SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ

TRƯỜNG THPT NGỌC LẶC

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

GIÁO DỤC KĨ NĂNG SỐNG CHO HỌC SINH LỚP CHỦ
NHIỆM THÔNG QUA TIẾT SINH HOẠT LỚP

Người thực hiện: Nguyễn Thị Hương
Chức vụ: Giáo viên
SKKN thuộc lĩnh vực: Công tác chủ nhiệm

THANH HOÁ NĂM 2018
1


MỤC LỤC
I. MỞ ĐẦU............................................................................................................2
1. Lí do chọn đề tài.............................................................................................2
“Giáo dục kỹ năng sống cho học sinh lớp chủ nhiệm thông qua tiết sinh
hoạt lớp”.........................................................................................................3
2. Mục đích nghiên cứu:.....................................................................................3
3. Đối tượng nghiên cứu:...................................................................................3
4. Phương pháp nghiên cứu:...............................................................................3
II. NỘI DUNG CỦA SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM..........................................4
1. Cơ sở lí luận...................................................................................................4
a. Kỹ năng sống là gì?....................................................................................4
b. Giáo dục kỹ năng sống là gì?......................................................................4
c. Tại sao phải giáo dục KNS cho học sinh?..................................................5
2. Thực trạng của vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm.................5

thể chất và cũng có sự trưởng thành nhất định trong nhận thức; cách nhìn nhận
của người lớn đối với các em cũng có sự thay đổi: các em không còn là trẻ con
nữa nhưng cũng chưa được nhìn nhận như một người trưởng thành. Trong khi
đó các em đã có những sự độc lập nhất định trong tư duy, trong hành vi ứng xử,
trong cách nhìn nhận những sự việc diễn ra quanh mình,... dẫn đến các em luôn
muốn khẳng định mình, muốn chứng tỏ cho người lớn biết các em thực sự đã
trưởng thành, muốn được người lớn công nhận, được đưa ra ý kiến của cá nhân
mình…tuy nhiên, vì các em chưa nhận thức được một cách đầy đủ dẫn đến xuất
hiện những suy nghĩ, những cách hành xử không đúng, không phù hợp với lứa
tuổi, làm ảnh hưởng đến người khác thậm chí còn có thể gây hại cho chính bản
thân các em[1].
Thực tế cho thấy, trong những năm gần đây, bạo lực học đường ngày càng
gia tăng, học sinh tự tử vì nhiều nguyên nhân… HS không hứng thú trong học
tập, đánh nhau trong trường, bị xâm phạm,bị lợi dụng,...Hơn thế nữa, hiện tượng
đi xuống về đạo đức trong nhà trường như vô lễ với giáo viên, nói trống không,
chỉ chào thầy cô dạy mình…cũng đang xảy ra ngày một nhiều. Trong gia đình,
nhiều em rất thiếu kỹ năng làm việc nhà, kỹ năng tự phục vụ bản thân. Ngoài xã
hội, hiện tượng các em ngu ngơ khi phải xử lý những tình huống của cuộc sống
thực, thiếu tự tin trong giao tiếp, thiếu bản lĩnh vượt qua khó khăn, thiếu sáng
kiến và dễ nản chí…cũng ngày một nhiều. Nguyên nhân là do các em không có
khả năng ứng phó với những áp lực căng thẳng trong cuộc sống, không biết giải
quyết xung đột, không tiết chế được cảm xúc bản thân. Theo các chuyên gia
giáo dục (GD), nguyên nhân sâu xa là do các em thiếu kỹ năng sống (KNS).
Vấn đề HS thiếu KNS, thiếu tính tự tin, thiếu tự lập, sống thiếu trách nhiệm
với bản thân và gia đình, ích kỉ, vô tâm… đang là những rào cản lớn cho sự phát
triển toàn diện của thanh thiếu niên khiến không chỉ các bậc phụ huynh và giáo
viên (GV) phiền lòng, mà đã trở thành vấn đề nóng của toàn xã hội trước xu thế
xã hội phát triển ngày càng năng động.[3]
2


hoạt lớp”.
Kính mong được sự quan tâm, góp ý của đồng nghiệp để sáng kiến của tôi
thêm hoàn thiện và vận dụng cho những năm học tiếp theo.
2. Mục đích nghiên cứu:
Đề tài ra đời nhằm GD KNS cho các em, qua đó giúp các em HS:
- Có khả năng giao tiếp, ứng xử một cách linh hoạt và đạt hiệu quả cao.
- Làm chủ được bản thân, sống tự tin, năng động.
- Biết cách ứng phó trước những tình huống khó khăn trong cuộc sống.
- Biết cách giải quyết những mâu thuẫn trong cuộc sống một cách dễ dàng.
- Sống có trách nhiệm với bản thân, với gia đình và cộng đồng.
- Sống đoàn kết, có tình cảm hơn, mạnh dạn đưa ra ý kiến của mình.
- Luôn biết kiềm chế cảm xúc, làm chủ được các hành vi ứng xử của bản thân.

