SỞ
SỞ GIÁO
GIÁO DỤC
DỤC VÀ
VÀ ĐÀO
ĐÀO TẠO
TẠO THANH
THANH HOÁ
HOÁ *

PHÒNG
GD&ĐT
....(TRƯỜNG
THPT....)**
PHÒNG
GD
&ĐT NGA SƠN
(*Font Times New Roman, cỡ 16, đậm, CapsLock;
** Font Times New Roman, cỡ 15,CapsLock)

SÁNG KIẾN
KIẾN KINH
KINH NGHIỆM
SÁNG
NGHIỆM
(Font Times New Roman, cỡ 15, CapsLock)

DẠY CÁC ĐỊNH LÝ HÌNH HỌC 7
THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC
CỦA HỌC SINH Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ
NGA THANH, HUYỆN NGA SƠN

2.2. Thực trạng của vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh
nghiệm
2.3. Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề
2.3.1. Phần 1: Phương pháp dạy các định lý hình học 7 theo định
hướng phát triển năng lực của học sinh.
2.3.1.1. Hoạt động trải nghiệm
2.3.1.2. Hoạt động hình thành định lý
2.3.1.3 Hoạt động thực hành (Chứng minh định lý)
2.3.1.4. Hoạt động ứng dụng: Vận dụng định lý để giải toán
2.3.1.5. Hoạt động bổ sung (mở rộng)
2.3.2. Phần 2: Minh họa 1 tiết dạy định lý hình học 7 theo định
hướng phát triển năng lực của học sinh
2.4. Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động giáo
dục, với bản thân, đồng nghiệp và nhà trường
3. Kết luận, kiến nghị
3.1.Kết luận
3.2.Kiến nghị

1
1
1
2
2
2
2
3
5
5
5
5

thể; mục tiêu cần đạt chưa được thể hiện tốt qua kiến thức, kỹ năng, tư duy, thái
độ.
- Học sinh tiếp thu kiến thức còn mang tính thụ động, chưa phát huy hết
năng lực của mình, như: Năng lực tính toán, năng lực tư duy, năng lực giải quyết
vấn đề, năng lực tự học, năng lực giao tiếp, năng lực làm chủ bản thân, năng lực
sử dụng công nghệ thông tin,…
- Chưa nắm vững những khái niệm, những định lý, những kiến thức cơ bản,
việc vận dụng kiến thức đã học để giải bài tập còn nhiều lúng túng và sai sót.
Vậy làm thế nào để các em học sinh học tốt môn Toán nói chung, môn hình
học 7 nói riêng? Làm thế nào để việc giảng dạy môn hình học 7, đặc biệt là dạy
các định lý phát triển được năng lực của người học một cách toàn diện?
Xuất phát từ những lí do trên, trong những năm học qua, được nhà trường
phân công dạy Toán 7, tôi đã thử nghiệm đổi mới phương pháp dạy học và đúc
rút thành kinh nghiệm:
“Dạy các định lý hình học 7 theo định hướng phát triển năng lực của
học sinh ở trường THCS Nga Thanh, huyện Nga Sơn”.
1.2. Mục đích nghiên cứu
- Nâng cao chất lượng giảng dạy các định lý hình học 7 trong nhà trường,
đổi mới phương pháp dạy học theo định hướng phát triển năng lực của học sinh,
giúp giáo viên tiếp cận dần với việc thay đổi chương trình, sách giáo khoa mới.
- Nâng cao hiệu quả giờ dạy, tạo hứng thú học tập chủ động, sáng tạo cho
học sinh.
- Gắn kết bài giảng với thực tiễn cuộc sống.
1


1.3. Đối tượng nghiên cứu
- Dạy các định lý hình học cho học sinh lớp 7 trường THCS Nga Thanh,
huyện Nga Sơn, tỉnh Thanh Hóa.
1.4. Phương pháp nghiên cứu

- Tăng cường trách nhiệm học tập.
- Tạo điều kiện thuận lợi cho học tập, chia sẻ, trao đổi, tranh luận,…
- Kết nối để học tập. Giảng dạy như quá trình tìm tòi.
- Cung cấp đầy đủ cơ hội để học sinh tìm tòi, khám phá, sáng tạo.
- Học định lý là cơ hội rất thuận lợi để phát triển ở học sinh khả năng suy
luận và chứng minh, góp phần phát triển năng lực trí tuệ, đây là một điều không
thể thiếu khi học toán.
2


