PHẦN I- ĐẶT VẤN ĐỀ
1. Lí do chọn đề tài.
Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết số 29NQ/TW về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, Nghị quyết số
88/2014/QH13 của Quốc hội về đổi mới chương trình, sách giáo khoa giáo dục
phổ thông và Quyết định của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án đổi mới
chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông" đều cho thấy một nội dung rất
rõ là bên cạnh việc phát triển nguồn nhân lực, đổi mới công tác quản lí thì vấn
đề đầu tư xây dựng, quản lí và sử dụng cơ sở vật chất (CSVC) và thiết bị dạy
học (TBDH) có ý nghĩa vô cùng quan trọng.
Một thực tế là cơ sở vật chất(CSVC) và Thiết bị dạy học(TBDH) được
xem như một trong những điều kiện quan trọng để thực hiện nhiệm vụ giáo dục
và đào tạo. Tại văn kiện Đại Hội Đảng toàn quốc lần thứ XI; XII đã chỉ rõ: “
Tạo bước chuyển biến cơ bản về phát triển giáo dục đào tạo, trong đó ưu tiên
hàng đầu cho việc nâng cao chất lượng dạy và học, đổi mới chương trình, nội
dung, phương pháp dạy và học, nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên và tăng
cường đầu tư cơ sở vật chất cho nhà trường…”
Trường THPT Như Thanh đã trải qua hơn 50 năm xây dựng và trưởng
thành, được công nhận chuẩn quốc gia vào năm 2015. Tập thể nhà trường đang
nỗ lực phấn đấu để được công nhận chuẩn quốc gia giai đoạn 2 vào năm 2020.
Quá trình tham gia công tác quản lí, cá nhân tôi cùng các đồng chí trong Ban
giám hiệu đã tìm tòi các giải pháp để nâng cao chất lượng giáo dục của nhà
trường, bổ sung cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học theo hướng đạt chuẩn.
Thực tiễn cho thấy, hiện nay các trường THPT nói riêng và trường học nói
chung đều được Nhà nước đầu tư hệ thống cơ sở vật chất đảm bảo tối thiểu để
giảng dạy. Tuy nhiên việc khai thác, quản lí có hiệu quả hay không phụ thuộc rất
nhiều vào sự chỉ đạo, triển khai, kiểm tra và đánh giá kết quả sử dụng của giáo
viên để nâng cao chất lượng dạy học. Vì vậy tôi lựa chọn và nghiên cứu đề tài:
“Một số giải pháp quản lí, sử dụng và tăng cường Cơ sở vật chất- Thiết bị dạy
học nhằm đáp ứng các tiêu chí trường chuẩn quốc gia tại trường THPT Như
Thanh- tỉnh Thanh Hóa”
2. Phạm vi nghiên cứu.

tin về thực trạng quản lí, sử dụng cơ sở vật chất- thiết bị dạy học.
+ Phương pháp quan sát sư phạm: Sử dụng phương pháp này để thu thập
thông tin hỗ trợ cho việc đánh giá thực trạng và đánh giá kết quả thực nghiệm.
5. Đóng góp mới của đề tài:
Đề tài đã hệ thống hóa được cơ sở lý luận về quản lí, sử dụng cơ sở vật chấtthiết bị dạy học và đề xuất một số giải pháp về quản lí, sử dụng cơ sở vật chấtthiết bị dạy học ở trường THPT Như Thanh. Từ đó có thể nhân rộng lên ở các trường
THPT cùng khu vực trong tỉnh Thanh Hóa.

