CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập – Tự do – Hạnh phúc
MÔ TẢ SÁNG KIẾN
Mã số:……………………………..
1. TÊN SÁNG KIẾN:
NÂNG CAO HIỆU QUẢ DẠY HỌC BẰNG VIỆC LỒNG GHÉP CÁC
HIỆN TƯỢNG THỰC TIỄN CÓ LIÊN QUAN ĐẾN BÀI HỌC TRONG
HÓA HỌC PHỔ THÔNG
(Võ Thị Mỷ Hiền, Triệu Thị Thùy Trang, @THPT Ngô Văn Cấn)
2. LĨNH VỰC ÁP DỤNG SÁNG KIẾN: Chương trình Hóa học THPT
3. MÔ TẢ BẢNG CHẤT SÁNG KIẾN
3.1. Trình trạng giải pháp đã biết
Định hướng chương trình giáo dục phổ thông với mục tiêu là giúp học sinh
phát triển toàn diện về đạo đức, trí lực, thể lực, thẫm mĩ và các kĩ năng cơ bản,
phát triển năng lực cá nhân, tính năng động, sáng tạo, hình thành nhân cách con
người Việt Nam xã hội chủ nghĩa, xây dựng tư cách và trách nhiệm công dân; ….
(Luật giáo dục 2005). Quyết định số 16/2006/QĐ-BGDĐT ngày 5/5/2006 của
Bộ trưởng bộ Giáo dục và Đào tạo cũng nêu: Phải phát huy tính tích cực, tự giác,
chủ động, sáng tạo của học sinh; phù hợp với từng môn học, đặc điểm đối tượng
học sinh, điều kiện của từng lớp học; bồi dưỡng cho học sinh phương pháp tự
học, khả năng hợp tác; rèn luyện kĩ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn; tác
động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú và trách nhiệm học tập cho học
sinh.
Để đạt các mục tiêu đó thì khâu đột phá là đổi mới phương pháp giáo dục
từ lối dạy học truyền thụ một chiều sang dạy học theo “phương pháp dạy học
Trang 1/40


tích cực”. Làm cho “học” là quá trình kiến tạo: tìm tòi, khám phá, phát hiện, khai
thác và xử lí thông tin,…Học sinh tự mình hình thành hiểu biết, năng lực và
phẩm chất. “Dạy” là quá trình tổ chức hoạt động nhận thức cho học sinh: cách tự

nay, người giáo viên ngoài phát huy tốt các phương pháp dạy học tích cực cần
khai thác thêm các hiện tượng hóa học thực tiễn trong đời sống đưa vào bài
giảng bằng nhiều hình thức khác nhau nhằm phát huy tính tích cực, sáng tạo của
học sinh, tạo niềm tin, niềm vui, hứng thú trong học tập bộ môn. Đó là lí do đó
tôi chọn đề tài: NÂNG CAO HIỆU QUẢ DẠY HỌC BẰNG VIỆC LỒNG
GHÉP CÁC HIỆN TƯỢNG THỰC TIỄN CÓ LIÊN QUAN ĐẾN BÀI HỌC
TRONG HÓA HỌC PHỔ THÔNG
3.2. Nội dung giải pháp đề nghị công nhận là sáng kiến
3.2.1. Mục đích của giải pháp
Vận dụng hệ thống các hiện tượng đã xây dựng để dạy học chương trình
hóa học phổ thông nhằm giáo dục ý thức và tăng hứng thú học tập bộ môn cho
học sinh.
3.2.2. Điểm mới trong giải pháp
Một số hình thức áp dụng vào bài.
Xây dựng hệ thống một số hiện tượng hóa học thực tiễn cho các bài giảng
trong chương trình hóa học phổ thông.
Giải thích cụ thể từng hiện tượng thực tiễn.
Áp dụng cụ thể vào từng bài dạy.
3.2.3. Nội dung giải pháp:
Học sinh thấy hứng thú và dễ ghi nhớ bài hơn nếu trong quá trình dạy và
học giáo viên luôn có định hướng liên hệ thực tế giữa các kiến thức sách giáo
khoa với thực tiễn đời sống hàng ngày. Rất nhiều kiến thức hóa học có thể liên
hệ được với các hiện tượng tự nhiên xung quanh chúng ta.