3


3. Đối tượng nghiên cứu:
Đề tài được áp dụng cho học sinh lớp chủ nhiệm 11A10 năm học 20162017
4. Phương pháp nghiên cứu:
4.1. PP nghiên cứu xây dựng cơ sở lý thuyết:
Thông qua việc nghiên cứu các tài liệu, văn bản liên quan..
4.2. PP điều tra khảo sát thực tế, thu thập thông tin:
Thông qua các giờ sinh hoạt lớp, gặp gỡ trò chuyện với học sinh, tăng cường
mối liên hệ với cha mẹ học sinh, tìm hiểu hoàn cảnh gia đình...
4.3. PP thống kê, xử lý số liệu:
Được tiến hành thông qua việc so sánh, đối chiếu số liệu về kết quả giáo dục
của lớp đạt được so với năm trước khi chưa được áp dụng SKKN
4.4. PP viết báo cáo khoa học.
II. NỘI DUNG CỦA SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
1. Cơ sở lí luận



+ KN giao tiếp
+ KN thể hiện sự cảm thông
+ KN giải quyết mâu thuẫn
+ KN tư duy phê phán.[7]
b. Giáo dục kỹ năng sống là gì?

+ KN lắng nghe tích cực
+ KN thương lượng
+ KN hợp tác

Giáo dục kỹ năng sống là một quá trình tác động sư phạm có mục đích, có
kế hoạch nhằm hình thành năng lực hành động tích cực, có liên quan tới kiến
thức và thái độ, giúp cá nhân có ý thức về bản thân, giao tiếp, quan hệ xã hội,
thực hiện công việc, ứng phó hiệu quả với các yêu cầu thách thức của cuộc sống
hàng ngày… [7]
GD KNS cho HS là việc làm rất quan trọng, ảnh hưởng tới quá trình hình thành
và phát triển nhân cách của các em. GD KNS cần được tiến hành càng sớm càng
tốt và có thể bắt đầu ngay từ bậc tiểu học, thậm chí còn có thể ở tuổi mầm non.
Bởi vì lứa tuổi này những hành vi cá nhân, tính cách và nhân cách đang dần
được hình thành.[7]
c. Tại sao phải giáo dục KNS cho học sinh?
Cần GD KNS cho học sinh vì:
- KNS góp phần thúc đẩy sự phát triển và nâng cao chất lượng cuộc sống
cá nhân
- KNS góp phần thúc đẩy sự phát triển xã hội bền vững
- Chương trình hành động Dakar (Diễn đàn GD cho mọi người - Senegan
2000) yêu cầu mỗi quốc gia phải triển khai giáo dục KNS cho người học.[2]
2. Thực trạng của vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm.

muốn thử sức mình và độc lập khám phá những cái mới để khẳng định mình là
người lớn…
Đặc biệt là trong bối cảnh hội nhập quốc tế và cơ chế thị trường hiện nay,
thế hệ trẻ như các em thường xuyên chịu tác động đan xen của những yếu tố tích
cực và tiêu cực, luôn được đặt vào hoàn cảnh phải lựa chọn những giá trị, phải
đương đầu với những khó khăn, thách thức, những áp lực tiêu cực. Xa gia đình
và có nhiều cám dỗ của xã hội …Nên chính giai đoạn này, nếu các em không có
được những kĩ năng sống cần thiết sẽ dẫn đến các em dễ có những hành vi
không đúng mực, dễ sa ngã nhất.
Mặc dù từ năm học 2011-2012, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ra chỉ thị "tăng
cường nội dung giảng dạy kỹ năng sống cho học sinh", tích cực lồng ghép dạy
học tích hợp GD KNS cho các em HS ở tất cả các môn học trong nhà trường.
Tuy nhiên với thói quen dạy và học chưa có tích hợp GD KNS trước kia, nhiều
GV cảm thấy rất khó khăn khi lồng ghép GD KNS cho HS vào giờ học. Hơn thế
nữa, do thời lượng của giờ dạy giới hạn và việc phải đảm bảo nội dung chương
trình học đã khiến cho nhiều GV bộ môn bỏ qua việc lồng ghép GD KNS vào
bài học hoặc nếu có thì chỉ hời hợt qua loa. Mặt khác, GD KNS cho các em HS
là rất cần thiết nhưng do mới được yêu cầu áp dụng rộng rãi nên còn chưa có tài
liệu chuẩn cho các nhà trường vận dụng. Nhiều trường học hiểu chưa rõ về
chương trình này lại càng hoang mang, không biết dạy cái gì và dạy như thế nào.
Nhiều GV bối rối không biết phải GD KNS cho HS ra làm sao, lồng ghép vào
khi nào và lồng ghép như thế nào cho hợp lí. Ngay cả chính bản thân một số GV
cũng chưa có đủ những KNS cần thiết để áp dụng vào cuộc sống thì việc vận
dụng các phương pháp GD KNS để truyền đạt nội dung tới các em HS lại càng
khó khăn.[7]
Việc thực hiện GD KNS cho học sinh trường THPT Ngọc Lặc cũng không
ngoại lệ. Tôi xin nêu một số trường hợp điển hình ở lớp 10A10 năm học 2015
-2016 như sau: Em Cẩm Linh khi được GV quan tâm và tìm hiểu về hoàn cảnh
gia đình mình thì em ngượng ngùng không chia sẻ; chỉ mới là HS lớp 10 nhưng
em Huy Hoàng liên tục gây rối đánh nhau với các bạn, em Thương Hoài vì phút