2


PHẦN II- GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
1. Cơ sở lí luận
1.1. Khái niệm về cơ sở vật chất và thiết bị dạy học
1.1.1.Khái niệm về cơ sở vật chất giáo dục:
Trong các nhà trường, các loại cơ sở vật chất đều phục vụ cho các hoạt
động giáo dục nên được gọi là cơ sở vật chất giáo dục. Cơ sở vật chất giáo dục
(CSVCGD) là tất cả các phương tiện vật chất được sử dụng vào việc giảng dạy,
học tập và các hoạt động mang tính giáo dục đào tạo khác để đạt được mục đích
giáo dục.
1.1.2- Khái niệm về thiết bị giáo dục:
Thiết bị giáo dục lại (TBGD) là một bộ phận của CSVCGD. TBGD
TBGD bao gồm thiết bị phục vụ trực tiếp cho các hoạt động giảng dạy và
học tập (thiết bị dạy học) và thiết bị không trực tiếp phục vụ dạy học nhưng có
tác dụng giáo dục.
Theo Quyết định số 41/2000/QĐ-BGD&ĐT ngày 07/09/2000 của Bộ
trưởng Bộ GD&ĐT thì: "Thiết bị giáo dục bao gồm thiết bị phục vụ giảng dạy
và học tại lớp, thiết bị phòng thí nghiệm, thiết bị thể dục thể thao, thiết bị nhạc,
họa và các thiết bị khác trong xưởng trường, vườn trường, phòng truyền thống,
nhằm đảm bảo cho việc nâng cao chất lượng dạy và học, góp phần thực hiện
mục tiêu giáo dục toàn diện".

Sơ đồ:Mối quan hệ giữa các thành tố của quá trình sư phạm
Theo quan điểm lí luận dạy học thì CSVC-TBGD là 1 trong 6 thành tố
chủ yếu của một hệ thống giáo dục (sư phạm) hay quá trình dạy học (gồm: Mục
tiêu, nội dung, phương pháp, GV, HS, CSVC-TBGD). Các thành tố đó có quan
hệ mật thiết với nhau để đạt được kết quả giáo dục – mục tiêu giáo dục (xem sơ
đồ).
Vì vậy, để đảm bảo chất lượng giáo dục, trong quản lý, cần coi trọng (cần
quan tâm) đến tất cả các thành tố này. Mặt khác, các thành tố này lại có tác động
lẫn nhau, bổ sung cho nhau.
1.3. Một số đặc điểm khi sử dụng TBDH :
Hiệu quả của hoạt động giáo dục phụ thuộc một phần rất quan trọng vào
TBDH phục vụ lao động sư phạm. Tính hiệu quả của TBDH có thể biểu diễn
qua mối quan hệ sau :
+ Gọi Y là hiệu quả giáo dục của TBDH;
+ S là năng lực sư phạm (bao gồm phương pháp và kỹ năng) của giáo viên
+ C là điều kiện TBDH của trường học.
Ta có Hàm: Y = F(S.C)
4


Giữa S, C và Y có mối quan hệ rõ rệt. Nếu C quá nghèo nàn, lạc hậu thì
dù S có tiên tiến vẫn không tạo ra được hiệu quả lao động sư phạm tốt, mà còn
có xu hướng làm cho S mai một đi. C tiên tiến sẽ thúc đẩy S vươn lên để cùng
tác động theo một phương thức, nhằm đạt hiệu quả cao nhất.
1.4.Vai trò và tác dụng cơ bản của TBDH trong GD thể hiện ở những
điểm sau:
Sử dụng TBDH đảm bảo đầy đủ và chính xác thông tin về các hiện
tượng, đối tượng nghiên cứu, do đó làm cho chất lượng dạy học cao hơn.
Sử dụng TBDH nâng cao được tính trực quan – cơ sở của tư duy trừu
tượng, mở rộng khả năng tiếp cận với các đối tượng và hiện tượng.

Quản lý công tác CSVC-TBDH là sự tác động của chủ thể quản lý bằng
các chức năng quản lý (kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo, kiểm tra đánh giá) vào
CSVC-TBDH để đạt được các mục tiêu của quá trình dạy học – giáo dục và đào
tạo
Mục tiêu chung của cơ sở vật chất - thiết bị giáo dục tập trung vào ba nội
dung cơ bản sau:
- Xây dựng hệ thống cơ sở vật chất - thiết bị giáo dục đáp ứng các yêu cầu
cho giáo dục phổ thông
- Sử dụng cơ sở vật chất - thiết bị giáo dục đạt hiệu quả cao
- Bảo quản hệ thống cơ sở vật chất - thiết bị giáo dục theo đúng các quy
định của Nhà nước
2. Tình hình trường lớp, giáo viên, học sinh trường THPT Như
Thanh năm học 2018 - 2019
2.1- Đội ngũ quản lý ( Hiệu trưởng, Phó Hiệu trưởng )