Trang 3/40


Ví dụ: Vì sao ta để muối thô trong lọ không có nắp khi sử dụng lại dễ bị
chảy nước?
Giải thích: Muối ăn có thành phần chính là natri clorua ngoài ra còn có một số

Vấn đề môi trường: nước, không khí, đất,...đang được con người nhắc đến
rất nhiều. Trong cuộc sống hằng ngày các hiện tượng thường xuyên bắt gặp như:
nước thải của ao cá, chuồng heo, chuồng vịt...; khói bụi của các nhà máy xay lúa,
các lò gạch, các cánh đồng sau thu hoạch,... có liên quan gì đến những diễn biến
bất thường của thời tiết hiện nay không. Giáo viên dạy học bộ môn hóa có thể
lồng ghép các hiện tượng đó vào phần sản xuất các chất, hay ứng dụng của một
số chất... Ngoài việc gây sự chú ý của học sinh trong tiết dạy còn giáo dục ý
thức, trách nhiệm bảo vệ môi trường cho từng học sinh. Tùy vào thực trạng của
từng địa phương mà ta lấy các hiện tượng cho cụ thể và gần gủi với các em.
* Liên hệ thực tế trong bài dạy
Khi học xong vấn đề gì học sinh thấy có ứng dụng thực tiễn cho cuộc sống
thì các em sẽ chú ý hơn, tìm tòi, chủ động tư duy để tìm hiểu, để nhớ hơn. Do đó
mỗi bài học giáo viên đưa ra được một số ứng dụng thực tiễn sẽ lôi cuốn được sự
chú ý của học sinh.
* Sử dụng trong giờ bài tập và kiểm tra đánh giá
Trong các giờ bài tập, giáo viên có thể đưa vào các bài tập có nội dung
thực tiễn mà học sinh có thể vận dụng được những kiến thức trong nội dung
luyện tập để giải quyết hoạc thông qua một bài tập có nội dung lý thuyết, sau khi
giải quyết xong giáo viên thông tin thêm những kiến thức thực tiễn có liên quan.
Một số câu hỏi hoặc bài tập mang tính thực tiễn nhưng nội dung trả lời
ngắn gọn và chỉ vận dụng thuần tuý các kiến thức lý thuyết trong các chương, bài
mà học sinh đã được cung cấp có thể đưa vào các đề kiểm tra 15 phút, 1 tiết, học
kỳ,..

Trang 5/40


Kiểm tra bài cũ có thể linh hoạt, phong phú hơn với bất kỳ nội dung nào
có liên quan đến kiến thức bài học như vì sao khí CO lại gây ngộ độc, vì sao
người ta lại trồng xen kẽ cây sắn với cây họ đậu...


