MỤC LỤC
NỘI DUNG
1.PHẦN MỞ ĐẦU
1.1. Lý do chọn đề tài
1.2 Mục đích nghiên cứu
I.3. Đối tượng nghiên cứu
1.4. Phương pháp nghiên cứu
1.5. Những điểm mới của sáng kiến kinh nghiệm
2. NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
2.1. Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm
2.2. Thực trạng của vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm
2.1.1. Thuận lợi – khó khăn
2.1.2. Thành công – hạn chế
2.1.3. Mặt mạnh – mặt yếu:
2.1.4. Nguyên nhân, các yếu tố tác động.
2.3. Các giải pháp sử dụng để giải quyết vấn đề
2.3.1. Mục tiêu của giải pháp.
2.3.2. Nội dung và cách thực hiện giải pháp.
2.3.3. Điều kiện thực hiện giải pháp.
2.3.4. Mối liên hệ giữa các giải pháp.
2.4. Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động giáo dục,
với bản thân, đồng nghiệp và nhà trường
3. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
3.1. Kết luận
3.2. Kiến nghị
TÀI LIỆU THAM KHẢO

PHẦN 1: MỞ ĐẦU

TRANG
2

nghiệp cho học sinh. Nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, chú trọng giáo dục
lý tưởng, truyền thống, đạo đức, lối sống, ngoại ngữ, tin học, năng lực và kỹ năng
thực hành, vận dụng kiến thức vào thực tiễn. Phát triển khả năng sáng tạo, tự học,
khuyến khích học suốt đời”
Giáo dục học sinh không chỉ là trang bị cho các em kiến thức cần thiết mà còn
giáo dục các em cả ý thức trong cuộc sống. Ngày nay nạn bạo lực học đường đang
là mối quan tâm không riêng của mỗi gia đình, của ngành giáo dục, mà đã trở thành
vấn đề cả xã hội đều phải lo lắng trăn trở. Vấn đề ngăn chặn bạo lực học đường
được bàn đến trong cả phiên họp của Quốc Hội, các trường học, đã được mọi giới
quan tâm. Bất kỳ trường học nào cũng có không ít học sinh cá biệt, áp dụng biện
pháp nào để có thể giúp cho những học sinh cá biệt này có thể trở thành học sinh
phát triển toàn diện.
Trường THPT Quảng Xương 2 đóng trên địa bàn 8 xã vùng đồng của huyện
Quảng Xương, điều kiện kinh tế một số năm trở lại đây phát triển mạnh hơn do đó
điều kiện vật chất của học sinh cũng được nâng lên. Tuy nhiên một số học sinh lại
đua đòi học những thói hư tật xấu, tham gia vào những trang webstie không lành
mạnh ... dẫn đến những bạo lực học đường, một số bỏ học tự do...
Xuất phát từ những lý do trên, tôi chon đề tài "Một số biện pháp giáo dục
học sinh cá biệt ở trường THPT"
1.2. Mục đích nghiên cứu.
Tôi chọn đề tài này với mục đích ngăn chặn bạo lực học đường, xây dựng thế
hệ học sinh năng động, thân thiện, phát triển toàn diện.
1.3. Đối tượng nghiên cứu.
Đối tượng học sinh cá biệt ở trường THPT Quảng Xương 2
1.4. Phương pháp nghiên cứu.
Sử dụng các phương pháp điều tra khảo sát thực tế, thu thập thông tin; thống kê ,
xử lí số liệu của học sinh THPT trong trường THPT Quảng Xương 2. Lấy kết quả
thi đua của các tập thể do các giáo viên chủ nhiệm cung cấp để so sánh kết quả năm
học 2015-2016 với kết quả năm học 2016-2017 tại trường Trung Học Phổ Thông
Quảng Xương 2.

em trở nên hoàn thiện mình.
Mặt yếu của các em là du nhập cách hành xử khác lạ mà không chọn lọc. Các
cách đối nhân xử thế, lối sống không phù hợp với thời đại thể hiện khác xa với khu
vực thành phố.
2.2.4. Nguyên nhân, các yếu tố tác động.
Do các em chưa được trang bị kiến thức toàn diện của một người trưởng thành
nên khó chuẩn bị vững chắc cho tương lai của chính mình. Kỹ năng sống còn hạn
hẹp.
Như các điểm đã nêu trên, nhưng phải nói đến các yếu tố tạo nên tính cách của
các em là do Gia đình, Xã hội và Nhà trường.
2.3. Các giải pháp sử dụng để giải quyết vấn đề.
2.3.1. Mục tiêu của giải pháp.
Làm cho các em hiểu ở độ tuổi của mình thì việc gì nên làm và việc gì không
nên làm. Khi các em cần thì ai sẽ giúp các em cảm nhận về kết quả tốt - xấu của

