SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ

TRƯỜNG THPT HẬU LỘC 4

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÁO DỤC HỌC SINH CÁ BIỆT
TRONG CÔNG TÁC CHỦ NHIỆM
TẠI LỚP 12A11 – TRƯỜNG THPT HẬU LỘC 4

Người thực hiện: Nguyễn Thị Hồng Lan
Chức vụ: Giáo viên
SKKN thuộc lĩnh vực (môn): Công tác chủ nhiệm

THANH HOÁ NĂM 2019
0


MỤC LỤC
Mục lục

Trang
1

1 MỞ ĐẦU
1.1 Lí do chọn đề tài
1.2 Mục đích nghiên cứu
1.3 Đối tượng nghiên cứu
1.4 Phương pháp nghiên cứu

2


12
12
12

PHỤ LỤC
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

13
14

1


1. MỞ ĐẦU
1.1. Lí do chọn đề tài:
Giáo dục học sinh cá biệt là công việc rất khó đầy gian nan và thử thách; đòi hỏi
người giáo viên phải có trái tim yêu nghề, yêu trẻ và đầy lòng nhân ái. Hiện nay do
xu thế hội nhập kinh tế thị trường, mặt trái của xã hội len lỏi vào khắp nơi trong mọi
ngóc ngách cuộc sống. Nó tác động mạnh mẽ đến tuổi trẻ làm cho các em nhiều lúc
mất phương hướng, suy nghĩ lệch lạc, biến thoái phẩm chất đạo đức. Trong đó lứa
tuổi học sinh THPT dễ bị kích động, bởi lứa tuổi này vừa có cá tính tò mò khám phá,
vừa nhạy cảm, thích làm người lớn...Người làm công tác giáo dục còn chưa quan tâm
sâu sắc đến việc giáo dục nhân cách học sinh. Tình trạng học sinh hỗn láo, vô lễ với
giáo viên, thậm chí còn hành hung với thầy cô trên địa bàn cả nước còn xảy ra đã trở
thành vấn đề đau đầu trong ngành giáo dục. Đã đến lúc ngành giáo dục cần phải tập
trung quyết liệt việc giáo dục nhân cách cho học sinh. Cổ nhân có câu: “ Yếu tri vi
thế quả - Kim tri tắc giả thị” nghĩa là: Muốn biết tương lai thế nào hãy nhìn vào hiện
tại. Tương lai của ngành giáo dục có phát triển rực rỡ không? Đất nước sau này có
hưng thịnh bền lâu không? Phần lớn thể hiện quá trình giáo dục hiện nay.

vô lễ với thầy cô, hay gây gỗ với bạn bè; là những học sinh chậm tiến bộ mặc dù thầy
cô quan tâm giáo dục nhiều ( ở đây chỉ xin đề cập đến học sinh cá biệt về tính cách).
Học sinh cá biệt là những học sinh thường hay vi phạm các nội qui, qui chế trong nhà
trường; làm ảnh hưởng đến phong trào thi đua nề nếp học tập của lớp, mặc dù thầy
cô, tập thể góp ý xây dựng nhiều lần nhưng “chứng nào tật ấy” không thay đổi
b.Những biểu hiện nhân cách của học sinh cá biệt :
1/Qua lời nói: Thường là các em ăn nói cộc lốc, thiếu Dạ - Thưa, ngôn ngữ tỏ ra vô
lễ với thầy cô và người lớn. Trình bày vấn đề gì thường ấp a ấp úng, hay nói dối và
tìm cách chạy tội. Do học yếu nên lời nói, lời viết không rõ ràng...Đối với bạn bè
thường sử dụng lời nói tỏ vẻ người bề trên, ra vẻ “ Đại ca”, hách dịch; lời nói có tính
chất đe doạ, bắt nạt hù doạ học sinh khác; có khi sử dụng xảo ngôn để lừa đối bạn bè
và thầy cô...
2/Qua cử chỉ hành động: Học sinh cá biệt thường có những hành động thái quá, vô
lễ. Trước mặt thầy cô thường tỏ ra lì lợm, ngang bướng, không biết vâng lời, thậm chí
tỏ vẻ thách thức với thầy cô; có khi tỏ ra nghe lời nhưng giả dối. Với bạn bè thường
có những hành động gây gỗ, đánh lộn nhau gây mất đoàn kết. Thường hay bắt nạt học
sinh khác một cách vô cớ. Nghiêm trọng hơn là có những hành động vi phạm pháp
luật như trộm cắp, dùng vật cứng, hung khí để đánh lộn hay bỏ học chơi la cà, lân la
vào các quán...
3/Qua quan hệ với bạn bè và người khác: Học sinh cá biệt có những quan hệ bạn
bè và người khác hết sức phức tạp. Đối với bạn bè tốt các em thường ngại tiếp xúc,
tìm cách xa lánh... bởi sợ các bạn tố giác và phản ánh đến nhà trường, gia đình những
điều mình sai phạm. Học sinh cá biệt thường tìm cách lôi kéo những học sinh hư
hỏng khác vào cuộc để thành lập nên nhóm .
2.2. Thực trạng của vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm
Lớp 11A11 năm học 2017-2018 và là lớp 12A11 năm học 2018-2019 mà tôi chủ
nhiệm là một lớp theo khối A,B, cơ bản có nền nếp, có ý thức học tập tốt. Lớp có 2
học sinh giỏi thực sự. Bên cạnh đó cũng có những khó khăn, cụ thể là: Tổng số học
sinh của lớp 12A11 là 40 nhưng có tới 25 học sinh nam (60%) trong đó có những
học sinh chưa ngoan . Khó khăn thứ hai là: lớp có sự phân hóa rõ rệt, bên cạnh những