HCl + HClO

Axit hipoclorơ HClO sinh ra có tính oxi hóa rất mạnh nên có tác dụng khử trùng,
sát khuẩn nước. Phản ứng thuận nghịch nên clo rất dễ sinh ra do đó khi ta sử
dụng nước ngửi được mùi clo.
Tuy nhiên, giáo viên cũng nên đưa ra vấn đề cần chú ý khi sử dụng nước máy:
“Clo là một khí độc, vì vậy, buổi sáng trước khi sử dụng nước máy chúng ta nên
xả nước khoảng 2-3 phút để cho lượng Clo bị giữ lại trong ống dẫn nước máy
sau một đêm có thể thoát hết ra ngoài, như vậy sẽ không gây độc cho người sử
dụng.”
Áp dụng: Vấn đề này đang được sử dụng làm sạch nước hiện nay ở các nhà máy
nước cung cấp nước cho các thành phố, thị xã, thị trấn. Giải thích được hiện
tượng này giúp học sinh hiểu được vai trò và ứng dụng của clo trong cuộc sống
mà học sinh có thể kiểm nghiệm thật dể dàng. Giáo viên có thể đặt câu hỏi cho
học sinh suy nghĩ để trả lời trong phần ứng dụng của clo trong b ài CLO - HÓA
10
Ví dụ 3 Vì sao trước khi luộc rau muống cần cho thêm một ít muối ăn
NaCl ?
Giải thích: Dưới áp suất khí quyển 1atm thì nước sôi ở 100C. Nếu cho thêm
một ít muối ăn vào nước thì nhiệt độ sôi cao hơn 100C. Khi đó luộc rau sẽ mau
mềm, xanh và chín nhanh hơn là luộc bằng nước không. Thời gian rau chín
nhanh nên ít bị mất vitamin.
Áp dụng: Đây là một vấn đề rất quen thuộc mà nếu không chú ý thì học sinh sẽ
không biết. Học sinh dễ dàng làm thí nghiệm ngay khi nấu ăn. Từ đó góp phần
tạo nên kinh nghiệm nấu ăn cho học sinh, rất thiết thực trong cuộc sống. Giáo
Trang 7/40


viên có thể nêu vấn đề trên trong phần Một số muối clorua trong bài

Trang 8/40


Sau các bửa ăn, vi khuẩn trong miệng tấn công các thức ăn còn lưu lại trên răng
tạo thành các axit hữu cơ như axit axetic và axit lactic. Thức ăn với hàm lượng
đường cao tạo điều kiện tốt cho việc sản sinh ra các axit đó.
Lượng axit trong miệng tăng làm cho pH giảm, làm cho phản ứng sau xảy ra:
H+ + OH- → H2O
Khi nồng độ OH- giảm, theo nguyên lí Lơ-Sa-tơ-li-ê, cân bằng (1) chuyển dịch
theo chiều nghịch và men răng bị mòn, tạo điều kiện cho sâu răng phát triển.
Biện pháp tốt nhất phòng sâu răng là ăn thức ăn ít chua, ít đường và đánh răng
sau khi ăn.
Người ta thường trộn vào thuốc đánh răng NaF hay SnF 2, vì ion F- tạo điều kiện
cho phản ứng sau xảy ra:
5Ca2+ + 3PO43- + F- → Ca5(PO4)3F
Hợp chất Ca5(PO4)3F là men răng thay thế một phần Ca5(PO4)3OH
Ở nước ta, một số người có thói quen ăn trầu, việc này rất tốt cho việc tạo men
răng theo phản ứng (1), vì trong trầu có vôi tôi Ca(OH) 2, chứa các ion Ca2+ và
OH- làm cho cân bằng (1) chuyển dịch theo chiều thuận.
Áp dụng: Vấn đề sâu răng và phòng ngừa sâu răng được mọi người quan tâm.
Nhưng ít ai biết rằng vì sao răng bị sâu và cơ chế phòng ngừa như thế nào. Học
sinh sẽ rất tò mò về vấn đề này. Giáo viên có thể đề cập vấn đề này ở phần khái
niệm về pH trong bài AXIT- BAZƠ- MUỐI. pH. CHẤT CHỈ THỊ AXITBAZƠ – HÓA 11 hay ứng dụng của flo trong bài FLO – HÓA 10 nhằm giúp
cho học sinh có thói quen bảo vệ răng bằng cách đánh răng sau các bữa ăn.
Ví dụ 6 Tại sao phải ăn muối iot ?
Giải thích: Trong cơ thể con người có tồn tại một lượng iot tập trung ở tuyến
giáp trạng. Ở người trưởng thành lượng iot này khoảng 20-50mg. Hàng ngày ta
phải bổ sung lượng iot cần thiết cho cơ thể bằng cách ăn muối iot. Iôt có trong
muối ăn dạng KI và KIO3. Nếu lượng iot không cung cấp đủ thì sẽ dẫn đến tuyến
Trang 9/40

