VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI
NGUYỄN VĂN QUÁT
THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH
XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI TRÊN ĐỊA BÀN
HUYỆN M'DRẮK, TỈNH ĐẮK LẮK
LUẬN VĂN THẠC SĨ CHÍNH SÁCH CÔNG
ĐẮK LẮK, năm 2019
VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI
NGUYỄN VĂN QUÁT
THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH
XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI TRÊN ĐỊA BÀN
HUYỆN M'DRẮK, TỈNH ĐẮK LẮK
Ngành: Chính sách công
Mã số: 8 34 04 02
LUẬN VĂN THẠC SĨ CHÍNH SÁCH CÔNG
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC
PGS.TS. VŨ TRỌNG LÂM
tạo điều kiện tốt nhất cho chúng tôi trong quá trình học tập tại trường.
Xin cảm ơn Huyện uỷ, Uỷ ban nhân dân huyện, các cơ quan, ban, ngành của
huyện M'Drắk, các tổ chức, cá nhân đã tạo điều kiện cung cấp thông tin cần thiết để
tôi hoàn thành luận văn này.
Cuối cùng, tôi xin chân thành cảm ơn gia đình, bạn bè và đồng nghiệp đã tạo
điều kiện giúp đỡ, động viên, khích lệ, ủng hộ và giúp đỡ tôi trong suốt thời gian
học và hoàn thành luận văn này.
Đắk Lắk, tháng 8 năm 2019
Tác giả luận văn
Nguyễn Văn Quát
MỤC LỤC
MỞ ĐẦU ................................................................................................................. 1
Chương 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH
XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI .......................................................................... 7
1.1. Khái niệm và ý nghĩa của chính sách xây dựng nông thôn mới ...................... 7
1.2. Nội dung thực hiện chính sách xây dựng nông thôn mới ................................ 11
1.3. Những yếu tố ảnh hưởng đến thực hiện chính sách xây dựng nông thôn
mới........................................................................................................................... 15
1.4. Kinh nghiệm xây dựng nông thôn mới ở một số địa phương và bài học
kinh nghiệm đối với huyện M'Drắk ....................................................................... 19
Chương 2. THỰC TRẠNG THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH XÂY DỰNG NÔNG
THÔN MỚI TRÊN BÀN HUYỆN M'DRẮK, TỈNH ĐẮK LẮK .................... 27
2.1. Khái quát điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của huyện M'Drắk ảnh hưởng
tới việc thực hiện chính sách xây dựng nông thôn mới .......................................... 27
2.2. Tình hình thực hiện chính sách xây dựng nông thôn mới trên địa bàn huyện
M'Drắk .................................................................................................................... 33
2.3. Đánh giá kết quả thực hiện chính sách xây dựng nông thôn mới trên địa bàn
Đảng và Nhà nước ta đã ban hành rất nhiều chủ trương, chính sách nhằm không
ngừng xây dựng và hoàn thiện chính sách phát triển nông nghiệp, nông thôn. Những
chủ trương, chính sách này đã và đang được phát huy cao độ từ các nguồn lực để
phát triển nền nông nghiệp, nông thôn của đất nước.
Nhằm cụ thể hoá chủ trương, chính sách của Đảng về nông nghiệp, nông
dân, nông thôn. Hội nghị lần thứ 7, Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá X đã
ban hành Nghị quyết số 26-NQ/TW ngày 05/8/2008, trong đó nêu rõ mục tiêu:
"Không ngừng nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của dân cư nông thôn, hài hoà
giữa các vùng, tạo sự chuyển biến nhanh hơn ở các vùng còn nhiều khó khăn; nông
dân được đào tạo có trình độ sản xuất ngang bằng với các nước tiên tiến trong khu
vực và đủ bản lĩnh chính trị, đóng vai trò làm chủ nông thôn mới" [1, tr. 2].
Để cụ thể hoá chủ trương, chính sách của Đảng, ngày 28/10/2008 Chính phủ
đã ban hành Nghị quyết số 24/2008/NQ-CP về Chương trình hành động của Chính
phủ thực hiện Nghị quyết Hội nghị lần thứ 7 Ban Chấp hành Trung ương Đảng
khóa X về nông nghiệp, nông dân, nông thôn; Quyết định số 491/2009/QĐ-TTg
ngày 16/4/2009 về ban hành Bộ tiêu chí Quốc gia về nông thôn mới; Quyết định số
800/QĐ-TTg ngày 04/6/2010 về phê duyệt Chương trình mục tiêu Quốc gia về xây
dựng nông thôn mới giai đoạn 2010 - 2020. Từ đó, làm cơ sở cho các bộ, ngành, địa
phương trong cả nước cụ thể hoá và tổ chức thực hiện.
