Đề tài
“ Một số biện pháp xây dựng nề nếp tự quản cho học sinh lớp 3 ”
A. ĐẶT VẤN ĐỀ
I. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI

Bác Hồ kính yêu của chúng ta đã từng nói: “Có đức mà không có tài thì làm
việc gì cũng khó, có tài mà không có đức thì là người vô dụng”. Ngày nay khi đất
nước đang đổi mới toàn diện về mọi mặt để đáp ứng với nền công nghiệp hóa,
hiện đại hóa, hội nhập toàn cầu mà giáo dục được xem là quốc sách hàng đầu, là
nền tảng khoa học, đòi hỏi cao ở việc dạy học “Dạy học không chỉ là dạy chữ mà
thông qua dạy chữ để dạy người”. Vì vậy, học ở đây không phải chỉ có học lễ phép,
học kiến thức mà còn học cả việc khi sống trong một tập thể, trong một lớp học
phải có nề nếp học tập thật nghiêm túc - đó chính là “nề nếp lớp tự quản”.
Nề nếp lớp tự quản là yếu tố quan trọng trong quá trình học tập của học sinh,
là cơ sở ban đầu của các tiết học. Bởi vậy là một giáo viên ai cũng phải có trách
nhiệm xây dựng nề nếp học tập và tự quản của học sinh để những buổi học đạt kết
quả cao. Thế nhưng một thực trạng trông thấy hàng ngày đó là các em học sinh bậc
tiểu học rất ham chơi, ít chú tâm đến việc học, vì các em đang tuổi ăn, tuổi lớn, các
em cho rằng đến trường là để được gặp gỡ bạn bè cùng nhau vui chơi nghịch ngợm,
chưa chịu khó học tập, thậm chí các em còn mong khi ngồi trong lớp học không có
thầy cô giáo để trổ tài các trò chơi mình yêu thích, trong khi đó thời gian học tập
của một tiết học cũng không nhiều, nên giáo viên đầu tư công sức vào xây dựng nề
nếp lớp học tự quản cũng còn hạn chế . Điều này khiến tôi băn khoăn trăn trở làm
thế nào để xây dựng được lớp học trật tự có nề nếp tự quản tốt nhằm nâng dần chất
lượng và hiệu quả của giáo dục.
Với những lý do trên, ngay từ đầu năm học 2017-2018, từ giai đoạn ổn định tổ
chức lớp cho đến khi giảng dạy, tôi luôn chú ý, quan tâm đến việc rèn cho lớp nếp
tự quản để các em có tính tự giác, tích cực trong học tập và sinh hoạt và cũng là lí
do khiến tôi chọn đề tài “Một số biện pháp xây dựng nề nếp tự quản cho học sinh
lớp 3”
1. Mục đích đề tài:

luôn trăn trở suy nghĩ và tìm nhiều biện pháp để nâng cao chất lượng lớp học.
Khó khăn
- Trong lớp đầu năm có 21 HS/11 nữ, phần lớn các em trong lớp có bố mẹ xuất thân
từ thành phần nông dân, buôn bán nhỏ, trình độ văn hoá thấp không có khả năng
kèm cặp con cái ở nhà. Một số học sinh có hoàn cảnh khó khăn: nhà nghèo, ở với
2.

2


ông bà do cha mẹ mất sớm hoặc làm ăn xa nên ảnh hưởng đến việc học hành của
các em…
- Ngày đầu tiên mới nhận bàn giao học sinh từ lớp dưới lên, tôi nhận thấy các em
thường tỏ vẻ rụt rè, nhút nhát khi giáo viên gọi trả lời câu hỏi, không mạnh dạn giơ
tay phát biểu xây dựng bài, ngại phát biểu trước đông người.
- Các em chưa thể hiện được tinh thần thi đua trong học tập, vào lớp thường không
thuộc bài và làm bài, không mạnh dạn nhận xét góp ý xây dựng bạn.
- Chưa tự giác trong học tập, còn nói chuyện riêng nhiều, hay quên sách vở, bỏ bài
không chịu làm…
- Trong lớp học chưa tự quản lớp tốt, còn ồn dẫn tới chất lượng học tập không cao.
Tuần đầu khi mới nhận lớp, tôi đã quan sát kĩ các biểu hiện của học sinh
trong từng hoạt động và nhận được kết quả khảo sát như sau:
Bảng khảo sát đầu năm học : ( phụ lục 1)
Biểu hiện của những em chưa có ý thức tự quản trong lớp thể hiện rõ nhất là
những khoảng thời gian sinh hoạt 15 phút đầu giờ, các hoạt động tập thể,…các em
chưa tập trung hoạt đông, nói chuyện riêng, làm việc riêng, không hợp tác. Còn
những em có ý thức tự quản nhưng chưa bền thường biểu hiện: khi có mặt giáo
viên thì tỏ ra nghiêm túc nhưng vắng mặt giáo viên hoặc cán sự lớp thì vẫn còn làm
việc riêng…
B. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

