TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2
KHOA NGỮ VĂN
======

VÀNG THỊ LAN

YẾU TỐ KÌ ẢO TRONG
TẬP CHUYỆN CŨ VIẾT LẠI
CỦA LỖ TẤN

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC
Chuyên ngành: Văn học nước ngoài

HÀ NỘI, 2019


TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2
KHOA NGỮ VĂN
======

VÀNG THỊ LAN

YẾU TỐ KÌ ẢO TRONG
TẬP CHUYỆN CŨ VIẾT LẠI
CỦA LỖ TẤN
KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC
Chuyên ngành: Văn học nước ngoài

Người hướng dẫn khoa học

ThS. BÙI THÙY LINH

Hà Nội, ngày 06 tháng 05 năm 2019
Sinh viên thực hiện

Vàng Thị Lan


MỤC LỤC
MỞ ĐẦU .......................................................................................................... 1
1. Lí do chọn đề tài .......................................................................................... 1
2. Lịch sử vấn đề .............................................................................................. 3
3. Mục đích nghiên cứu ................................................................................... 4
4. Đối tượng nghiên cứu và phạm vi khảo sát .............................................. 4
5. Phương pháp nghiên cứu............................................................................ 4
6. Bố cục khóa luận ......................................................................................... 5
NỘI DUNG....................................................................................................... 6
CHƯƠNG 1: .................................................................................................... 6
BIỂU HIỆN CỦA YẾU TỐ KÌ ẢO TRONG TẬP ...................................... 6
CHUYỆN CŨ VIẾT LẠI CỦA LỖ TẤN ....................................................... 6
1.1. Yếu tố kì ảo trong văn học....................................................................... 6
1.1.1. Khái niệm yếu tố kì ảo ........................................................................... 6
1.1.2.Yếu tố kì ảo trong văn học Trung Quốc ................................................. 9
1.2. Yếu tố kì ảo trong tập Chuyện cũ viết lại ............................................. 11
1.2.1. Cốt truyện kì ảo trong tập Chuyện cũ viết lại ..................................... 14
1.2.2. Nhân vật kì ảo trong tập Chuyện cũ viết lại ....................................... 19
1.2.3. Không gian kì ảo trong tập Chuyện cũ viết lại ................................... 23
1.2.4.Thời gian kì ảo trong tập Chuyện cĩ viết lại ........................................ 25
1.3. Tiểu kết .................................................................................................... 27
CHƯƠNG 2: .................................................................................................. 28
PHƯƠNG THỨC XÂY DỰNG YẾU TỐ KÌ ẢO ...................................... 28
TRONG TẬP CHUYỆN CŨ VIẾT LẠI. ...................................................... 28

của Trung Quốc thời kì “Phong trào Ngũ Tứ”. Lỗ Tấn không chỉ là một trong
những lá cờ đầu dẫn đường và truyền bá Chủ nghĩa Mác Lê-nin vào Trung
Quốc mà ông còn là một nhà văn kiệt xuất lãnh đạo nhân dân Trung Quốc cả
về mặt tư tưởng và trên thực tế mặt trận.
Sự nghiệp văn chương của ông không chỉ nhằm mục đích cổ vũ tinh
thần đấu tranh của nhân dân Trung Quốc thời kì đó mà đến nay các tác phẩm
của ông vẫn mang giá trị giáo dục sâu sắc.
Lỗ Tấn là tên tuổi vĩ đại của văn học Trung Quốc thế kỉ XX, ông là một
trong số những tác giả truyện ngắn trên thế giới có tài hấp dẫn độc giả bao thế
hệ. Cuộc đời ông gắn liền với sự nghiệp cách mạng Trung Quốc. Chính vì
vậy, bao trùm lên sáng tác của Lỗ Tấn là lòng yêu thương con người và phản
1