3O 2 ����
� 2O3

Với một lượng ít ozon trong không khí thì có tác dụng diệt khuẩn, diệt vi trùng.
Nhưng nếu lượng ozon lại vượt qua giới hạn cho phép sẽ gây tổn hại cho đại
Trang 10/40


não, phá hoại khả năng miễn dịch bệnh, gây mất trí nhớ, biến đổi nhiễm sắc thể,
gây quái thai ở phụ nữ mang thai, v.v..Thậm chí ozon còn là chất gây ung thư
nên tác hại của ozon không thể kể hết được.
Hiển nhiên là lượng ozon do máy photocopy sinh ra rất bé nên nếu ngẫu nhiên
mà tiếp xúc với nó cũng chưa có thể gây nguy hại cho cơ thể. Nhưng nếu tiếp
xúc với ozon trong thời gian dài và nếu không chú ý làm thông gió căn phòng thì
do ozon tập hợp nhiều trong phòng đến mức vượt tiêu chuẩn an toàn thì sẽ có
ảnh hưởng đến sức khỏe con người. Cho nên khi sử dụng máy photocopy cần
chú ý đến việc thông gió cho phòng máy.
Áp dụng: Giáo viên có thể đề cập vấn đề trên khi nói về tác hại của ozon trong
bài OXI - OZON - HÓA 10. Sau bài học học sinh sẽ biết được sự nguy hiểm khi
photocopy tài liệu và biết cách tránh được sự nguy hại này.
Ví dụ 9 Vì sao sau những cơn giông, không khí trở nên trong lành, mát me
hơn ?
Sau những cơn mưa, nếu dạo bước trên đường phố, đồng ruộng, người ta cảm
thấy không khí trong lành, sạch sẽ. Sở dĩ như vậy là có hai nguyên nhân:
Nước mưa đã gội sạch bụi bẩn làm bầu không khí được trong sạch.
Trong cơn giông đã xảy ra phản ứng tạo thành ozon từ oxi:
tia l�
�
a�
ie�

ra FeS làm hemoglobin của máu chứa Fe2+ bị phá huỷ:
H2S + Fe2+ (hemoglobin)  FeS + 2H+
Áp dụng: Giáo viên có thể nêu hiện tượng trên trong phần tính chất vật lý của
hiđro sunfua hoặc có thể nêu hiện tượng trên để dẫn dắt vào bài mới khi dạy bài
HIDROSUNFUA - HÓA 10.
* Ví dụ 12 Loại đá nào có thể ăn?
Giải thích: Khi bạn bị bệnh đau dạ dày cần phải chụp X quang. Trước khi chụp
phim thì bác sỹ thường cho bạn ăn một thứ thức ăn ở dạng hồ trắng. Thành phần
chủ yếu của thức ăn là một loại đá BaSO4.
Nguyên do là thầy thuốc chẩn đoán bệnh đau dạ dày cho người bệnh thường phải
chụp X quang. Chụp X quang đối với dạ dày không dễ như với các bộ phận
Trang 12/40


xương cốt, bởi vì tỷ trọng của xương lớn, tia X khó xuyên qua, trên phim chụp
có thể lưu lại những hình ảnh đậm còn tỷ trọng của dạ dày và các tổ chức xung
quanh tương đối mềm nên ảnh chụp không rõ nét.
Khi bệnh nhân ăn xong, BaSO4 đã vào tới dạ dày thì tiến hành chụp X quang bởi
vì BaSO4 ngăn cản tia X rất tốt. Từ đó bác sỹ có thể chẩn đoán chính xác tình
trạng dạ dày.
Áp dụng: giáo viên có thể đưa vào phần bài giảng muối sunfat trong bài AXIT
SUNFURIC-MUỐI SUNFAT -HOÁ 10 khi kể cho học sinh biết thêm một số
ứng dụng của muối sunfat.
* CHƯƠNG TRÌNH HÓA HỌC 11
Ví dụ 13 “Hiện tượng mưa axit” là gì ? Tác hại như thế nào ?
Giải thích: Khí thải công nghiệp và khí thải của các động cơ đốt trong (ô tô, xe
máy) có chứa các khí SO2, NO, NO2,…Các khí này tác dụng với oxi O2 và hơi
nước trong không khí nhờ xúc tác oxit kim loại (có trong khói, bụi nhà máy)
hoặc ozon tạo ra axit sunfuric H2SO4 và axit nitric HNO3.
2SO2 + O2 + 2H2O → 2H2SO4