2.2. Thực trạng của vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm
Thực trạng của việc dạy các định lý hình học lớp 7 ở trường THCS Nga
Thanh – Nga Sơn – Thanh Hoá.
* Về phía giáo viên:
Nhìn chung với bộ môn hình học ở bốn khối lớp 6, 7, 8, 9 thì dạy hình học
lớp 7, đặc biệt là dạy các định lý thì nhiều giáo viên còn băn khoăn. Một mặt là
vì chứng minh là một thể loại toán mới đối với các em. Mặt khác chứng minh
định lý là một thể loại toán khó. Khó cho cả người học và cũng khó cho cả
người dạy. Dạy như thế nào để các em không “ngại khó” khi đứng trước một
định lý là một điều hết sức khó khăn đối với mỗi thầy giáo, cô giáo.
Được trực tiếp giảng dạy bộ môn hình học lớp 7, qua dự giờ, thăm lớp,
tham khảo ý kiến của đồng nghiệp, bản thân nhận thấy việc dạy các định lý hình
học 7 của giáo viên còn gặp phải những khó khăn sau:
- Giáo viên chưa khơi dạy được ở học sinh niềm say mê trong học tập, chưa
làm cho các em cảm thấy thích thú trong việc hình thành và chứng minh định lý,
đại đa số các em lĩnh hội kiến thức mới một cách thụ động.
- Việc hướng dẫn học sinh những tri thức, phương pháp trong chứng minh
định lý còn hạn chế. Phần nhiều là giáo viên gợi ý, hướng dẫn trước chứ chưa để
học sinh tự tìm ra cách chứng minh.
- Nhiều giáo viên khi trình bày chứng minh định lý còn mang tính khái

“Điểm nằm trên tia phân giác của một góc thì cách đều hai cạnh của góc đó”.
Trước khi phát phiếu học tập yêu cầu học sinh chứng minh
định lý này, tôi ghi giả thiết, kết luận, vẽ hình lên bảng cho các
x
em quan sát.
A
xOy, Oz là phân giác
z
GT MOz, MA  Ox, MB Oy
M
(AOx, BOy)
O
y
B
KL MA = MB
Sau đó tôi phát phiếu học tập, yêu cầu các em chứng minh định lý vào phiếu
học tập trong 15 phút. Kết quả cho thấy:
+ Số học sinh có bài chứng minh hoàn chỉnh, trọn vẹn là 4 em.
+ Số học sinh có bài chứng minh đúng nhưng lập luận chưa chặt chẽ là 11 em.
+ Số học sinh có lời giải chứng minh nhưng lời giải nhiều sai sót là 22 em.
+ Số học sinh nộp phiếu trắng là 23 em
Kết quả cụ thể:
Số lớp Số HS
Điểm
Giỏi
Khá
Trung bình
Yếu, kém
2
60



Với những băn khoăn đó đã thôi thúc tôi đi tìm phương pháp: Dạy các định
lý hình học 7 theo định hướng phát triển năng lực của học sinh.
2.3. Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề
2.3.1. Phần 1: Phương pháp dạy các định lý hình học 7 theo định
hướng phát triển năng lực của học sinh.
Để học sinh dễ dàng tiếp cận, hình thành, nắm vững và vận dụng tốt các
định lý hình học 7, tôi đã tiến hành dạy các định lý hình học 7 theo các hoạt
động sau:
2.3.1.1. Hoạt động trải nghiệm:
* Mục tiêu cần đạt:
- Kích thích sự tò mò, khơi dậy hứng thú của học sinh về định lý sẽ học,
học sinh cảm thấy vấn đề nêu lên rất gần gũi với mình.
- Huy động vốn hiểu biết, kinh nghiệm sẵn có của học sinh để chuẩn bị học
định lý mới.
- Tạo không khí lớp học vui, chờ đợi, thích thú.
- Học sinh được quan sát, trải qua tình huống có vấn đề, trong đó chứa
đựng những nội dung kiến thức để làm nảy sinh định lý mới.
* Cách dạy của giáo viên:
Giáo viên cho học sinh quan sát các đồ vật, mô hình, hình vẽ,… gần gũi
quen thuộc mà các em hay gặp trong đời sống hàng ngày hoặc thực hành đo đạc,
gấp hình, cắt ghép,...
Ví dụ: Trước khi dạy bài định lý Py-ta-go (Tiết 37- Hình 7), giáo viên cho
học sinh quan sát hình ảnh sau trên máy chiếu và đưa ra câu đố:
Đố: Trong lúc anh Nam dựng tủ cho đứng thẳng, tủ có vướng vào trần nhà
không?

