MỤC LỤC
Phần

Nội dung

Trang

1

Mở đầu

2

1.1
1.2
1.3
1.4
2
2.1
2.2
2.3
2.3.1.
2.3.2.
2.3.2.1.
2.3.2.2.
2.3.2.3
2.3.2.4.
2.3.2.5
2.3.2.6
2.3.2.7.
2.4.

Sử dụng ca khúc cách mạng.
Sử dụng phim tài liệu.
Sử dụng văn thơ.
Giáo dục qua di tích lịch sử.
Giáo dục học sinh qua hậu quả mà chiến tranh
để lại.

5
6
7
7
8
8
12
13
14
15
16
16

Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với
hoạt động giáo dục, với bản thân, đồng nghiệp
và nhà trường.
Đối với học sinh
Đối với bản thân
Đối với đồng nghiệp
Đối với nhà trường
Kết luận, kiến nghị

18

kháng chiến”, vào sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ Tổ quốc.
Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ XI (2011), đã chỉ rõ: “Đổi mới chương
trình, nội dung, phương pháp dạy và học, phương pháp thi, kiểm tra theo hướng
hiện đại; nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, đặc biệt coi trọng giáo dục lý
tưởng, giáo dục truyền thống lịch sử cách mạng, đạo đức, lối sống, năng lực
sáng tạo, kỹ năng thực hành, tác phong công nghiệp, ý thức trách nhiệm xã
hội"[2]. Do đó, phải khơi dậy mạnh mẽ tất cả các nguồn lực nội sinh và ngoại
sinh, vật chất và tinh thần, trước hết là chủ nghĩa yêu nước, ý chí độc lập, tự
cường, tinh thần tự hào dân tộc,…của toàn dân, nhằm đẩy mạnh sự nghiệp công
nghiệp hóa, hiện đại hóa, nhanh chóng đưa đất nước ta trở thành một nước công
nghiệp hiện đại trong thập kỷ tới.
Trong Lịch Sử dân tộc, ông cha ta đã rất coi trọng giáo dục môn Lịch sử.
Từ thời phong kiến, các Nho sinh từ sáu tuổi trở lên đã phải ngày đêm đèn sách,
gắng sức học cho thông kinh sử. Bởi, không thông Sử thì khó đỗ đạt làm quan
để phụng sự dân tộc, quản lý đất nước. Sinh thời Cụ Nguyễn Sinh Sắc đã dạy
Nguyễn Tất Thành thời còn niên thiếu nhiều kiến thức, nhưng nhiều nhất vẫn là
những bài học về Lịch Sử. Những bài học, câu chuyện, áng thơ văn... về lịch sử
nước nhà đã giúp người thanh niên Nguyễn Tất Thành sớm hun đúc lòng yêu
nước và ý chí quyết tâm giải phóng dân tộc ra khỏi ách áp bức, cường quyền của
đế quốc, phong kiến.
Thấm thía điều ấy, ngay từ năm 1942 khi lãnh đạo Mặt trận Việt Minh và
nhân dân Việt Nam chuẩn bị lực lượng cho cuộc Tổng khởi nghĩa giải phóng dân
tộc, Hồ Chí Minh đã soạn một tài liệu có tên: Lịch Sử nước ta, để tuyên truyền,
vận động nhân dân. Mở đầu tài liệu, Người viết:
"Dân ta phải biết sử ta
Cho tường gốc tích nước nhà Việt Nam".[3]
Tất cả những giá trị lịch sử, văn hóa của người Việt Nam qua các thời kỳ
dựng nước và giữ nước thường được đúc kết bằng những trang sử hào hùng. Đặc
biệt, là chủ nghĩa yêu nước và truyền thống chống ngoại xâm vô cùng kiên
cường, bất khuất của dân tộc.

yêu nước của mình. ... Việc thiếu hiểu biết về Lịch sử không phải chỉ do lỗi của
các bạn mà còn là trách nhiệm của người lớn, của lãnh đạo, của ngành giáo dục
và đặc biệt là những nhà nghiên cứu và giảng dạy Lịch Sử”.
Giáo dục lòng yêu nước là ưu thế của bộ môn Lịch Sử. Một bài học Lịch
Sử có thể làm sống dậy những trang sử hào hùng của dân tộc, những thăng trầm
của Lịch Sử... làm cho học sinh cảm thấy tự hào vì mình là con dân đất Việt.
Hay chỉ là những dòng chữ vô tri, vô giác đều phụ thuộc vào sự truyền đạt của
giáo viên bộ môn Lịch Sử.
Hiện nay, nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, bảo vệ chủ quyền đất
nước ngày càng nặng nề. Thế hệ trẻ lớn lên mà không nắm chắc Lịch Sử dân
tộc, không hiểu truyền thống dựng nước và giữ nước của dân tộc thì làm sao có
thể yêu nước và bảo vệ đất nước một cách chân chính nhất.
Nếu môn Lịch sử không được đối xử và đặt đúng vị trí, vai trò, không trở
thành môn học bắt buộc đối với học sinh trung học cơ sở thì rất nguy hại cho
quốc gia, dân tộc, vô tình tiếp tay cho kẻ thù.
Vì vậy, giáo dục Lịch Sử dân tộc cho học sinh nói chung và học sinh lớp 9
nói riêng lại càng quan trọng hơn bao giờ hết. Với sự bùng nổ của công nghệ
thông tin và mạng xã hội, đa số các em học sinh lớp 9 đã sử dụng mạng
3