ánh cách mạng Trung Quốc một cách sâu sắc nhất, rõ nét nhất. Trong sự
nghiệp của mình, ông đã sáng tác ở rất nhiều thể loại, một trong những thành
tựu tiêu biểu và thành công phải kể đến truyện ngắn. Lỗ Tấn có 3 tập truyện
ngắn là Gào thét (1923), Bàng hoàng (1925), và tập Chuyện cũ viết lại
(1935). Các tác phẩm của ông mang ý nghĩa nhân sinh sâu sắc.
Trong các tác phẩm truyện ngắn của Lỗ Tấn thì tập Chuyện cũ viết lại
là tập truyện có nội dung khá quen thuộc với người đọc. Vì “viết lại là một
loại hình sáng tác – một phương thức cải biến các tác phẩm văn học đã có từ
trước” [5]. Lỗ Tấn đã sử dụng những cốt truyện thần thoại, cổ tích, lịch sử
Trung Quốc cổ đại. Trong quá trình làm mới làm các câu chuyện xưa, “Lỗ
Tấn đặc biệt quan tâm đến trạng thái sinh tồn của con người, đến nỗi cô đơn
và tuyệt vọng của con người trong cuộc sống, từ đó tiến hành phản tư đối với
văn hóa truyền thống Trung Quốc” [5]. Chuyện cũ viết lại là một hiện tượng
khá được dùng phổ biến và dần trở thành một phương thức sáng tác trong lịch
sử văn học Trung Quốc thế kỉ XX.
Trong tập Chuyện cũ viết lại của Lỗ Tấn nổi bật lên là việc sử dụng các

càng thu hút được nhiều nhà nghiên cứu đặc biệt quan tâm. Các nhà nghiên
cứu chú trọng vào cuộc đời, con đường phát triển tư tưởng hay sự nghiệp sáng
tác của nhà văn.
Mặc dù đã có rất nhiều công trình nghiên cứu các vấn đề liên quan đến
tác giả và sáng tác nhưng đề tài yếu tố kì ảo trong tập Chuyện cũ viết lại chưa
có nhiều nhà nghiên cứu khai thác.
Trong các tác phẩm truyện ngắn của Lỗ Tấn, yếu tố kì ảo được thể hiện
rõ nhất trong tập Chuyện cũ viết lại. Có thể nói, so với hai tập truyện Gào thét
và Bàng hoàng thì Chuyện cũ viết lại là tập ít được các khai thác hơn.
Tập truyện này đã được nghiên cứu ở khía cạnh nhân vật. Liên quan
trực tiếp đến đề tài của chúng tôi phải kể đến công trình Nhân vật huyền thoại
trong Chuyện cũ viết lại của Lỗ Tấn của Nguyễn Thị Mai Chanh. Trong công
trình nghiên cứu của mình, tác giả đã chỉ ra: Nhân vật trong Chuyện cũ viết
lại chủ yếu là những vị thần trong truyền thuyết, thần thoại, cổ tích hay các
nhân vật lịch sử. Vì xuất thân từ các vị thần hay nhân vật anh hùng nên họ
mang trong mình khả năng đặc biệt nào đó mà người thường không có. Tuy
nhiên, nếu đối chiếu với các câu chuyện thần thoại, truyền thuyết thì chúng ta
thấy rằng, các nhân vật trong Chuyện cũ viết lại gần gũi và chân thực với đời
thường hơn. Điều đó cho thấy tài năng nghệ thuật và tư tưởng của Lỗ Tấn.
3


“Có thể thấy, huyền thoại trong Chuyện cũ viết lại không phải là một thế giới
nghệ thuật siêu thoát, tráng lệ. Ở đây, cái kì ảo “sống” cùng cái thực, các nhân
vật huyền thoại có xu hướng “trần tục hóa”. Xu hướng này không chỉ nhằm
tới mục đích “giải thiêng” các anh hùng quá khứ, mà còn thể hiện tinh thần
dân chủ, lối tiếp cận giá trị đời sống một cách “đa nguyên”, “phi quy phạm”.
Nó mở rộng quan niệm về hiện thực, đưa văn học đến gần với nguyên tắc “trò
chơi”” [4].
Như vậy, công trình nghiên cứu của Nguyễn Thị Mai Chanh mới chỉ

