MỤC LỤC
Nội dung
1. Mở đầu

Trang
2

1.1. Lý do chọn đề tài

2

1.2. Mục đích nghiên cứu

2

1.3. Đối tượng nghiên cứu

2

1.4. Phương pháp nghiên cứu

2

2. Nội dung sáng kiến kinh nghiệm
2.1. Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm

2
2

2.2. Thực trạng của vấn đề trước khi áp dụng sáng
kiến kinh nghiêm

Như vậy, có thể nói rằng vai trò của TDTT là rất to lớn trong việc củng cố,
giữ gìn và nâng cao sức khoẻ cho mọi người, mọi lứa tuổi khác nhau mà đặc biệt
là thế hệ trẻ. Những người xây dựng, làm chủ và bảo vệ đất nước xã hội chủ nghĩa
trong tương lai.
Mục đích của giáo dục thể chất ở nước ta là: "Bồi dưỡng thế hệ trẻ trở thành
những con người toàn diện, có sức khoẻ dồi dào, có thể lực cường tráng và có
dũng khí kiên cường để tiếp tục sự nghiệp cách mạng của Đảng và sống một
cuộc sống vui tươi lành mạnh" [4] . Để đảm bảo nhiệm vụ to lớn ấy, ngành Giáo
dục - Đào tạo đó phối hợp với các bộ ngành liên quan đưa môn thể dục là một
môn học bắt buộc cho tất cả các bậc học từ mầm non đến đại học.
Riêng đối với các em ở lứa tuổi học sinh trung học cơ sở (THCS), về vấn
đề nâng cao sức khoẻ để phục vụ cho nhiệm vụ học tập là rất cần thiết. Việc
luyện tập thể dục thường xuyên giúp các em phát triển cân đối về hình thái và
chức năng cơ thể, phát triển toàn diện năng lực thể chất, tăng cường sức khoẻ và
tạo khả năng chống đỡ những tác động có hại của môi trường. Hình thành và
hoàn thiện cho các em những kỹ năng kỹ sảo vận động cơ bản. Hình thành thói
quen giữ gìn vệ sinh, rèn luyện thân thể thường xuyên, giáo dục phẩm chất ý
chí, đồng thời xây dựng niềm tin khát vọng sống lành mạnh trong mỗi học sinh.
Do đó, vai trò của môn học thể dục ở các trường THCS là vô cùng quan trọng.
Là giáo viên trực tiếp giảng dạy môn Thể dục ở trường nhiều năm nay, tôi
thấy thành tích của các môn nhảy đặc biệt là môn nhảy cao còn rất thấp so với
tiêu chuẩn rèn luyện thân thể và mặt bằng chung của huyện. Vì vậy tôi rất băn
khoăn và chăn trở, mặc dù đó có nhiều cải tiến trong giảng dạy và luôn dạy theo
đúng phân phối chương trinh nhưng thành tích của học sinh chưa được tăng lên
rõ một.
2


Trò chơi vận động là một hoạt động của con người, nó được cấu thành bởi
2 yếu tố:

2. Nội dung sáng kiến kinh nghiệm
2.1. Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm.
3


2.1.1. Cơ sở lí luận về nội dung nhảy cao
Tập luyện nhảy cao có ý nghĩa rất lớn trong công tác giáo dục và bồi dưỡng
học sinh trong nhà trường. Qua đó nhằm hình thành các phẩm chất ý chí và đạo
đức của con người mới góp phần vào giáo dục và nâng cao trí tuệ, giáo dục lao
động và giáo dục thẩm mỹ cho các em.
Nhảy cao là hoạt động phức tạp được thực hiện liên tục bắt đầu từ chạy đà
cho đến lúc kết thúc là vượt qua xà rơi xuống đất. Thành tích nhảy cao phụ
thuộc vào kỹ thuật và sức lực của người nhảy. Về kỹ thuật các yếu tố quyết định
thành tích nhảy cao là: tốc độ ban đầu (tốc độ tổng hợp của chạy đà và giậm
nhảy); góc độ bay (góc tạo bởi phương của tốc độ ban đầu và phương nằm
ngang) và tư thế qua xà của người nhảy – tư thế nào có tổng trọng tâm gần xà
hơn sẽ có điều kiện đạt thành tích cao hơn.
Dạy học cho học sinh chính là quá trình rèn luyện để có kỹ thuật nhảy
đúng và góp phần phát triển thể chất cho các em.
Thực tế giảng dạy môn Thể dục ở các trường THCS vấn đề dụng cụ, sân
bãi còn đơn giản nhưng để có được thành tích trong tập luyện và thi đấu đòi hỏi
quá trình giảng dạy giáo viên phải hướng dẫn học sinh tuân thủ nghiêm túc các
nguyên tắc quy định, giúp các em nắm bắt và thực hiện kỹ thuật động tác một
cách chính xác, thuần thục.
Nếu tập luyện kỹ thuật nhảy cao kiểu bước qua cho học sinh THCS một
cách đầy đủ, chính xác, khắc phục được những sai lầm thường mắc, đưa ra các
biện pháp thích hợp, khả thi thì chắc chắn rằng chất lượng học tập của bộ môn
điền kinh nói chung và môn nhảy cao nói riêng sẽ được nâng cao.
Trong các nội dung của môn thể dục, nhảy cao có vai trò quan trọng liên
quan đến các nội dung khác như sức bật chung, sự di chuyển trước, sau, sang