facebook. Hàng ngày, trên mạng facebook có rất nhiều thông tin sai sự thật,
nhằm chống Chính quyền.... Nếu giáo viên không kích thích tinh thần yêu nước
của học sinh thông qua các bài học Lịch Sử. Đồng thời, hướng dẫn các em cách
phân biệt trước các thông tin trên mạng và không tiếp tay cho tội phạm dù là
một nốt share. Tất nhiên, đối với học sinh khối nào, khi giảng dạy giáo viên
cũng phải chú trọng đến việc giáo dục lòng yêu nước cho các em. Nhưng trong
khuôn khổ của đề tài này, tôi tập trung giáo dục lòng yêu nước cho học sinh lớp
9 thông qua các bài học Lịch Sử. Với việc nhận thức cao hơn của học sinh lớp 9,
các em sẽ có ảnh hưởng rất lớn đến học sinh các khối khác.


2 : NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
2.1. Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm.
Yêu nước là gì ?
Yêu nước là một tình cảm tự nhiên của con người đối với quê hương xứ
sở, với ngôn ngữ, văn hóa, lịch sử và các truyền thống tốt đẹp của dân tộc.
GS Trần Văn Giàu đã phát biểu : yêu nước “là kim chỉ nam cho hành
động, là một tiêu chuẩn để nhận định đúng - sai, tốt - xấu” của người Việt Nam.
Vậy, tại sao phải giáo dục lòng yêu nước cho học sinh ?
Trên thực tế, đã có không ít thanh thiếu niên nghĩ rằng : phải làm một việc
gì thật "to tát" cho Tổ quốc mới là yêu nước. Nhưng thực sự, lòng yêu nước
không cần biểu hiện ra trong từng lời nói, câu chuyện hàng ngày mà nó lắng
đọng trong những việc làm lặng lẽ, âm thầm tưởng như hết sức bình thường. Có
những tình nguyện đến công tác ở những miền rừng núi xa xôi nhất khi vừa mới
tốt nghiệp ra trường. Có những thanh niên miệt mài bên chiếu chèo truyền thống
trong khi giới trẻ đang ồn ào với "Pop", "Rock". Có những thanh niên ngày ngày
dầm mưa dãi nắng, không quản ngại để dọn sạch phố phường... ở họ đều toát lên
một tinh thần rất Việt Nam - cống hiến, hy sinh mà không cần ai ca ngợi, không
đòi hỏi phải được đền đáp, ghi danh.
Bên cạnh đó là những thanh thiếu niên có nhận thức hết sức lệch lạc. Họ
cũng biết hỏi rằng tại sao nước ta lại nghèo, lại thua kém nhiều quốc gia trên thế
giới, nhưng bản thân họ lại không biết phải làm gì và không làm gì để “cải thiện
tình hình". Họ ca tụng phương Tây, ca tụng chủ nghĩa tư bản và ngày một xa rời
đạo đức, văn hóa truyền thống Việt Nam. Một số thanh thiếu niên đang chạy
theo lối sống thực dụng, ăn chơi sa đọa, lãng phí, sống tự do, cá nhân, vô tổ
chức. Đặt trong hoàn cảnh hiện nay, khi các thế lực thù địch đang ra sức tuyên
truyền phá hoại hòng làm phai nhạt lòng yêu nước của dân ta, đặc biệt là tầng
lớp thanh niên - những con người được đào tạo dưới chế độ cộng sản để sử dụng
như một lực lượng đánh lại chủ nghĩa cộng sản, thì những biểu hiện đó của một
số thanh niên trở nên hết sức nghiêm trọng, trở thành nguy cơ đe dọa sự vững

quan.
Ưu điểm với học sinh: các em thích nghe các câu chuyện Lịch Sử, tin tức
thời sự có liên quan.
Với giáo viên: Hiện nay, xã hội đang khá quan tâm tới Lịch Sử dân tộc. Vì
vậy, nó sẽ tạo điều kiện để giáo viên phát huy, kích thích tinh thần dân tộc, tinh
thần yêu nước cho học sinh.
2.2.2. Khó khăn
Nhiều học sinh, phụ huynh còn xem bộ môn Lịch Sử là môn phụ, lại khô
khan, khó học, khó nhớ. Cho nên, trong giờ học nhiều em không tập trung chú ý.
Trong trường học lại đặt mục tiêu dạy chữ, các em học để đạt điểm cao, để phục
vụ cho các kì thi.
Với giáo viên: môn Lịch Sử, do áp lực kiến thức còn quá nặng nề, quá tải.
Nên trong khuôn khổ 45 phút giáo viên chỉ truyền đạt được kiến thức mới cho
học sinh. Vì vậy, giáo viên không còn nhiều thời gian để giáo dục các em lòng
yêu nước và ý thức trách nhiệm của một người học sinh, cũng như trách nhiệm
đối với quốc gia, dân tộc.
Nhìn ra xã hội, với mặt trái của đồng tiền đã tấn công đến cả những môi
trường vốn rất trong sáng, lành mạnh như y tế, giáo dục… khiến cho lớp trẻ mất
phương hướng vào người lớn. Từ đó, các em sống ích kỉ, chỉ muốn mọi người vì
mình, mà không muốn mình vì mọi người.
Trong khi chúng ta đang rất lo lắng, bất an trước những tấm ảnh phản
cảm, những statut gây sốc trên mạng. Ngược lại, chúng ta rất xúc động với
những hình ảnh của Thanh niên Việt Nam trong đám tang của Đại Tướng Võ
Nguyên Giáp. Các bạn ăn mặc lịch sự, ăn nói nhẹ nhàng, nhường chỗ cho các cụ
già và sẳn sàng chờ đợi hơn 3 tiếng đồng hồ để được viếng Đại Tướng. Với
những hình ảnh đó cho chúng ta khẳng định: Thanh niên Việt Nam rất yêu nước,
lòng yêu nước của họ không hề bị mai một, sa sút. Quan trọng, là họ chưa biết
6