2


việc mình làm. Xây dựng mối quan hệ tốt đẹp giữa bản thân các em và mọi người
xung quanh.
2.3.2. Các giải pháp:
Bước thứ 1 : Tìm hiểu hoàn cảnh
Bất kỳ một học sinh nào, cho dù là học sinh bình thường nhất đều có những
hoàn cảnh sinh sống không giống nhau, không giống với các bạn khác trong lớp
học.Kinh nghiệm cho thấy ở lứa tuổi các em học cấp ba, vấn đề tiền bạc không phải
là quan trọng bậc nhất, với các em thì một gia đình hạnh phúc, yên ấm, vui vẻ
chính là điều mà các em cần nhất, do vậy, giáo viên chủ nhiệm cần phải xác định
em nào có một gia đình chưa hoàn toàn hạnh phúc, có xung đột giữa các thành
viên trong gia đình... vì đó có thể là nguyên nhân khiến cho các em trở nên "cá
biệt" hoặc cũng có thể trở thành "tự kỷ"...



Để khẳng định mình các em dễ có những hành xử bột phát, bất ngờ mà chính
các em cũng chưa ý thức một cách đầy đủ hậu quả sẽ đến. Vì vậy một sự định
hướng đúng đắn để giúp các em hình thành tính cách của mình sau này là điều hết
sức quan trọng khi các em còn ngồi trên ghế nhà trường. Không chỉ cần được
truyền đạt kiến thức trong học tập, các em cần được trao đổi mọi điều về chính bản
thân, về Chân - Thiện - Mỹ trong cuộc sống.
Các em thường có những hành vi bắt chước một cách thụ động với mọi
người gần gũi với mình. Trong một ngày thì các em chỉ ở trường học tối đa là 8 giờ,
còn lại các em sống trong môi trường gia đình, xã hội xung quanh... Có những em
tập tành hút thuốc do thấy người lớn hút thuốc với hình ảnh quá ư là điệu nghệ...
Có những em chửi thề, nói tục một cách vô thức, do đã quen nghe và cảm thấy
như vậy là hay, là sành điệu... Có những em quen kiểu cách ăn mặc, trang điểm
cho giống với một người lớn nào đấy, giống với diễn viên nào đấy và xem đây là
hợp thời, đúng điệu...
Do ảnh hưởng của truyền hình, phim ảnh,... các em có thể chọn cho mình một
thần tượng và sống theo thần tượng ấy một cách hăm hở, vô thức... Từ đó lấy lối
sống, sinh hoạt, trang điểm của thần tượng ấy là điều mà mình phải làm theo...
Nếu như giáo viên chủ nhiệm cập nhật kịp thời những thông tin này của xã hội
thì học sinh sẽ cảm nhận Thầy cô của mình không lạc hậu. Tiếng nói của Thầy cô
sẽ có ảnh hưởng hơn đối với các em. Các em sẽ lắng nghe những phân tính của
Thầy cô từ đó sẽ có nhiều cơ hội giáo dục, định hướng cho em phát triển tâm sinh
lý phù hợp lứa tuổi.
Bước thứ 3 : Tìm hiểu mối quan hệ bạn bè
Bạn bè, những mối quan hệ trong lớp, ngoài lớp cũng là điều mà Thầy cô
chúng ta cần quan tâm. Các em có thể tâm sự hàng giờ với bạn mà không bao giờ
hé nửa lời với Thầy cô về một vấn đề nào đó, một số lớn các em học sinh xem bạn
bè mình là chuyên gia tư vấn.
Bạn bè xấu, tốt ảnh hưởng nhiều đến nhân cách của các em, người xưa nói