phát triển hơn và đàn hồi hơn.Sự cốt hoá hoàn toàn của xương là quá trình lâu
dài và phức tạp, nó điều khiển các hoóc môn và chứa năng lượng ngắt quãng
mang tính chất đè nén (chu kỳ ngắt quãng) thúc đẩy sự phát triển chiều dài, kích
thích chức năng đối với sự phát triển bề dày của xương thể hiện chủ yếu của lực
kéo.
* Đặc điểm phát triển hệ cơ: Hệ cơ ở lứa tuổi này cũng phát triển rất nhanh
tuy nhiên sự phát triển cũng không đồng đều giữa các nhóm cơ. Các nhóm cơ
còn nhỏ và dài, song dưới tác dụng của tập luyện cơ phát triển mạnh mẽ về
chiều dài và bề ngang, sức mạnh được tăng lên rõ rệt. Tính đàn hồi của cơ ở các
em lứa tuổi này lớn hơn ở người lớn do đó biên độ co duỗi lớn. Trong sợi cơ
của lứa tuổi này hàm lượng HP (Hemoglobin) còn lớn hơn nhiều so với người
lớn, điều đó tạo khả năng cung cấp ôxi mạnh.
* Đặc điểm phát triển hệ tim mạch:
Ở lứa tuổi này hệ tim mạch tiếp tục phát triển tiếp cận dần dần với người
trưởng thành, trong đó ảnh hưởng của tập luyện thể dục đã tạo nên một sự thay
đổi căn bản hơn, thể tích tim tăng dần theo lứa tuổi trong đó ở Nữ hấp thụ lớn
hơn ở Nam. Song chúng ta cần nhớ rằng ở các em đang trưởng thành tế bào cơ
tim nhỏ. tính đàn hồi kém, dung tích thể tích tâm thu còn nhỏ nên nhịp tim tăng
nhanh hơn người lớn, cùng với sự lớn lên về lứa tuổi sự điều tiết hệ tim mạch
nhờ hệ thống thần kinh thực vật (hệ giao cảm) càng hoàn thiện nhịp tim mới
giảm dần và gần tới tuổi thanh niên thì ổn định.
Điều đó có nghĩa là hoạt động vận động với khối lượng lớn, cường độ lớn
và căng thẳng, hoạt động của hệ tim mạch không đáp ứng để các yêu cầu năng
lượng cho hệ vận động mà chủ yếu bằng việc tăng nhanh tần số mạch đập để
5


tăng lưu lượng phút. Ở lứa tuổi này chỉ thích ứng với bài tập để phát triển sức
nhanh sức mạnh và kéo léo với thời gian ngắn số lần lặp lại nhiều.
2.2. Thực trạng của vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiêm.