Tự giác
SL
%
13
33
10
26
10
26

Phải nhắc nhở
SL
%
17
44
18
47
16
42

Không tham gia
SL
%
9
23
10
27
12
32

có khi chỉ là giải thích cho một địa danh, cho một khái niệm, thuật ngữ trong
bài.
Trình bày diễn biến một cuộc chiến tranh, chiến dịch hay một cuộc khởi
nghĩa, giáo viên ngoài sử dụng lược đồ, sa bàn trong quá trình tường thuật sự
kiện có thể có những câu chuyện liên quan.
Hiện nay, với sự phát triển của khoa học - công nghệ nhiều câu chuyện
Lịch Sử đã được khám phá, đăng tải. Cho nên, giáo viên có thể dễ dàng tìm
được những câu chuyện Lịch Sử hay, phù hợp và hỗ trợ cho bài học.
Ví dụ: Trong bài 27 – Lịch sử 9: “Cuộc kháng chiến chống Thực dân Pháp
xâm lược kết thúc (1953 - 1954)”. Khi giảng về diễn biến các trận đánh, giáo
viên kể những câu chuyện về tấm gương hi sinh của các anh hùng dân tộc như
Tô Vĩnh Diện lấy thân chèn pháo (Phụ lục 1) [4]

Tô Vĩnh Diện lấy thân mình cứu pháo
Phan Đình Giót lấy thân mình lấp lỗ châu mai ( Phụ lục 2)[5].
8


Chân dung: Phan Đình Giót
Hay Bế Văn Đàn lấy thân làm giá súng ( Phụ lục 3).[6].

Bế Văn Đàn lấy vai làm giá súng

9


Học sinh sẽ rất cảm động, khâm phục tinh thần hy sinh quên mình cho sự
nghiệp giải phóng đất nước của các anh. Từ đó, có những nhận thức đúng đắn về
vai trò, nghĩa vụ của mình trong giai đoạn hiện tại.
* Kể chuyện về một nhân vật lịch sử:

* Kể chuyện về những quyết định tạo nên những bước ngoặt lịch sử
quan trọng đối với đất nước.
VD: Bài 27 - Lịch sử 9: Cuộc kháng chiến chống Thực dân Pháp xâm
lược kết thúc (1953 - 1954). Khi giảng về cuộc tiến công chiến lược Đông xuân
1953 - 1954 và chiến dịch lịch sử Điện Biên Phủ, giáo viên kể về quyết định
quan trọng của Đại tướng Võ Nguyên Giáp khi thay đổi từ chiến lược “Đánh
nhanh, thắng nhanh” sang chiến lược “Đánh chắc, tiến chắc”. Quyết định này đã
tạo nên một bước ngoặt lịch sử, làm phá sản hoàn toàn kế hoạch Nava, chấm dứt
cuộc chiến tranh xâm lược của thực dân Pháp tại Việt Nam nói riêng và Đông
Dương nói chung (Phụ lục 4).
10


Chân dung: Đại Tướng Võ Nguyên Giáp
Qua câu chuyện, học sinh càng yêu mến tài năng, đức độ và bản lĩnh của
Đại tướng. Chính tố chất của một thiên tài quân sự đã làm nên chiến thắng Điện
Biên Phủ, giảm thiểu đến mức tối đa sự hi sinh xương máu của đồng bào và
chiến sĩ cả nước. Lòng dân tin tưởng vào ông, thế hệ trẻ ngưỡng mộ ông, noi
gương ông, phấn đấu vươn lên để sống cho xứng đáng là thế hệ tương lai của
Bác Hồ của Đại tướng Võ Nguyên Giáp.
* Kể chuyện về một địa danh lịch sử: Đất nước Việt Nam có rất nhiều địa
danh gắn liền với các sự kiện lịch sử, vì vậy giáo viên có thể kể chuyện về các
chiến công oanh liệt của quân dân ta gắn liền với các địa danh đó.
VD: Bài 24 - Lịch sử 9: Cuộc đấu tranh bảo vệ và xây dựng chính quyền dân
chủ nhân dân (1945 - 1946). Khi quân đội Tưởng Giới Thạch vào nước ta, chúng
đã gây ra rất nhiều hậu quả nghiêm trọng. Để cho học sinh hiểu sâu sắc hơn,
giáo viên kể cho học sinh nghe vụ án phố Ôn Như Hầu (Phụ lục 5).
Có những vấn đề quan trọng thu hút sự quan tâm của đông đảo học sinh,
sinh viên và nhân dân cả nước như cuộc chiến tranh biên giới phía Bắc năm
1979, vấn đề Hoàng Sa, Trường Sa…Hiện nay, giới truyền thông, học giả, các