Giáo viên đưa học sinh vào tình huống có vấn đề:
Nếu gọi d là đường chéo của tủ. Khi dựng tủ cho đứng thẳng. Để tủ không

không yêu cầu).
+ Khi muốn làm nổi bật vai trò khác nhau của các đường, các hình trong
một hình vẽ, ta có thể vẽ những đường bằng những nét đứt, nét liền, nét đậm, nét
nhạt khác nhau.
+ Hình vẽ phải chính xác, rõ ràng, dễ nhìn thấy những quan hệ và tính chất
mà định lý đã cho.
Ví dụ: Định lý về bất đẳng thức tam giác:“Trong một tam giác, tổng độ dài
hai cạnh bất kỳ bao giờ cũng lớn hơn độ dài cạnh còn lại”(Tiết 52 hình 7)
Giáo viên hướng dẫn học sinh ghi giả thiết, kết luận ngắn gọn như sau:
A
GT  ABC
KL AB + AC >BC
AB +BC > AC
AC + BC >AB
B
C
2.3.1.3 Hoạt động thực hành (Chứng minh định lý):
* Mục tiêu cần đạt:
- Hoạt động thực hành nhằm làm cho các em học sinh thấm các định lý đã
học được trước đó, đồng thời phát hiện những khó khăn mà học sinh gặp phải để
giáo viên hỗ trợ, hoặc học sinh tìm cách giải quyết một vấn đề nào đó hoặc trả
lời một câu hỏi nào đó. Tất cả những vấn đề đó học sinh phải thể hiện kỹ năng
của mình.
- Học sinh nhớ định lý một cách vững chắc, chứng minh được định lý
* Cách dạy của giáo viên:
Bước 1: Gợi động cơ chứng minh định lý:
6


Những lần đầu tiên khi chứng minh một định lý theo yêu cầu của giáo viên,

Ví dụ: Định lý:“Ba đường phân giác của một tam giác cùng đi qua một
điểm, điểm này cách đều ba cạnh của tam giác đó”.(Tiết 60 – Hình 7)
Giáo viên có thể gợi động cơ chứng minh như sau:
Giáo viên đưa ra bài toán thực tế:
Bài toán: Có hai con đường cắt
nhau và cùng cắt một con sông
tại 2 điểm khác nhau (hình 40).
Hãy tìm một địa điểm để xây
dựng một đài quan sát sao cho
khoảng cách từ đó đến hai con
đường và đến bờ sông là như
nhau.
7


Để giải được bài toán này bắt buộc học sinh phải chứng
minh được định lý trên.
Giả sử hai con đường cắt nhau tại A
và cùng cắt con sông tại B và C.
Gọi I là giao điểm của 3 đường phân
giác của tam giác ABC.
IHAB, IK AC, ILBC.
Chứng minh định lý trên ta chỉ ra
được IH = IK = IL
Khi đó I là một điểm để có thể xây dựng đài quan sát.
Tức là: Địa điểm để xây dựng đài quan sát nằm ở giao điểm của ba đường
phân giác của tam giác do hai con đường và con sông tạo nên.
Bước 2: Hướng dẫn học sinh những tri thức, phương pháp trong chứng
minh định lý
Tìm ra được phương pháp chứng minh cho một định lý là một hoạt động có