Hãy để cho các em có cơ hội thể hiện mình với các bạn và như vậy các em
sẽ trở nên nổi tiếng với các bạn. Đó chính là động cơ thúc đẩy các em học
tập tốt hơn nhằm không làm xấu đi hình ảnh của mình với các bạn. Như vậy tạo ra
những hoạt động ngoại khóa, những buổi sinh hoạt ngoài giờ lên lớp cũng chính là
tạo ra những cơ hội cho các em có thể thể hiện tài năng của mình, lấy lại sự tự tin
với các bạn, khẳng định thế mạnh của mình để từ đó các em được nhận sự khuyến
khích của mọi người xung quanh, các em sẽ cố gắng nhiều hơn ở các mặt còn yếu
kém.
Bước thứ 6: Xác định nguyên nhân dẫn đến tình trạng học sinh cá biệt
Sau khi đã thực hiện các bước tìm hiểu như trên, Giáo viên sẽ phân tích và xác
định nguyên nhân làm cho học sinh trở thành cá biệt. Nguyên nhân đó có thể là từ:
- Gia đình có mâu thuẫn, đổ vỡ, xung đột...hoặc gia đình đang gặp khó khăn.
- Bản thân học kém một vài môn học nào đó, do mất căn bản...
- Sự lôi kéo của bạn bè vào những hoạt động không thiết thực...
- Một vài Thầy cô nào đó có những hành động khiến cho các em mất lòng tin...
Thông thường các nguyên nhân này đi chung với nhau, chứ không đơn thuần
riêng lẻ từng nguyên nhân.Thầy cô phải tìm ra đâu là nguyên nhân chủ yếu:
- Có thể chỉ là một phút ham chơi trò chơi điện tử, học sinh ấy đã lỡ xài hết tiền
học phí, rồi dẫn đến lo sợ, bỏ học...
- Có thể do hoàn cảnh khó khăn, các em phải đi làm thêm ban đêm, buổi sáng
mệt mỏi, buồn ngủ, không đủ sức theo học trong lớp.
- Có thể do buồn chuyện gia đình, cảm giác tự ti xuất hiện, các em cảm thấy
chán nản, mất phương hướng, tuyệt vọng, ...
Từ việc xác định được nguyên nhân chủ yếu, tôi tin rằng phần việc còn lại hoàn
toàn không khó khăn với một Thầy cô tâm huyết với nghề, có tấm lòng yêu thương
các em... nhằm giúp các em có thể khắc phục những khó khăn, thay đổi được

5



các em sẽ tiến bộ ngay sau vài lần nhắc nhở hay xử phạt của Giáo viên chủ nhiệm.
Có khi, các em vẫn tiếp tục lười, tiếp tục phạm lỗi lầm với mức độ liên tục hơn,
nghiêm trọng hơn - như một cách thách thức, một cách khẳng định mình với bạn
bè, với thầy cô, với mọi người. Chính ở những khoảnh khắc này, người Giáo viên
chủ nhiệm cần thể hiện rõ bản lĩnh và năng lực sư phạm - trong đó - có cả năng
lực "chịu đựng" của mình. Chịu đựng những vi phạm cố tình, những thách thức
nông nổi và chịu đựng cả những nỗi bực bội, tức giận đang phải dồn nén trong
người. Cần tạo được ở các em, trước hết là sự tôn trọng và sau đó là một sự gần
gũi, cảm thông.
- Yêu cầu về kỹ năng

6


Một trong những kỹ năng quan trọng của người Giáo viên chủ nhiệm là nắm
vững tâm lý học sinh. Ở hầu hết các lớp học đều có nhiều vấn đề cần suy nghĩ.
Các em học sinh cấp ba đang ở lứa tuổi còn nhiều biến đổi tâm sinh lý.
Đằng sau tất cả mọi kiến thức, kỹ năng… cần trang bị và rèn luyện, còn lại là
một yêu cầu tuy không được đặt ra trong các văn bản nhưng nó lại chi phối tất cả,
đó chính là cái “tâm” của người giáo viên. Không có một tấm lòng, mọi công việc
sẽ chỉ là hình thức. Và như vậy, yêu thương chăm sóc các em không chỉ là mệnh
lệnh mà còn là một nhu cầu không thể thiếu của trái tim người thầy cô giáo, đặc
biệt là người giáo viên chủ nhiệm.
Mặc dù khi nhận trách nhiệm các giáo viên đều nhìn thấy khó khăn phía trước
như những điểm yếu của tập thể, có học sinh “cá biệt”… nhưng với bản lĩnh nghề
nghiệp, họ coi đó chỉ là những khó khăn tạm thời.
Tuy nhiên, vẫn còn nhiều Giáo viên chủ nhiệm kêu than bây giờ làm công tác
chủ nhiệm lớp không dễ chút nào, điều đó là có căn cứ. Nếu trước đây học sinh rất
thuần, chăm ngoan, luôn nghe lời thầy cô thì bây giờ có nhiều em ngỗ ngược, luôn
muốn tự khẳng định mình. Tuy nhiên, theo một số Giáo viên chủ nhiệm muốn