trọng.
Tâm lý ngại học của đa số học sinh là rất rõ ràng, đặc biệt là môn thể dục
do đặc thù bộ môn phải học ngoài trời, phải hoạt động vận động nhiều thường
6


gây mệt mỏi nên các em hay né chánh đùn đẩy, chưa cố gắng trong học tập. Thể
trạng của đa số học sinh trong nhà trường nhỏ bé hơn so với các trường lân cận.
Vì vậy thành tích toàn trường nói chung chưa đạt kết quả cao đặc biệt là môn
nhảy cao.
2.2.5. Kết quả kiểm tra trước thực nghiệm:
Để tiến hành nghiên cứu đề tài này tôi cho kiểm tra thực trạng ban đầu cả
hai lớp 9A và 9B nội dung nhảy cao kiểu bước qua. Qua quá trình kiểm tra tôi
thu được kết quả như sau.
Bảng 1. Thực trạng ban đầu
Lớp 9A (tổng số học sinh: 37)
TT

Họ và tên ( Nữ )

T/ Tích

1

Nguyễn Vân Anh

0,90m

1


Lê Thu Hà

0,95m

4

Đinh Văn Đức

1,15m

5

Lường Thị Hảo

1,00m

5

Đoàn Quang Huy

1,15m

6

Cao Thị Hằng

1,15m

6


Đoàn Thị Hưng

1,10m

9

Mai Xuân Phương

1,10m

10

Hoàng Thị Hương

1,00m

10

Hoàng Văn Tôn

1,10m

11

Nguyễn Thị Huệ

1,00m

11


Hoàng Thị Lê

0,95m

14

Lê Ngọc Thanh

1,10m

15

Đoàn Thị Loan

1,00m

15

Hoàng Văn Thịnh

0,95m

16

Bùi Thị Ly

1,00m

16


Đinh Thị Thảo

X

=

TT Họ và tên ( Nam )

=

T/ Tích

1,10m

0,85m
0,98m
7


Lớp 9B (tổng số học sinh: 32)
TT

Họ và tên (Nam)

T/tích

TT

Họ và tên (Nữ)


1,00m

3

Hoàng Thị Hoa

0,95m

4

Trinh Văn Hùng

1,05m

4

Tào Thùy Linh

1,10m

5

Hoàng Minh Khánh

1,20m

5

Bùi Thị Ngọc


0,90m

8

Nguyễn Thị Hoa

1,00m

9

Nguyễn Minh Quý

0,95m

9

Mai Thùy Trang

0,95m

10

Phạm Hoàng Sơn

1,00m

10

Bùi Thị Ngân


1,10m

13

Phạm Thị Nhi

1,10m

14

Lương Anh Tuấn

1,20m

14

Trương Thị Phương

0,95m

15

Trần Văn Mạnh

1,20m

X

16


bước qua đối với học sinh lớp 9 Trường THCS Tân Lập, huyện Bá Thước
8


2.3.1. Lựa chọn một số trò chơi vận động phát triển sức mạnh chân
trong dạy học nhảy cao.


Trò chơi 1. Bật xa tiếp sức [1]:

Mục đich tác dụng:
Thông qua trò chơi để giáo dục sức mạnh chân, giáo dục tính tích cực, tinh
thần đồng đội phối hợp nhịp nhàng.
Công tác chuẩn bị:
Kẻ vạch xuất phát (XP), cách vạch XP 8m cắm 2 lá cờ làm chuẩn. Tập hợp
lớp thành hai hàng dọc với số học sinh bằng nhau đứng sau vạch XP, thẳng
hướng với cờ. Mỗi đội em số 1 (đứng trên cùng) cầm một quả bóng.
Phương pháp tiến hành:
Hai em số 1 kẹp hai quả bóng vào đùi. Khi có lệnh, bật nhảy bằng hai chân
từ vạch XP đến cờ, bật nhảy vòng qua cờ về vạch XP, đưa bóng cho người số 2.
số 2 kẹp bóng vào giữa hai đùi và bật nhảy như người số 1, lần lượt như vậy cho
đến hết. Đội nào xong trước, ít phạm quy, hàng ngũ ngay ngắn, đội đó thắng.
Các trường hợp vi phạm:
- Xuất phát trước lệnh hoặc trước khi chạm tay bạn bật nhảy trước.
- Không bật xa mà chay.
- Khi để bóng rơi,lúc nhặt lên lại ăn bớt đường (rơi bóng chỗ nào, thì lúc
nhặt bóng lên thì phải tiếp tục bật xa từ chỗ đó)


Trò chơi 2. Lò cò tiếp sức [2]

