TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN


BÙI MINH HẢI

TỔ CHỨC THỰC THI CHÍNH SÁCH
HỖ TRỢ PHÁT TRIỂN SẢN XUẤT NÔNG NGHIỆP
TỪ NGUỒN VỐN NGÂN SÁCH ĐỊA PHƯƠNG
TỈNH ĐIỆN BIÊN

HÀ NỘI - 2017


TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN


BÙI MINH HẢI

TỔ CHỨC THỰC THI CHÍNH SÁCH
HỖ TRỢ PHÁT TRIỂN SẢN XUẤT NÔNG NGHIỆP
TỪ NGUỒN VỐN NGÂN SÁCH ĐỊA PHƯƠNG
TỈNH ĐIỆN BIÊN

CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ KINH TẾ & CHÍNH SÁCH

Người hướng dẫn khoa học:
PGS.TS. HOÀNG VĂN CƯỜNG

HÀ NỘI - 2017



Xin chân thành cám ơn!
Hà Nội, ngày

tháng
Tác giả

Bùi Minh Hải

năm 2017


MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN
LỜI CẢM ƠN
MỤC LỤC
DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
DANH MỤC BẢNG, HỘP
TÓM TẮT LUẬN VĂN
MỞ ĐẦU...........................................................................................................1
CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TỔ CHỨC THỰC THI CHÍNH
SÁCH HỖ TRỢ PHÁT TRIỂN SẢN XUẤT NÔNG NGHIỆP TỪ
NGUỒN NGÂN SÁCH ĐỊA PHƯƠNG.......................................................8
1.1. Chính sách hỗ trợ phát triển sản xuất nông nghiệp từ
nguồn ngân sách địa phương..................................................................8
1.1.1. Khái niệm và mục tiêu chính sách.....................................................8
1.1.2. Chủ thể và đối tượng của chính sách.................................................9
1.1.3. Các chính sách bộ phận.....................................................................9
1.2. Tổ chức thực thi chính sách hỗ trợ phát triển sản xuất nông nghiệp
từ ngân sách địa phương...............................................................................11
1.2.1. Khái niệm tổ chức thực thi chính sách hỗ trợ phát triển sản xuất

2.4.1. Chuẩn bị triển khai chính sách........................................................41
2.4.2. Thực trạng chỉ đạo triển khai thực hiện chính sách.........................45
2.4.3. Thực trạng kiểm soát sự thực hiện chính sách................................49
2.5. Đánh giá chung về tổ chức thực thi chính sách hỗ trợ
phát triển sản xuất nông nghiệp từ nguồn vốn ngân sách
địa phương tỉnh Điện Biên...................................................................53
2.5.1. Kết quả thực hiện chính sách chính sách hỗ trợ phát triển sản xuất
nông nghiệp tỉnh Điện Biên 2014-2016....................................................53
2.5.2. Điểm mạnh trong tổ chức thực thi chính sách hỗ trợ phát triển nông
nghiệp từ nguồn vốn ngân sách địa phương tỉnh Điện Biên.....................54
2.5.3. Điểm yếu trong trong tổ chức thực thi chính sách hỗ trợ phát triển
nông nghiệp từ nguồn vốn ngân sách địa phương tỉnh Điện Biên............56
2.5.4. Nguyên nhân của những điểm yếu..................................................57
CHƯƠNG 3: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN
TỔ CHỨC THỰC THI CHÍNH SÁCH HỖ TRỢ PHÁT TRIỂN SẢN
XUẤT NÔNG NGHIỆP TỪ NGUỒN VỐN NGÂN SÁCH ĐỊA
PHƯƠNG TỈNH ĐIỆN BIÊN ĐẾN NĂM 2020....................................59
3.1. Mục tiêu và phương hướng hoàn thiện tổ chức thực
thi chính sách hỗ trợ phát triển sản xuất nông nghiệp
từ nguồn vốn ngân sách địa phương tỉnh Điện Biên đến
năm 2020.........................................................................................................59
3.1.1. Mục tiêu phát triển sản xuất nông nghiệp tỉnh Điện Biên đến năm 2020..59
3.1.2. Phương hướng hoàn thiện tổ chức thực thi chính sách hỗ trợ phát triển
sản xuất nông nghiệp từ nguồn vốn ngân sách địa phương tỉnh Điện Biên
đến năm 2020............................................................................................61
3.2. Giải pháp hoàn thiện tổ chức thực thi chính sách hỗ trợ phát triển
sản xuất nông nghiệp từ nguồn vốn ngân sách địa phương tỉnh Điện Biên
đến năm 2020..................................................................................................61
3.2.1. Giải pháp hoàn thiện chuẩn bị thực thi chính sách..........................62
3.2.2. Giải pháp hoàn thiện chỉ đạo triển khai chính sách.........................63


