1
BAỉI TAP maùch ủieọn
Trng THCS Triu ụng
T : Toỏn - Lý
GV : Nguyn Triu
Thanh
2
MỤC LỤC
PHẦN I: Mở đầu
PHẦN II: Nội dung
I/ Thực trạng vấn đề
II/ Các giải pháp thực hiện
1. Các kiến thức cơ bản
2. Phương pháp giải bài tập
3. Phân dạng bài tập
4. Tổ chức thực hiện
5. Các bài tập tham khảo
PHẦN III: Kết luận
3
GIẢI BÀI TẬP MẠCH ĐIỆN
PHẦN I: MỞ ĐẦU
Trong chương trình vật lý 9, phần điện học, nhất là các bài
tập mạch điện hỗn hợp rất đa dạng và khó đối với học sinh.
Hơn nữa, trong phân phối chương trình lại ít có tiết bài tập để
luyện tập. Do đó, học sinh rất lúng túng khi giải quyết các bài
tập về mạch điện ở các bài kiểm tra cũng như các bài tập trong
sách bài tập. Đặc biệt là những em có học lực yếu hầu như khơng
biết gì về cách làm bài tập.
Kiến thức trong bài học phần vận dụng cũng khá phức tạp,
bài tập trong sách bài tập thì khó đối với học sinh. Các bài tập
trong sách bài tập hầu như học sinh không làm được, vì nó đa

năng, biết phân loại bài tập thì mới giải quyết được.
Chính vì thực trạng vấn đề hiện nay rất khó khăn cho học
sinh, người giáo viên phải biết đưa ra phương pháp,phân loại bài
tập, đào sâu kiến thức để các em có thể giải quyết tốt các bài
tập mạch điện,đặc biệt là các mạch điện hỗn hợp.
6
II/ CÁC GIẢI PHÁP THỰC HIỆN
1/ Cung cấp cho học sinh các kiến thức cơ bản về đònh luật
Ôm tổng quát,mạch nối tiếp,song song và các công thức:
a/ Đònh luật ÔM:
HS nắm được sự phụ thuộc giữa 3 đại lượng vật lý I,U,R
IRU
=
R
U
I =
I
U
R =
Công thức
Các công thức này luôn áp dụng cho cả mạch
song song, nối tiếp và hỗn hợp
7
b/ Đoạn mạch nối tiếp:( có 2 điện trở):
HS cần nắm chắc các công thức sau và cách vận dụng
nó
a) Cường độ dòng điện:
21
III
==

a) Cường độ dòng điện:
b) Hiệu điện thế:
c) Điện trở tương đương
21
III
+=
21
UUU
==
21
111
RRR
TD
+=
Tương tự mở rộng cho đoạn mạch có nhiều điện trở song song
a) Cường độ dòng điện:
a) Cường độ dòng điện:
1 2
...
n
I I I I= + + +
b) Hiệu điện thế:
1 2
...
n
U U U U= = = =
c) Điện trở tương đương
1 2
1 1 1 1
...

Dùng công thức mạch nối tiếp
áp dụng cho điện trở R
1
và R
2,3
10
R
2
R
1
R
3
 Dùng công thức mạch nối tiếp áp
dụng điện trở R
1
và R
2
Dùng công thức mạch song song
áp dụng cho điện trở R
12
và R
3
Mạch điện hỗn hợp trong 2 VD trên là mạch điện cơ bản
nhất, các mạch điện hỗn hợp khác ta cũng đưa về 2 dạng
trên để giải.
11
R
1
R
4

lý nào đã có, chưa có.Ghi những dữ liệu bài toán cho lên sơ đồ .
13
- Bước 3:Lập kế hoạch giải giải:
Lập kế hoạch giải theo sơ đồ sau:
Bài toán hỏi
gì?Công thức
nào?
U nào?
I nào?
R nào?
Có
Không có
Tìm bằng
công thức
nào?
Bước 4 : Tiến hành giải
* Vận dụng hệ thống các cơng thức cho phù hợp
* Giải ngược với sơ đồ trên, thế số, ghi đúng đơn
vị đo các đại lượng vật lý .
* Kiểm tra lại bài giải và trả lời
14
Ví dụ : Cho mạch điện sau
Biết R
1
= 12 R
2
= 20
R
3
= 30 U nguồn 24V

Cần phải tính R
tm
? I
1
,I
2
,I
3
?
R
1
R
2
R
3
I
2
I
3
I
A
C
B
Ω Ω
Ω
I
1
15
Bước 3: Lập kế hoạch giải.
p dụng các công thức sao cho

R
3
I
2
I
3
I
A
C
B
Tìm
I
1
= I
I
1
16
Tính I
2
chaïy qua R
2
?
Tìm U
CB
= U - U
AC

Tìm U
AC
= I

= I.R
23
17
Tính I
3
chaïy qua R
3
?
3
3
R
U
I
CB
=
Coù
Coù
Hoaëc I
3
= I
1
– I
2
R
1
R
2
R
3
I

.
19
 Mạch song song: Hướng dẫn cho HS sử dụng thành
thạo công thức đònh luật ôm và 3 công thức I,U,R
td
trong mạch song song để tính Rtd ,tính I mạch chính
và I
1
,I
2
,hoặc tính R
1
, R
2
.
 Mạch điện hổn hợp:Dùng công thức đònh luật ôm
và các công thức trong đoạn mạch nối tiếp song song
để giải, chú ý để bài toán đơn giản ta đưa về mạch
nối tiếp, song song để giải.
20
R
1
R
2
R
3
Ta đưa về mạch
nối tiếp
R
1

Biến trở xem như một điện trở thay đổi được giá
trò ,khi dòch chuyển con chạy C nghóa là đã thay đổi
số vòng dây của biến trở.
Khi giá trò của biến trở thay đổi thì cường độ dòng
điện trong mạch đó thay đổi theo:
+ Khi giá trò của biến trở tăng thì cường độ
dòng điện trong mạch đó giãm và ngược lại.
+ Khi giá trò của biến trở giảm thì cường độ
dòng điện trong mạch đó tăng .
23
VD: Biến trở : R
MN
( 100 Ω - 2A)
M
C
N
Hiểu là: Giá trò lớn nhất của
biến trở là 100 Ω, cường độ
dòng điện lớn nhất qua nó là
2A.
Khi C ở tại M thì giá trò của nó
bằng 0
Khi C ở tại N thì giá trò của nó
lớn nhất.
 Khi bài toán cho giá trò của biến trở, ta xem nó như
1 điện trở trong mạch.
 Khi tìm giá trò của phần biến trở tham gia vào mạch
ta xem như 1 điện trở cần phải tìm:
B
B

 đèn sáng bình thường
Khi U > U
dm
đèn sáng mạnh có thể cháy
Khi U < U
dm
đèn sáng yếu .
 Từ số liệu kỷ thuật của đèn ta có thể tính
được:
dm
dm
D
P
U
R
2
=
dm
dm
dm
U
p
I
=