TT

Cán bộ quản ly Số lượng

T/độ LL

Trình độ chuyên môn
Đại học

1

Hiệu trưởng

1



Số
lượng

viên

63

46

Danh hiệu thi đua

môn

Đảng

Đại học Thạc si
53

CSTĐ

CSTĐ

Cấp tỉnh

CS

4

31


2018- 2019

1167

378

399

390

Ghi chú

Năm học 2018-2019 trường có tỉ lệ học sinh xếp loại Hạnh kiểm Khá Tốt
cao( 98%). Tỷ lệ học sinh giỏi toàn diện 8,5%, học sinh khá 71%, học sinh yếu
kém 0,5%. Kết quả thi HSG văn hóa, thi THPT QG cao hơn mức trung bình
chung của tỉnh và ở tốp dẫn đầu các trường THPT trong khu vực. Với chất lượng
như vậy trường THPT Như Thanh được coi là điểm sáng của giáo dục miền núi
Thanh Hóa.
2.4. Tình hình CSVC – TBDH của nhà trường
Bảng thống kê CSVC, TBDH trong năm học 2018-2019:(Phụ lục 1)

7


Qua kết quả khảo sát và qua kiểm tra tại trường trong năm 2018 – 2019
cho thấy số lượng TBDH cơ bản đáp ứng yêu cầu đổi mới nội dung, chương
trình sách giáo khoa, đảm bảo nhu cầu tối thiểu cho dạy và học.
2.5. Đánh giá về thực trạng về chất lượng của TBDH (năm học 2017 2018)
Ngay đội ngũ quản lý cũng thừa nhận TBDH là chưa tốt, phù hợp với

mạnh phong trào tự làm đồ dùng dạy học.
+ Hoàn thiện và trình Chính phủ phê duyệt đề án học phí mới.
+ Đề xuất để Chính phủ ban hành chính sách về đất đai cho phát triển
giáo dục, chính sách khuyến khích đầu tư xây dựng các trường ngoài công lập,
trường phổ thông dân tộc bán trú ở vùng dân tộc”
Như vậy, vấn đề CSVC và TBDH, quản lý CSVC và TBDH được Đảng,
Nhà nước đặc biệt quan tâm và chỉ đạo có hệ thống, khoa học nhằm đáp ứng đổi
mới nội dung, phương pháp, không ngừng nâng cao chất lượng dạy học trong
giai đoạn hiện nay.
Có thể nói quản lý CSVC và TBDH là hoạt bao quát các công tác hành
chính, công tác chính trị và công tác Xã hội hóa nhằm phục vụ tốt nhiệm vụ giáo
dục của nhà trường
3.2.Nội dung công tác quản lý CSVC và TBDH
- Công tác xây dựng, tu sửa trường lớp
- Quản lý đầu tư mua TBDH
- Công tác quản lý sử dụng TBDH
- Công tác quản lý TBDH
- Công tác quản lý và bồi dưỡng đội ngũ giáo viên, nhân viên phụ trách
TBDH
Để thực hiện tốt công việc quản lý CSVC và TBDH, người quản lý cần
nắm vững:
+ Cơ sở lý luận và thực tiễn về lĩnh vực quản lý.

9


+ Các chức năng và nội dung quản lý, biết phân lập và phân phối các nội
dung quản lý, các mặt quản lý (trường học, sách, thư viện, thiết bị kỹ thuật dạy
học…).
+ Nghiên cứu chương trình giáo dục với những điều kiện CSVC và


