Tuần: 4, 5,
10/09/2016

Ngày soạn:

Tiết KHGD: 4, 5
12/09/2016

Ngày

giảng:

Chuyên đề 1: XÃ HỘI CỔ ĐẠI (2 tiết)
I. MỤC TIÊU
1. Kiến thức
- HS ghi nhớ được các điều kiện hình thành các quốc gia cổ đại.
- Phân tích được những đặc điểm của quá trình hình thành xã hội có giai cấp và nhà
nước, tổ chức bộ máy nhà nước và đời sống xã hội ở các quốc gia cổ đại.
- So sánh sự khác nhau về thể chế chính trị của các quốc gia cổ đại phương Đông
và phương Tây.
2. Kĩ năng
- Rèn luyện kĩ năng xác định vị trí các quốc gia cổ đại trên lược đồ.
- Vẽ lược đồ các giai cấp trong xã hội cổ đại.
- Kĩ năng thuyết trình.
- Kĩ năng quan sát tranh ảnh, nhận xét, phân tích và đánh giá.
- Kĩ năng khai thác kênh hình có liên quan đến chuyên đề.
3. Thái độ: Tự hào tự hào về truyền thống lịch sử của các dân tộc cổ đại.
4. Xác định nội dung trọng tâm của bài:
- Tiết 1: Cơ sở hình thành các quốc gia cổ đại.
+ Điều kiện tự nhiên và sự phát triển kinh tế.


TIẾT 1: CƠ SỞ HÌNH THÀNH CÁC QUỐC GIA CỔ ĐẠI
1. Ổn định (1p)
2. Kiểm tra bài cũ (4p)
? Từ khi nào con người phát hiện ra kim loại? Tại sao với việc sử dụng công cụ
kim loại, xã hội nguyên thủy tan rã?

+ Nhờ công cụ kim loại, con người làm ra nhiều sản phẩm→ xuất hiện của
cải thừa.
+ Một số người chiếm hữu của cải thừa → phân hóa giàu, nghèo→ XH
nguyên thủy tan rã.
3. Bài mới
a) Giới thiệu bài mới (1p)
Xã hội nguyên thủy tan rã, con người đứng trước ngưỡng cửa của thời đại có
giai cấp và nhà nước đầu tiên trong lịch sử. Vậy điều kiện nào dẫn đến sự hình
thành các quốc gia cổ đại. Quá trình hình thành nhà nước được diễn ra như thế
nào? Những đặc điểm của thể chế chính trị - kinh tế, xã hội ra sao? Nét đặc trưng
về nền văn hóa cổ đại là gì? Chuyên đề sẽ giúp chúng ta tìm hiểu các vấn đề trên.
b) Dạy – học bài mới (34p)
Nội dung ghi
bảng

Hoạt động của GV

Hoạt động
của HS

Năng lực
hình thành

HĐ 1: Tìm hiểu về điều kiện tự nhiên và phát triển kinh tế các quốc gia cổ đại (20p)

bàn
xuất hiện
Thuận lợi
Khó khăn
Kinh tế
+ Nhóm 1, 2, 3: Phương Đông cổ đại
+ Nhóm 4, 5, 6: Phương Tây cổ đại
- HS: thảo
? Qua việc quan sát hình ảnh, trình bày luận,
báo
những hoạt động kinh tế chủ yếu ở phương cáo.
Đông và phương Tây.
- HS: quan
? Nền kinh tế phương Đông và phương Tây sát tranh, trả
có gì khác biệt? Vì sao có sự khác biệt đó?
lời.
- GV: hướng dẫn HS hoàn thành bảng:

Tiêu chí

Phương Đông cổ đại

- Năng lực
tư duy, giải
quyết vấn
đề;
phân
tích tranh,
ảnh;
hợp

nghề nông trồng lúa nước.

Khó khăn

Dễ bị lũ lụt, mất mùa, ảnh hưởng Đất ít và xấu -> lương thực thiếu thốn,
đến đời sống nhân dân.
phải nhập khẩu.

Kinh tế

- Ngành KT chính là nông nghiệp.
Biết làm thủy lợi, đắp đê ngăn lũ,
đào kênh máng dẫn nước vào
ruộng.
- Chăn nuôi và thủ công nghiệp.

+ Ngành KT chính: thủ công nghiệp (luyện
kim, đồ mĩ nghệ, đồ gốm, làm rượu nho,
dầu ô liu) và thương nghiệp (xuất khẩu các
mặt hàng thủ công, rượu nho, dầu ô liu,
nhập lúa mì, súc vật).
+ Ngoài ra còn trồng trọt cây lâu năm (nho,
ô liu, cam, ...)

HĐ 2: Tìm hiểu về sự phân hóa và cơ cấu giai cấp của xã hội cổ đại (14p)
2. Sự phân hóa * HĐ nhóm: (5p)
- HS: thảo - - Năng lực
và cơ cấu giai
luận, báo cáo tư duy; hợp
+ Nhóm 1, 2, 3: Xã hội cổ đại phương Tây

tộc; thân phận
không khác gì con
vật.