(1965 - 1973), sự kiện ngày 2/9/1969 - Chủ Tịch Hồ Chí Minh qua đời. Khi dạy
tới sự kiện này, giáo viên tóm tắt nội dung cơ bản về di chúc của Chủ Tịch Hồ
chí Minh (Phụ lục 7).
Qua đó, học sinh sẽ thấy được, Bác là người luôn vì dân, vì nước, hy sinh
tất thảy cho quốc gia, dân tộc. Và tôi cũng đã bắt gặp những giọt nước mắt của
các cô cậu học trò. Đó chính là thành công lớn của người giáo viên.
2.3.2.2. Sử dụng tranh ảnh lịch sử
Trong dạy học lịch sử, giáo viên thường sử dụng rất nhiều đồ dùng dạy
học hỗ trợ, trong đó phương pháp đơn giản mà hiệu quả là khai thác tranh ảnh,
kênh hình trong sách giáo khoa hoặc tư liệu từ bên ngoài. Những bức ảnh tư liệu
có tính chính xác cao, phản ánh chân thực sự kiện lịch sử đó. Khi dạy, chúng ta
cần sử dụng những bức ảnh phù hợp với nội dung bài học và mục tiêu của giáo
viên trong vấn đề giáo dục lòng yêu nước cho học sinh.
VD: Bài 29 - Lịch sử 9: Cả nước trực tiếp chiến đấu chống Mĩ cứu nước
(1965 - 1973). Khi giáo viên nói về tội ác của đế quốc Mĩ đối với nhân dân miền
Nam trong chiến lược “Chiến tranh cục bộ”, giáo viên có thể kết hợp vừa giảng
bài vừa minh họa bằng chùm ảnh “Thảm sát Mĩ Lai” (Phụ lục 8).
Tác dụng của bức ảnh: Tin tức kinh hoàng về vụ thảm sát, những hình ảnh
chân thực về vụ việc làm nóng lên phong trào phản đối chiến tranh ở Việt Nam.
Nhân dân Mĩ và thế giới đòi chấm dứt chiến tranh Việt Nam, đòi Mĩ rút về nước.
Thanh niên Mĩ có lí do phản đối việc đi lính, những người có tư tưởng
phản chiến được tiếp thêm sức mạnh, những người còn lưỡng lự ngả hẳn sang
phe phản chiến.
Đối với học sinh: Khi được xem những bức ảnh này học sinh sẽ thấy được
sự tàn bạo, dã man của quân Mĩ trong chiến tranh Việt Nam. Từ đó, giáo dục các
em lòng yêu nước, yêu nhân dân, kiên quyết chống chiến tranh, bảo vệ hòa bình.
2.3.2.3 Sử dụng ca khúc cách mạng
Nhạc Cách mạng hay còn gọi là nhạc đỏ là những ca khúc hát về cách
mạng và những gì liên quan tới cuộc kháng chiến đầy gian khổ của nhân dân ta.
Cùng lắng nghe những ca khúc cách mạng để cảm nhận cuộc kháng chiến

Để tăng tính hấp dẫn cho bài học, để học sinh hình dung được cuộc chiến
đấu vô cùng gian khổ, ác liệt dọc theo cung đường Trường Sơn của công cuộc
chi viện sức người, sức của từ Miền Bắc vào Miền Nam, giáo viên cho học sinh
nghe bài hát “Đường Trường Sơn xe anh qua” (của nhạc sĩ Văn Dung) hoặc bài
“Lá đỏ” (Nhạc Hoàng Hiệp - Thơ Nguyễn Đình Thi), bài hát “Màu hoa đỏ”
(Nhạc Thuận Yến – lời thơ Nguyễn Đức Mậu). Tốt nhất, giáo viên sử dụng
những bài hát trên YouTube để khai thác hiệu ứng từ các đoạn phim tư liệu. Khi
được nghe những bài hát này, các em sẽ hình dung được những gian khổ của các
anh trong chiến tranh, biết tri ân các bà mẹ anh hùng, các liệt sĩ đã hi sinh cho
chúng ta có cuộc sống êm đềm, ấm áp ngày hôm nay.
Các ca khúc sáng tác từ 1945 - 1975 là những bản hùng ca cách mạng thể
hiện đậm nét truyền thống yêu nước, ý chí quật cường, niềm tự hào dân tộc.
Chúng có sức sống mãnh liệt, khơi dậy niềm lạc quan tin tưởng cho quân và dân
ta vào sự nghiệp giải phóng dân tộc, thống nhất nước nhà. Ca khúc thời chống
Pháp, chống Mỹ mãi mãi là bài ca đi cùng năm tháng, sống mãi trong tâm hồn
mỗi người dân Việt Nam. Khi được nghe những ca khúc đó sẽ khiến cho các em
sống có lí tưởng hơn, có ý nghĩa hơn trong hiện tại và tương lai.
2.3.2.4. Sử dụng phim tài liệu.
Phim tài liệu là những minh chứng chân thật, sinh động cho cuộc kháng
chiến trường kì của dân tộc, có hình ảnh và âm thanh tạo cho học sinh cảm giác
như đang sống cùng sự kiện đó. Điều này giúp các em cảm nhận được sự kiện
lịch sử một cách sâu sắc, tác động trực tiếp đến tâm tư, tình cảm của các em.
Phim tư liệu được dùng để minh họa cho các trận đánh, các chiến dịch.
VD1: Bài 27 - Lịch sử 9: Cuộc kháng chiến toàn quốc chống Thực dân
Pháp xâm lược kết thúc (1953 - 1954). Giáo viên khi dạy về diễn biến chiến dịch
Điện Biên Phủ thì cho học sinh xem một số đoạn phim tư liệu về chiến dịch
Điện Biên Phủ như trận đánh đồi Him Lam, việc đào hào khép chặt vòng vây ở
phân khu Mường Thanh, trận đồi A1…
13