Ngoài phần mở đầu và kết luận, cấu trúc khóa luận gồm hai chương
như sau:
Chương 1: Biểu hiện của yếu tố kì ảo trong tập Chuyện cũ viết lại của
Lỗ Tấn.
Chương 2: Phương thức xây dựng yếu tố kì ảo trong tập Chuyện cũ
viết lại của Lỗ Tấn.

5


NỘI DUNG
CHƯƠNG 1: BIỂU HIỆN CỦA YẾU TỐ KÌ ẢO TRONG TẬP
CHUYỆN CŨ VIẾT LẠI CỦA LỖ TẤN
1.1. Yếu tố kì ảo trong văn học
1.1.1. Khái niệm yếu tố kì ảo
Trong văn học nhân loại, yếu tố kì ảo xuất hiện từ rất sớm. Việc sử
dụng yếu tố kì ảo trong văn học đã trở thành một truyền thống. Chính vì vậy
cũng có rất nhiều các định nghĩa, cách hiểu khác nhau về cái kì ảo (yếu tố kì
ảo). Có thể nói, yếu tố kì ảo với tư cách là một phương thức tư duy, là cái
mạch của văn học truyền thống và trở thành vấn đề nhận được nhiều sự quan
tâm đặc biệt của văn học thế giới nói chung.
Trước hết, về mặt từ nguyên học, yếu tố kì ảo là khái niệm bắt nguồn từ
tiếng Hy Lạp – Fantastike hoặc tiếng Anh là The Fantastic và tiếng Pháp là
Lefantastique có nghĩa là: “nghệ thuật của trí tưởng tượng” và “tạo ra những
hình ảnh về tinh thần”.
Theo Nguyễn Hải Hà: “yếu tố kì ảo trong văn học Nga được gọi bằng
thuật ngữ hoang đường với nghĩa: là cái phi thường, kì ảo, siêu nhiên, phi lí,
không có thực”. Theo ông, có hai cách để có thể vận dụng cái hoang đường
là: “Dùng theo thi pháp cổ tích trong văn học dân gian và dùng cái hoang
đường như một thủ pháp nghệ thuật hỗ trợ. Như một thủ pháp nghệ thuật, cái

quan hệ có thực trong xã hội nhất định và dẫu tự giác hay không tự giác, đều
phản ánh hiện thực khi sáng tác” [15]. Việc sử dụng yếu tố kì ảo góp phần tạo
nên nhiều cảm xúc phong phú, chân thật cho người đọc, làm cho tác phẩm trở
nên hấp dẫn, thu hút người đọc hơn.
Phùng Hữu Hải định nghĩa: “Cái kì ảo là sản phẩm của trí tưởng
tượng... được biểu hiện bằng những năng lực, yếu tố có tính siêu nhiên, nằm
ngoài tư duy lí tính của con người... Yếu tố kì ảo không phải là cái gì hư vô
bên ngoài con người mà nó được bắt nguồn từ chính thế giới tưởng tượng,
tinh thần, thế giới nội tâm bí ẩn của con người” [9,23].
Qua các công trình nghiên cứu trên, chúng ta có thể thấy rằng: các nhà
nghiên cứu dù đưa ra cách hiểu như thế nào về yếu tố kì ảo thì giữa họ luôn
có điểm chung với nhau. Đó là: yếu tố kì ảo là sản phẩm của trí tưởng tượng
khó xảy ra trong thực tế.