Hỗ trợ phát triển

NXB

Nhà xuất bản

PTNT

Phát triển nông thôn

SXNN

Sản xuất nông nghiệp

UBND

Ủy ban nhân dân


DANH MỤC BẢNG, HỘP
BẢNG
Bảng 2.1:

Cơ cấu giá trị sản xuất nông, lâm nghiệp và thủy sản trong cơ
cấu tổng sản phẩm GRDP tỉnh Điện Biên giai đoạn 2014-2016
27

Bảng 2.2:


Bảng 2.8:

Kế hoạch vốn và vốn thực hiện chính sách HTPT sản xuất nông nghiệp
từ nguồn vốn ngân sách địa phương tỉnh Điện Biên giai đoạn
2014-2016 46

Bảng 2.9:

Các đơn vị tham gia triển khai chính sách hỗ trợ.......................47

HỘP
Hộp 2.1 :

Thực trạng phân bổ và sử dụng nguồn vốn chính sách

Hộp 2.2:

Thực trạng phối hợp giữa các cơ quan trong việc tổ chức thực thi
chính sách 48

Hộp 2.3:

Thực trạng giám sát, đánh giá chính sách

51

Hộp 2.4:

Một số sáng kiến điều chỉnh, hoàn thiện chính sách52


xuất, nhất là sản xuất lâm nghiệp, cây công nghiệp, nông nghiệp, chăn nuôi trang trại
có giá trị kinh tế cao, nhưng vẫn chưa phát huy được tiềm năng sẵn có, tỷ lệ hộ nghèo
còn cao. Người dân sản xuất tự cung tự cấp còn khá phổ biến, đầu tư thâm canh, áp
dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật trong sản xuất còn chưa đồng đều, quy mô nhỏ, năng
suất, chất lượng và sức cạnh tranh thấp, sản phẩm hàng hóa chưa nhiều.
Nghị quyết Đảng bộ tỉnh Điện Biên lần thứ XIII xác định “tập trung lãnh
đạo phát triển nông nghiệp, nhằm thực hiện thành công Đề án tái cơ cấu nông
nghiệp của tỉnh”. Vì vậy, để phát triến sản xuất, nâng cao giá trị hàng hóa trong
nông nghiệp và nâng cao thu nhập cho người dân, từng bước xóa đói giảm
nghèo bền vững thì việc cần thiết phải thực hiện hiệu quả chính sách hỗ trợ sản
xuất nông nghiệp từ nguồn ngân sách của tỉnh bố trí là hết sức cần thiết. Xuất
phát từ thực tế trên, tác giả chọn đề tài nghiên cứu “Tổ chức thực thi chính
sách hỗ trợ phát triển sản xuất nông nghiệp từ nguồn ngân sách địa
phương tỉnh Điện Biên” làm luận văn tốt nghiệp chuyên ngành Quản lý Kinh
tế và chính sách của mình.
1.2. Mục tiêu nghiên cứu
Luận văn với đề tài: “Tổ chức thực thi chính sách hỗ trợ phát triển
sản xuất nông nghiệp từ nguồn ngân sách địa phương tỉnh Điện Biên”
được nghiên cứu nhằm hướng tới các mục tiêu cơ bản sau:


ii
- Xác định khung lý thuyết về tổ chức thực thi chính sách HTPT sản
xuất nông nghiệp từ nguồn vốn ngân sách địa phương
- Phân tích thực trạng tổ chức thực thi chính sách HTPT sản xuất nông
nghiệp sử dụng nguồn ngân sách địa phương của tỉnh Điện Biên giai đoạn
2014-2016; chỉ ra những thành công, hạn chế và làm rõ các nguyên nhân của
hạn chế đó.
- Đề xuất phương hướng và giải pháp hoàn thiện tổ chức thực thi chính
sách HTPT sản xuất nông nghiệp sử dụng nguồn ngân sách địa phương của

Tổ chức thực thi
chính sách HTPT
sản xuất nông
nghiệp từ nguồn
vốn ngân sách địa
phương
- Chuẩn bị triển
khai chính sách
- Chỉ đạo triển khai
chính sách
- Kiểm soát sự thực

hiện chính sách

Mục tiêu chính sách
HTPT sản xuất nông
nghiệp từ nguồn vốn
ngân sách địa phương
- Tạo điều kiện cho nông
dân tiếp cận cây, con
giống chất lượng cao, kỹ
thuật sản xuất nông
nghiệp tiên tiến
- Tạo việc làm, tăng thu
nhập, xóa đói giảm
nghèo, ổn định đời sống
và sản xuất
- Phát triển sản xuất nông
nghiệp của địa phương


chính sách vẫn có những hạn chế về mức hỗ trợ thập, hiệu quả chưa cao, chưa đạt
được một số mục tiêu đề ra như tỷ lệ che phủ rừng còn xa mục tiêu đã đặt ra.


iv
- Quá trình tổ chức thực thi chính sách ở tỉnh Điện Biên có những điểm
mạnh về: (i) bộ máy thực thi được thành lập kịp thời, phân công cụ thể; (ii) hệ
thống văn bản hướng dẫn đảm bảo quy định pháp luật và phù hợp với tình hình;
(iii) tập huấn cán bộ thường xuyên; (iv) tuyên truyền chính sách rộng khắp; (v)
ngân sách được phân bổ gắn với kế hoạch phát triển kinh tế xã hội; (vi) xung đột
trong tổ chức thực thi được giải quyết nhanh chóng và phù hợp; (vii) kiểm soát
thực thi được tiến hành thường xuyên.
- Những điểm yếu trong tổ chức thực thi chính sách của tỉnh Điện Biên: (i)
cán bộ thực thi chính sách ở một số cấp huyện và xã chưa đáp ứng được yêu cầu;
(ii) lập kế hoạch còn chưa sát với thực tế; (iii) phối hợp thực thi chưa tốt; (iv)
tuyên truyền còn chưa sâu; (v) tình chủ động trong thực thi chính sách chưa cao;
(vi) kết quả thực thi chính sách còn thấp; (vii) báo cáo còn chậm, kiểm soát thực
thi ở cơ sở yếu.
- Nguyên nhân của những điểm yếu xuất phát từ: (i) bản thân chính sách còn
nhiều vướng mắc; (ii) chủ thể thực thi chính sách trong công tác chỉ đạo, kiểm tra,
đôn đốc, giám sát, phối hợp còn nhiều hạn chế; (iii) đối tượng hưởng thụ chính sách
trình độ dân trí còn thấp, kỹ thuật sản xuất nông nghiệp lạc hậu; (iv) điều kiện tự
nhiên của Điện Biên không được thuận lợi, kinh tế xã hội còn nhiều khó khăn.
3.2. Giải pháp hoàn thiện tổ chức thực thi chính sách hỗ trợ
phát triển sản xuất nông nghiệp từ nguồn vốn ngân sách
địa phương tỉnh Điện Biên đến năm 2020
- Rà soát, điều chỉnh lại những bất cập trong chính sách.
- Nâng cao hiệu quả hoạt động tuyên truyền chính sách.
- Tập huấn sâu cho các cán bộ khuyến nông và phụ trách nông nghiệp ở
huyện, xã.