truyền hình hay từ Công ty sách và thiết bị trường học. Tùy vào lượng kiến thức
bài học đó nhiều hay ít để đưa vào những đoạn phim tư liệu phù hợp, vừa hỗ trợ
tăng tính hấp dẫn cho bài học vừa có tác dụng giáo dục lòng yêu nước cho học
sinh.
2.3.2.5. Sử dụng văn thơ.
Trong chiều dài của lịch sử dân tộc Việt Nam, cha ông ta đã biết sử dụng
vũ khí rất hiệu quả là chiến tranh tâm lí, cụ thể qua thơ văn, thư từ để khích lệ
tinh thần yêu nước của quân sĩ, gây hoang mang cho kẻ thù. Trong cuộc kháng
chiến chống Tống, Lí Thường Kiệt đã đọc bài thơ “Nam quốc sơn hà” vào một
hoàn cảnh lịch sử đặc biệt, tạo nên một tác dụng to lớn góp phần vào chiến thắng
giặc Tống hay Quang Trung đọc bài “Hịch” trước khi tiến quân ra Thăng Long
diệt quân Thanh, đã cổ vũ mạnh mẽ tinh thần yêu nước, tinh thần dân tộc trong
lòng mỗi chiến binh.
Thời hiện đại, trong cuộc kháng chiến chống Pháp, chống Mĩ, giới văn
nghệ sĩ luôn theo sát cuộc chiến, sáng tác những tác phẩm văn học phản ánh
chân thực, sinh động cuộc kháng chiến của nhân dân ta. Không chỉ có tác dụng
14


to lớn trong động viên tinh thần quân dân lúc bấy giờ mà những tác phẩm văn
học đó còn giúp cho thế hệ trẻ sau này có cái nhìn toàn diện về những gì lịch sử
đã diễn ra, giúp các em được sống lại một thời quá khứ hào hùng của dân tộc.
VD1: Bài 27 - Lịch sử 9: Cuộc kháng chiến toàn quốc chống thực dân
Pháp kết thúc (1953 - 1954). Sau khi khái quát về kết quả của chiến dịch Điện
Biên phủ, ta có thể trích dẫn mấy câu thơ của Tố Hữu như sau:
“… 56 ngày đêm khoét núi ngủ hầm, mưa dầm cơm vắt
Máu trộn bùn non
Gan không núng, chí không mòn…”
Những câu thơ đó đã mô tả về sự gian khổ của người lính khiến học sinh rất
xúc động về những hình ảnh mà mình thu nhận được. Điều này có ý nghĩa rất

Khi dạy bài 27: “Cuộc kháng chiến toàn quốc chống Thực dân Pháp xâm
lược kết thúc (1953 - 1954)” - Lịch Sử 9. Trong diễn biến của chiến dịch Lịch sử
Điện Biên Phủ, sau khi chiếm được nửa đồi A1, quân đội ta đã tiến hành đào
hầm bí mật và đặt quả bộc phá nặng 960 kg.
15


Qua đó, học sinh thấy được sức chiến đấu, tinh thần quả cảm và tài trí của
con người Việt Nam. Và đó là lí do không có bất kì thế lực xâm lược nào có thể
chiến thắng.
Để có thể làm tốt việc giảng dạy qua di tích Lịch sử cách mạng, giáo viên
lựa chọn những di tích phù hợp với bài học, tốt nhất là tại địa phương để thuận
tiện cho quá trình di chuyển đến thực địa của giáo viên và học sinh.
2.3.2.7. Giáo dục học sinh qua hậu quả mà chiến tranh để lại.
Chiến tranh đã đi qua gần nửa thế kỷ, nhưng hậu quả mà nó để lại còn rất
lớn. Khi dạy bài 30 - Lịch sử 9: “Hoàn thành giải phóng Miền Nam, thống
nhất đất nước ( 1973 - 1975). Giáo viên có thể nhấn mạnh về hậu quả của cuộc
kháng chiến chống Mĩ (1954 - 1975) như khối lượng bom mìn và ảnh hưởng của
chất độc da cam trong chiến tranh việt Nam của Đế quốc Mĩ, để các em có thể
hình dung được sự khốc liệt của cuộc chiến như thế nào.
Cho dù 44 năm đã đi qua, việc khắc phục hậu quả chiến tranh vẫn là điều
mà những bên tham chiến đều phải quan tâm giải quyết. Việt Nam đã nỗ lực hàn
gắn vết thương chiến tranh, cải tạo môi trường, rà phá bom mìn, chăm lo thực
hiện các chính sách xã hội... Nhưng vấn đề vẫn còn ở phía trước. Tuy Chính phủ
và nhân dân Việt Nam không yêu cầu bất cứ một chính phủ nào phải xin lỗi vì
đã đưa lực lượng quân sự tới Việt Nam và gây ra những hậu quả chiến tranh
nghiêm trọng đối với đất nước này, nhưng trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội
nhập, nhất là khi tính tùy thuộc vào nhau giữa các quốc gia dân tộc ngày càng
tăng, trong điều kiện quan hệ Hoa Kỳ - Việt Nam đã và đang được hoà giải, từ
chỗ là kẻ thù không đội trời chung trở thành đối tác toàn diện và còn tiếp tục

