MỤC LỤC
Mục
1
1.1
1.2
1.3
1.4
2
2.1
2.2
2.1.1

Nội dung
MỞ ĐẦU
Lí do chọn đề tài
Mục đích nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu
Phương pháp nghiên cứu
NỘI DUNG

Cơ sở lí luận
Thực trạng
Thực trạng dạy tiết 2 môn đạo đức ở trường Tiểu học TT Thống
Nhất
2.1.2 Thực trạng của học sinh
2.1.2 Nguyên nhân của thực trạng
2.1.2.1 Do trình độ chuyên môn, nghiệp vụ giáo viên
2.1.2.2 Do cơ sở vật chất phục vụ cho việc đóng vai còn hạn chế
2.3
Các giải pháp thực hiện
2.3.1 Nắm vững quy trình dạy học tiết Đạo đức

15

2.3.4.3 Thúc đẩy nhau cùng tiến bộ

15

2.3.4.4 Rèn luyện khả năng hợp tác

15

2.4
3
3.1
3.2

Hiệu quả của những kinh nghiệm
KẾT LUẬN
Kết luận
Kiến nghị

15
18
18
18

1


1. MỞ ĐẦU
1.1 . Lí do chọn đề tài

học” làm đề tài nghiên cứu của mình.
1.2.Mục đích nghiên cứu:
- Nghiên cứu này nhằm hướng tới những mục tiêu sau:
-Làm cho giờ học đạo đức trở nên thú vị và hữu ích hơn.
-Giúp học sinh rèn luyện khả năng tư duy, giao tiếp tự nhiên và kĩ năng
giải quyết các tình huống trong cuộc sống.
- Nâng cao kiến thức cho học sinh về nhiều lĩnh vực khác nhau.
1.3. Đối tượng nghiên cứu:

2


- Đề tài này nghiên cứu việc tổ chức các hoạt động dạy và học tiết 2 môn
Đạo đức lớp 5 thông qua phương pháp đóng vai của thầy và trò trường Tiểu học
Thống Nhất và biện pháp nâng cao hiệu quả giờ học Đạo đức bằng việc tổ chức
cho học sinh đóng vai để xử lí tình huống.
- Đề tài này được thực hiện ở các giờ học Đạo Đức tiết 2 ở lớp 5A do tôi
chủ nhiệm gồm 25 học sinh.
1.4. Phương pháp nghiên cứu :
-Phỏng vấn giáo viên và học sinh để thu thập thông tin.
-Thực nghiệm các hoạt động.
-Rút ra kết luận sau khi thực nghiệm.Từ đó tìm cho mình phương pháp
giảng dạy có hiệu quả nhất trong việc giáo dục đạo đức cho các em học sinh
nhằm nâng cao chất lượng các giờ học đạo đức cho học sinh, cũng từ đó rút ra
cho mình những bài học quý báu trong việc hình thành nhân cách học sinh Tiểu
học.
2. NỘI DUNG
2.1.CƠ SỞ LÍ LUẬN
Chương trình Đạo đức được cấu trúc theo 5 mối quan hệ của học sinh với
bản thân, gia đình, nhà trường, cộng đồng, môi trường tự nhiên. Nội dung môn