Bn = A
Trong đó A là giả thiết của định lý hay một mệnh đề đúng nào đó, còn B là
kết luận của định lý.
A0, A1, ...An ; B0, B1, ...Bn là các mệnh đề trung gian.
Trong chương trình hình học 7 các mệnh đề trung gian thường chỉ có một
hoặc hai mệnh đề.
Điều đặc biệt quan trọng là để tìm ra phương pháp chứng minh học sinh
phải nhớ và vận dụng thành thạo các định lý, định nghĩa, hệ quả đã học. Việc tìm
ra con đường đi đúng trong chứng minh định lý có khi khá dễ dàng nếu chúng ta
nhớ lại được là đã từng tìm ra con đường đối với một định lý tương tự hoặc gần
giống như định lý đã học. Lợi dụng những điều đã từng chứng minh để có lời
giải cho bài chứng minh định lý.
- Hơn nữa, cũng cần cho học sinh hiểu rằng: Tại sao phải chứng minh
mệnh đề trung gian, tại sao phải kẻ thêm đường phụ (nếu cần)
Ví dụ: Khi dạy học sinh chứng minh định lý: “Tổng ba góc của một tam
giác bằng 1800”.
Giáo viên cần hướng dẫn cho
A
học sinh suy nghĩ để thấy rằng:
Để chứng minh định lý ta phải
vẽ một góc bằng tổng ba góc của một
tam giác.
Điều hợp lý là giữ nguyên một
góc đã có sẵn (chẳng hạn góc C) và vẽ B
C
hai góc kề với góc C (một góc chung
cạnh CA, một góc chung cạnh CB với
góc C) lần lượt bằng hai góc A và B.
Bước 3: Hướng dẫn học sinh trình bày chứng minh định lý
Để tìm ra lời giải cho bài toán chứng minh định lý ta có thể tự do mò mẫm,

C

Với học sinh lớp 7, các định lý yêu cầu chứng minh thường không quá
phức tạp, thậm chí còn rất đơn giản. Do vậy việc trình bày chứng minh định lý
thường được tiến hành theo phương pháp xuôi. Tức là, xuất phát từ những mệnh
đề đã biết (có thể là giả thiết của định lý) đến việc chứng minh các mệnh đề
trung gian để đưa đến kết luận.
Với phương pháp này, ta có thể trình bày chững minh định lý trên thông
qua cấu trúc bài toán đơn như sau:
Nội dung
Đặt vấn đề

Thuật ngữ
tương ứng
Xét

Giải quyết vấn đề

Ta có

Kết luận
Hệ quả

Suy ra
Suy ra

Trình bày chứng minh
Kẻ tia phân giác của góc A cắt BC tại D.
Xét BAD và CAD
Ta có:

B

E
A
Giáo viên

D

C
Học sinh

a)
- Có thể chứng minh DA = DE bằng - Có thể gắn vào hai tam giác bằng
cách nào?
nhau:
- Ở đây gắn vào hai tam giác nào?
ABD và EBD:
-Tam giác ABD và tam giác EBD có
AB = BE (gt)
những yếu tố nào bằng nhau?
ABD = CBD (vì BD là phân
giác)
BD chung
-Từ đó có thể kết luận gì về ABD ABD = EBD
và EBD?
- ABD = EBD suy ra điều gì?
DA = DE
b)
Dựa vào kết quả câu a, nêu cách Từ ABD = EBD
chứng minh DE  BC?

Giáo viên dẫn dắt để đưa đến lời giải:
Gọi A và B là hai điểm dân cư, C là điểm đặt trạm y tế, m là đường quốc lộ
Vì C cách đều AB nên C thuộc đường trung trực d của AB
Mà C ∈ m nên C là giao điểm của m và đường trung trực (d) của AB.

12


2.3.2. Phần 2: Minh họa một tiết dạy định lý hình học 7 theo định
hướng phát triển năng lực của học sinh.
CHƯƠNG II – TAM GIÁC
Tiết 17: TỔNG BA GÓC CỦA MỘT TAM GIÁC
I. Mục tiêu:
1. Kiến thức: Học sinh nắm được định lí về tổng ba góc của một tam giác.
2. Kỹ năng: Biết vận dụng định lí cho trong bài để tính số đo các góc của
một tam giác. Có ý thức vận dụng các kiến thức được học vào giải bài toán,
phát huy tính tích cực của học sinh.
3. Thái độ: Rèn thái độ cẩn thận, chính xác, trình bày khoa học, nghiêm
túc khi học tập của học sinh.
II. Chuẩn bị:
- Giáo viên: Thước thẳng, thước đo góc, tấm bìa hình tam giác và kéo cắt
giấy, máy chiếu,…
- Học sinh: Thước thẳng, thước đo góc, tấm bìa hình tam giác và kéo cắt giấy.
III. Tiến trình lên lớp:
1. Kiểm tra bài cũ: Nêu định nghĩa góc bẹt? Số đo của góc bẹt?
2. Bài mới:

Hoạt động của giáo viên, học sinh
Nội dung
Hoạt động 1: Hoạt động trải nghiệm

Py-ta-go đã phát minh và chứng minh được tổng ba góc của một tam giác
bằng 1800.
Giáo viên đặt vấn đề: Để tìm hiểu về vấn đề này, chúng ta sẽ nghiên cứu,
hình thành và phát biểu định lý đó.
Hoạt động 2: Hoạt động hình thành định lý
Hoạt động 2.1: Vẽ tam giác, đo và tính tổng số đo ba góc của tam giác
- GV: Yêu cầu mỗi học sinh vẽ một
tam giác vào vở (tam giác tùy ý: Có
thể là tam giác nhọn, tam giác vuông,
tam giác tù,...)
- HS: Vẽ một tam giác
- GV: Yêu cầu học sinh đo các góc
rồi tính tổng số đo 3 góc của tam
giác vừa vẽ.
- GV: Gọi một học sinh lên bảng
thực hiện. (chẳng hạn như hình bên)
- Sau khi cả lớp thực hiện xong giáo
viên yêu cầu học sinh đọc kết quả
(xét xem tỉ lệ học sinh trong lớp đo
và có kết quả tổng số đo 3 góc của
một tam giác bằng 1800 và tỉ lệ học
sinh có kết quả khác).
Từ đó, các em có dự đoán gì về tổng
số đo 3 góc của một tam giác?
- Học sinh dự đoán: Tổng ba góc của
một tam giác bằng 1800

A

B

của một tam giác.
- HS: Tổng ba góc của một tam giác
bằng 1800
 Rút ra định lý

C

B

Hoạt động 3: Hoạt động thực hành (chứng minh định lý)
Bước 1: Gợi động cơ chứng minh
- GV: Như vậy bằng thực hành đo và
cắt ghép hình chúng ta đã có dự
đoán: Tổng ba góc của một tam giác *Định lí: Tổng ba góc của một tam
bằng 1800.Tuy nhiên kết quả của đo giác bằng 1800
đạc, cắt ghép hình có thể có những
sai số. Vậy để khẳng định:Tổng ba
A
góc của một tam giác bằng 1800 là
x
y
1
2
đúng chúng ta cần phải chứng minh.
Bước 2:Hướng dẫn học sinh những
B

C

16

bày chứng minh
- GV: Yêu cầu học sinh đọc lời giải
chứng minh, giáo viên ghi bảng.
Hoạt động 4: Hoạt động ứng dụng (Vận dụng định lý để giải toán)
Bài tập: Tính các số đo x, y ở các hình 47, 48, 49

17


Hoạt động nhóm:

Giải:
Áp dụng định lý tổng ba góc của
- GV: Chiếu đề bài lên máy chiếu
một tam giác bằng 180º ta có:
- HS: Đọc đề bài trên máy chiếu
- Hình 47
- GV: Chia lớp làm 3 nhóm, yêu cầu
x + 90o + 55o = 180o
mỗi nhóm làm một hình.
x = 180o - 90o - 55o
- HS: Thảo luận theo nhóm và trình
x = 35o
bày lời giải vào phiếu học tập.
- Hình 48
- GV: Gọi 3 học sinh (mỗi học sinh
x + 30o + 40o = 180o
đại diện cho 1 nhóm lên bảng trình
x = 180o - 30o - 40o
bày lời giải)

một tam giác vào ABC, ta có :
- GV: Đưa ra nhận xét, đánh giá kết
Aˆ  Bˆ  Cˆ 180 0
quả bài làm của học sinh bằng điểm
 Bˆ 180 0  ( Aˆ  Cˆ ) 180 0  (5 0  90 0 )
số.
 Bˆ 85 0
(Phần thưởng cho học sinh nhanh
Vậy ABC = 850
nhất và có lời giải đúng là điểm 10)
Giáo viên trình chiếu và giới thiệu đôi nét về tháp nghiêng Pi-sa
18