thân học sinh. Khi xếp chỗ cho học sinh, chú ý, học sinh thấp xếp bên trên. Những
học sinh học chậm, hiếu động được xếp vào vị trí để tiện theo dõi. Tôi cũng xếp
xen kẽ học sinh học tốt với học sinh chậm tiến để các em có điều kiện giúp đỡ nhau
trong học tập cũng như trong việc thảo luận nhóm và giữ kỉ luật của lớp.
2. Phát huy vai trò của Hội đồng tự quản trong vấn đề tự quản ở lớp
Việc bầu chọn và xây dựng bộ máy tự quản của học sinh là một công việc rất
quan trọng mà người giáo viên chủ nhiệm nào cũng cần phải làm. Chủ tịch hội đồng
tự quản, 2 Phó chủ tịch hội đồng tự quản và các trưởng ban lớp năng nổ, nhiệt tình
sẽ giúp giáo viên chủ nhiệm rất nhiều, không chỉ trong học tập mà còn trong các
phong trào thi đua của lớp. Hội đồng tự quản cùng với tôi, có sự hỗ trợ của phụ
huynh khuyến khích học sinh trong lớp đăng kí vào các ban theo nguyện vọng, sở
thích. Sau khi thành lập các ban, tiến hành bầu trưởng ban, thư kí và xây dựng kế
hoạch hành động. Với sự hỗ trợ, tư vấn từ phía tôi, vấn đề tự quản của học sinh
trong lớp được theo dõi, kiểm tra bởi Chủ tịch hội đồng tự quản, Phó chủ tịch hội
đồng tự quản và các thành viên trong ban học tập.
Tôi hướng dẫn từng em cách ghi chép nhiệm vụ của mình trong sổ cá nhân một
cách khoa học, cụ thể, rõ ràng. Mỗi em sẽ làm đúng các nhiệm vụ của mình. Ngoài
4


ra, Chủ tịch hội đồng tự quản, Phó chủ tịch và ban học tập phải đoàn kết và hợp tác
chặt chẽ với nhau trong công việc chung. Bên cạnh đó, các ban như: ban quyền lợi
học sinh, ban văn nghệ - thể dục thể thao, ban ngoại giao, ban lao động vệ sinh, ban
sức khỏe đời sống cũng được chú trọng. Tôi tư vấn, giúp đỡ các em hiểu vị trí và
trách nhiệm của cá nhân trong công việc được đảm nhận. Từ đó, các em thấy rõ
được vai trò, nhiệm vụ của bản thân thúc đẩy lớp học ngày càng tiến bộ trong nề nếp
tự quản và tinh thần học tập.
Để rèn tính tự quản, tôi giao trách nhiệm cho đội ngũ cán bộ lớp (nhất là chủ
tich hội đồng tự quản) tự quản lý, điều hành, giải quyết mọi công việc của lớp nhất
là khi không có mặt giáo viên chủ nhiệm. Đặc biệt là trong giờ truy bài đầu giờ .