lớp 5 bậc Tiểu học là rất cần thiết và vô cùng quan trọng. Đây là hình thức tổ
chức dạy học mang tính tích cực, phát huy tối đa hoạt động nhận thức của học
sinh dưới sự hướng dẫn, điều khiển, tổ chức của giáo viên.
Khi thực hành đóng vai, học sinh được phân công sắm vai những nhân
vật trong tình huống và học sinh phải vận dụng những tri thức đạo đức đã thể
hiện các cách ứng xử trong tình huống. Từ đó các tri thức đạo đức được củng
cố, khắc sâu một cách nhẹ nhàng, sinh động và lôi cuốn sự chú ý của học sinh.
Phương pháp đóng vai nhằm giúp HS suy nghĩ sâu sắc về một vấn đề bằng cách
tập trung vào một sự việc cụ thể mà các em vừa thực hiện hoặc quan sát được.
Việc “diễn” không phải là phần chính của phương pháp này mà điều quan trọng
là sự thảo luận sau phần diễn ấy. Sử dụng phương pháp đóng vai trong dạy học
tiết 2 môn Đạo đức ở lớp 5 bậc Tiểu học có ý nghĩa vô cùng quan trọng, đó là:
* Học sinh được thực hành những kĩ năng ứng xử và bày tỏ thái độ trong
tình huống cụ thể.
* Gây hứng thú và chú ý đối với học sinh.
* Tạo điều kiện phát huy tính sáng tạo của học sinh.\
* Khích lệ sự thay đổi thái độ hành vi của học sinh theo chuẩn mực đạo
đức xã hội.
* Có thể thấy ngay tác động và hiệu quả của lời nói hoặc việc làm của các
vai diễn.
* Tập cho học sinh mạnh dạn, tự tin trước những nơi đông người.
2.2. THỰC TRẠNG :
2.2.1. Thực trạng dạy học tiết 2 môn Đạo đức ở lớp 5 trường Tiểu học
Thống Nhất
Nhìn chung, ở trường Tiểu học Thống Nhất tôi đang dạy có rất nhiều giáo
viên hiện nay xem nhẹ việc dạy học tiết 2 môn Đạo đức ở Tiểu học. Họ cho
rằng tiết 2 không quan trọng nên không chú trọng dạy, mà thay vào đó là dạy
các môn học chính. Có một số đồng chí có dạy tiết 2 nhưng chỉ dạy qua loa,
hình thức mang tính chiếu lệ, chưa có giáo viên nào lựa chọn bài dạy tiết 2 môn
đạo đức làm tiết thao giảng cho mình. Số giáo viên có dạy tiết 2 thì cũng chưa

còn hạn chế.
Nhiều giáo viên hiện nay chưa nắm vững về lý luận và cách tiếp cận các
phương pháp dạy học mới mang tính tích cực.Vì vậy mà việc áp dụng vào quá
trình dạy học Đạo đức ở Tiểu học còn nhiều hạn chế.
Việc sử dụng các phương pháp, hình thức dạy học mới như đóng vai đòi
hỏi giáo viên phải có sự chuẩn bị công phu, kĩ lưỡng và sáng tạo; có sự đầu tư
nhiều về thời gian, công sức. Điều này phần đa nhiều giáo viên Tiểu học chưa
làm được.
2.2.3.2. Do cơ sở vật chất phục vụ cho việc đóng vai còn hạn chế
Hầu hết trang thiết bị dạy học hiện nay còn thiếu thốn, cơ sở vật chất đạt
theo tiêu chuẩn để phục vụ cho việc áp dụng các phương pháp dạy học mới, đặc
biệt là đồ dùng dạy học môn Đạo đức như âm thanh, trang phục...
Những nguyên nhân trên phần nào làm hạn chế chất lượng của giờ học
thực hành Đạo đức ở Tiểu học. Song thiết nghĩ, nếu mỗi giáo viên đều có ý thức
tốt, tâm huyết với nghề nghiệp, có tinh thần trách nhiệm cao, yêu nghề, mến trẻ,
thì những khó khăn trên có thể khắc phục được và đem lại chất lượng cao cho
giờ học thực hành Đạo đức lớp 5 nói riêng và quá trình dạy học Đạo đức ở Tiểu
học nói chung.

5


2.3. Các giải pháp thực hiện :
2.3.1.Nắm vững quy trình dạy tiết đạo đức lớp 4+5
(TIẾT 1)
I. Ổn định.
II. Kiểm tra.
- Kiểm tra kiến thức cũ.
- Kiểm tra kiến thức có liên quan đến
bài học.

- Thảo luận nhóm(Cá nhân) để đưa ra
các cách xử lý.
- Đại diện trình bày, lớp nhận xét, bổ
sung.

- Nhiều hs nhắc .

- HS đọc nội dung bài.
- HS nêu yêu cầu.
- Suy nghĩ.
- HS thực hiện.