7


Trong văn học phương Đông nói chung và văn học Trung Quốc nói
riêng, kì ảo, kì lạ đươc coi là một phạm trù thẩm mĩ đặc trưng. Xuyên suốt
lịch sử hình thành và phát triển của văn học dân tộc từ văn học dân gian cho
đến văn học trung đại rồi văn học hiện đại, yếu tố kì ảo luôn được sử dụng và
nó là yếu tố không thể thiếu trong văn học. Mặc dù ở mỗi thời kì văn học nó
được sử dụng với mức độ và tần suất khác nhau nhưng yếu tố kì ảo luôn phát
huy được sức mạnh phi thường của mình. Đó chính là tạo ra sức hấp dẫn cho
câu chuyện được kể, lôi cuốn người đọc bước vào một thế giới huyền ảo do
nó tạo ra, bên cạnh đó nó còn có vai trò rất lớn: giúp truyền tải ý đồ nghệ
thuật của tác giả.
Ở mỗi thời kì văn học yếu tố kì ảo được sử dụng với những mục đích
khác nhau.
Theo Trần Thế Mạnh: “cội nguồn của yếu tố kì ảo trong văn học nhân

Trong nền văn học Trung Quốc, cái kì ảo hay yếu tố kì ảo có vị trí đặc
biệt. Nó có lịch sử phát triển lâu đời và việc sử dụng yếu tố kì ảo trong văn
học được coi là một truyền thống. Nó xuất phát từ truyền thống “hiếu kỳ”.
Theo Nguyễn Thị Bích Hải: “Hiếu kỳ (chuộng lạ) là một đặc điểm xuyên suốt
tiểu thuyết Trung Quốc từ khi mới manh nha cho đến tận hôm nay. Từ những
mẩu chuyện vụn vặt (tiểu thuyết) nơi đầu đường xó chợ thời Tiên Tần, từ
những tưởng tượng diệu kỳ như “cá côn hóa chim bằng”, “Trang Chu mộng
hồ điệp”... trong sách Trang Tử, qua tiểu thuyết “chí quái”, “chí nhân” thời
Lục triều, qua tiểu thuyết “truyền kỳ” đời Đường, “thoại bản” thời Tống Nguyên đến tiểu thuyết chương hồi Minh - Thanh và đến tận tiểu thuyết
đương đại. Ngay tên thể tài, tên tập truyện hay tên tác phẩm cũng có sự xuất
hiện của những yếu tố kỳ, quái, dị (đều có nghĩa là “lạ”). Chẳng hạn: Huyền
quái lục, Liêu trai chí dị, Phách án kinh kỳ Kim cổ kỳ quan, Bao Công kỳ án,
Hoàn kiếm kỳ tình lục, Thiên vân sơn truyền kỳ...” [8,78].
Cùng với sự chuyển biến của lịch sử, mỗi thời kì yếu tố kì ảo được sử
dụng với những mục đích khác nhau. Trong văn học dân gian, sử dụng yếu tố
kì ảo nhằm giải thích các hiện tượng tự nhiên hoặc giải trí. Đây cũng là nền
văn học biểu hiện rõ nhất những yếu tố hoàng đường, kì ảo. Đến thế kỉ XX,
đặc biệt là văn học Ngũ tứ, văn học kháng chiến, văn học thời kì đầu của công
cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội , tinh thần khoa học được đề cao, tiếp thu tinh
thần của chủ nghĩa hiện thực, chữ “kỳ” trở nên mờ nhạt trong sáng tác của
một số nhà văn tiêu biểu thời kì đó như Mao Thuẫn, Lão Xá... tuy nhiên, đến