3.1. Kịch bản 1: Tổ chức trò chơi
* Những lưu ý khi tổ chức trò chơi cho các em HS lớp chủ nhiệm như sau:
- Không nên sa đà vào việc tổ chức các trò chơi mang tính giải trí đơn
thuần, sẽ làm sai lệch mục đích của việc lồng ghép nội dung GD KNS trong giờ
sinh hoạt.
- GVCN phải chuẩn bị trước và tham khảo thêm các trò chơi cho phù hợp,
thay đổi nội dung và phương thức sinh hoạt để tránh nhàm chán. Có thể tham
khảo thêm ý tưởng từ chính các em học sinh.
Một số trò chơi có thể tiến hành trong giờ sinh hoạt nhằm GD KNS cho
HS
* Trò chơi 1: Mong muốn, hi vọng, quan tâm
- Yêu cầu:
+ GV: Chuẩn bị một cái hộp không có nắp đậy bằng thùng cacton có bọc giấy
và trang trí sinh động.( Việc này có thể có sự hỗ trợ từ trước của các bạn cán bộ lớp)
+ HS: Tất cả các HS trong lớp tham gia, mỗi em chuẩn bị một tờ giấy trắng
và một cây bút viết.
* Chú ý : Do số lượng học sinh nhiều nên có thể tiến hành trò chơi này
trong 2hoặc 3 tiết sinh hoạt và nên tổ chức ngay trong những tuần đầu tiên của
năm học. Việc này sẽ giúp GVCN nắm bắt được hoàn cảnh, tâm tư nguyện vọng
của HS lớp chủ nhiệm, từ đó có những biện pháp giáo dục phù hợp cũng như có
những động viên chia sẻ kịp thời những khó khăn của các em.
7


- Cách tiến hành:
+ Các em HS độc lập làm việc, ghi đầy đủ những mong muốn, hy vọng của
các em và những điều các em đang quan tâm đến vào tờ giấy của mình.(Để đảm
bảo tính riêng tư, các em không ghi tên lên tờ giấy)
+ GV yêu cầu lớp trưởng thu lại tất cả những mảnh giấy này để vào hộp,
sau đó yêu cầu mỗi HS ngẫu nhiên chọn ra một mảnh giấy trong hộp và đọc lên

+ HS : Số lượng tham gia khoảng 10 em / lần / buổi.
Cách tiến hành :
+ Các em HS sẽ vẽ vào tờ giấy trắng một khuôn mặt với đúng biểu hiện
cảm xúc hiện tại của mình( vui, buồn, giận dữ, thất vọng,…) và nộp lại.
+ GV sẽ lần lượt bốc ngẫu nhiên một khuôn mặt và yêu cầu HS đó thành
thật nêu ra lí do vì sao em lại vẽ khuôn mặt như vậy: Do chuyện gia đình hay
chuyện học hành trên lớp hay mối quan hệ bạn bè…
8


+ Sau khi lắng nghe một cách chân thành, GV sẽ mời một số bạn trong lớp
góp ý, thảo luận… và cuối cùng đưa ra lời khuyên bổ ích, phù hợp cho các em.
- Kĩ năng được hình thành và củng cố:
+ KN kiểm soát cảm xúc: Được hình thành khi các em bình tĩnh nêu ra
được vấn đề mà bản thân gặp phải, biết suy nghĩ thấu đáo và tìm ra được hướng
giải quyết phù hợp để không có những cảm cúc tiêu cực ảnh hưởng đến bản
thân.
+ KN tìm kiếm sự hỗ trợ: Được hình thành khi HS nhận được những sự tư
vấn, phân tích hữu ích từ các bạn và cô giáo. Từ đó giúp HS thấy được khi gặp
vấn đề, những tình huống khó khăn trong cuộc sống có thể tìm kiếm sự hỗ trợ
từ thầy cô, bạn bè.
+ KN lắng nghe tích cực: Được hình thành khi các em biết lắng nghe
những vấn đề của các bạn, từ đó có những điều chỉnh hành vi, suy nghĩ phù hợp
hoặc có thể đưa ra những lời khuyên bổ ích cho các bạn.
+ KN thể hiện sự cảm thông: Được hình thành khi các em biết được những
khó khăn mà bạn mình đang gặp phải. Từ đó có những sự sẻ chia, giúp đỡ, cảm
thông cho bạn.
+ KN giải quyết mâu thuẫn: Được hình thành khi các em biết giải quyết
những vấn đề của các bạn có liên quan đến mình. Các em sẽ có cơ hội trao đổi
thẳng thắn dưới sự dìu dắt của cô giáo để từ đó tìm được tiếng nói chung, kết