6


* Bài tập khác hướng dẫn tương tự.
* Lưu ý: Hình thức tổ chức của các bài
tập thay đổi phù hợp với yêu cầu của
bài ( Nhóm, đóng vai,….)
IV. Hoạt động nối tiếp
- Sưu tầm tranh ảnh, tài liệu( thơ,
truyện, tư liệu ngắn…) củng cố cho bài
học nhằm khắc sâu kiến thức cho hs.
- Chuẩn bị tiết sau.
(TIẾT 2)
I. ổn định.
II. Kiểm tra.
- Kiến thức cũ
- GV nhận xét kết hợp nhắc lại kiến
thức của tiết học trước.

hoặc thảo luận, đóng vai xử lí tình
huống

7


điều tra thực tiễn
- GV yêu cầu học sinh trình bày kết
quả điều tra thực tiễn
- GV và lớp nhận xét, bổ sung
IV. Hoạt động nối tiếp
- Tổ chức trò chơi học tập phù hợp với
nội dung.
- Sưu tầm tranh ảnh, tài liệu( thơ,
truyện, tư liệu ngắn…) củng cố cho bài
học nhằm khắc sâu kiến thức cho hs.

- HS trình bày
- Lớp nhận xét, bổ sung
- HS tiến hành trò chơi
- Về nhà sưu tầm tranh, ảnh, tài liệu ....

2.3.2. Cách thức tiến hành cho học sinh đóng vai trong các hoạt động
học tập tiết 2 môn Đạo đức ở lớp 5 bậc Tiểu học
Đóng vai là phương pháp tổ chức cho học sinh nhập vai vào nhân vật
trong những tình huống đạo đức giả định để các em bộc lộ thái độ, hành vi ứng
xử. Để vận dụng phương pháp đóng vai một cách có hiệu quả và dễ dàng, tôi đề
xuất cách thức tiến hành cho học sinh đóng vai trong các hoạt động học tập của
tiết 2 môn Đạo đức theo các bước sau:
Bước 1: Giáo viên nêu yêu cầu đóng vai

đức xấu được loại bỏ.
Bước 4 : Thảo luận, nhận xét, đánh giá, bổ sung.
Trong bước này, các em được nhận xét, đánh giá các cách ứng xử của các
vai diễn trong tình huống phù hợp hay chưa phù hợp? Và vì sao lại phù hợp?
Chưa phù hợp ở chổ nào ?
Một điều quan trọng trong bước này là học sinh được nhận xét. Đánh giá
và nói lên cảm xúc của mình khi thực hiện đúng, hay cách ứng xử cũng như cảm
xúc khi nhận được cách ứng xử sai, không hay trong tình huống.
Mặt khác, đây là bước để học sinh nhận xét, đánh giá và bổ sung cho nhau
về cách diễn và rút ra những kinh nghiệm từ những lần diễn xuất trước, phát huy
những ưu điểm, hạn chế những những nhược điểm của bạn trong quá trình thực
hiện đóng vai.
Bước 5: Giáo viên chốt lại cách ứng xử cần thiết trong tình huống.
Đây là bước tổng kết và kết luận cuối cùng của giáo viên với mục đích
chốt lại cách ứng xử đúng nhất, hay nhất trong tình huống.
Như vậy, để vận dụng thành công phương pháp đóng vai trong dạy học
tiết 2 môn đạo đức ở Tiểu học, cần đi theo qui trình 5 bước như trên. Tuy nhiên,
tùy từng đối tượng học sinh và cơ sở vật chất của nhà trường cũng như khả năng
tổ chức, giáo viên có thể linh hoạt biến đổi làm cho giờ học sinh động, liền mạch
và tạo hứng thú cho học sinh. Tuy nhiên để thực hiện được 5 bước trên yêu cầu
người giáo viên không những có các yêu cầu sư phạm mà còn phải đầu tư công
sức, nghiên cứu kĩ bài dạy để có thể đưa ra tình huống đóng vai phù hợp với chủ
đề bài học, phù hợp với lứa tuổi, trình độ của học sinh và điều kiện hoàn cảnh
của lớp học.
Tình huống nên mở, không nên cho trước “ kịch bản”, lời thoại
2.3.3. Một số lưu ý khi sử dụng phương pháp đóng vai trong dạy học tiết 2
môn Đạo đức ở Tiểu học
Khi sử dụng phương pháp đóng vai vào dạy tiết 2 đạo đước ở Tiểu học,
cần lưu ý những điểm sau:
* Tình huống phải cụ thể, phù hợp với chủ đề bài học. Các tình huống đề