trong những hậu quả vô cùng lớn trong cuộc chiến tranh ở Việt Nam đó là ảnh
hưởng của chất độc da cam.
Bom mìn trong lòng đất ở Việt Nam
Chất độc da cam (viết tắt: CĐDC, tiếng Anh: Agent Orange - Tác nhân da
cam), là tên gọi của một loại chất thuốc diệt cỏ và làm rụng lá cây được quân đội
Hoa Kỳ sử dụng tại Việt Nam trong Chiến dịch Ranch Hand, một phần
của chiến tranh hóa học của Hoa Kỳ trong thời kỳ Chiến tranh Việt Nam. Chất
này không có màu và được chứa trong các thùng màu da cam (do vậy trong vụ
kiện hậu quả của nó được gọi nhầm là chất độc màu da cam). Chất này đã được
Hoa Kỳ sử dụng quy mô lớn trong những năm từ 1961 đến 1971, khiến nhiều
vùng ở Việt Nam bị nhiễm độc nghiêm trọng. Các cơ quan y tế ở Việt Nam ước
tính khoảng 400.000 người đã bị giết hoặc tàn tật, khoảng 500.000 trẻ em sinh ra
bị dị dạng, dị tật [12] bởi chất độc hóa học này. Hội Chữ Thập đỏ Việt Nam ước
lượng khoảng 1 triệu nạn nhân Việt Nam đã bị tàn phế hoặc bệnh tật [13] vì chất
độc da cam.
Chất độc da cam còn làm tổn thương sức khỏe của những người lính Mỹ
cũng như các binh lính đồng minh của Mỹ (Úc, Hàn Quốc, New Zealand, quân
lực Việt Nam Cộng hòa) đã có tiếp xúc với chất này, cũng như con cháu họ.
Tính đến nay, các tổ chức cựu binh Mỹ, Úc, Hàn Quốc đã khởi kiện và được bồi
thường, nhưng các nạn nhân chất da cam tại Việt Nam thì bị xử thua kiện.
Trong thời kỳ Chiến tranh Việt Nam, mục đích quân sự chính thức của chất
độc da cam là làm rụng lá cây rừng để quân đội du kích Mặt trận Dân tộc Giải
phóng Miền Nam Việt Nam không còn nơi ẩn náu.
Ngay tại địa phương - nơi các em đang ở cũng có rất nhiều cựu chiến binh đã
bị nhiểm chất độc quái ác đó. Từ đó, học sinh sẽ cảm nhận được sự hy sinh quá
lớn của cha ông đối với sự tồn vong của dân tộc và tự các em sẽ thấy được trách
nhiệm của mình đối với quê hương, Đất nước.
2.4. Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động giáo dục,
với bản thân, đồng nghiệp và nhà trường.
2.4.1. Đối với học sinh

sinh (cuối năm học : 2018 - 2019) như sau:
Lớp

Sĩ số

9A
9B
9C

39
38
38

Tự giác
SL
%
31
79
29
76
30
79

Phải nhắc nhở
SL
%
8
21
9
24

mà cha ông ta đã làm được… Và đó, là món quà lớn nhất của giáo viên bộ môn
Lịch sử.
2.4.3. Với đồng nghiệp: Với đề tài này cũng đã tích cực động viên các
đồng nghiệp ngoài bộ môn chính của mình còn hứng thú tìm hiểu thêm kiến
thức của môn Lịch Sử. Và đặc biệt, giáo viên các bộ môn khác cũng lồng ghép
giáo dục tinh thần dân tộc cho học sinh.
2.4.4.Với nhà trường: Kết hợp với cuộc thi tìm hiểu về Lịch Sử dân tộc.
Chú trọng đến việc giáo dục các em tinh thần yêu nước qua các buổi sinh hoạt
tập thể: sinh hoạt dưới cờ, sinh hoạt Đội, ngoài giờ lên lớp …
3. KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ
3.1. Kết luận.
Trong giai đoạn hiện nay, có nhiều người cho rằng: Vấn đề phát triển kinh
tế quan trọng hơn truyền thống, việc của hôm nay cần thiết hơn chuyện ngày
hôm qua…Tư tưởng này rất nguy hiểm, nếu không chấn chỉnh kịp thời sẽ khiến
cho một thế hệ người Việt quên mất cội nguồn, đánh mất bản sắc dân tộc. Vì vậy
việc giáo dục tinh thần yêu nước cho nhân dân hết sức quan trọng, bởi vũ khí
lòng yêu nước còn có sức mạnh gấp bội những phương tiện quân sự hiện đại,
bởi đây là sức mạnh của cả một dân tộc hơn 90 triệu người mang trên mình lịch
sử 4000 năm.
Căn cứ vào mục đích và nhiệm vụ của đề tài, qua kết quả nghiên cứu và
thực nghiệm sư phạm tôi đã chứng minh và khẳng định được giả thuyết khoa
học của Sáng kiến kinh nghiệm nêu ra và hoàn toàn có tính khả thi. Từ đó, tôi
rút ra một số kết luận sau:
Một là: Trong dạy học Lịch Sử, để cho học sinh không cảm thấy đây là
môn học khô khan, khó hiểu, khó nhớ, phát huy tinh thần tự tôn dân tộc, thì nhất
thiết người giáo viên phải chọn tư liệu phù hợp để cung cấp cho các em. Giáo
viên cũng cần chú ý đến từng đối tượng học sinh để đưa ra phương pháp hiệu
quả nhất.
Hai là: Kiến thức Lịch sử việt Nam trong chương trình Lịch Sử lớp 9 rất
nhiều vấn đề để cho giáo viên giáo dục lòng yêu nước của học sinh