Tháp Pi-sa được xây dựng vào những năm 1170, tại thành phố Pisa của
nước Ý. Sau khi xây dựng vài năm, ngọn tháp bắt đầu có dấu hiệu nghiêng.
Nhiều giả thuyết và nguyên nhân khiến ngọn tháp này mất cân bằng được
đưa ra đó chính là nền móng của ngọn tháp khi thi công không được đảm
bảo chất lượng khiến cho cả tòa tháp nhanh chóng nghiêng sau vài năm
đưa vào sử dụng. Chính góc nghiêng đặc biệt cùng với kiến trúc vô cùng
độc đáo đã khiến cho ngọn tháp này trở nên nổi tiếng, thu hút được nhiều
khách du lịch trên thế giới.
3. Hướng dẫn học ở nhà:
- Học thuộc định lý tổng ba góc của một tam giác.
- Làm bài 2, bài 5 SGK trang 108; bài 1, bài 2 SBT trang 137
- Đọc trước bài, chuẩn bị cho tiết 18
2.4. Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động giáo dục, với
bản thân, đồng nghiệp và nhà trường.
- Đối với hoạt động giáo dục: Sáng kiến kinh nghiệm “Dạy các định lý
hình học 7 theo định hướng phát triển năng lực của học sinh ở trường THCS

các em đã nắm rất vững những kiến thức, định lý đã học; vận dụng định lý để
giải các bài toán chứng minh một cách thành thạo. Bài làm của các em trình bày
rất khoa học, lập luận ngắn gọn, chặt chẽ, chính xác.
Kết quả cụ thể như sau:
Tổng
số lớp

Tổng
số HS

Điểm
Giỏi

Khá

TB

Yếu
2
67
SL
%
SL
%
SL
%
SL
%
13
19,4

Với kinh nghiệm của bản thân, và thực tiễn đã áp dụng đề tài này trong quá
trình giảng dạy môn Toán 7, tôi đã đúc rút thành sáng kiến kinh nghiệm: “Dạy các
định lý hình học 7 theo định hướng phát triển năng lực của học sinh ở
trường THCS Nga Thanh, huyện Nga Sơn”.
Trong bài viết này chắc chắn không tránh khỏi những hạn chế, khiếm
khuyết, kính mong nhận được sự góp ý của đồng nghiệp.
Tôi xin trận trọng cảm ơn!
XÁC NHẬN
Nga Sơn, ngày 18 tháng 4 năm 2019
CỦA THỦ TRƯỞNG ĐƠN VỊ Tôi xin cam đoan đây là SKKN của mình viết,
không sao chép nội dung của người khác.

Trần Thị Lan
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Sách giáo khoa toán 7 tập 1, tập 2.
2. Sách giáo viên toán 7 tập 1, tập 2
3. Hướng dẫn thực hiện chuẩn kiến thức, kỹ năng môn Toán THCS
4.

21


DANH MỤC
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM ĐÃ ĐƯỢC HỘI ĐỒNG SÁNG KIẾN KINH
NGHIỆM NGÀNH GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HUYỆN, TỈNH VÀ CÁC
CẤP CAO HƠN XẾP LOẠI TỪ C TRỞ LÊN
Họ và tên tác giả: Trần Thị Lan
Chức vụ và đơn vị công tác: Trường THCS Nga Thanh, huyện Nga Sơn.

TT

22


2.
3.
4.
5.

6.

Dạy học sinh phát hiện và
khắc phục những sai lầm khi
giải toán “Căn bậc hai”
Dạy học sinh tiếp cận và hình
thành một số khái niệm hình
học 6.
Hướng dẫn học sinh giải toán
tính tổng của dãy số viết theo
quy luật.
Phát hiện, khắc phục những
sai sót và hướng dẫn học sinh
lớp 9 giải một số dạng
phương trình vô tỉ.
Dạy một số khái niệm hình
học 6 theo định hướng phát
triển năng lực của học sinh ở
trường THCS Nga Thanh.

Tỉnh