luận sắc bén, biết cầm cân nảy mực và đặc biệt là phải quang minh chính đại,
không thiên vị một ai.Trên thực tế, nhiều giáo viên ngán ngại làm chủ nhiệm vì
trước hết công tác này chiếm quá nhiều thời gian. Ngoài tiết sinh hoạt hàng tuần
trên lớp, các thầy cô phải bỏ thời gian để tiếp xúc với học sinh, trao đổi với phụ
huynh, làm việc với Ban giám hiệu…
2.3.3. Điều kiện thực hiện giải pháp.
Giáo viên muốn thực hiện các giải pháp trên thì cần : Hiểu thế nào là học sinh
cá biệt.
- Học sinh có những hành vi chống đối vô lối với giáo viên.
- Học sinh có xu hướng giải quyết xung đột với bạn bè bằng vũ lực.
- Học sinh có những hành động kỳ quặc, khiến cho lớp học luôn trong trạng
thái bất ổn.
- Học sinh có thái độ xem thường bạn bè, Thầy cô...
- Học sinh thường xuyên ăn nói thô tục...
- Học sinh thường xuyên không tham gia vào các hoạt động học tập của lớp.
Để có thể đưa ra những biện pháp giáo dục học sinh cá biệt một cách đúng
đắn. Bên cạnh đó cần có sự cận kề chia sẻ của các đồng nghiệp, giúp đỡ của các tổ
chức đoàn thể … Đặc biệt là có sự hiện diện của Ban giám hiệu nhà trường.
2.3.4. Mối liên hệ giữa các giải pháp.
Thực ra các biện pháp nêu ra không phải theo cấp độ quan trọng từ trên xuống
dưới mà thực ra lại phụ thuộc vào chính người vận dụng thuần thục cả bảy bước
trên. Cần làm gì trước khi thực hiện các bước tiếp theo. Khi đã làm đủ bảy bước thì
tất yếu sẽ thành công để cảm hoá được học sinh được coi là “cá biệt” của mình.
2.4. Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động giáo dục, với bản
thân, đồng nghiệp và nhà trường.
- Khi chủ nhiệm lớp A2 khóa 2012 - 2015 có em Nguyễn Thị Hạnh năm lớp 10
là một học sinh học rất yếu, em thường xuyên không thuộc bài cũ và điểm rất kém
ở các bài kiểm tra, em chán nản và có ý định bỏ học nhưng vì gia đình ép nên em
đành phải đi học. Em tỏ ra lầm lì ít nói, mặc cảm với bạn bè, với thầy cô, xa lánh
mọi người, nhất là đối với tôi em lại càng lẩn tránh hơn. Khi đó tôi đã gặp trực tiếp

em chớp chớp, rưng rưng... Tôi đã cảm hoá được em, từ đó tôi thường xuyên trao
đổi với em, mỗi lần trao đổi riêng, tôi đều tìm cách khen ngợi những tiến bộ của
em. Đến năm lớp 12 em quyết tâm đăng ký dự thi vao đại học và bây giờ đã là sinh
viên năm thứ nhất.
Hiện tại, tôi đang chủ nhiệm lớp 11 A2 khóa học 2015 -2018, có em Dương Thị
Hạnh Trang, hoàn cảnh gia đình rất đặc biệt, bố mẹ bỏ nhau sau đó mẹ đi lấy
chồng, bố cũng lâm bệnh mất em phải ở với ông bà ngoại từ nhỏ. Năm lớp 10 em
có cảm giác tự ti, xa lánh bạn bè và đặc biệt không chịu khó học tập. Biết chuyện
tôi đã gặp riêng em, phân tích cho em rõ không bạn bè nào chê trách em cả, đặc
biệt tôi đã lấy gương em Bùi Thị Tuyết Mai lớp 12B1 cũng có hoàn cảnh giống em
nhưng chị ấy dã quyết tâm học tập và đã thi đỗ vào trường Đại Học Kiến Trúc Hà
Nội, từ ấy em trang đã có nhiều thay đổi, chịu khó vươn lên trong học tập. Năm lớp
11 em đạt học sinh tiên tiến với điểm tổng kết TBC 7,3.
Trên đây là một sô trường hợp tôi đã trực tiếp áp dụng ccacs giải pháp của sáng
kiến để giúp các em học sinh cá biệt có thể trở lại năng động hơn, say mê học tập
hơn. Ngoài ra tôi còn trao đổi, thảo luận giúp một số giáo viên chủ nhiệm có học
sinh cá biệt để giaoa dục các em và đều mang lại kết quả rất khả quan.
PHẦN 3: KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ.
3.1. Kết luận.

9


Trên đây là một vài điều phân tích về một số kinh nghiệm giáo dục học sinh cá
biệt trong nhà trường phổ thông, mà tôi đã đúc kết được từ thực tiễn giảng dạy.
Vấn đề giáo dục học sinh cá biệt trong nhà trường luôn luôn là đề tài nóng hổi,
được sự quan tâm của hầu hết Thầy Cô, đặc biệt là giáo viên chủ nhiệm.
Để có thể giáo dục tốt các em học sinh cá biệt, cần phải có sự phối hợp cả gia
đình, xã hội và nhà trường. Vai trò giáo dục của gia đình và xã hội giữ vị trí quan
trọng, vai trò giáo dục của nhà trường mang yếu tố quyết định giúp các em có thể


1. Nghị quyết Hội nghị Trung ương 8 khóa XI
2. Tâm lý lứa tuổi THPT: http://text.123doc.org/document/195927-tam-ly-lua-tuoihoc-sinh-thpt.htm

11