năng lực tự quản cho học sinh và phát triển quan hệ giữa giáo viên - học sinh, học
sinh với nhau.Trên cơ sở có được Hội đồng tự quản đã biết làm việc, tổ chức giờ
sinh hoạt lớp là điều kiện để các em thể hiện tính chủ động, tự quản, vai trò của
mình đối với lớp.
+ Hội đồng tự quản: Được đánh giá về những việc làm được và chưa được
của các bạn.
+ Học sinh: Được phát biểu tự do, thoải mái, thể hiện hết tâm tư nguyện
vọng của mình.
Ngoài ra, tôi còn tổ chức một cuộc “đối thoại nóng” với học sinh, vừa để
nắm được một cách cụ thể chi tiết hơn tình hình của từng học sinh trên lớp, vừa tạo
cơ hội để các em thể hiện tâm tư nguyện vọng…
Ví dụ: Tôi hỏi các câu: “Các em nói cho cô nghe đã thực hiện tự quản trong
giờ truy bài như thế nào ? hoặc “ Các em không tự giác thực hiện tốt các yêu cầu,
nội quy thì có ảnh hưởng gì tới lớp mình không?”. Như vậy, để các em tự nói là
cách để các em tự điều chỉnh làm sao cho đúng. Trong giờ sinh hoạt các em được
nói, được hát, được chơi, được thể hiện hết mình, nên giờ sinh hoạt đã trở thành sự
háo hức, sự chờ đợi đối với các em. Nó thực sự lôi cuốn được cả tập thể lớp nên
tính tự quản, tinh thần tập thể có dịp để phát huy.
Bạn bè là người để các em chia sẻ buồn vui ngoài những người thân trong
gia đình. Nếu các em có nhiều bạn bè thân thiết trong lớp thì các em sẽ hợp tác vui
vẻ với nhau và sẽ giúp đỡ nhau cùng tiến bộ. Là một giáo viên chủ nhiệm, tôi luôn
quan tâm đến vấn đề này. Để xây dựng mối quan hệ bạn bè thân thiết, đoàn kết, gắn
bó, sẵn sàng giúp đỡ nhau trong mọi hoạt động, tôi luôn tạo ra các hoạt động, các
vấn đề đòi hỏi sự hợp tác, chia sẻ của nhiều học sinh.
Ví dụ: Tôi khuyến khích học sinh tự viết ra những điều em chưa đồng ý về
việc làm, cách cư xử của các bạn trong lớp, bỏ vào hộp thư “Điều em muốn nói”,
chứ không nói xấu, không xa lánh bạn. Sau cuối mỗi tuần, tôi kiểm tra hộp thư và
căn cứ vào những điều các em viết ra, nếu là những điều tốt thì tôi đọc cho cả lớp
nghe rồi tuyên dương ngay trước lớp. Còn những điều các em phê bình thì tôi phải
điều tra nắm rõ đúng hay sai. Sau đó mới góp ý riêng với những học sinh bị bạn

trong các giờ tự quản này. Muốn vậy giáo viên cần đẩy mạnh công tác thi đua trong
học sinh để học sinh phấn đấu đạt thành tích tốt trong thi đua của cá nhân, nhóm,
tổ... đến thi đua lớp, trường.
5. Giáo viên chủ nhiệm là cố vấn tổ chức hoạt động tự quản của tập thể
học sinh
Học sinh tiểu học là những em ở lứa tuổi nhỏ. Lứa tuổi còn ham chơi, chưa
có nhiều kỷ năng sống, kỷ năng giao tiếp… nhưng các em có khả năng tự quản, tự
tổ chức hoạt động tập thể… Tuy nhiên, vẫn là tuổi ăn, tuổi chơi. Xuất phát từ
những đặc điểm về tâm lý lứa tuổi đó, việc định hướng giáo dục đối với học sinh
tiểu học là rất cần thiết.

7


Chức năng cố vấn có ý nghĩa giáo dục quan trọng nhất đối với giáo viên chủ
nhiệm vì chức năng cố vấn về bản chất là sự điều chỉnh, vai trò định hướng, điều
khiển quá trình tự giáo dục của từng học sinh và tập thể học sinh, phát huy vai trò
chủ thể tích cực của học sinh trong giáo dục. Cố vấn còn là quá trình điều khiển,
định hướng của giáo viên chủ nhiệm đối với hoạt động tự quản của tập thể học sinh
lớp chủ nhiệm, giáo viên chủ nhiệm không trực tiếp tham gia điều khiển công việc
của lớp, không làm thay các em trong mọi hoạt động.
Chức năng cố vấn thể hiện trước hết ở chỗ giáo viên chủ nhiệm bằng nghệ
thuật sư phạm kích thích tư duy sáng tạo ở học sinh, phát triển tiềm năng trí tuệ vốn
có của từng em trong học tập, đề xuất các nội dung, các giải pháp, cách thức tổ
chức hoạt động thực hiện các mục tiêu giáo dục của nhà trường.
Cố vấn là sự điều chỉnh, điều khiển tư duy thái độ, tình cảm, hành vi, hoạt
động của học sinh.Ví dụ: góp ý kiến một chương trình hoạt động của lớp, hay của
một học sinh thì đã diễn ra quá trình vừa điều chỉnh vừa điều khiển.
Vai trò cố vấn đối với học sinh phải quán triệt được toàn diện nội dung giáo
dục, kế hoạch hoạt động của cá nhân và tập thể lớp chủ nhiệm bao gồm từ việc học