3.2. Kịch bản 2: Kể chuyện
GVCN có thể kể những câu chuyện ngắn nhưng súc tích, giàu ý nghĩa, giàu
giá trị nhân văn để kể cho các em nghe. Qua đó các em thấy được sự gần gũi
giữa cô và trò, đồng thời qua lời kể truyền cảm của cô giáo, các em cảm nhận
được sâu sắc những thông điệp mà các câu chuyện đó đem đến.
Câu chuyện 1: Hai vương quốc. (Kịch bản này nên được thực hiện trong
những tuần đầu năm học )
Ngày xửa ngày xưa, có hai vương quốc là Rumpleland và Padoodleplace.
Một ngày tình cờ, cả hai vương quốc đều đưa ra một điều luật mới. Điều luật
cho rằng, không một ai có thể tưới nước trong vườn vào các ngày thứ Hai. Vua
Rumpleland chỉ đơn thuần cho dán điều luật mới này và yêu cầu binh lính đi
quanh thị trấn và bắt giữ tất cả người dân nào tưới nước trong vườn vào ngày
thứ Hai.
Ngày thứ Hai tiếp theo, các binh lính bắt được 12 người dân tưới nước
trong vườn. Người dân rất tức giận hỏi: “Tại sao Vua lại ra một luật lệ như thế
làm gì? Luật này chả có ý nghĩa gì cả, tại sao chúng ta lại không được tưới nước
trong vườn vào các ngày thứ hai?”
Những người dân thị trấn Rumpleland đều nghe nói tới việc bắt giữ này. Họ
vẫn quyết định phải tưới nước tại vườn chỉ để nhà vua biết rằng ông ta không thể
đàn áp họ như thế. Họ phân công nhau canh gác binh línhtrong khi hàng xóm
tưới nước cho khu vườn của mình. Nhưng trong vòng 2 tuần, không ai còn nước
nữa, kể cả nước để uống. nước sông vùng Rumpleland đã cạn kiệt.
Tại Padoodleplace, Vua đã chính thức gặp những người dân trong vùng và
nói “ Nước trong vùng đã sắp cạn kiệt rồi, chúng ta nên làm gì đây? Nếu chúng
ta không bớt sử dụng nước, nước sông sẽ cạn kiệt. ”
Người dân đã đóng góp rất nhiều ý kiến. Cuối cùng có một người gợi ý
rằng không ai được tưới nước trong vườn vào các ngày thứ hai. Vua và những
người dân khác trong vùng suy tính một lúc. Cuối cùng, họ đưa ra quyết định kế
hoạch đó là kế hoạch tốt nhất nhằm hạn chế người dân sử dụng nước.Vị Vua đã
yêu cầu người dân trong vương quốc mình quay trở lại vùng và giải thích cho

giác thực hiện với tinh thần cầu thị nhất.
Kĩ năng được hình thành và củng cố:
+ KN làm việc hiệu quả: Đứng trước mỗi công việc nên từ từ tìm cách thực
hiện, lắng nghe, tham khảo ý kiến của nhiều người. Không nên nóng vội, chủ
quan chỉ làm theo ý kiến riêng của cá nhân mà hỏng việc.
+ KN tìm kiếm sự hỗ trợ: Trước khi đưa ra quyết dịnh nên chia sẻ, tâm sự,
tham vấn ý kiến của nhiều người, từ đó tìm ra phương pháp thực hiện tối ưu nhất.
+ KN giao tiếp: Thể hiện trong việc trình bày cũng như đối thoại với người
khác khi giải quyết công việc.
+ KN lắng nghe tích cực: Biết tôn trọng và quan tâm đến ý kiến của người
khác, nhờ đó làm cho việc giao tiếp, thương lượng và hợp tác của họ hiệu quả
hơn. Lắng nghe tích cực cũng góp phần giải quyết mâu thuẫn một cách hài hòa
và xây dựng.
+ KN hợp tác: Thể hiện trong việc cùng nhau giải quyết một vấn đề sao cho
đạt hiệu quả nhất.
Câu chuyện 2: Ngọn nến
Một tối mất điện, ngọn nến được đem ra đặt giữa phòng. Người ta châm lửa
cho ngọn nến và nến lung linh cháy sáng. Nến hân hoan nhận ra rằng ngọn lửa
nhỏ nhoi của nó đã mang lại ánh sáng cho cả căn phòng. Mọi người đều trầm
trồ: “ Ồ, nến sáng quá, thật may, nếu không chúng ta sẽ chẳng nhìn thấy gì mất”.
Nghe vậy, nến vui sướng dùng hết sức mình đẩy lùi bóng tối ra xung quanh.
Thế nhưng, những dòng sáp nóng đã bắt đầu chảy ra, lăn dài theo thân nến.
Nến thấy mình càng lúc càng ngắn lại. Đến khi chỉ còn một nửa, nến giật mình:
“ Chết mất, ta mà cứ cháy mãi thế này thì chẳng bao lâu sẽ tàn mất thôi. Tại sao
ta phải thiệt thòi như vậy?”
Nghĩ rồi, nến nương theo một cơn gió thoảng để tắt phụt đi. Một sợi khói
mỏng manh bay lên rồi nến im lìm.
11