muốn được mọi người chìu theo ý mình. Dạng học sinh cá biệt này thường bỏ bê việc
học hành, bị các thành phần khác lợi dụng; thường tỏ ra lối sống vương giả, khinh khi
bạn bè, thường bao kê, rủ rê các học sinh khác bỏ học vào quán, vào các dịch vụ vui
chơi... nên ít nghe lời thầy cô, tỏ ra cứng đầu, khó bảo chậm tiến bộ.
* Biện pháp xử lí: -Đối với học sinh: Tôi tâm sự, trao đổi thuyết phục, phân tích để
các em nhận thấy rằng: Ông bà, cha mẹ nào cũng giàu lòng thương con nhưng tình
thương ấy bị các em lạm dụng, đòi hỏi ở cha mẹ quá nhiều thì mình trở thành người
có tội và phụ lại tấm lòng yêu thương của cha mẹ, ông bà. Tiền bạc của cha mẹ làm ra
xét cho cùng cũng là mồ hôi nước mắt, sự vất vả lăn lộn trong cuộc sống mới có
được. Việc tiêu tiền đúng mục đích, phù hợp với công việc thì đồng tiền ấy mới có ý
nghĩa, mới là con ngoan trong gia đình. Còn chi phí vào việc ăn chơi đua đòi khác
nào chà đạp nên công sức lao động của cha mẹ
- Đối với phụ huynh: Tôi trực tiếp gặp gỡ trao đổi, phân tích cho họ thấy không nên
cho tiền các em một cách thoải mái, không nên nuông chìu các em quá mức; phải
theo dõi sự chi tiêu của các em, sự kết bạn vui chơi của các em ở nhà, ở trường...Nếu

4


thoải mái, lỏng lẻo việc cho tiền các em và không nghiêm khắc khi các em mắc phải
khuyết điểm khác nào đưa con mình vào vòng tội lỗi...
Qua việc trao đổi phân tích với học sinh và phụ huynh, nhiều em đã tiến bộ rất nhanh,
ngăn chặng được nhiều em có chiều hướng xấu. Một số phụ huynh đã sớm nhận ra
những sai lầm của mình. Họ càng lo lắng quan tâm theo dõi các em và phối hợp tốt
với nhà trường để giáo dục.
2/ Đối tượng học sinh cá biệt do gia đình bỏ rơi thiếu quan tâm: Trong cuộc sống
có nhiều gia đình chỉ biết lo làm ăn kinh tế thiếu quan tâm, kiểm tra, đôn đốc việc học
hành của con cái. Chuyện học của con được chăng hay chớ. Có thể do quá bận công
việc làm ăn buôn bán, thường phải đi xa nhà để con tự lập sinh sống năm bảy hôm
mới về hoặc buôn bán bận rộn quá không có thời gian quan tâm đến con... Dạng học