làm cho nước sôi lên một cách quá nhanh.
Một chú ý thêm là khi pha loãng axit sunfuric bạn luôn luôn nhớ là “ phải đổ từ
từ ” axit vào nước và không nên pha trong các bình thủy tinh. Bởi vì thủy tinh sẽ
dễ vở khi tăng nhiệt độ khi pha.
Áp dụng: Vấn đề an toàn khi làm thí nghiệm được đặt lên hàng đầu trong những
tiết dạy có sử dụng hóa chất. Đặc biệt khi tiếp xúc với axit H 2SO4 đặc thì rất
nguy hiểm. Giáo viên có thể đặt câu hỏi trên cho học sinh trả lời về cách pha
loãng axit H2SO4 khi dạy phần tính chất vật lí của bài AXIT SUNFURICMUỐI SUNFAT - HÓA 10.
Ví dụ 15 Vì sao khi ăn trái cây không nên đánh răng ngay ?

Trang 14/40


Giải thích: Vì chất chua (tức axit hữu cơ) có trong trái cây sẽ kết hợp với những
thành phần trong thuốc đánh răng theo bàn chảy sẽ tấn công các kẽ răng và gây
tổn thương cho lợi. Bởi vậy người ta đợi đến khi nước bọt trung hòa lượng axit
trong trái cây nhất là táo, cam, nho, chanh…
Áp dụng: Giáo viên có thể đặt câu hỏi trên cho phần mở rộng tính chất hóa học
của axit, bazơ trong bài AXIT-BAZƠ-MUỐI - HÓA 11 nhằm giáo dục học sinh
nhận thức được những thói quen hằng ngày phản khoa học trong việc bảo vệ
răng miệng.
Ví dụ 16 Vì sao nước rau muống đang xanh khi vắt chanh vào thì chuyển
sang màu đỏ ?
Giải thích: Có một số chất hóa học gọi là chất chỉ thị màu, chúng làm cho dung
dịch thay đổi khi độ axit thay đổi. Trong rau muống (và vài loại rau khác) có chất
chỉ thị màu này, trong chanh có 7% axit xitric. Khi chưa vắt chanh nước rau
muống màu xanh lét là chứa chất kiềm. Vắt chanh vào nước rau làm thay đổi độ
axit, do đó làm thay đổi màu của nước rau sang đỏ.
Áp dụng: Giáo viên có thể đặt câu hỏi trên cho phần chất chỉ thị axit-bazơ trong
bài SỰ ĐIỆN LI CỦA NƯỚC. pH. CHẤT CHỈ THỊ AXIT-BAZƠ - HÓA 11,

canh tác nông nghiệp. Học sinh cũng dễ dàng quan sát để kiểm nghiệm và giải
thích được một cách khoa học về vấn đề trên. Giáo viên có thể đặt câu hỏi trên
để dẫn dắt vào bài mới khi dạy bài AXIT NITRIC HOẶC PHÂN BÓN HÓA
HỌC - HÓA 11
Ví dụ 19 “Thuốc chuột” là chất gì mà có thể làm chuột chết ?
Tại sao những con chuột sau khi ăn thuốc chuột lại đi tìm nước uống. Vậy thuốc
chuột là gì? Cái gì đã làm cho chuột chết? Nếu sau khi ăn thuốc mà không có
nước uống thì chuột chết mau hay lâu hơn ?
Thành phần thuốc chuột là kẽm photphua Zn 3P2. Sau khi ăn, Zn3P2 bị thủy phân
rất mạnh, hàm lượng nước trong cơ thể chuột giảm, nó khát và đi tìm nước:
Zn3P2 + 6H2O → 3Zn(OH)2 + 2PH3↑
Chính PH3 (photphin) đã giết chết chuột.
Càng nhiều nước đưa vào cơ thể chuột → PH 3 thoát ra nhiều → chuột càng
nhanh chết. Nếu không có nước chuột sẽ chết lâu hơn.
Trang 16/40