của bản thân, những điểm mạnh, yếu và tự tin với chính con người hiện tại của
mình. Không tự ti, so sánh với người khác.
Câu chuyện 3: Hãy biết nuôi dưỡng và trân trọng tình bạn
Andy thật sự không biết nhiều về những người hàng xóm trong khu phố nơi
anh ở. Anh sẵn sàng chào hỏi họ nếu tình cờ gặp họ, nhưng hầu như anh chỉ thấy
những hàng rào cao nghễu nghện và những cánh cửa cổng luôn đóng kín.
Một ngày nọ, lang thang trên mạng, Andy vô tình truy cập vào trang web
nơi hội tụ những người có cùng sở thích như đọc sách báo, thể thao hoặc nghệ
thuật. Suốt buổi hôm đó, Andy say sưa trò chuyện với một người bạn mới quen.
Hai người nhanh chóng nhận ra rằng họ có nhiều điểm chung và rất thích trò
chuyện với nhau( dẫu chỉ là qua máy tính).
Mấy tuần sau đó, trong một lần trò chuyện trên mạng với người bạn này,
nhà Andy đột nhiên mất điện. Máy tín bị tắt và ngừng kết nối. Khi có điện trở
12


lại, Andy lại lên mạng kiếm người bạn ấy và được biết chỗ của anh ta cũng vừa
mất điện xong.
Lấy làm lạ về sự trùng hợp tình cờ này, hai người quyết định cho người kia
biết nơi ở của mình. Cứ ngỡ hai người phải ở cách xa nhau hai đầu trái đất, hóa
ra Andy và người bạn của anh sống trong cùng một khu phố, nhà của họ vốn chỉ
cách nhau vài căn! Khi cả con đường bị mất điện thì nhà của hai người cũng
cùng chung số phận.
Lúc đó, Andy hiểu ra rằng ở đâu đó trên thế gian này luôn có những con
người tuyệt diệu, nhưng cũng có những người bạn rất tuyệt vời ở ngay bên cạnh
mình. Hãy ngắm nhìn ra xung quanh và bạn sẽ thấy mọi người luôn mỉm cười
với bạn.[5]
Câu hỏi suy nghĩ, thảo luận:
Câu 1: Mối quan hệ của Andy với những người trong khu phố như thế nào?
Tại sao Andy cảm thấy như vậy? Cách mà Andy ứng phó với hoàn cảnh của

13


muốn thậm chí còn phản tác dụng. Mỗi giờ sinh hoạt, GVCN chỉ cần chiếu một
đoạn video, thời gian còn lại chủ yếu để cho HS suy nghĩ, thảo luận.
Có rất nhiều video liên quan đến việc GD KNS cho HS. Sau đây là một số
đoạn video tôi đã từng làm cho HS lớp chủ nhiệm, các đoạn video có nội dung
như sau:
* Đoạn video 1: Câu chuyện chiếc bình nứt
- Nội dung đoạn video: Có một người gánh nước hàng ngày ông gánh nước bằng
hai chiếc bình lớn treo hai đầu một đòn gánh. Một trong hai bình ấy bị một vết nứt,
còn bình kia thì lành lặn không có một vết nứt nào. Suốt đoạn đường dài từ con
suối đến nhà, chiếc bình nứt lúc nào cũng vơi chỉ còn một nửa bình. Còn chiếu bình
lành luôn đem về lượng nước nguyên vẹn. Suốt hai năm trời, mỗi ngày người gánh
nước chỉ mang về nhà có một bình rưỡi nước. Dĩ nhiên, cái bình nguyên vẹn rất
hãnh diện về thành tích của mình, đã hoàn tất một cách tuyệt hảo nhiệm vụ nó được
tạo ra để thi hành. Còn tội nghiệp chiếc bình nứt, nó xấu hổ về khuyết điểm của
mình và khổ sở vì chỉ hoàn tất được có một nửa công việc nó được tạo ra để làm.
Sau hai năm chịu đựng cái mà nó cho là một thất bại chua cay, một ngày nọ nó lên
tiếng với người gánh nước bên suối : “Con thật xấu hổ vì vết nứt bên hông, đã làm
rỉ mất nước trên đường về nhà bác”. Người gánh nước trả lời: “Con đã chẳng để ý
thấy chỉ có hoa mọc trên đường đi bên phía của con à? Đó là vì ta vẫn luôn biết
khuyết điểm của con nên ta đã gieo hạt hoa dọc đường bên phía của con, và mỗi
ngày trên đường mình đi về con đã tưới nước cho chúng nó, …. Hai năm nay ta
vẫn luôn hái được những bông hoa đẹp để chưng trên bàn. Nếu mà con không phải
là con y như thế này, thì trong nhà đâu có được trang hoàng đẹp đẽ như vậy”.[7]
- Câu hỏi suy nghĩ, thảo luận về đoạn video 1:
1. Hình ảnh chiếc bình nứt tượng trưng cho ai trong cuộc sống?
2. Có phải mọi sự khiếm khuyết là vô giá trị không?
3. Trong cuộc sống, khi gặp những khiếm khuyết của bản thân hay của