Thực hiện chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, trong thời gian
qua, phong trào xây dựng nông thôn mới đã được triển khai sôi nổi trên cả nước nói
chung và huyện M'Drắk, tỉnh Đắk Lắk nói riêng. Diện mạo nông thôn trên địa bàn
1
huyện M'Drắk đã có nhiều đổi mới, ngày càng khởi sắc, kinh tế - xã hội phát triển
ổn định, cơ cấu kinh tế chuyển dịch theo hướng tích cực, đời sống vật chất và tinh
thần của nhân dân được nâng lên. Tuy nhiên, bệnh cạnh những kết quả đã đạt được,
việc thực hiện xây dựng nông thôn mới trên địa bàn huyện M'Drắk gặp không ít
nông thôn mới của các tỉnh duyên hải Nam Trung Bộ ở nước ta và một số giải pháp,
định hướng chủ yếu về xây dựng nông thôn mới [10].
Luận án Tiến sĩ Kinh tế, năm 2015 của Nguyễn Văn Hùng, Học viện Chính
trị quốc gia Hồ Chí Minh với đề tài "Xây dựng nông thôn mới trong phát triển kinh
tế - xã hội ở tỉnh Bắc Ninh". Luận án đã phân tích, đánh giá thực trạng xây dựng
nông thôn mới trong phát triển kinh tế - xã hội ở tỉnh Bắc Ninh theo các tiêu chí,
đồng thời chỉ ra được những tồn tại hạn chế và nguyên nhân của tồn tại hạn chế và
đưa ra các giải pháp về xây dựng nông thôn mới trong phát triển kinh tế - xã hội ở
tỉnh Bắc Ninh nói riêng và góp phần vào việc xây dựng nông thôn mới ở nước ta
nói chung [25].
Luận văn Thạc sĩ Chính sách công, năm 2016 của Đỗ Thị Nga, Học viện
Khoa học xã hội với đề tài "Thực hiện chính sách xây dựng nông thôn mới từ thực
tiễn huyện Đông Anh, thành phố Hà Nội". Luận văn đã chỉ ra được những vấn đề
còn tồn tại và hạn chế trong việc thực hiện xây dựng nông thôn mới ở huyện Đông
Anh, thành phố Hà Nội, từ đó làm cơ sở để đưa ra các giải pháp về quản lý nhà
nước nhằm phát triển kinh tế nông nghiệp, nông thôn gắn với việc thực hiện xây
dựng nông thôn mới [33].
Các công trình đã nghiên cứu này là nguồn tài liệu tham khảo quý giá để học
viên có cái nhìn tổng thể và khách quan hơn về xây dựng nông thôn mới từ thực tiễn
ở huyện M'Drắk, tỉnh Đắk Lắk. Xây dựng nông thôn mới hiện nay là một trong
những vấn đề có vai trò hết sức quan trọng trong quá trình phát triển kinh tế - xã
hội, bảo đảm an ninh, quốc phòng, trật tự an toàn xã hội, hội nhập quốc tế. Do vậy,
việc nghiên cứu đề tài thực hiện chính sách xây dựng nông thôn mới trên địa bàn
huyện M'Drắk, tỉnh Đắk Lắk luôn có ý nghĩa hết sức quan trong về cả lý luận và
thực tiễn. Cho đến nay, chưa có công trình nào nghiên cứu toàn diện và chuyên sâu
về vấn đề xây dựng nông thôn mới trên địa bàn huyện M'Drắk, tỉnh Đắk Lắk với
cách tiếp cận đầy đủ dưới góc độ của khoa học Chính sách công.
3
4
nông thôn mới nói riêng. Đồng thời, luận văn cũng kế thừa có chọn lọc những kết
quả của các công trình nghiên cứu trước đó về xây dựng nông thôn mới.
5.2. Phương pháp nghiên cứu
Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu cụ thể như: phân tích, so sánh,
tổng hợp, thống kê... những tư liệu khảo sát tại huyện M'Drắk, tỉnh Đắk Lắk, nhằm
làm sáng tỏ vấn đề đặt ra.
6. Ý nghĩa và lý luận thực tiễn
6.1. Ý nghĩa lý luận
Luận văn hệ thống hoá một số cơ sở lý luận về thực hiện chính sách nông
thôn mới nói chung và thực tiễn thực hiện chính sách xây dựng nông thôn mới ở
huyện M'Drắk, tỉnh Đắk Lắk nói riêng. Từ đó, cung cấp thêm những luận cứ khoa
học nhằm đánh giá khách quan, chính xác về thực tiễn .
6.2. Ý nghĩa thực tiễn
Luận văn hệ thống hoá quá trình thực hiện chính sách nông thôn mới trên địa
bàn huyện M'Drắk, tỉnh Đắk Lắk trong thời gian qua, đồng thời đánh giá những kết
quả đạt được, những hạn chế, bất cập và phân tích rõ những nguyên nhân của những
hạn chế, bất cập đó, từ đó đưa ra kết luận về việc hiện chính sách nông thôn mới
trên địa bàn huyện M'Drắk, tỉnh Đắk Lắk.
Đề xuất những giải pháp, kiến nghị nhằm đẩy mạnh thực hiện chính sách xây
dựng nông thôn mới trên địa bàn huyện M'Drắk, tỉnh Đắk Lắk.