TỈNH ĐIỆN BIÊN

CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ KINH TẾ & CHÍNH SÁCH

Người hướng dẫn khoa học:

PGS.TS. HOÀNG VĂN CƯỜNG

HÀ NỘI - 2017


1

MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Trong nhiều năm qua, Đảng và Nhà nước ta đã có nhiều chủ trương,
quyết sách quan trọng nhằm thúc đẩy phát triển nông nghiệp, đặc biệt là miền
núi vùng cao và đã được cụ thể hóa bằng nhiều Chương trình mục tiêu quốc
gia như: Chương trình 135; Chương trình xóa đói giảm nghèo; Nghị quyết
30a,… Các chủ trương, chính sách được đưa vào thực tiễn đã góp phần tạo
động lực thúc đẩy sản xuất nông nghiệp và phát triển kinh tế xã hội vùng
miền núi, đồng bào dân tộc thiểu số.
Tuy nhiên, tiến trình phát triển sản xuất nông nghiệp khu vực miền núi
trong những năm qua vẫn chưa khai thác tốt các tiềm năng thế mạnh của
vùng. Sản xuất nông nghiệp vẫn còn manh mún, năng suất thấp, giá thành
cao, năng lực cạnh tranh yếu. Liên kết giữa sản xuất với chế biến và tiêu thụ
còn mờ nhạt, định hướng phát triển nông nghiệp theo các chuỗi giá trị chưa rõ
nên phân phối lợi ích giữa các tác nhân trong khâu sản xuất với khâu chế
biến, khâu thu gom và khâu thương mại nông sản còn chưa hợp lý.
Điện Biên là tỉnh miền núi biên giới thuộc vùng Tây Bắc có tổng diện

vững thì việc cần thiết phải thực hiện hiệu quả chính sách hỗ trợ sản xuất nông
nghiệp từ nguồn ngân sách của tỉnh bố trí là hết sức cần thiết. Xuất phát từ thực
tế trên, tác giả chọn đề tài nghiên cứu “Tổ chức thực thi chính sách hỗ trợ
phát triển sản xuất nông nghiệp từ nguồn ngân sách địa phương tỉnh Điện
Biên” làm luận văn tốt nghiệp chuyên ngành Quản lý Kinh tế và chính sách
của mình.
2. Tổng quan nghiên cứu
Đã có một số công trình nghiên cứu lý luận và thực tiễn về chính sách
nông nghiệp của Việt Nam như:
- Luận án Tiến sỹ kinh tế “Phát triển nông nghiệp các tỉnh trung du miền
núi phía Bắc Việt Nam theo hướng bền vững” (2014) của Nghiên cứu sinh


3
Nguyễn Thanh Hải - Viện chiến lược phát triển, Bộ Kế hoạch và Đầu tư. Luận
án tập trung hệ thống hoá những vấn đề lý luận về phát triển bền vững nói
chung, phát triển bền vững nông nghiệp nói riêng, trên cơ sở đó vận dụng để
phân tích, đánh giá thực trạng phát triển nông nghiệp các tỉnh trung du miền
núi phía Bắc theo hướng bền vững trong những năm đã qua và đề xuất giải
pháp thúc đẩy nông nghiệp của vùng phát triển nhanh theo hướng bền vững
giai đoạn từ nay đến năm 2020. Kết quả chính đạt được là đã đưa ra hệ thống
quan điểm, định hướng và giải pháp nhằm đẩy nhanh quá trình phát triển theo
hướng bền vững của nông nghiệp khu vực trung du miền núi phía Bắc.
- Luận án tiến sỹ “Chính sách tiêu thụ nông sản Việt Nam trong quá
trình thực hiện các cam kết với Tổ chức thương mại thế giới” (2013) của
Vũ Văn Hùng. Luận án đã xây dựng khung lý thuyết về chính sách tiêu thụ
nông sản trong quá trình thực hiện các cam kết với tổ chức thương mại thế
giới (WTO). Phân tích thực trạng tiêu thụ nông sản và đánh giá chính sách
tiêu thụ nông sản Việt Nam trước và sau gia nhập WTO, chỉ ra thành tựu và
hạn chế, nguyên nhân của hạn chế. Luận án phân tích những xu hướng mới