triển gì thêm. Hình như chú bướm không thể cố hơn được. Vì thế, anh ta quyết
định lấy kéo rạch cho cái lỗ to thêm.
Chú bướm dễ dàng thoát ra khỏi cái kén. Nhưng thân mình nó sưng phồng
lên, đôi cánh thì nhăn nhúm. Còn chàng thanh niên cứ ngồi quan sát với hi vọng
thân hình chú bướm sẽ xẹp lại và đôi cánh xòe rộng đủ để nâng đỡ thân hình chú.
Nhưng sự thật là chú bướm đã phải bò loanh quanh suốt quãng đời còn lại
với đôi cánh nhăn nhúm và thân hình sưng phồng. Nó chẳng bao giờ có thể bay
được. Có một điều mà người thanh niên không thể hiểu: cái kén chật chội khiến
chú bướm phải nỗ lực mới chui qua được cái lỗ nhỏ xíu kia là quy luật tự nhiên,
giúp chú có thể bay ngay khi thoát ra ngoài.[7]
- Câu hỏi suy nghĩ, thảo luận về đoạn video 2:
1.Trong cuộc sống đã bao giờ em đóng vai trò như chàng trai trong đoạn
phim chưa ?
2. Bạn có mong muốn mình được giúp đỡ như chú bướm nhỏ không?
3. Sự nỗ lực, cố gắng vượt qua áp lực của cuộc sống có tác dụng gì?
4. Bạn có muốn mình có cuộc sống phẳng lặng, bình thường không?
Các em HS đã thảo luận sôi nổi và suy nghĩ, đưa ra câu trả lời cho tất cả các
câu hỏi trên. GV sẽ phân tích thêm nội dung, ý nghĩa của từng đáp án để các em
hiểu rõ hơn từ đó rút ra được bài học cho bản thân và vận dụng vào cuộc sống.
- Bài học rút ra từ đoạn video: Đôi khi đấu tranh là rất cần thiết trong cuộc
sống. Nếu ta quen sống một cuộc đời phẳng lặng, ta sẽ mất đi sức mạnh tiềm tàng
mà bẩm sinh mỗi người đều có. Vì thế, nếu bạn thấy mình đang phải vượt qua
nhiều áp lực và căng thẳng thì hãy tin rằng sau đó bạn sẽ trưởng thành hơn.
- Các KN được hình thành và củng cố:
+ KN lắng nghe, KN quan sát: Được hình thành và củng cố thông qua hoạt
động xem phim, nghe thuyết minh của phim.
+ KN xác định giá trị: Được hình thành trong hoạt động học sinh xác định
đượcnhững khó khăn, áp lực căng thẳng trước mắt chỉ là những thử thách, sự tôi
luyện cho chúng ta trưởng thành hơn.
+ KN nhận thức: Được hình thành và củng cố thông qua hoạt động học sinh