9


sáng tác của Lỗ Tấn có thể được xem là sự tiếp nối truyền thống “hiếu kỳ” khi
bằng phép “lạ hóa”, bằng ngòi bút hiện thực tỉnh táo, ông đã đem đến những
nhận thức mới là từ những hình tượng điển hình như “người điên”, Khổng Ất
Kỉ, AQ,... từ những hình tượng nhân vật rất quen thuộc trong thần thoại, chí
quái như Nữ Oa, My Gian Xích, hiệp sĩ mặt đen đúa... thành nhân vật mang

sở cần cải biến thêm các tình tiết, đồng thời kết hợp với nội dung hiện thực.
Để tác phẩm thành công và hấp dẫn bạn đọc thì việc sử dụng yếu tố kì ảo là
cần thiết.
1.2. Yếu tố kì ảo trong tập Chuyện cũ viết lại
Lỗ Tấn, tên thật là Chu Thụ Nhân, tự Dự Tài, sinh ngày 25-9-1881
trong một gia đình nho học tại phủ thành Thiệu Hưng, thuộc tỉnh Chiết Giang.
Mồ côi cha từ nhỏ, gia đình rơi vào cảnh sa sút. Lỗ Tấn đã trải qua một tuổi
thơ thiếu thốn, đối mặt với sự kì thị, hắt hủi từ những người xung quanh.
Sinh ra trong thời kì xã hội đầy biến động, Lỗ Tấn sớm ý thức được vận
mệnh của mình với đất nước nên ông không ngừng học tập và tiếp thu những
tư tưởng tiến bộ để nhìn nhận vai trò quan trọng của nhà văn đối với xã hội.
Sau này ông đã lấy bút danh Lỗ Tấn là vì mấy lí do sau: thứ nhất lấy từ họ mẹ
(họ Lỗ), thứ hai vì Chu Lỗ là những nước cùng họ (ý nói thiên tử nhà Chu và
vua nước Lỗ thời Xuân Thu đều họ Cơ), cuối cùng ông lấy ý “ngu lỗ nhi tấn
tốc” (ngu muội nhưng chịu khó đi nhanh).
Lỗ Tấn là nhà văn có bút pháp sáng tác đa dạng. Hai mươi nhăm truyện
ngắn trong hai tập Gào thét và Bàng hoàng của ông đã chứng minh điều đó,
mỗi tác phẩm là một hình thức mới, không hề lặp lại. Chuyện cũ viết lại (Cố
sự tân biên) mặc dù không được đánh giá cao như hai tập truyện trên nhưng
cũng mang phong cách thể hiện hết sức mới mẻ. Tuy nhiên, khác với truyện
ngắn lịch sử truyền thống, Chuyện cũ viết lại không tuân thủ tiêu chí phản ánh
hiện thực “giống như thật”, mà có sự sáng tạo theo tinh thần nghệ thuật hiện
đại, chuyên chở những thông điệp gắn với các vấn đề “nhạy cảm” của xã hội
Trung Quốc những năm đầu thế kỉ XX. Hiện thực ở đây cũng không tuân theo
nguyên tắc “chân thực, lịch sử, cụ thể” như các tác phẩm của chủ nghĩa hiện
thực đương thời, mà được phản ánh thông qua phương thức nghệ thuật có xu
hướng trở thành kĩ thuật sáng tác của văn chương hiện đại - đó là phương
thức huyền thoại.
Với khả năng và vốn hiểu biết, ham hiểu thực tế, Lỗ Tấn đã quyết tâm
theo sự nghiệp văn chương với mong muốn có thể dùng nó để thay đổi xã hội.

truyện thần thoại Nữ oa vá trời để sáng tạo thành công tác phẩm Vá trời hay
Lên trăng cũng sử dụng cốt truyện đã có trong truyền thuyết... Cách hiểu thứ
2, Lỗ Tấn đặt tên nhan đề cho tập truyện như vậy là vì: lúc đầu ông định viết
thật nghiêm túc nhưng Lỗ Tấn đã từ nghiêm túc sa vào đùa cợt. Đùa cợt là kẻ
đại thù của sáng tác, vì thế mà ông rất bất mãn với bản thân. Tập truyện này
12