Tâm: - Các bạn ơi, tổ mình được lớp giao nhiệm vụ trang trí báo tường,
các cậu thấy thế nào?
10


Nga và Hoan: Reo lên:- A! Thích quá! Thích quá!
Tâm: - Để công việc được thuận lợi chúng mình cùng phân công công
việc để cùng thực hiện nhé.
Hoan: - Theo tớ, bạn Tâm viết chữ đẹp vậy bạn hãy nhận nhiệm vụ viết
đầu báo nhé.
Tâm: - Tớ đồng ý. A, Thế còn bạn Nga, bạn sẽ trang trí đường diềm nhé.
Nga: - Ừ, tớ sẽ nhận nhiệm vụ này. Còn sắp xếp các bài báo, chúng ta giao cho
bạn Hoan nhé.
Hoan: - Ok, tớ sẽ cố gắng.
Tâm: - Vậy công việc đã được phân công rõ ràng chúng ta cùng làm thật
tốt nhé.
Cả ba bạn cùng đặt tay vào nhau hô vang: Một, hai, ba : Rê!

*Tình huống b: Hằng tuần các hộ gia đình thôn Đông cùng nhau lao động
làm vệ sinh đường làng, ngõ xóm. Long thường tự chọn công việc nhẹ nhàng
nhất, làm cho nhanh để về xem ti vi.
Dàn dựng:
- Các nhân vật trong tình huống: 1 học sinh đóng vai người dẫn chuyện; 1
nhóm học sinh đóng vai thiếu nhi thôn Đông, 1 em đóng vai Long,1 em đóng vai
bạn tổ trưởng.

11


Người dẫn chuyện: Tuần nào cũng vậy, các hộ trong thôn Đông cùng

hiệu quả và thể hiện tình đoàn kết, gắn bó giữa các thành viên trong tổ với nhau
- Việc làm của bạn Long ở tình huống b là sai vì trong công việc chung
bạn Long còn ỉ lại mọi người, chưa nêu cao tinh thần tự giác làm việc. Do vậy
mức độ hoàn thành công việc chung còn chậm, chưa hiệu quả về chất lượng và
chưa thể hiện tinh thần đoàn kết, hợp tác với mọi người.
*. Giáo viên chốt kiến thức : Biết hợp tác với những người xung quanh
để làm những công việc có mục đích tốt đẹp. Không hợp tác với những người
làm việc với mục đích xấu .
Cho học sinh liên hệ gương bạn nhỏ biết phối hợp với các chú công an để
bắt bọn trộm gỗ trong bài tập đọc “ Người gác rừng tí hon” và gương người thật,
việc thật ở lớp, ở trường.
Cho học sinh nhắc lại và chuyển ý vào bài tập 4.
-Yêu cầu học sinh đọc yêu cầu bài tập 4.
- Chia nhóm 4 cho học sinh thảo luận khoảng 3 phút sau đó giáo viên mời
1 vài nhóm đóng vai nêu cách xử lí tình huống trước lớp.
Ví dụ : *. Tình huống a:
Nhóm 1: 1 Học sinh đóng vai bạn tổ trưởng, 3 học sinh khác đóng vai các
bạn tổ viên.
Bạn tổ trưởng: - Tuần tới, lớp 5B chúng ta tổ chức hái hoa dân chủ và tổ
2 của chúng ta được giao nhiệm vụ chuẩn bị cho cuộc vui này. Với cương vị là
tổ trưởng, mình phân công công việc cụ thể như sau: Bạn Trí Dũng chuẩn bị cho
mình 1 cây hoa, Bạn Yến Nhi chuẩn bị sưu tầm các câu hỏi theo chủ đề, Bạn
Phương Linh chuẩn bị cho mình một giàn đèn nháy. Phần trang trí hôm đó tất cả
chúng mình sẽ cùng làm. Còn mình sẽ chịu trách nhiệm dẫn chương trình trong
suốt cuộc chơi. Mình phân công như vậy các bạn có ý kiến gì không?
Cả 3 bạn: - Mình đồng ý.
Bạn tổ trưởng: - Vậy chúng mình cùng nhau làm tốt công việc nhé.
Cả nhóm đồng thanh: - Ok.
Nếu có 1 nhóm bất kì nào đó đưa ra ý kiến trái chiều cho rằng công việc
đó quá đơn giản chỉ cần một mình bạn nhóm trưởng làm là được thì giáo viên