là gánh nặng cho xã hội sau này. Việc cảm hoá được học sinh này là một quá trình
gian khổ đầy thử thách.
* Biện pháp xử lí: -Đối với học sinh: Đối với dạng học sinh này chúng ta cần lấy tấm
lòng chân thật, tìm cách gần gũi để chia sẻ tình cảm với các em. Điều tế nhị không
nên động chạm đến tình cảm đau thương của các em. Tránh dùng những hình thức kỉ
luật nặng gây tổn thương tình cảm dẫn đến các em dể hiểu nhầm trên đời này không
có ai thương mình hoặc mình là thứ bỏ đi... Phải làm sao cho các em tin tưởng ở mình
và cảm thấy mình là chỗ dựa tinh thần duy nhất của các em. Cần phân tích, định
hướng cho các em phải có nghị lực phấn đấu vượt lên trên số phận. Gieo vào lòng các
em suy nghĩ và hành động đúng đắn tránh buông xuôi, chán chường vì hoàn cảnh,
yếu hèn nhút nhát là đáng chê trách.
-Đối với phụ huynh ( hoặc người đỡ đầu): tôi tìm cách tiếp xúc với phụ huynh hoặc
là người đỡ đầu ( Ông bà, chú, bác....) tôi động viên họ cố gắng quan tâm giáo dục
các em thật nhiều, đem hết trái tim yêu thương để quản lí dạy bảo các em; tránh đừng
để các em đau lòng qua lời nói vì trong lòng các em đã sẵn nỗi đau rồi. Riêng đối với
học sinh chỉ còn cha hoặc mẹ hay vì lí do nào đó cha mẹ không chung sống với nhau
thì tôi khuyên phụ huynh nên quan tâm chăm sóc tinh thần cho các em; hãy phân tích
cho các em hiểu để chia sẻ hoặc nhờ người thân trong gia đình khuyên nhủ động viên
các em.
2.3.3.NHỮNG KINH NGHIỆM TRONG VIỆC GIÁO DỤC HỌC SINH CÁ
BIỆT:
2.3.1.Tìm hiểu kỹ từng đối tượng học sinh cá biệt: Tôi thường có riêng quyển sổ
tìm hiểu học sinh cá biệt qua nhiều kênh: Bạn bè ( cùng lớp và ở nhà) - Giáo viên bộ
môn - Gia đình và các tổ chức khác.
Tìm hiểu các em nhiều mặt: Hoàn cảnh sống - Cá tính mỗi em - Sở thích mỗi em nhóm bạn cùng chơi - năng khiếu - kết quả học tập nhiều năm trước.
2.3.2.Phân nhóm đối tượng, tìm ra phương pháp giáo dục tối ưu nhất cho từng
đối tượng: Sau khi đã tìm hiểu kỹ từng đối tượng học sinh cá biệt, tôi phân ra từng
nhóm - dạng theo từng em ( như đã nói ở phần 2). Sau đó đưa ra một số phương pháp

khác nào kẻ yếu hèn, không có nghị lực! Thử hỏi ai khâm phục? Ai quí trọng mình?
Nghị lực sống để ở đâu?...
Tóm lại: Tâm sự, phân tích, thuyết phục là những yếu tố hết sức cần thiết và quan
trọng. Nói cho các em nghe, các em cảm động là một điều khó. Nói cho các em sửa
chữa để trở thành người tốt là điều càng khó và đòi hỏi lâu dài, kiên trì. Tôi thường
nói đùa với đồng nghiệp: Đối tượng nào mà tôi nói các em rơi nước mắt xem như
thành công hơn một nửa.
b/ Giao nhiệm vụ và kiểm tra kết quả công việc: Đối với học sinh cá biệt tuy ngỗ
nghịch nhưng khi giao công việc các em rất thích và hoàn thành tốt nhiệm vụ. Những
công việc khi giao cho các em cần phải lựa chọn cho phù hợp và thường xuyên kiểm
tra, động viên khen thưởng kịp thời để khích lệ tinh thần. Cụ thể như sau:
- Tôi giao cho các em nhiệm vụ theo dõi những học sinh vi phạm kỉ luật ( ăn
quà vặt, gây gỗ nhau...) trong lớp. Các em có trách nhiệm phân tích, tuyên truyền,
vận động những học sinh hay lười học, ngỗ nghịch, đua đòi... trở nên siêng năng,
ngoan ngoãn. Công việc giao tưởng như vô lí bởi bản thân các em là người chưa tốt.
Nhưng khi các em nhận nhiệm vụ này thì bản thân các em phải biết tự đổi thay, tự
vươn lên thì mới nói được các bạn khác.
- Kết hợp với giáo viên bộ môn tôi trao đổi và đề nghị giáo viên giao khối lượng kiến
thức (bài tập) và định thời gian các em hoàn thành lượng kiến thức đó, không được
hứa hẹn.
- Giao làm nhiệm vụ đội trật tự trong các buổi sinh hoạt 20/11, 26/3 và các buổi lao
động tập thể để các em có dịp đóng góp công sức với lớp và ý thức được trách nhiệm
gắn bó vào tập thể. Mỗi khi giao việc tôi thường mời các em lên trao đổi và quán triệt
rất kĩ lưỡng.
7