4.1. Giải pháp thứ nhất: Nâng cao nhận thức của giáo viên và học sinh
đối với việc sử dụng CSVC- TBDH trong nhà trường.
Cần chú trong việc nâng cao nhận thức cho giáo viên về việc sử dụng
TBDH nhằm giúp họ ý thức được sự cần thiết và có nhu cầu sử dụng thường
xuyên các thiết bị này, phát huy hiệu quả sử dụng chúng trong các giờ học.
Để nâng cao được nhận thức cho giáo viên, cần phải thực hiện được
những công việc sau đây:
- Đầu năm học và trong suốt thời gian năm học kịp thời cập nhật, giới
thiệu được các danh mục, các TBDH mà nhà sản xuất, nhà cung cấp đang có.
- Tổ chức tập huấn các phương pháp dạy học cải tiến có kết quả trong đó
phải sử dụng TBDH.
- Ban hành từ đầu năm học những quy định trong nhà trường vừa bắt
buộc, vừa khích lệ giáo viên phải sử dụng TBDH trong các giờ lên lớp. Ví dụ,
yêu cầu bắt buộc các tiết dạy thực hành phải cho HS sử dụng TB, làm thí
nghiệm, thực hành; Phiếu đánh giá các tiết thao giảng, thi GVG cấp trường chú
trọng phần cho điểm các thiết bị phục vụ dạy học
- Tổ chức thường xuyên các hội thảo, chuyên đề trao đổi kinh nghiệm về
sử dụng TBDH đem lại hiểu quả dạy học.
4.2. Giải pháp thứ hai: Giải pháp huy động tài chính để mua sắm, bổ
sung tu sửa CSVC, TBDH
Nhà trường tuân thủ đúng các yêu cầu về quản lý tài chính đối với thiết bị
dạy học: Sử dụng vốn cấp phát đúng mục đích, mua đúng chủng loại, tuân thủ
các yêu cầu tài chính: Khi sử dụng nguồn vốn phải tuân thủ các thủ tục chọn
người cung cấp một cách khách quan, phải theo đúng quy trình về đấu thầu mua
sắm thiết bị.
11


Nhà trường đã vận động Cha Mẹ học sinh, huy động các nguồn lực của xã


Căn cứ Quyết định số 32/2004/QĐ-BGDĐT Ban lãnh đạo xây dựng quy
chế mua sắm, bảo quản và sử dụng TBDH quy định nhiệm vụ cụ thể cho tổ
trưởng chuyên môn, viên chức phụ trách thiết bị, thư viện, giáo viên và học sinh;
giám sát, chỉ đạo:
- Phòng bảo quản thiết bị, phòng vi tính phải đầy đủ các yêu cầu về ánh
sáng, thông thoáng, phương tiện bảo quản, tủ đựng, giá đỡ…
- Tiếp nhận thiết bị dạy học do Bộ, Sở cung cấp hoặc đặt mua từ các đơn vị
cung cấp phải kết hợp với tổ chuyên môn, giáo viên bộ môn kiểm tra lại số
lượng và chất lượng của thiết bị, có biên bản bàn giao. Lập hồ sơ quản lý chi
tiết, cụ thể đối với từng loại thiết bị.
- Viên chức phụ trách TBDH có trách nhiệm sắp xếp thiết bị dạy học một
cách khoa học, dễ thấy, dễ lấy, dễ bảo quản, dễ sử dụng. Đây là khâu quan trọng
để hạn chế tâm lý ngại sử dụng thiết bị dạy học.
- Bộ phận kế toán thường xuyên theo dõi các loại hoá đơn, chứng từ nhập
thiết bị và coi đây là một phần quản lý tài sản của Nhà nước.
- Kết hợp với ban chuyên môn, yêu cầu tổ trưởng chuyên môn, giáo viên
xây dựng kế hoạch sử dụng thiết bị dạy học cả năm, tháng, tuần của tổ, cá nhân
theo dõi phân phối chương trình thông qua Ban giám hiệu.
- Xây dựng kế hoạch tổ chức làm đồ dạy học để bổ sung.
4.5. Giải pháp thứ 5: Chỉ đạo sự phối hợp hoạt động giữa các bộ phận
Thiết bị dạy học là vật dụng cụ để dùng phục vụ cho quá trình dạy học
trong suốt năm học, thuộc nhiều bộ môn, chịu sự quản lý, sử dụng trực tiếp của
các đối tượng; cán bộ phòng thí nghiệm, giáo viên và học sinh. Vì vậy phải có
sự phối hợp một cách nhịp nhàng và khoa học giữa các bộ phận: Ban giám hiệu,
cán bộ thí nghiệm, thư viện, tổ bộ môn, giáo viên mới tận dụng hết tần suất sử
dụng.
Do vậy, để quản lý hoạt động của PHBM hiệu trưởng phải trực tiếp chỉ đạo,
kiểm tra việc sử dụng PHBM. Có kế hoạch chỉ đạo sử dụng PHBM thường