khi mới bắt đầu sáng tác Lỗ Tấn đang độ đôi mươi nhưng phải đến lúc năm
mươi ông mới hoàn thiện. Đây cũng là tập truyện ngắn cuối cùng mà Lỗ Tấn
để lại cho nhân loại.
Chuyện cũ viết lại thuộc dạng vẫn giữ nguyên cốt truyện và nhân vật
trong các tác phẩm xưa, đồng thời có sự bổ sung những tình tiết, chi tiết mới
để làm nổi bật được đặc điểm nhân vật và dụng ý nghệ thuật của nhà văn. Vận
dụng yếu tố kì ảo, mục đích chính của tác giả không nhằm “vượt thoát” cái
nhìn thiên kiến, tập thể về các nhân vật lịch sử hay “cảm nhận lịch sử khác
đi”, mà để thông qua đó, thể hiện một cách tiếp cận hiện thực sinh động, ấn
tượng, giàu sức ám ảnh [4,17].
Trong tập Chuyện cũ viết lại, Lỗ Tấn đã vận dụng yếu tố kì ảo bằng
cách là: “Dùng theo thi pháp cổ tích trong văn học dân gian và dùng cái hoang
đường như một thủ pháp nghệ thuật hỗ trợ. Như một thủ pháp nghệ thuật, cái
hoang đường được vận dụng theo hai cách: “cái hoang đường dưới dạng lực
lượng siêu nhiên, huyền bí (thần tiên, ma quỷ, phép lạ mà các nhân vật có,
hoặc nó có thể là yêu quái nhưng chúng có một sức mạnh phi phàm nào đó)”
và “cái hoang đường dưới dạng vô lí, khó tin, khó hiểu mà lí trí con người
chưa khám phá hết hoặc chưa khám phá được”” [8,53].
Lỗ Tấn sử dụng rất nhiều yếu tố hoang đường, kì ảo để làm cho nhân
vật nổi bật được sức mạnh của mình, khẳng định khả năng đặc biệt. Chẳng
hạn, Nữ Oa có tạo ra con người, luyện đá vá lên vết nứt của trời để từ đó
không còn mưa lụt, cuộc sống muôn dân yên ấm. Nhân vật được xây dựng

suốt tác phẩm mà nó chỉ sử dụng để làm nổi bật một chi tiết, sự kiện hoặc một
khía cạnh nào đó của tác phẩm.
Ở Vá trời, yếu tố kì ảo tham gia vào việc triển khai diễn biến cốt
truyện, các sự kiện, tình tiết ở đây được liên kết với nhau linh hoạt thành một
câu chuyện. Vá trời tựa gốc là Núi Bất Chu, được đăng lần đầu trên “Thần
báo”. Mở đầu tác phẩm với hình ảnh “Nữ Oa bỗng nhiên tỉnh dậy. Bà tựa như
thoát ra khỏi giấc mơ, song lại không nhớ rõ mình mơ cái gì, chỉ là rất chán
nản, vừa cảm thấy thiếu gì đó, vừa cảm thấy có gì đó quá thừa. Cơn gió hiu
hiu lay động, vầng dương ấm áp mới vừa ló rạng mang khí lực của bà thổi
vào khoảng vũ trụ mênh mông” [14, 19].
Trên nền trời hồng nhạt có rất nhiều đám mây nổi màu thạch lục uốn
lượn quanh co còn mặt đất thì toàn một màu xanh nhạt. Bà cảm thấy cuộc
14