- Tổ chức các trò chơi dưới hình thức các cuộc thi cho học sinh toàn
trường để tăng thêm hiểu biết lịch sử, chẳng hạn như trò chơi “Dân ta phải biết
sử ta”.
- Thông qua Đoàn thanh niên, kịp thời tuyên truyền, định hướng đúng đắn
cho học sinh trước sự biến động của tình hình, phát động các phong trào bảo vệ
chủ quyền biển đảo như “Góp đá xây Trường Sa”, “Nghĩa tình Hoàng Sa,
Trường Sa”, “Chung sức bảo vệ chủ quyền Biển Đông”…để các em thể hiện
trách nhiệm, nghĩa vụ của mình đối với đất nước.
* Đối với các cơ quan quản lí giáo dục:
- Đề thi, kiểm tra cần hạn chế những câu hỏi có tính chất yêu cầu học sinh
học thuộc như trình bày diễn biến, nội dung các văn kiện. Đồng thời, tăng thêm
các câu hỏi có tính chất tư duy, suy luận và liên hệ thực tiễn.
- Có những chính sách khuyến khích hơn nữa đối với học sinh đạt giải cao
trong cuộc thi về Lịch sử.
- Biên soạn lại sách giáo khoa Lịch sử phổ thông với phương pháp tư duy
khoa học, bằng cách khái quát các sự kiện lịch sử thành những mốc lớn sao cho
dễ nhớ, dễ hiểu, trọng tâm là đi sâu khai thác, làm rõ ý nghĩa của các sự kiện
Lịch sử thành các bài học để bồi dưỡng nhân cách, kích thích tinh thần yêu
nước, yêu quê hương cho học sinh phổ thông, giúp các em hiểu và nắm vững
Lịch sử dân tộc, các sự kiện trọng đại của đất nước, đặc biệt là cuộc đấu tranh
giành độc lập dân tộc, thống nhất đất nước của nhân dân ta.
Chỉ có như vậy mới kích thích được tinh thần, sự hứng thú trong học tập
của học sinh. Và góp phần làm thay đổi cái nhìn, quan niệm và đề cao bộ môn
Lịch Sử trong các gia đình nói riêng và xã hội nói chung. Để từ đó, mỗi người
dân đất Việt có ý thức hơn trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, đặc
biệt là trong giai đoạn hiện nay như Bác Hồ đã từng nói:
“Các Vua Hùng đã có công dựng nước,
Bác cháu ta phải cùng nhau giữ lấy nước.”
20


[10]
Đặng Phong, Năm đường mòn Hồ Chí Minh, NXB Tri Thức, tr120.
[11]
Đại Cương Lịch Sử Việt Nam, tập 3, tr276.
[2]

[12]

Ork,Geoffrey; Mick, Hayley; "Last Ghost of the Vietnam War", The
Globe and Mail.
[13]

Jessica King, “U.S. in first effort to clean up Agent Orange in
Vietnam”.CNN.

21


DANH MỤC
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM ĐÃ ĐƯỢC HỘI ĐỒNG SÁNG KIẾN KINH
NGHIỆM NGÀNH GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HUYỆN, TỈNH VÀ CÁC
CẤP CAO HƠN XẾP LOẠI TỪ C TRỞ LÊN
Họ và tên tác giả: Nguyễn Thị Ngọc
Chức vụ và đơn vị công tác: Giáo viên Trường THCS Quảng Ngọc

TT

1.
2.


Tỉnh...)