rèn luyện khả năng giao tiếp. Trong giờ học chắc hẳn sẽ có lúc các em phải lên
kể chuyện, múa hát cho cả lớp nghe, học sinh có thể mời người bạn ở dưới lớp
cùng hợp tác với mình. Cách làm đó có thể giúp tình bạn của các em học sinh
thêm khắng khít . Ý thức kết bạn và giữ gìn tình bạn sẽ giúp trẻ học được cách
điều hòa, giải quyết mâu thuẫn, từ đó hợp tác tốt hơn trong tương lai.
2.3.4.2.Hiểu được sức mạnh tập thể
Sau khi đã trò chuyện, thân thiết với thật nhiều bạn học sinh mới cảm
thông, mở lòng ra và chủ động giúp đỡ bạn hơn. Qua đó, các em hiểu được rằng
con người sống không thể tách rời tập thể. Điều mà một người không thể làm,
nhưng rất nhiều người chung tay hợp tác lại có thể tạo nên kỳ tích.
2.3.4. 3.Thúc đẩy nhau cùng tiến bộ
Sinh hoạt trong tập thể, đề cao lợi ích cộng đồng, giáo viên cũng luôn phải
nhắc nhở học sinh không được ỷ lại, phụ thuộc rồi gây ảnh hưởng tiêu cực đến
cho mọi người.
15


Ta nên nhấn mạnh nguyên tắc tư duy sao cho hai bên cùng có lợi, có thể
thúc đẩy lẫn nhau để đạt đến độ hoàn thiện nhất. Chẳng hạn như một học sinh
rất sợ làm toán, mà lại yêu thích Tiếng Việt. Cậu bạn ngồi cùng bàn thì siêu giỏi
tính toán, nhưng viết chính tả lại sai miết thôi.Sao chúng ta không gợi ý cho các
em cùng hợp tác với bạn để cả hai đều đạt điểm cao môn văn lẫn toán nhỉ? Nhờ
biết hợp tác mà các em sẽ tiến bộ “thần tốc”, chắc là các em sẽ thích thú lắm .
2.3.4.4.Rèn luyện khả năng hợp tác
Nắm được vai trò của kỹ năng hợp tác rồi, kế đến ta có thể giúp các em
rèn luyện kỹ năng hợp tác, nhanh nhạy xứ lý các tình huống được lồng ghép
trong các trò chơi hoặc trong những tình huống đạo đức.
Các em sẽ hiểu được bản thân trong mối quan hệ với gia đình, nhà trường
và cộng đồng xã hội.Từ đó biết chia sẻ, chủ động, biết hợp tác và học tập lẫn
nhau.

3.Câu hỏi: (Kiểm tra hứng thú của học sinh) Em có thích giờ thực hành
này không? Vì sao?
Qua kiểm tra kết quả bài thu được như sau:
Bảng 1:Mức độ học tập của học sinh lớp thực nghiệm và lớp đối chứng
như sau:
Mức độ học tập %
Lớp thực nghiệm Số học sinh
và lớp đối chứng
Hoàn thành Hoàn
vượt trội
thành tốt