sống thật vô vị. Bà “nhúng tay vốc lên nắm bùn pha lẫn nước, vo nặn mấy lần
rồi được thứ nhỏ bé giống như hình dáng của bà trong hai bàn tay”. Bà “ngạc
nhiên và thích thú với sự hăng say và vui vẻ trước kia chưa từng có”. Loài
nhỏ bé bà vừa tạo ra vui cười. “Đây là nụ cười đầu tiên bà thấy được trong
trời đất, do đó cũng lần đầu bà tự mình cười cợt vui tươi”. Nhưng rồi cuộc vui
ấy cũng làm bà mệt mỏi, bà cảm thấy mọi thứ vẫn chưa được như ý muốn.
Những con vật bà vừa tạo ra cũng làm bà thất vọng, chúng không còn đáng
yêu nữa mà đã “biến hóa với những khuôn mặt hình dạng khác nhau”. “Nữ
Oa thở dài thất vọng, bà ngửa mặt nhìn lên trời. Bầu trời có một vết nứt rất
rộng mà lại vô cùng sâu”. Bà đã “dùng loại đá xanh thuần khiết giống như
màu sắc của bầu trời” để vá lên vết nứt đó. Nhưng vì đá xanh quá ít nên bà
đành phải trộn thêm các loại đá màu khác cùng. Sau cũng lấp đầy vết nứt. Nữ
Oa thêm lửa để nung chảy vết nứt “lửa cháy... gió lớn chợt nổi lên, cột lửa
gào thét xoay tròn, đá xanh và những loại khác đều đổi sang màu đỏ chói,
chảy lỏng như mạch nha rồi len vào vết nứt, hệt như một tia chớp không bao

không muốn gần chàng, chàng tiến tiến ba bước mặt trăng lùi ba bước, chàng
lùi ba bước mặt trăng lại tiến ba bước.
Tác giả đã sử dụng yếu tố kì ảo tập trung ở phần cuối tác phẩm. Đây là
ý đồ nghệ thuật của Lỗ Tấn nhằm tái hiện rõ nét tài năng phi phàm có một
không hai của Nghệ và để lại ấn tượng mạnh cho người đọc.
Đến Đúc kiếm yếu tố kì ảo cũng được tác giả sử dụng làm nổi bật cốt
truyện khá rõ: Tác phẩm kể về hành trình báo thù cho cha của Mi Gian Xích một chàng thanh niên mới mười sáu tuổi tính tình vẫn còn hời hợt. Lần đầu
được nghe mẹ kể về cha anh thấy máu trong người sôi sục lên. Nghe lời mẹ
dặn Mi Gian Xích mang theo thư kiếm lên đường báo thù cho cha. Trên con
đường đi anh phải qua bao nhiêu khó khăn vì sợ thanh bảo kiếm của mình sẽ
làm tổn thương người khác. Trên đường anh gặp “một người đàn ông đen
đúa, râu mắt đều đen cả, gầy như một que sắt”. Ông ta nói với Mi Gian Xích
sẽ giúp anh báo thù chỉ cần “một là thanh kiếm của anh, hai là cái đầu của
anh”. Anh đồng ý và đưa cả hai cho ông ta. Mặc dù cơ thể của anh đã bị lũ
chó sói ăn hết như đầu anh vẫn sống. Người đen đúa đem đầu anh và cả thư
kiếm vào cung dùng đầu anh nhảy múa, mua vui trên mặt nước để dụ dỗ nhà
vua lại gần, lập tức ông ta chém đầu nhà vua rơi xuống sau đó tự chém đầu
mình rơi xuống. Cả đầu Mi Gian Xích và đầu người đen đúa cùng nhào tới
cắn đầu nhà vua đến khi chết. Đến khi đầu nhà vua chết thật rồi họ mới “nhìn
nhau, mỉm cười một cái rồi nhắm mắt ngay lập tức, mặt ngửa lên trời, chìm
dần xuống đáy vạc”. Lỗ Tấn tổ chức cốt truyện tinh tế, công phu kết hợp yếu
16


tố kì ảo. Yếu tố kì ảo thể hiện ở các chi tiết: sau khi đã lìa khỏi thân xác
của mình nhưng đầu My Gian Xích giống như vẫn còn sống. Cuộc chiến
giữa ba cái đầu cũng rất kì lạ, đã lìa khỏi thân xác nhưng vẫn còn ý thức, có
cảm xúc như con người bình thường. Điều này hoàn toàn trái ngược với
quy luật tự nhiên. Mặc dù tác giả sử dụng cốt truyện cũ nhưng sáng tạo
mang nét độc đáo riêng, phong cách riêng của Lỗ Tấn.