Áp dụng: Vấn đề diệt chuột đang được mọi người quan tâm vì chuột là con vật
mang nhiều mầm bệnh truyền nhiễm cho con người và hay phá hoại mùa màng.
“Thuốc chuột” đang được dùng với mục đích trên. Nhưng đây là loại thuốc rất
độc nên dể ảnh hưởng đến sức khỏe con người, vì vậy giáo viên nên hướng dẫn
cho học sinh biết cơ chế diệt chuột của thuốc chuột nhằm biết cách sử dụng an
toàn. Giáo viên có thể đề cập vấn đề này trong phần nêu ứng dụng của photpho
hoặc khi lấy ví dụ để chứng minh tính oxi hóa của photpho thì giáo viên nên viết
phương trình photpho tác dụng của với kẽm, sau đó nêu ứng dụng của sản phẩm
( Zn3P2) trong bài PHOTPHO - HÓA 11.
Ví dụ 20 “Ma trơi” là gì ? Ma trơi thường xuất hiện ở đâu ?
Giải thích: Trong xương của động vật luôn có chứa một hàm lượng photpho. Khi
cơ thể động vật chết đi, nó sẽ phân hủy một phần thành photphin PH 3 và lẫn một
ít điphotphin P2H4. Photphin không tự bốc cháy ở nhiệt độ thường. Khi đun nóng

(NH2)2CO + H2O � CO2 + 2NH3
NH3 sinh ra hòa tan trong nước sông, hồ dưới dạng một cân bằng động. Như vậy
khi trời nắng (nhiệt độ cao), NH 3 sinh ra do các phản ứng phân hủy urê chứa
trong nước sẽ không hòa tan vào nước mà bị tách ra bay vào không khí làm cho
không khí xung quanh sông, hồ có mùi khai khó chịu.
Áp dụng: Đây là hiện tượng thường gặp quanh hồ, ao, nhất là vào mùa khô, nắng
nóng. Giáo viên có thể nêu vấn đề ở phần phân ure trong bài PHÂN BÓN HÓA
HỌC - HÓA 11.
Ví dụ 23 Vì sao người ta dùng tro bếp để bón cho cây ?
Giải thích: Trong tro bếp có chứa muối K2CO3 cung cấp nguyên tố kali cho cây.
Áp dụng: Giáo viên có thể đặt câu hỏi trên cho phần đặt vấn đề vào bài hoặc liên
hệ thực tế ở phần phân kali trong bài PHÂN BÓN HÓA HỌC - HÓA 11.
Ví dụ 24 Tại sao để cải tạo đất ở một số ruộng chua người ta thường bón bột
vôi ?
Trang 18/40


Giải thích: Thành phần của bột vôi gồm CaO và Ca(OH)2 và một số ít CaCO3. Ở
ruộng chua có chứa axit, pH < 7, nên sẽ có phản ứng giữa axit với CaO, Ca(OH) 2
và một ít CaCO3 làm giảm tính axit nên ruộng sẽ hết chua.
Áp dụng: Giáo viên có thể hướng dẫn học sinh vận dụng kiến thức các bài đã học
để trả lời khi kết thúc bài PHÂN BÓN HÓA HỌC - HÓA 11.
Ví dụ 25  Làm thế nào để biết dưới giếng có khí độc (CO) hoặc nhiều khí
thiên nhiên (CH4…) và không có oxi, để tránh khi xuống giếng bị ngạt?
Giải thích: Trong các giếng đào đặc biệt nhiều ở vùng đồng bằng thường có khí
độc CO, CH4… và không có O2. Mà người dân chúng ta hay có thói quen xuống
giếng thau giếng hoặc vì lấy gầu múc nước… Đã có nhiều trường hợp bị tử vong
một lúc nhiều mạng người vì gặp phải giếng có khí độc (CO) gây đông máu,
CH4… và không có O2 gây ngạt trong tíc tắc, làm người xuống cứu cũng chết.
Để tránh, tốt nhất không nên xuống các giếng đào, nếu có xuống phải đeo bình