Phương Tây

? So sánh địa vị của nô lệ ở các nước cổ
đại phương Đông và các nước cổ đại
phương Tây.

- GV: Ở Hi Lạp và Rô-ma, nô lệ bị coi như
một thứ hàng hóa, họ bị mang ra chợ bán,
* Phương Tây: không được quyền lập gia đình, chủ nô có
gồm 2 giai cấp:
quyền giết nô lệ. Chính điều này đã làm
 - Giống: bị
bùng nổ khởi nghĩa Spác-ta-cút ở Rôma.
- Chủ nô: gồm
bóc lột; là tầng
chủ xưởng thủ
lớp thấp nhất
công, chủ thuyền
trong XH.
buôn, chủ trang
- Khác: + Ở
trại..., rất giàu và
phương Đông,
có thế lực về
nô lệ hầu hạ,
chính trị, sở hữu

Câu 3: Nêu những điều kiện tự nhiên và kinh tế để hình thành các quốc gia cổ đại
Hi Lạp và Rô-ma. So với các quốc gia cổ đại phương Đông, thời gian xuất hiện các
quốc gia phương Tây có gì khác? Vì sao có sự khác nhau đó? (MĐ 1, 3)
Câu 4: Xã hội Hi Lạp và Rô-ma cổ đại gồm những giai cấp nào? So với phương
Đông, địa vị của nô lệ ở Hi Lạp và Rô-ma có gì khác? (MĐ 1, 3)
2. Dặn dò (1p)
- Học bài;
- Tìm hiểu trước về thể chế chính trị của các quốc gia cổ đại phương Đông và
phương Tây.

TIẾT 2: SỰ RA ĐỜI CỦA NHÀ NƯỚC VÀ THỂ CHẾ CHÍNH TRỊ
CỦA CÁC QUỐC GIA CỔ ĐẠI
1. Ổn định (1p)
2. Kiểm tra bài cũ (4p)
? Trình bày cơ cấu giai cấp trong xã hội Hi Lạp và Rô-ma cổ đại. So với
phương Đông, địa vị của nô lệ ở Hi Lạp và Rô-ma có gì khác?
3. Bài mới
a) Giới thiệu bài mới (1p)


Trên cơ sở những điều kiện tự nhiên, kinh tế và phân hóa XH, nhà nước cổ
đại đã ra đời. Những đặc điểm của nhà nước ở phương Đông và phương Tây như
thế nào? Thể chế nhà nước ở các khu vực này có gì khác nhau?
b) Dạy – học bài mới (34p)
Nội dung ghi bảng

Hoạt động của GV

Hoạt động của HS


2. Thế chế chính trị của * HĐ nhóm: (5p): đọc - HS: thảo luận, trình - Năng lực
các quốc gia cổ đại
tài liệu và quan sát hình bày sản phẩm.
phân
tích
ảnh:
tranh
ảnh;
* Phương Đông:
giải
quyết
+ Nhóm 1, 2, 3: Trình
vấn đề; hợp
+ Vua là người đứng đầu;
bày thể chế chính trị các
tác, thuyết
có quyền đặt ra luật pháp,
quốc gia cổ đại phương
chỉ huy quân đội, xét xử


những người có tội, được Đông.
coi là đại diện của thần
+ Nhóm 4, 5, 6: Trình
thánh ở dưới trần gian.
bày thể chế chính trị các
+ Bộ máy hành chính từ quốc gia cổ đại phương
TW đến địa phương: giúp Tây.
việc cho vua, lo thu thuế,
- GV: nhận xét, bổ sung.

trình thủy lợi nên
quyền hành tập trung
vào tay nhà vua tạo
nên chế độ chuyên chế
cổ đại.
+ Chế độ nhà nước do
vua đứng đầu, có
quyền lực tối cao và
một bộ máy quan liêu
giúp việc được gọi là
chế độ chuyên chế cổ
đại.

 Là xã hội có hai giai cấp
=> Chế độ chiếm hữu nô lệ. ? Em hiểu thế nào là xã
hội “chiếm hữu nô lệ”?
chính là chủ nô và nô lệ,
trong đó giai cấp chủ nô - Năng lực tư
giải
thống trị và bóc lột giai cấp duy;
quyết
vấn
nô lệ.
đề.

IV. CÂU HỎI/ BÀI TẬP KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ NĂNG LỰC HỌC SINH
1. Bảng ma trận kiểm tra các mức độ nhận thức:
Nội dung

Nhận biết

quốc gia cổ
đại.

Tổ chức
nhà nước
và đời sống
xã hội ở
các quốc
gia cổ đại

Trình bày đặc
điểm về tổ
chức
nhà
nước và đời
sống ở các
quốc gia cổ
đại phương
Đông
và
phương Tây.

- So sánh sự khác
nhau (về thời gian
và địa điểm xuất
hiện) giữa các
quốc gia cổ đại
phương Đông và
phương Tây.
- So sánh địa vị


- Tìm hiểu trước về những thành tựu văn hóa cổ đại ở phương Đông và phương
Tây.