học giả tụ tập để bàn tán, tranh luận về nguồn gốc của tên gọi Vũ. “Vũ – là
một anh hùng trị thủy của Trung Quốc cổ đại và là người sáng lập ra nhà Hạ”.
Qua những lời lẽ phân tích của các học giả có người cho rằng: “Vũ mà trị
thủy chắc chắn sẽ không thành công giống ngày xưa cha ông là Cổn”, ý kiến
khác lại cho rằng “không có ai tên Vũ cả, “vũ” là một loài côn trùng mà côn
trùng thì làm gì biết trị thủy”... Sau cuộc tranh luận vẫn chưa rút ra kết luận
“Vũ” là côn trùng hay con người đó vẫn là một câu hỏi lớn. Triều đình cử
quan lại đi tìm hiểu lũ lụt ở từng vùng nhưng sau khi nghe kết quả điều tra của
bọn họ và biện pháp đối phó. Vũ thấy không khả quan và đưa ra biện pháp
của mình là “đạo” (khơi thông). Mọi người tỏ vẻ không đồng tình nhưng
phương pháp của ông đã ngăn được lũ, đem lại cuộc sống yên ấm cho nhân
dân, “đến cả muôn thú đều biết nhảy múa, chim phượng hoàng cũng bay tới
chung vui”. Yếu tố kì ảo không được thể hiện rõ nét nhưng góp phần làm cho
cuộc tranh luận của các học giả về Vũ trở nên kịch tính hơn. Qua đó, người
đọc có cái nhìn bao quát về các nhân vật này. Chi tiết, chim thú đến chung vui
trong cảnh thiên hạ thái bình là một chi tiết mang đậm màu sắc hoang đường,
kì ảo. Tác giả sử dụng yếu tố kì ảo để người đọc cảm nhận được niềm vui
sướng, hạnh phúc đến đỉnh điểm của nhân dân sau khi nạn hồng thủy chấm
dứt.
Hái rau vi cốt truyện xoay quanh hai nhân vật Bá Di và Thúc Tề sau
khi trốn khỏi nước Cô Trúc đến chỗ Tây Bá – Văn Vương, vào ở trong viện
dưỡng lão. Đến khi cuộc chiến giữa nhà Chu và Trụ diễn ra, hai anh em quyết
định rời viện dưỡng lão đi ở ẩn trên núi Thú Dương, hái rau vi mà ăn quyết
không ăn thóc nhà Chu. Rau vi trên núi Thú Dương ngày càng khăn hiếm.
Thúc Tề đi hái ra vi còn Bá Di phụ trách việc nấu nướng. Song trên núi Thú
Dương vẫn có người qua lại, Bá Di không có gì làm, tâm tính cũng thay đổi,
từ trầm mặc sang nhiều lời. Do nhất thời ông đã đem câu chuyện của hai
người kể cho một vài người. Từ đó, câu chuyện về Bá Di, Thúc Tề được lan
truyền khắp nơi. Một ngày nọ, hai người đang ăn rau vi nướng thì một cô gái
đôi mươi chưa bao giờ gặp mặt đi ngang qua hỏi “Sao lại ăn thứ này?”. Hai

biên, “nhân vật là khái niệm mang hai nghĩa. Nghĩa thứ nhất, đó là “đối tượng
(thường là con người) được miêu tả thể hiện trong tác phẩm văn học”. Thứ
hai, đó là “người có một vai trò nhất định trong xã hội”” [13,881]. Tức là,
thuật ngữ nhân vật được dùng phổ biến trong nhiều lĩnh vực ở cả đời sống
nghệ thuật, đời sống chính trị - xã hội lẫn đời sống sinh hoạt hàng ngày.
19