Kẻ vạch xuất phát ( XP), chia số học sinh trong lớp thành hai nhóm. Trong
mỗi nhóm cử ra 6 – 10 em tiến về trước cách vạch XP 1m và lần lượt ngồi theo
từng cặp, mặt quay vào nhau, một tay chống sau, tay kia đưa về trước cao ngang
ngực sao cho đầu ngón tay chạm đầu ngón tay người đối diện với mình tạo
thành một “rào”. Như vậy 6 – 10 em em sẽ tạo thành 3 – 5 “rào” . “Rào” nọ cách
“rào” kia 1 – 2m, số học sinh của mỗi tổ tập hợp thành từng hàng dọc sau vạch
xuất phát thẳng hướng vuông góc với “rào”. Số người của hai nhóm ngang
nhau,nên phân đều tỉ lệ nam với nam, nữ với nữ.
Chú ý: có thể hạ thấp độ cao của tay làm rào cho phù hợp với thể lực học
sinhcos thể thay rào bằng dây hoặc vật chứng ngại.
Phương pháp tiến hành:
Khi có lệnh, 2 em số 1 của 2 đội chạy về trước, bật nhảy bằng một chân
qua lần lượt các “rào”, sau số quay ngược lại và cũng lần lượt bật nhảy qua các
“rào”, rồi đưa tay chạm bạn số 2, đi vòng về tập hợp ở cuối hàng. Số 2 sau khi
chạm tay số 1 cũng lần lượt thực hiện như số 1 và trò chơi cứ tiếp tục như vậy
cho đến hết, đội nào song trước, ít phạm quy là thắng cuộc.
Các trường hợp vi phạm:
- Xuất phát trước lệnh hoặc khi chưa cham tay bạn trước mình.
- Không nhảy qua rào mà chạy né sang bên cạnh.
Chú ý: Có thể nhảy một chân hoặc hai chân qua rào khi chạn “rào” vẫn
được chơi bình thường, nhắc học sinh không được nâng “rào” khi bạn nhảy.
10




Trò chơi 4. Nhảy vào vòng tròn tiếp sức [2]:

Mục đich tác dụng:
Thông qua trò chơi để giáo dục sức mạnh, sức bật của chân, sự khéo léo

chạm đất là thua điểm. Sau đó trò chơi lại tiếp tục trong một khoảng thời gian
nhất định, ai được nhiều điểm là thắng cuộc.
Các trường hợp vi phạm:
11


- Không lò cò khi “chọi” để hai chân chạm đất.
2.3.2. Kế hoạch thực nghiệm:
Để đánh giá hiệu quả của các trò chơi nhằm phát triển sức bật và sức mạnh
của chân cho học sinh lớp 9 Trường THCS Tân Lập, tôi sử dụng hai lớp 9A và
9B để thực nghiệm.
Lớp 9A là nhóm thực nghiệm tập kỹ thuật cùng với các trò chơi đó được
lựa chọn ở trên trong các giờ dạy nội dung nhảy cao.
Lớp 9B đối chứng, dạy nội dung nhảy cao theo phân phối chương trình.
Tổng thời gian thực nghiệm: 5 tuần, từ ngày 31/10/2016 đến 05/12/2016
với số tiết là 10 tiết theo phân phối chương trình.
Bảng 2: KẾ HOẠCH TẬP LUYỆN TRONG 5 TUẦN – Lớp 9A
Tuần
1

2

Bật xa tiếp sức
X
Lò cò tiếp sức
X
Nhảy vượt rào tiếp sức
Nhảy vòng tròn tiếp sức
Lò cò chọi gà


Lớp 9A

TT

Họ và tên ( Nữ )

T/ Tích

TT Họ và tên ( Nam )

T/ Tích

1

Nguyễn Vân Anh

1,05m

1

Trần Tiến Anh

1,20m

2

Tạ Quỳnh Anh

1,20m




5

Lường Thị Hảo

1,05m

5

Đoàn Quang Huy

1,20m

6

Cao Thị Hằng

1,25m

6

Nguyễn Trung Kiên

1,25m

7

Đoàn Thu Hằng


1,15m

10

Hoàng Thị Hương

1,15m

10

Hoàng Văn Tôn

1,25m

11

Nguyễn Thị Huệ

1,10m

11

Lê Văn Tâm

1,30m

12

Hoàng Thị Huế


1,20m

15

Đoàn Thị Loan

1,20m

15

Hoàng Văn Thịnh

1,25m

16

Bùi Thị Ly

1,15m

16

Hà Huy Tuấn

1,25m

17

Nguyễn Thị Ly



1,00m
1,10m

Lớp 9B
TT Họ và tên ( Nam )