bia thì chắc hẳn học sinh nào cũng biết. Nhưng khi giải thích khí đó là khí gì và
có công dụng ra sao ,tại sao người ta đưa khí đó vào bình được ? thì học sinh
không biết được. Giáo viên có thể nêu câu hỏi trên cho phần vào bài khi dạy bài
HỢP CHẤT CỦA CACBON - HÓA 11.
* Ví dụ 28 Một số người đốt lò sưởi bằng than trong nhà bị ngộ độc, thậm chí
tử vong. Hãy giải thích vì sao?
- Giải thích: Khi đốt lò sưởi bằng than, C cháy trong O2 tạo thành CO2
C + O2  CO2
Tuy nhiên, do đốt trong phòng kín, CO2 không thể thoát ra ngoài, O2 thiếu trong
khi C dư, CO2 bị khử thành CO:
C + CO2  2CO
Khí CO sinh ra nhiều là nguyên nhân gây ra ngộ độc và tử vong. Bởi vì, khí CO
kết hợp với hemoglobin trong máu giống oxi tạo thành phức chất bền,
Trang 20/40


HbO2 + CO

HbCO + O2 (1)

Kcb=[HbCO].[O2].[HbO2]1.[CO]1
Cân bằng (1) trong trường hợp này sẽ chuyển dịch về phía phải vì :
+ Phức HbCO bền hơn nhiều so với HbO 2 vì CO có ái lực với hemologbin
trong hồng cầu gầp 230-270 lần so với O2.
+ Mặt khác, theo nguyên lý chuyển dịch cân bằng của Lơ Sa-tơ-liê, nồng
độ CO lúc này rất lớn, nên cân bằng chuyển dịch về phía phải (theo hướng làm
giảm nồng độ CO).
Như vậy, CO lấy mất hemoglobin, ngăn cản quá trình vận chuyển O 2 trong máu,
làm cho cơ thể rơi vào tình trạng thiếu oxi và dẫn đến hôn mê tử vong nếu tình
trạng đó kéo dài. Ngộ độc khí CO nếu phát hiện và điều trị muộn gây ra tử vong,

với hiện tại thì nhiệt độ ở mặt đất tăng lên 4oC.
Về mặt hấp thụ bức xạ, lớp CO2 ở trong khí quyển tương đương với lớp thủy tinh
của các nhà kính dùng để trồng cây, trồng hoa ở xứ lạnh. Do đó hiện tượng làm
cho Trái Đất ấm lên bởi khí CO2 được gọi là hiệu ứng nhà kính.
Áp dụng: Ngày nay hiện tượng “Hiệu ứng nhà kính” trở thành một vấn đề có ảnh
hưởng mang tính toàn cầu. Mục đích vấn đề giúp học sinh biết được nguyên
nhân và tác hại của hiệu ứng nhà kính nhằm nâng cao ý thức bảo vệ môi trường.
Giáo viên có thể đặt vấn đề này khi dạy tích hợp môi trường sau khi học xong
phần cacbon đioxit trong bài HỢP CHẤT CỦA CACBON - HÓA 11.
Ví dụ 31 Vì sao trước khi thi đấu các VĐV thể thao cần xoa bột trắng vào
lòng bàn tay?
Loại bột màu trắng có tên gọi là “Magiê cacbonat”(MgCO 3) mà người ta vẫn
hay gọi là “ bột magiê”. MgCO 3 là loại bột rắn mịn, nhẹ có tác dụng hút ẩm rất
tốt. Khi tiến hành thi đấu, bàn tay của các vận động viên thường có nhiều mồ
hôi. Điều đó đối với các vận động viên thi đấu thể thao hết sức bất lợi. Khi có
nhiều mồ hôi ở lòng bàn tay sẽ làm giảm độ ma sát khiến các vận động viên sẽ
không nắm chắc được các dụng cụ khi thi đấu. Điều này không chỉ ảnh hưởng
xấu đến thành tích mà còn gây nguy hiểm khi trình diễn. MgCO 3 có tác dụng hấp
thụ mồ hôi đồng thời tăng cường độ ma sát giữa bàn tay và các dụng cụ thể thao
giúp vận động viên có thể nắm chắc dụng cụ và thực hiện các động tác chuẩn xác
hơn.
Trang 22/40