Kết quả
đánh giá
xếp loại
(A, B, hoặc
C)

Năm học
đánh giá
xếp loại

Huyện

C

2007- 2008

Huyện

C

2009-2010

Huyện

B

2011-2012


PHỤ LỤC
Phụ lục 01:
Vài nét về anh hùng Tô Vĩnh Diện
Anh hùng Tô Vĩnh Diện sinh năm 1928, quê quán xã Nông Trường, huyện
Nông Cống (nay là huyện Triệu Sơn), tỉnh Thanh Hoá. Anh sinh trưởng trong
một gia đình nghèo, lên 8 tuổi đã phải đi ở cho địa chủ, phải chịu bao cảnh áp
bức bất công. Năm 1946, anh tham gia dân quân ở địa phương. Năm 1949, anh
xung phong vào bộ đội.
Tháng 5 năm 1953, Quân đội ta thành lập các đơn vị pháo cao xạ để chuẩn
bị đánh lớn. Tô Vĩnh Diện được điều về làm Tiểu đội trưởng pháo cao xạ, thuộc
Đại đội 827, Tiểu đoàn 394, Trung đoàn 367. Trong quá trình hành quân cơ động
trên chặng đường hơn 1000 km tới vị trí tập kết để tham gia chiến dịch Điện
Biên Phủ, anh luôn luôn gương mẫu, đảm nhiệm những công việc khó khăn
nặng nề nhất.
Khi bộ đội ta kéo pháo qua những chặng đường khó khăn nguy hiểm, anh
xung phong giữ càng lái để bảo đảm an toàn cho khẩu pháo. Kéo pháo vào đã
gian khổ, hy sinh, kéo pháo ra càng gay go ác liệt, Tô Vĩnh Diện luôn luôn nhắc
đồng đội chuẩn bị chu đáo và tự mình đi kiểm tra tỉ mỉ đường dây kéo pháo,
xem xét từng đoạn đường, từng cái dốc rồi phổ biến cho anh em để tránh những
nguy hiểm bất ngờ xẩy ra.
Qua 5 đêm kéo pháo ra đến dốc Chuối, đường hẹp và cong rất nguy hiểm,
Tô Vĩnh Diện cùng pháo thủ Ty xung phong lái pháo. Nửa chừng dây tời bị đứt,
pháo lao nhanh xuống dốc, anh vẫn bình tĩnh giữ càng, lái cho pháo thẳng
đường. Nhưng một trong bốn dây kéo pháo lại bị đứt, pháo càng lao nhanh,
đồng chí Ty bị hất xuống suối. Trong hoàn cảnh hiểm nghèo đó, Tô Vĩnh Diện
hô đồng đội: “Thà hy sinh, quyết bảo vệ pháo” và anh buông tay lái xông lên
phía trước, lấy thân mình chèn vào bánh pháo, nhờ đó đơn vị kịp ghìm giữ pháo
dừng lại.
Ngày 01/02/1954, anh Tô Vĩnh Diện đã hi sinh tại rừng Pá Có, sườn phía
tây Pha Sung, thuộc xã Nà Nhạn, huyện Điện Biên, tỉnh Điện Biên. Tấm gương

Lòng căm thù quân giặc lên cao, Phan Đình Giót lao lên đánh liên tiếp hai
quả nữa phá toang hàng rào cuối cùng, mở thông đường để đồng đội lên đánh
sập lô cốt đầu cầu. Lợi dụng thời cơ địch hoang mang, anh lao lên bám chắc lô
cốt số 2, ném thủ pháo, bắn kiềm chế cho đơn vị tiến lên. Anh bị thương ở vai và
đùi, máu chảy rất nhiều. Thế nhưng bất ngờ từ hỏa lực lô cốt số 3 của địch bắn
rất mạnh vào đội hình của ta. Lực lượng xung kích bị ùn lại, anh cố gắng nhích
mình lên gần lại lô cốt số 3 với ý nghĩ cháy bỏng duy nhất là dập tắt lô cốt này.
Anh đã dùng hết sức còn lại nâng tiểu liên lên bắn mạnh vào lỗ châu mai và hét
to: “Quyết hy sinh vì Đảng, vì dân”, rồi rướn người lấy đà lao cả tấm ngực thanh
xuân vào bịt kín lỗ châu mai địch. Hỏa điểm lợi hại nhất của quân Pháp bị dập
tắt, toàn đơn vị ào ạt xông lên như vũ bão, tiêu diệt gọn cứ điểm Him Lam,
24


giành thắng lợi trong trận đánh mở màn chiến dịch Điện Biên Phủ.
Phan Đình Giót hy sinh lúc 22h30p ngày 13/3/1954 ở tuổi 34. Phan Đình
Giót được nhận danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang nhân dân ngày
31/3/1955. Khi hy sinh, anh là Tiểu đội phó bộ binh Đại đội 58, Tiểu đoàn 428,
Trung đoàn 141, Đại đoàn 312, là Đảng viên Đảng cộng sản Việt Nam, được
tặng Huân chương Quân công hạng nhì.

Phụ lục 03:
Vài nét về Anh hùng Bế Văn Đàn
Bế Văn Đàn sinh năm 1931, ở xã Triệu Ẩu, huyện Phục Hòa, tỉnh Cao
Bằng. Anh sinh ra trong một gia đình nghèo có truyền thống cách mạng, cha làm
thợ mỏ, mẹ mất sớm, tham gia hoạt động du kích từ ngày còn nhỏ tuổi. Năm
1948 anh xung phong vào bộ đội giữa lúc cuộc chiến tranh Đông Dương đang
diễn ra quyết liệt.
Cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp của quân dân ta lúc bấy giờ đang
ở giai đoạn quyết liệt, Đảng cộng sản Đông Dương quyết định mở chiến dịch