T/ Tích

TT Họ và tên ( Nữ )

T/ Tích

1

Trần Hải Dương

1,20m

1

Hoàng Thị Anh

1,15m

2

Lương Minh Điệp

1,25m


5

Hoàng Minh Khánh

1,10m

5

Bùi Thị Ngọc

0,90m

6

Hà Văn Khương

1,15m

6

Hà Thị An

1,15m

7

Hà Văn Long

1,25m


1,05m

10 Phạm Hoàng Sơn

1,20m

10 Bùi Thị Ngân

0,90m

11 Trương Ngọc Thắng

1,25m

11 Lê Thị Lan

1,20m

12 Hoàng Xuân Tiến

1,15m

12 Bùi Thị Sương

1,05m

13 Trương Văn Toàn

1,30m


18 Hoàng Văn Tú

1,25m

=
1,20m
2.3.4. Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với học sinh, với bản
thân, đồng nghiệp và nhà trường.
X

Sau một thời gian nghiên cứu và sử dụng một số trò chơi trong giảng dạy
nội dung nhảy cao, kết quả cho thấy, thành tích của các em học sinh lớp 9A tăng
lên rõ rệt, mặc dù ở lần kiểm tra ban đầu thành tích lớp 9A có thấp hơn thành
tích lớp 9B. Tuy nhiên sau 5 tuần áp dụng lồng ghép một số trò chơi trong khi
giảng dạy (vừa dạy kỹ thuật vừa tổ chức trò chơi), kết quả cho thấy thành tích đó
được tăng lên nhiều. Lớp 9A: Nam tăng bình quân là 15 cm, nữ tăng bănh quân
là 12cm. Trong khi đó lớp 9B (đối chứng) nam tăng bình quân 10 cm, nữ tăng
bình quân là 8cm.
Bảng 4. Kết quả sau áp dụng đề tài
Kiểm tra lần 1
(trước thực nghiệm)

Nhóm
Lớp 9A

Kiểm tra lần 2
(sau thực nghiệm)

Kết quả

X

= 1,10 m

X

= 1,20 m

10 cm

Đối chứng

Nữ

X

= 0,99 m

X

= 1,07 m

8 cm

Thực nghiệm

14


Kết quả trên cho thấy thành tích của học sinh không chỉ phụ thuộc vào hình

Với mong muốn góp một phần nhỏ trong việc thực hiện mục tiêu giáo dục
ở nhà trường THCS (nhất là vấn đề nâng cao thành tích nhảy cao kiểu bước
qua) trong quan điểm đổi mới giáo dục hiện nay, là giáo viên trực tiếp giảng dạy
15


bộ môn thể dục tôi đã dành thời gian trăn trở và tìm tòi để cố gắng hoàn thành
đề tài “Sử dụng một số trò chơi vân động trong giảng dạy nhằm nâng cao
thành tích nhảy cao kiểu bước qua đối với học sinh lớp 9 Trường THCS
Tân Lập, huyện Bá Thước”. Tuy nhiên do điều kiện cũng như năng lực còn
hạn chế nên không thể tránh khỏi những sai sót nhất định. Tôi rất mong được sự
giúp đỡ của các cấp lãnh đạo và sự góp ý chân thành của các đồng nghiệp để đề
tài được hoàn thiện hơn, góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy bộ môn thể
dục tại trường THCS Tân Lập cũng như các trường trong huyện Bá Thước.
Cuối cùng tôi xin chân thành cảm ơn!

XÁC NHẬN CỦA
HIỆU TRƯỞNG

Thanh Hóa, ngày 26 tháng 5 năm 2017
Tôi xin cam đoan đây là SKKN của mình viết,
không sao chép nội dung của người khác.
NGƯỜI VIẾT

Hoàng Văn Thành

Lê Văn Lâm

16


(Phòng,
Sở,
Tỉnh...)

Kết quả
đánh
Năm học
giá xếp
đánh giá xếp
loại (A,
loại
B, hoặc
C)

Công tác tuyển chọn và
1.

phương pháp huấn luyện
học sinh giỏi nội dung chạy

Phòng

B

2011-2012

Phòng

A