cuộc sống.
- Bài học rút ra từ đoạn video: Cho ta hiểu được giá trị đích thực của niềm
hi vọng! Ngọn lửa của hi vọng sẽ luôn đi cùng các bạn suốt cuộc đời. Khi giữ
được hi vọng, chúng ta có thể thắp sáng lại ngọn lửa của hòa bình, lòng trung
thành và tình yêu! Hãy thắp sáng ngọn lửa hi vọng của mình và những người
xung quanh bạn!
- Các KN được hình thành và củng cố:
+ KN lắng nghe, KN quan sát: Được hình thành thông qua hoạt động xem
phim, nghe thuyết minh của phim.
+ KN xác đinh giá trị: Được hình thành thông qua nội dung học sinh hiểu
về giá trị của sự hi vọng trong cuộc sống.
3.4. Kịch bản 4: Tổ chức sinh nhật tập thể
Tổ chức sinh nhật tập thể là một trong những hoạt động thú vị và bổ ích
giúp gắn kết các HS trong lớp học. Các em sẽ cảm nhận được những tình cảm
gần gũi, yêu thương, bao bọc nhau của các bạn trong lớp dành cho mình. Điều
đó giúp các em thêm yêu khoảng thời gian ở trường học cũng như xem đây là
ngôi nhà thứ hai của mình.
Việc tổ chức sinh nhật tập thể giúp các em HS hình thành và củng cố một
số KNS cần thiết cho bản thân. Một trong các KNS cần được hình thành thông
qua các hoạt trên là: KN lập kế hoạch và tổ chức công việc, KN lãnh đạo, KN
lắng nghe, KN thuyết trình, KN làm việc đồng đội, KN giao tiếp và ứng xử, KN
16


giải quyết vấn đề, KN kiên định, KN hợp tác, KN thương lượng, KN tư duy
sáng tạo và mạo hiểm.
* Nội dung và cách thức tổ chức:
+ Hoạt động tổ chức sinh nhật tập thể được tổ chức 1 lần / tháng và vào
buổi sinh hoạt đầu tiên của tháng. Trong buổi sinh nhật tập thể này sẽ tổ chức
sinh nhật cho tất cả các bạn có cùng sinh nhật trong tháng đó.

- KN hợp tác: Trong quá trình hoạt động nhóm, muốn đạt hiệu quả cao thì
không còn cách nào khác là các em phải luôn hợp tác với nhau để giải quyết vấn
đề. Khi các em đã ý thức được sự cần thiết phải có hợp tác trong các hoạt động
tập thể, lúc này KN hợp tác sẽ có trong các em.
- KN tư duy sáng tạo và mạo hiểm: Từ những định hướng của GV cho
những nội dung sinh hoạt tập thể nêu trên, trong quá trình thực hiện, HS có thể
có thêm các ý tưởng mới, hay và phù hợp với mục tiêu đã đề ra. Việc hình thành
ý tưởng được xuất phát từ sự chủ động, làm chủ trong các hoạt động của các em.
17


Có em HS mặc dù đã xác định rõ vấn đề mà GV nêu ra ngay từ ban đầu
nhưng muốn tạo sự bất ngờ cho GV, HS sẽ bí mật thực hiện một vài hoạt động
nhỏ tự mình nghĩ ra nhưng vẫn bám sát chủ đề để tạo ra sự mới lạ và bất ngờ
cho GVCN. GVCN sẽ có những đánh giá tích cực giúp điều chỉnh đúng hướng
tư duy sáng tạo của các em. Đây chính là cơ sở, là điều kiện, là tiền tố để hình
thành KN sáng tạo, mạo hiểm ở các em HS.
- KN lắng nghe: Được hình thành thông qua các cuộc đối thoại giữa GV và HS,
giữa HS và HS. Sự lắng nghe tích cực là điều cần thiết trong hoạt động nhóm.
Chỉ có lắng nghe tích cực thì mới thấu hiểu vấn đề, rồi từ đó hợp tác với nhau để
giải quyết công việc chung.
- KN làm việc đồng đội: Trong các hoạt động tập thể này, việc phối hợp với
nhau trong suốt quá trình làm việc sao cho đạt hiệu quả là rất quan trọng. Thông
qua những buổi làm việc tập thể như thế này sẽ giúp các em hình thành KN làm
việc đồng đội, biết lắng nghe, tiếp thu ý kiến người khác, biết đề đạt nguyện
vọng của mình, biết tiết chế cái tôi cá nhân…từ đó giúp công việc đạt hiệu quả
cao nhất. Việc gắn bó giữa các thành viên lại sẽ tạo sức mạnh của cả tập thể lớp.
Sức mạnh và sự thành công của mỗi lớp được đo bằng các kết quả đạt được qua
các phong trào, các cuộc thi do nhà trường phát động.
3.5. Kịch bản 5: Tổ chức cuộc thi “ Tìm kiếm tài năng ”.