* Qua mỗi lần giao công việc cho các em tôi thường kiểm tra nhắc nhở, động viên
các em hoàn thành. Xem tinh thần ý thức kỉ luật các em tới đâu để điều chỉnh. Những
em nào hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ và có tiến bộ nhanh tôi tán thưởng khen ngợi

đoàn các thôn nơi có học sinh cá biệt sinh sống: Trước hết từ người bí thư Chi
đoàn thôn để nắm thêm một lượng thông tin khá kỹ về tình hình mỗi em; qua đó động
viên họ cùng tham gia quản lí, động viên nhắc nhở và giáo dục các em tiến bộ. Đặc
biệt từ người bí thư Chi đoàn này nhờ các anh tác động liên tục đến họ hàng gia tộc,
những người có uy tín trong làng, trong họ hàng để cộng tác giúp đỡ yêu thương các
em, nhanh chóng định hướng các em từ bỏ những điều sai trái mà trở thành người tốt.

8


Điều thuận lợi là Xã Đoàn địa phương tôi thường tổ chức họp giao ban hằng tháng
nên công việc trao đổi rất thuận lợi.
2.3.4. Phối hợp với chi hội phụ huynh, trong việc giáo dục học sinh cá biệt .
Cách làm: Sau khi xây dựng bản “Tiêu chí thi đua” của lớp, tôi thông qua
Hội nghị phụ huynh đầu năm học để phụ huynh góp ý và đi đến thống nhất, cũng là
thông báo để phụ huynh được biết, từ đó có sự động viên, khích lệ con em mình trong
thi đua học tập và rèn luyện.
Trong hội nghị phụ huynh, tôi cũng kêu gọi để các bậc phụ huynh phối hợp
chặt chẽ với gvcn trong quản lí nề nếp học tập của con em mình và mỗi một xã sẽ cử
ra một bác phụ huynh đại diện nếu có vấn đề gì đột xuất sẽ trực tiếp đến tận nhà học
sinh trao đổi.
Hiệu quả : Với cách làm này những học sinh thường xuyên nghỉ học sẽ được kịp thời
nhắc nhở nếu gvcn không liên lạc được với phhs . hạn chế được rất nhiều vi phạm
của học sinh .
2.4. KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC TRONG THỜI GIAN ÁP DỤNG
2.4.1 * Năm học 2018 - 2019: Theo thống kê đầu năm có 3 học sinh cá biệt. Bằng tất
cả tình thương và lòng trách nhiệm tôi đã cảm hoá được các em. Cụ thể như sau:
Đặc điểm về cá
Phương pháp Kết quả
TT Họ và tên HS

đã
02
Nguyễn Văn
mất sớm , mẹ phải nhà gặp gỡ gia tiến
bộ,
chung
đi làm ăn xa , mấy đình trao đổi , chăm
anh em ở với bà động viên cho ngoan học
ngoại già yếu . Bản em tiếp tục đi tốt
thân em Chung đã học
-cuối năm
9


từng có ý định bỏ
học để đi trung
quốc làm ăn .
không thiết tha với
việc học nên kết
quả học tập không
cao .