3. Mục tiêu nghiên cứu
- Xác định khung lý thuyết về tổ chức thực thi chính sách HTPT sản
xuất nông nghiệp từ nguồn vốn ngân sách địa phương
- Phân tích thực trạng tổ chức thực thi chính sách HTPT sản xuất nông
nghiệp sử dụng nguồn ngân sách địa phương của tỉnh Điện Biên giai đoạn
2014-2016; chỉ ra những thành công, hạn chế và làm rõ các nguyên nhân của
hạn chế đó.
- Đề xuất phương hướng và giải pháp hoàn thiện tổ chức thực thi chính
sách HTPT sản xuất nông nghiệp sử dụng nguồn ngân sách địa phương của
tỉnh Điện Biên đến năm 2020.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu: Tổ chức thực thi chính sách hỗ trợ sản xuất
nông nghiệp từ nguồn vốn ngân sách địa phương.


5
Phạm vi nội dung: Luận văn nghiên cứu tổ chức thực thi chính sách hỗ trợ
phát triển sản xuất nông nghiệp từ nguồn vốn ngân sách địa phương tỉnh Điện
Biên theo quy trình thực thi chính sách gồm: (i) Chuẩn bị triển khai chính sách;
(ii) Chỉ đạo triển khai chính sách; (iii) Kiểm soát sự thực hiện chính sách.
4.2.1. Phạm vi không gian: Trên địa bản tỉnh Điện Biên.
4.2.2 Phạm vi thời gian: Luận văn thu thập số liệu thứ cấp từ năm 2014 đến
hết năm 2016, số liệu sơ cấp thu thập từ tháng 2 đến tháng 5 năm 2017.
Đề xuất các giải pháp từ nay đến 2020.
5. Phương pháp nghiên cứu
5.1. Khung lý thuyết
Yếu tố ảnh hưởng đến tổ

Tổ chức thực thi


giống chất lượng cao, kỹ
- Sự quyết tâm của lãnh đạo
- Chỉ đạo triển khai
thuật sản xuất nông
- Đội ngũ cán bộ thực thi
chính sách
nghiệp tiên tiến
- Tạo việc làm, tăng thu
chính sách
 - Kiểm soát sự thực 
nhập, xóa đói giảm
- Sự ủng hộ của đối tượng
hiện chính sách
nghèo, ổn định đời sống
chính sách
và sản xuất
- Phát triển sản xuất
nông nghiệp của địa
phương

5.2. Phương pháp thu thập số liệu
- Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp: Thông qua các báo cáo kết quả
thực hiện các chương trình, dự án, đề án về phát triển phát triển sản xuất
nông, lâm nghiệp; kết quả thực hiện các chính sách hàng năm; số liệu từ cơ
quan thống kê...; thông qua các báo cáo thực thi chính sách của Trung ương;


6
sự phù hợp của chính sách; sự chuyển hướng của các tổ chức kinh tế, của các
hộ dân khi được thụ hưởng chính sách...

xuất nông nghiệp từ nguồn ngân sách địa phương
Chương 2: Phân tích thực trạng tổ chức thực thi chính sách hỗ trợ phát
triển sản xuất nông nghiệp từ nguồn ngân sách địa phương tỉnh Điện Biên
Chương 3: Phương hướng và giải pháp tổ chức thực thi chích sách hỗ trợ sản
xuất nông nghiệp từ nguồn ngân sách địa phương tỉnh Điện Biên đến năm 2020