a. Đầu năm học

14


Kết hợp với các tổ chuyên môn giới thiệu danh mục thiết bị dạy học,
nghiên cứu tài liệu hướng dẫn sử dụng của từng môn. Tiến hành lắp ráp và trao
đổi kỹ năng sử dụng thiết bị, đặc biệt các loại thiết bị hiện đại mở lớp tập huấn
cho giáo viên cách sử dụng và học tập nội quy phòng thí nghiệm.
Tổ chức nghiên cứu phân phối chương trình làm cơ sở để lập kế hoạch sử
dụng của tổ và cá nhân.
Đôn đốc việc lập kế hoạch mua sắm, sửa chữa, làm thêm để bổ sung vào
thiết bị dạy học.
b. Trong năm học
Tổ chức kiểm tra theo định kỳ (tháng – kỳ)
- Kiểm tra tháng: vào cuối tháng (1 lần/tháng) kiểm tra việc thực hiện bảo
quản, sử dụng thiết bị dạy học có đúng với kế hoạch với phân phối chương trình
và có đúng với nguyên tắc quản lý, sử dụng để kịp thời đưa ra biện pháp khắc
phục (kiểm tra những thiết bị đã sử dụng trong tháng).
- Cuối kỳ: Tổng hợp việc thực hiện và sơ lược tổng số tiết sử dụng, chất
lượng sử dụng qua các tiết học kiểm tra sự hao mòn tài sản, bảo quản tài sản
theo đúng yêu cầu, triển khai các loại thiết bị cho học kỳ 2. Cán bộ phòng thí
nghiệm báo cáo lại công tác sử dụng và bảo quản tài sản theo mẫu.(Phụ lục M1)
Đây là cơ sở để tiếp tục triển khai kế hoạch sử dụng, sửa chữa, bổ sung kịp
thời cho học kỳ tiếp theo.
c. Cuối năm học
Tổng kiểm tra toàn bộ thiết bị dạy học, qua đó đánh giá chất lượng của
từng loại, kết hợp với yêu cầu của bộ môn, làm cơ sở lập kế hoạch mua sắm, sửa
chữa bổ sung thiết bị dạy học cho năm học sau.
Thống kê các thí nghiệm, hay thiết bị không sử dụng được phân tích

Giáo dục học sinh ý thức kỷ luật, thực hiện nghiêm nội qui phòng học bộ
môn. Trước khi đến lớp có ý thức tự giác học tập, chuẩn bị đầy đủ sách vở, dụng
cụ học tập theo hướng dẫn của giáo viên, các nhóm trực nhật đến sớm để phụ
giúp giáo viên chuẩn bị và thu dọn sau mỗi tiết học. Trong giờ học ghi chép đầy
đủ nội dung tiến trình buổi học, mạnh dạn trao đổi thảo luận nhóm về những
16