Ngoài ra với các vận động viên giàu kinh nghiệm, họ có thể lợi dụng khoảnh
khắc “xoa bột” làm giảm bớt tâm lí căng thẳng; sắp xếp lại trình tự thực hiện
thao tác, ôn tập lại các yếu lĩnh, chuẩn bị tốt hơn tâm lí thi đấu để thực hiện các
thao tác tốt.
Áp dụng: Đây là một trong những “mẹo nhỏ” trong thi đấu thể thao cũng như
vấn đề an toàn trong thi đấu.Khi dạy phần ứng dụng của muối cacbonat trong

Nắm được bí quyết đó người ta có thể làm chậm quá trình chín của trái cây bằng
cách làm giảm nồng độ etilen do trái cây sinh ra. Điều này đã được sử dụng để
bảo quản trái cây không bị chín nẫu khi vận chuyển xa. Ngược lại khi cần cho
quả mao chín, người ta thêm etilen vào kích thích quá trình hô hấp của tế bào trái
cây.
Ngày nay người ta dùng khí đá cho vào thùng trái cây để làm trái cây mao chín
vì khi có hơi nước khí đá tác dụng trong môi trường ẩm sinh ra etilen làm trái
cây mau chín.
Áp dụng: Đây là hiện tượng đã được sử dụng rất lâu nhưng không phải ai cũng
biết giải thích được. Giáo viên có thể sử dụng hiện tượng trên liên hệ thực tế
trong phần ứng dụng của etilen trong bài ANKEN - HÓA 11.
Ví dụ 35 Gương soi có lịch sử như thế nào?
Giải thích: Thời xa khi muốn soi mình phải soi qua mặt nước, khi đến thời đồ
đồng thau thì bằng gương làm bằng đồng nhưng nhanh ố, sau dần chuyển sang
thuỷ ngân tráng sau tấm kính phẳng, nhưng thuỷ ngân gây ngộ độc cho người
sản xuất. Dần dần và ngày nay người ta đã thay thế bằng bạc tráng sau tấm kính
nhờ phản ứng anđehit (R−CHO) với dung dịch AgNO3/NH3 hay thay andehit
bằng glucozơ. Ag tạo ra bám chặt vào gương, người ta quét lên mặt sau chiếc
gương một lớp sơn dầu bảo vệ. Phích nước cũng chế tạo kiểu này.

Trang 24/40


Áp dụng: Đây là một ứng dụng của hợp chất có chức andehit vào đời sống. Giáo
viên có thể nêu vấn đề này trong các tiết dạy về ANĐEHIT, GLUCOZƠ - HÓA
11 hoặc HÓA 12
Ví dụ 36 Giấm ăn là gì? Có ích gì?
Giải thích: Trong dấm ăn có vị chua vì có 3 - 5% là Axit axetic (CH 3COOH).
Dấm ăn có tác dụng tạo vị chua và có tác dụng làm cho cơ thể có cảm giác muốn
ăn và tiêu hoá tốt, có khả năng tiêu độc, sát khuẩn.