Hoàn thành

Thực nghiệm 5A

25

34,0

32,0

34,0

Đối chứng 5B

25

17,0


32,0

60,0

đối Không
hợp

phù

Từ bảng trên chúng ta thấy ở lớp thực nghiệm, mức độ ứng xử phù hợp
của học sinh cao hơn hẳn so với lớp đối chứng.
Mức độ hứng thú học tập của học sinh %
Lớp thực nghiệm Số học Rất
và lớp đối chứng
sinh
thú

hứng Hứng thú

Không hứng
thú

Thực nghiệm 5B

25

96,0

4,0


phương pháp đóng vai cao hơn hẳn các lớp đối chứng. Giờ học luôn diễn ra sôi
nổi, nhẹ nhàng hơn hẳn nhiều so với các giờ học thực hành bình thường ở các
lớp đối chứng.
Kết quả thực nghiệm đã chứng tỏ việc sử dụng phương pháp đóng vai đã
làm tăng mức độ hoạt động của học sinh, học sinh được tham gia tiến trình bài
học một cách tự giác, tích cực, chủ động và sáng tạo.Từ những nhận xét trên,
chứng tỏ quy trình thực nghiệm đã khẳng định được giả thiết của sáng kiến tôi
nêu ra: Sử dụng phương pháp đóng vai có tác dụng rõ rệt trong việc nâng cao
chất lượng giờ học tiết 2 môn Đạo đức ở lớp 5 nói riêng và ở bậc Tiểu học nói
chung, đồng thời phát huy tính tích cực, sáng tạo của tất cả học sinh.
Tôi thấy rằng, kết quả học tập của học sinh lớp thực nghiệm cao hơn hẳn
so với lớp đối chứng. Điều này chứng tỏ việc sử dụng phương pháp đóng vai
trong dạy học tiết 2 môn Đạo đức ở Tiểu học mang lại hiệu quả cao, ở lớp thực
nghiệm, mức độ ứng xử phù hợp của học sinh cao hơn hẳn so với lớp đối chứng,
trong các giờ thực hành có sử dụng phương pháp đóng vai, học sinh của lớp thực
nghiệm hăng say, hứng thú học tập hơn so với lớp đối chứng.
3. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ:
3.1.KẾT LUẬN
Từ kết quả nghiên cứu, tôi rút ra một số kết luận sau:
Tiết thực hành Đạo đức ở Tiểu học vô cùng quan trọng và không thể thiếu
được trong quá trình biến đổi các tri thức đạo đức thành niềm tin, tình cảm, hành
vi và thói quen đạo đức. Để tiết thực hành đạo đức hoàn thành được nhiệm vụ
quan trọng đó, trong quá trình thực hiện người giáo viên phải biết sử dụng linh
hoạt, sáng tạo các phương pháp và các hình thức dạy học khác nhau, đặc biệt là
phải tăng cường sử dụng các phương pháp dạy học mới. Trong đó đóng vai là
phương pháp dạy học tích cực và phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý và nhận
thức của các em học sinh Tiểu học.Thông qua đóng vai, các em được trực tiếp
tham gia vào quá trình học tập, được vận dụng những tri thức đạo đức đã được
học ở tiết 1 vào việc giải quyết các tình huống đạo đức, cũng như được trực tiếp
thể hiện các cách ứng xử trong các tình huống đạo đức thường gặp trong cuộc

Cần phải thiết kế, chuẩn bị đầy đủ kế hoạch cũng như nội dung lẫn cách
tổ chức thực hiện các bài giảng khi sử dụng phương pháp đóng vai.
Sử dụng phương pháp đóng vai phát huy tối đa khả năng của học sinh
cũng như phải kích thích được sự hứng thú, say mê và sáng tạo của các em
trong quá trình học tập. Nên khuyến khích tất cả học sinh cùng tham gia đặc biệt
là những em nhút nhát.
Phải chuẩn bị đầy đủ phương tiện, dụng cụ phục vụ cho giờ học có sử
dụng phương pháp đóng vai.

19


XÁC NHẬN CỦA THỦ TRƯỞNG ĐƠN VỊ

Thống Nhất,ngày 31 tháng 03 năm 2018
Tôi xin cam đoan đây là SKKN của
mình viết, không sao chép nội dung của
người khác

Trịnh Thị Lan

20