chọn học sinh tuyên dương trước lớp và nhận thưởng. Đặc biệt chú ý đến học sinh
chậm tiến trong học tập nhưng có tiến bộ về các mặt vệ sinh, thực hiện tốt các hoạt
động, yêu cầu thì được tuyên dương và khen thưởng. Tôi đã chú ý tìm ra những ưu
điểm, tiến bộ của học sinh dù là việc nhỏ cũng khen các em để động viên, tạo
nguồn động lực cho các em, đặc biệt những em thực hiện tốt nề nếp tự quản.
Từ những việc làm trên, giáo viên đã động viên khích lệ tinh thần các em, từ đó
thúc đẩy nề nế tự quản ngày càng tốt hơn.
Bằng những biện pháp trên được phối hợp một cách hài hoà trong suốt năm
học, tôi nhận thấy lớp có sự chuyển biến đáng kể về nề nếp tự quản .
III. HIỆU QUẢ
Qua quá trình áp dụng biện pháp trên, bản thân tôi nhận thấy công tác tự quản
trong lớp học mang lại những lợi ích cụ thể, sát thực như sau:
- Nề nếp lớp học ngày một tốt hơn, có quy củ hơn, đặc biệt là nề nếp tự quản có
chuyển biến rõ rệt.
Kết quả đối chiếu đầu năm, cuối năm học 2017 – 2018 về nề nếp tự quản như
sau: ( phụ lục 4)
- Nghiêm túc tập thể dục đầu giờ và giữa giờ, xếp hàng ra vào lớp một cách trật tự.
Sinh hoạt 15 phút đầu giờ nghiêm túc, chất lượng (kể cả những khi không có giáo
viên chủ nhiệm). ( Phụ lục 5 )
- Học sinh ý thức được tinh thần tự giác, trách nhiệm trong các hoạt động, phong
trào thi đua của lớp; tinh thần đoàn kết, kĩ năng hợp tác và khả năng làm việc theo
nhóm hiệu quả cao hơn. ( Phụ lục 5)
- Học sinh biết giữ vệ sinh cá nhân, vệ sinh chung, tham gia mọi hoạt động của
trường của lớp một cách hào hứng, nhiệt tình và có hiệu quả.( Phụ lục 5)
- Lớp có chuyển biến rõ rệt về tinh thần tập thể, biết yêu thương và giúp đỡ nhau
trong học tập và rèn luyện đạo đức.
- Kết quả theo dõi của đội sao đỏ trong cả năm đạt điểm cao nhất. Năm học 20172018, lớp tôi đạt lớp Tiên tiến xuất sắc. ( Phụ lục 6 )
9




Bảng khảo sát đầu năm học
HS có ý thức tự
quản tốt

HS có ý thức tự quản
nhưng chưa bền

Chưa có ý thức tự
quản

SL

%

SL

%

SL

%

5

23,8 %

5

23,8%

 Chết;

 Ly hôn.

9. Kết quả học tập năm lớp 2:...........................................................................................
10. Môn học yêuthích:.....................................................................................................
11. Môn học cảm thấy khó:..............................................................................................
12. Góc học tập ở nhà:  Có;  Không
13. Người bạn ở gần nhà nhất:........................................................................................
14. Địa chỉ gia đình: .......................................................................................................
15.Số điện thoại của gia đình:.........................................................................................

Phụ lục 3

12


Học sinh bày tỏ tâm sự vào hòm thư” Điều em muốn nói”

Phụ lục 4
13


Kết quả đối chiếu đầu năm, cuối năm học 2017 – 2018 như sau:

Thời gian Sĩ số

HS có ý thức tự
quản tốt


Đầu năm

21

5

23,8%

Cuối năm

21

16

76,2%

5

Phụ lục 5
14


Học sinh tự quản trong buổi truy bài 15 phút đầu giờ học

Học sinh tự quản trong giờ hát múa giữa giờ học
15


Học sinh tự quản nghiêm túc khi xếp hàng vào lớp


HKI

7

33,3

14

66,7

0

HKII

10

47,6

11

52,4

0

17

Chưa HT