8

CHƯƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TỔ CHỨC THỰC THI CHÍNH SÁCH
HỖ TRỢ PHÁT TRIỂN SẢN XUẤT NÔNG NGHIỆP TỪ
NGUỒN NGÂN SÁCH ĐỊA PHƯƠNG
1.1. Chính sách hỗ trợ phát triển sản xuất nông nghiệp từ nguồn ngân
sách địa phương
1.1.1. Khái niệm và mục tiêu chính sách
Hỗ trợ phát triển sản xuất nông nghiệp là quá trình sử dụng cơ chế
chính sách, nguồn lực của nhà nước, của các tổ chức kinh tế - xã hội trong
và ngoài nước để hỗ trợ cho lĩnh vực sản xuất nông nghiệp thông qua việc
thực hiện các cơ chế chính sách, các giải pháp đầu tư công để tăng cường
năng lực vật chất và nhân lực tạo điều kiện cho các doanh nghiệp nông
nghiệp, hộ sản xuất nông nghiệp, dân cư nông thôn và những người hưởng
lợi có liên quan.
Chính sách HTPT sản xuất nông nghiệp từ ngân sách địa phương là
tổng thể các quan điểm, giải pháp và công cụ mà chính quyền địa phương
sử dụng để tác động lên các chủ thể nhằm hỗ trợ cho lĩnh vực sản xuất nông
nghiệp nhằm tăng năng lực, hiệu quả sản xuất, bảo đảm đời sống, an ninh
lương thực, ổn định xã hội, đẩy mạnh xuất khẩu của địa phương.
Mục tiêu của chính sách HTPT sản xuất nông nghiệp từ ngân sách địa
phương là phát triển sản xuất nông nghiệp theo mục tiêu định hướng đặt ra,

gồm 04 chính sách bộ phận, thuộc phạm vi nghiên cứu của luận văn, cụ thể
như sau:
- Chính sách hỗ trợ phát triển trồng trọt, bao gồm đầu tư xây dựng cơ
sở hạ tầng phát triển nông nghiệp (giao thông nội đồng, hệ thống thủy lợi…),
hỗ trợ đầu vào như giống cây, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật; đầu tư tập
huấn khuyến nông, xây dựng, triển khai các mô hình sản xuất mới...
- Chính sách hỗ trợ phát triển chăn nuôi, gồm các nội dung như: Hỗ trợ


10
cung cấp vốn, hỗ trợ lãi suất vốn vay; cung cấp và đưa vào sản xuất giống con
mới có năng suất, chất lượng cao; đầu tư hỗ trợ trong công tác thú y; đầu tư
thông qua các chương trình khuyến nông về giống, phương thức chăn nuôi…
- Chính sách hỗ trợ phát triển lâm nghiệp: Lâm nghiệp là một ngành
được nhận nhiều chính sách và ưu tiên đầu tư công của nhà nước thông qua
các chương trình bảo tồn và khôi phục rừng tự nhiên, tạo mới và trồng mới
các diện tích đất bỏ hoang, bỏ hóa, đất trống đồi núi trọc để phát triển rừng
sản xuất… Các chương trình trên tập trung vào công tác hỗ trợ dưới dạng tiền
hoặc giống cây cho phát triển rừng sản xuất, cho công tác khoanh nuôi bảo vệ
rừng; đi kèm với nó là các chính sách ưu tiên, hỗ trợ cho các lâm trường,
trang trại nông, lâm nghiệp phát triển sản xuất…
- Chính sách hỗ trợ phát triển thủy sản: Tương tự như ngành chăn nuôi,
các nội dung hỗ trợ cho ngành nuôi trồng thủy sản bao gồm đầu tư, trợ giá,
cung cấp giống, vốn; đầu tư cung cấp các dịch vụ công về khuyến nông như
phương thức chăn nuôi, chuyển giao tiến bộ khoa học kỹ thuật, đầu tư chi phí
tham quan, học tập kinh nghiệm những mô hình sản xuất…
Các chính sách bộ phận được thực thi với 2 hình thức hỗ trợ:
- Hỗ trợ gián tiếp: Là hình thức hỗ trợ được thực hiện thông qua việc
ban hành và thực thi các cơ chế, chính sách tạo điều kiện cho các tổ chức, hộ
nông dân sản xuất nông nghiệp tiếp cận các dịch vụ công về khuyến nông, đất