sinh hoạt lớp (thứ 7 hàng tuần); nhiều em HS trở nên nhanh nhẹn và hoạt bát
hơn, mạnh dạn hơn.
- Các GV bộ môn khi lên lớp giảng dạy cũng rất hài lòng về hành vi ứng xử
, về thái độ học tập của các em.
- Trong các mối quan hệ, các em tỏ ra mạnh dạn hơn khi thể hiện mình, bớt
rụt rè, e ngại khi đứng trước đám đông. Các em tham gia các hoạt động văn hóa,
văn nghệ, thể dục thể thao do ĐT nhà trường phát động rất tích cực. Các em
đoàn kết hơn, gắn bó hơn trong các hoạt động chung của lớp. Do đó tập thể lớp
đã thu được nhiều thành tích cao trong các cuộc thi do ĐTN phát động như giải
KK thi văn nghệ chào mừng ngày Nhà giáo Việt Nam, giải nhất bóng chuyền nữ
toàn trường, giải nhì bóng chuyền nam toàn trường, được khen thưởng về tập thể
lớp chăm sóc bồn hoa tốt; có HS đạt giải nhất thi ném tạ, giải nhì thi tháo lắp
súng của bộ môn GDQP,…
- Tinh thần của các em sau các buổi sinh hoạt tập thể rất hào hứng, nhiều HS
bày tỏ rằng các em rất mong đến cuối tuần để được khẳng định mình trong giờ
sinh hoạt lớp, nhiều HS rất ao ước và muốn tham gia vào các hoạt động tập thể
của lớp. Vì qua đây các em có thể nhận thức được giá trị của bản thân, giá trị
của tinh thần đoàn kết và có thêm nhiều KNS cần thiết cho bản thân để phục vụ
vào trong cuộc sống.
- Các em có ý thức tự giác cao hơn trong học tập, ngoan hơn và học tốt
hơn. Thể hiện, xếp loại học lực và hạnh kiểm của HS năm sau cao hơn năm
trước: không có học sinh học lực yếu, kém; không có học sinh hạnh kiểm yếu.
Bảng so sánh đối chiếu kết quả giáo dục đạt được trước khi áp dụng
SKKN( lớp 10A10) và sau khi áp dụng SKKN ở lớp 11A10.

Lớp

Sĩ
số
đầu

5≈11,6%

11A10

43

43

12 ≈27,9% 31 ≈72,1%

0

Hạnh
kiểm Tốt
36≈83,7
%
41≈95,3
%

Hạnh
kiểm
Khá
7≈16,3
%
2≈4,7%

Trong công việc chủ nhiệm của bản thân, tất nhiên để có được sự thành
công trên tôi luôn nhận được sự phối hợp và hỗ trợ của Ban giám hiệu nhà
trường, các thầy cô giáo bộ môn, cùng với sự nỗ lực của bản thân các em và sự
quan tâm của các bậc phụ huynh và các tổ chức đoàn thể trong nhà trường.

*Với giáo viên bộ môn:
- Trước tiên, các thầy cô hãy để cho HS cơ hội tự giải quyết vấn đề, cơ hội
làm việc theo nhóm, hãy hướng dẫn cho HS biết liên hệ và ứng dụng kiến thức
đã học để giải quyết những vấn đề thường gặp trong cuộc sống.
- Mục tiêu GD không chỉ là giảng dạy kiến thức cho HS mà cần làm thế
nào để HS có thể tự tìm kiến thức và tự giải quyết vấn đề, làm thế nào để HS
biết phát huy sức mạnh nhóm, tăng cường sự hợp tác trong giải quyết vấn đề.
Làm như thế là người thầy đã đưa được cần câu cho HS chứ không đưa con cá
cho các em.
*Với giáo viên chủ nhiệm:
- GVCN cần phối hợp với GV bộ môn, các tổ chức trong nhà trường (đặc
biệt là ĐTN) để lồng ghép GD KNS cho các em một cách đồng bộ, tránh sự
mâu thuẫn hay trùng lặp, có như thế mới đưa được nhiều nội dung vào GD.
20


- GVCN cũng cần tìm hiểu hoàn cảnh từng HS, đặc điểm tâm sinh lí riêng
của mỗi em để có biện pháp GD phù hợp, không thể áp dụng máy móc một kịch
bản chung cho tất cả các đối tượng HS. Ngoài các biện pháp GD chung, một số
HS cũng cần được GVCN GD bằng những phương thức riêng.
Trên đây là cách làm của bản thân tôi, những phương pháp tôi đưa ra chỉ là
số ít trong số các phương pháp GD KNS cho các em HS THPT nói chung và các
em HS lớp chủ nhiệm nói riêng. Trong mỗi phương pháp có những ưu, nhược
điểm nhất định. Khi áp dụng các thầy cô có thể linh hoạt bổ sung cho phù hợp
đối tượng HS lớp mình chủ nhiệm.
Vậy nên tôi mong rằng các đồng chí, đồng nghiêp có thể vận dụng một cách
linh hoạt và sáng tạo các phương pháp GD KNS này cho đúng đối tượng HS của
mình. Tôi tin chắc rằng các đồng nghiệp sẽ thu được những kết quả khả quan.
Cũng do thời gian nghiên cứu và áp dụng của đề tài chưa được nhiều năm,
đề tài do tôi thực hiện độc lập nên chắc chắn không tránh khỏi tính chủ quan và

[8]. Module THPT 1 “ Đặc điểm tâm lí học sinh THPT” của Bộ GD & ĐT

22