-Phối hợp với đã đạt danh
ban đại diện hiệu HSTT
phụ huynh của và đăng kí
lớp có các thi đại học
biện
pháp
giúp đỡ
-Miễn

lớp .
2.4.2. Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động giáo dục, với bản
thân, đồng nghiệp và nhà trường.
Trên đây là một số biện pháp cũng là kinh nghiệm của tôi để giáo dục các học
sinh cá biệt tiến bộ trong học tập và rèn luyện ở lớp chủ nhiệm. Sau một năm kiên trì
áp dụng, tôi bước đầu đã thu được những kết quả nhất định. So với khi chưa thực
hiện đề tài, học sinh lớp tôi chủ động, tích cực hơn nhiều trong học tập và rèn luyện.
Số lần vi phạm nội quy trường lớp giảm gần mức tối đa. Trong giờ học, các em hăng
hái xây dựng bài, học bài, chuẩn bị bài đầy đủ. Vì thế, các giờ học diễn ra sôi nổi,
hứng thú, không chỉ bản thân tôi mà các thầy cô bộ môn cũng rất hài lòng về nề nếp
học tập của lớp, đặc biệt là các học sinh được cho là cá biệt của lớp .

10


Không những thế, các em còn nhiệt tình, năng nổ hơn trong công việc chung,
trong hoạt động phong trào. Nhìn chung, tập thể lớp ngày càng đoàn kết và luôn có sự
thi đua lành mạnh, sôi nổi, sức mạnh tập thể vươn lên nhiều lần. Trong năm học
2018-2019, lớp tôi đã đạt được những thành tích đáng ghi nhận, đáng dấu sự tiến bộ
vượt bậc trong học tập và rèn luyện của học sinh. Sau đây là các bảng so sánh đối
chiếu kết quả xếp loại học lực, hạnh kiểm và kết quả thi học sinh giỏi cấp trường
cùng những thành tích cá nhân và tập thể của lớp trong 2 năm học 2017-2018 và
2018-2019.
Bảng 1:
Bảng so sánh thành tích của lớp trong 2 năm học 2017-2018 và 2018-2019
Tổng hợp Thành tích đạt được trong năm học
Năm học 2017-2018
Năm học 2018-2019
- Học sinh đạt danh hiệu Học - Học sinh đạt danh hiệu Học sinh giỏi: 3 Học
sinh giỏi: 1 Học sinh.

% SL % SL % SL
% hạnh kiểm TB,
yếu, HS hạnh
2017-2018 40 31 81,6 8 13,2 1 2,6
1
2,6 kiểm tốt tăng

11


2018-2019 39

37

97,2

2

2,8

0

0

0

0

lên trong năm
lớp 12


2,5

30

75

9

22,5

0

0

2018-2019 39

3

8

36

92

0

0

0

hạn chế, mặc dù có nhiều cố gắng nhưng đó cũng chỉ là suy nghĩ riêng của cá nhân
nên rất mong được sự góp ý chân thành của đồng nghiệp để đề tài hoàn thiện hơn.
3.2. Kiến nghị đề xuất:

12


Xã hội ngày càng phức tạp, những mặt xấu của nó tác động không ít đến các
em học sinh, gia đình cần phải quan tâm nhiều hơn đến con em mình và giáo viên chủ
nhiệm cần phải có nhiều kĩ năng hơn nữa để thuyết phục, giáo dục các em. Tôi mong
rằng các nhà trường sẽ quan tâm và có chế độ đãi ngộ tốt hơn đối với giáo viên chủ
nhiệm.
XÁC NHẬN CỦA THỦ TRƯỞNG ĐƠN VỊ

Thanh Hóa, ngày 25 tháng 05 năm 2019
Tôi xin cam đoan đây là SKKN của
mình viết, không sao chép nội dung của
người khác.

Nguyễn Thị Hồng Lan

Phụ lục :
BẢNG THEO DÕI NỀ NẾP HỌC TẬP RÈN LUYỆN TỔ … TUẦN …

13


NĂM HỌC 2018- 2019- LỚP 12A11
Họ và tên


(4)
Nói
chuyện,
nói tự
do, nói
tục, đổi
chỗ tự
do
-10

(5)
Trực
nhật
bẩn,
chậm;
ăn quà,
xả rác
-20

(6)
Vi phạm
quy định
về trang
phục
....
-10

(7)
Đi học
muộn,


DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Luật Giáo dục .
2. Điều lệ Trường phổ thông .
3. Điều 22 và 23 : Quyền hạn , nhiệm vụ của giáo viên chủ nhiệm lớp ( Chương
IV – Điều lệ Trường phổ thông ngày 2/4/1979 của Bộ Giáo dục và Đào tạo )
4. Giáo trình Giáo dục học – Nhà xuất bản Đại học Quốc gia .
14

(
V

+