính sách xã hội, Ngân hàng Phát triển Việt Nam
có trách nhiệm xây dựng quyết định công bố thủ tục hành chính thuộc phạm
vi chức năng quản lý ngành, lĩnh vực ngay sau khi văn bản quy phạm pháp
luật có nội dung quy định chi tiết về thủ tục hành chính thuộc thẩm quyền giải
quyết hoặc văn bản hướng dẫn thực hiện thủ tục giải quyết công việc cho cá
nhân, tổ chức được ban hành.
Quyết định công bố thủ tục hành chính của Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ
quan ngang bộ phải được ban hành chậm nhất trước 20 (hai mươi) ngày tính
đến ngày văn bản quy phạm pháp luật có quy định về thủ tục hành chính có
hiệu lực thi hành; chậm nhất sau 03 ngày kể từ ngày công bố hoặc ký ban
hành văn bản quy phạm pháp luật (đối với văn bản quy phạm pháp luật có
hiệu lực kể từ ngày thông qua hoặc ký ban hành).
Đối với văn bản quy phạm pháp luật có hiệu lực kể từ ngày thông qua
hoặc ký ban hành, quy trình công bố như sau: Các cơ quan, đơn vị chức năng
thuộc Bộ, cơ quan ngang bộ chủ trì soạn thảo văn bản quy phạm pháp luật dự
thảo Quyết định công bố ngay trong quá trình dự thảo văn bản quy phạm pháp
18
luật có quy định thủ tục hành chính. Sau khi văn bản quy phạm pháp luật
được thông qua hoặc ký ban hành, cơ quan, đơn vị dự thảo quyết định công
bố gửi Tờ trình và dự thảo quyết định công bố đến Văn phòng Bộ, cơ quan
ngang bộ.
Đối với Quyết định công bố danh mục thủ tục hành chính thuộc thẩm
quyền giải quyết của các cấp chính quyền trên địa bàn tỉnh, thành phố trực
thuộc Trung ương: Trên cơ sở Quyết định công bố của bộ, cơ quan ngang bộ
(đã được gửi theo quy định tại khoản 5 Điều 9 Thông tư này), cơ quan chuyên
môn về ngành, lĩnh vực thuộc Ủy ban nhân dân cấp tỉnh xây dựng Tờ trình,
dự thảo Quyết định công bố danh mục thủ tục hành chính và gửi đến Văn
khi văn bản quy phạm pháp luật được ký ban hành, cơ quan, đơn vị dự thảo
quyết định công bố gửi hồ sơ trình ban hành quyết định công bố gồm: Tờ
trình, dự thảo quyết định công bố, đến Văn phòng Ủy ban nhân dân cấp tỉnh.
- Công khai thủ tục hành chính:
Quyết định công bố sau khi được ký, ban hành được công khai trên Cơ
sở dữ liệu quốc gia về thủ tục hành chính và tích hợp dữ liệu để công khai trên
Cổng thông tin điện tử của tỉnh theo quy định.
Cơ quan, đơn vị thuộc bộ, cơ quan ngang bộ, các cơ quan trực thuộc Bảo
hiểm xã hội Việt Nam, Ngân hàng Chính sách xã hội, Ngân hàng Phát triển
Việt Nam có nhiệm vụ trực tiếp tiếp nhận, giải quyết thủ tục hành chính cho
cá nhân, tổ chức có trách nhiệm thực hiện công khai kịp thời, đầy đủ các thủ
tục hành chính thuộc phạm vi thẩm quyền tiếp nhận, giải quyết.
Các cơ quan, đơn vị có nhiệm vụ trực tiếp tiếp nhận, giải quyết thủ tục
hành chính tại địa phương phải thực hiện công khai kịp thời, đầy đủ thủ tục
hành chính thuộc thẩm quyền tiếp nhận, giải quyết.
Cơ quan, tổ chức được cơ quan hành chính nhà nước hoặc người có thẩm
quyền ủy quyền thực hiện dịch vụ công công khai đầy đủ các thủ tục hành
20
Copyright: Tài liệu đại học ©