kiến thức trong bài học. Tổ chức thí nghiệm thực hành an toàn. Khi có sự cố xảy
ra phải bình tĩnh theo hướng dẫn của giáo viên.
Ngoài các loại đồ dùng hiện có, nhà trường chỉ đạo giáo viên tổ chức dạy
học theo nhóm qua đó phân công học sinh làm các đồ dùng tự tạo, các nhóm đã
làm được nhiều đồ dùng có giá trị thiết thực: môn sinh học, các thí nghiệm vật
lý,…gắn với các cuộc thi KHKT, cuộc thi sáng tạo KHKT thanh thiếu niên nhi
đồng …Qua các tiết dạy ở PHBM đã mang lại niềm say sưa, hứng thú cho học
sinh, chất lượng giờ dạy luôn được nâng lên. Từ cách thực tế quản lý và sử dụng
đó, các PHBM của nhà trường luôn được khai thác có hiệu quả. Giáo viên có
tinh thần trách nhiệm chuẩn bị giờ dạy, học sinh có ý thức giữ gìn vệ sinh, bảo
quản đồ dùng, kĩ năng sử dụng các loại đồ dùng học tập đã được nâng rõ rệt.
6. Một số kết quả đạt được trong quản ly và sử dụng CSVC- TBDH
sau khi áp dụng SKKN.
6.1. Việc quản lý công tác bảo quản thiết bị dạy học
Nhà trường đã có các phòng để bảo quản thiết bị dạy học, có giá, tủ, hòm
để chứa, đựng bảo đảm phòng chống dột, mối, mọt, ẩm; có đủ ánh sáng, điện,
quạt, thiết bị phòng chống cháy nổ… các thiết bị được bảo quản cẩn thận, giáo
viên bộ môn có ý thức bảo quản như cất gọn sau từng buổi học, ký nhận, giao
trả; đối với đồ dùng thí nghiệm được rửa sạch, lau, chùi… đảm bảo đúng yêu
cầu. Thiết bị được phân theo loại, từng khối, từng môn học, theo tiết phân phối
chương trình một cách khoa học: dễ thấy, dễ lấy, dễ kiểm tra. Ban giám hiệu
phân công chỉ đạo tổ chuyên môn có kế hoạch và lịch sắp xếp, kiểm tra hàng kỳ,

đại học tốp đầu cả nước.
Trong năm có 17 đ/c có Sáng kiến kinh nghiệm được Sở GD&ĐT công
nhận, trong đó có 1 loại A, 6 loại B và 10 loại C. Tập thể nhà trường được Giám
đốc Sở GD&ĐT Phú Thọ tặng Giấy khen đã có thành tích xuất sắc trong học tập
và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh giai đoạn 2016-2018.

18


PHẦN III. KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
1. Kết luận
Cơ sở vật chất - thiết bị giáo dục là điều kiện quan trọng không thể thiếu
của quá trình giáo dục và dạy học. Bởi lẽ vai trò và những khả năng sư phạm
của nó đã được khẳng định bằng những cơ sở lý luận khoa học, cơ sở thực tiễn
và cơ sở pháp lý. Do vậy, việc đầu tư mọi nguồn lực để xây dựng một hệ thống
cơ sở vật chất - thiết bị giáo dục cho mỗi nhà trường là việc làm cần thiết và cấp
bách.
Thực tiễn cho thấy rằng ở đâu người cán bộ quản lý có nhận thức đầy đủ,
có những quyết định đúng đắn, có ý đồ chuyên môn rõ rệt, biết dựa vào đội ngũ
giáo viên và biết phát huy tính chủ động sáng tạo của họ thì ở đó các nhiệm vụ
về quản lý và sử dụng cơ sở vật chất - thiết bị giáo dục được thực hiện thành
công.
2. Khuyến nghi
2.1. Đối với Bộ GD&ĐT.
Phân bổ nguồn ngân sách đầu tư xây dựng CSVC, mua sắm TBDH. Xây
dựng bộ tiêu chí chuẩn CSVC- TBDH phù hợp với từng loại trường, từng địa
phương.
2.2. Đối với Sở GD&ĐT
Tăng cường kiểm tra giám sát, cung cấp nguồn TBDH đạt
chuẩn. Nới rộng quyền tự chủ cho các đơn vị trong xã hội hóa

Bộ GD&ĐT về việc ban hành Quy chế công nhận trường trung học cơ sở,
trường trung học phổ thông và trường phổ thông có nhiều cấp học đạt chuẩn
quốc gia.
9.Thông tư số 42/2012/TT-BGDĐT, ngày 23 tháng 11 năm 2012 của Bộ trưởng
Bộ Giáo dục và Đào tạo về việc ban hành quy định về tiêu chuẩn đánh giá chất
lượng giáo dục và quy trình, chu kỳ kiểm định chất lượng giáo dục cơ sở giáo dục
phổ thông, cơ sở giáo dục thường xuyên

20


21