Kết quả nghiên cứu của luận văn có thể làm tài liệu tham khảo giúp cho các
cơ quan, ban, ngành triển khai có hiệu quả chương trình xây dựng nông thôn mới
trên địa bàn huyện M'Drắk, tỉnh Đắk Lắk nói riêng và các huyện trong cả nước nói
chung trong thời gian tới. Đồng thời, kết quả nghiên cứu của luận văn có thể làm tài
liệu tham khảo cho việc nghiên cứu, học tập trong quá trình nghiên cứu về thực hiện
chính sách xây dựng nông thôn mới.
biệt với thành thị và dân cư chủ yếu làm nông nghiệp” [71].
Theo Thông tư số 54/2009/TT-BNNPTNT ngày 21/8/2009 của Bộ Nông
nghiệp và Phát triển nông thôn: “Nông thôn là phần lãnh thổ không thuộc nội
thành, nội thị các thành phố, thị xã, thị trấn được quản lý bởi cấp hành chính cơ sở
là ủy ban nhân dân xã” [5, tr. 1].
Từ những khái niệm trên, có thể thấy, nông thôn là nơi tập trung sinh sống,
định cư và làm việc của của cộng đồng chủ yếu là nông dân, lấy sản xuất nông
nghiệp là chính. Nông thôn có cơ sở hạ tầng, trình độ tiếp cận thị trường, trình độ
sản xuất hàng hóa thấp hơn so với thành thị. Nông thôn có đầy đủ các yếu tố, các
thiết chế, các vấn đề xã hội, phương thức sống của cộng đồng dân cư khác biệt so
với thành thị.
Khái niệm nông thôn mới: Hiện nay, chưa có khái niệm chính thức về nông
thôn mới. Đã có nhiều tài liệu khác nhau trình bày quan điểm và khái niệm khác
nhau về nông thôn mới. Vấn đề nông thôn phát triển như thế nào, ở mức độ nào thì
mới được gọi là nông thôn mới, vấn đề này tùy thuộc vào mỗi quốc gia và mỗi giai
đoạn lịch sử để nhìn nhận và đánh giá về nông thôn mới một cách khác nhau.
7
Tại Hội nghị lần thứ 7, Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá X đã ban
hành Nghị quyết số 26-NQ/TW ngày 5/8/2008 xác định: “Xây dựng nông thôn mới
có kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội hiện đại, cơ cấu kinh tế và các hình thức tổ chức
sản xuất hợp lý, gắn nông nghiệp với phát triển nhanh công nghiệp, dịch vụ, đô thị
theo quy hoạch; xã hội nông thôn ổn định, giàu bản sắc văn hóa dân tộc; dân trí
được nâng cao, môi trường sinh thái được bảo vệ; hệ thống chính trị ở nông thôn
dưới sự lãnh đạo của Đảng được tăng cường” [1, tr. 2].
Như vậy, có thể nhận thấy, nông thôn mới trước tiên nó phải là nông thôn mà
không phải là thị trấn, thị tứ, thị xã hay thành phố và nông thôn mới phải khác với
nông thôn truyền thống từ trước đến nay. Xây dựng nông thôn mới là xây dựng mô
chính sách công, được triển khai và thực hiện trên cơ sở hệ thống các văn bản về
xây dựng nông thôn mới từ Trung ương đến địa phương nhằm xây dựng nông thôn
theo những tiêu chí mới. Chính sách nông thôn mới là chương trình mục tiêu quốc
gia mang tính toàn diện, vừa là mục tiêu, vừa là động lực để phát triển lâu dài, bền
vững ở khu vực nông thôn.
Xây dựng nông thôn mới vừa là nhiệm vụ, vừa là chủ trương có tầm chiến
lược đặc biệt quan trọng trong sự nghiệp cách mạng của Đảng, Nhà nước và nhân
dân ta. Qua đó, tạo được sự đồng thuận và sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính
trị, sự đồng tâm hiệp lực của toàn xã hội thực hiện mục tiêu “Dân giàu, nước mạnh,
dân chủ, công bằng, văn minh”.
1.1.2. Ý nghĩa, tầm quan trọng và nguyên tắc thực hiện chính sách nông thôn
mới
1.1.2.1. Ý nghĩa, tầm quan trọng của việc thực hiện chính sách nông thôn mới
Thực hiện xây dựng nông thôn mới nhằm phục vụ yêu cầu phát triển đất
nước trong tình hình mới. Từ Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI của Đảng (tháng
12/1986) đến nay, sau 33 năm thực hiện đường lối đổi mới dưới sự lãnh đạo của
Đảng, nông nghiệp, nông dân, nông thôn của nước ta đã đạt được nhiều thành quả
to lớn. Tuy vậy, những thành quả đó vẫn chưa tương xứng với những tiền năng và
lợi thế của đất nước. Nông nghiệp phát triển còn kém bền vững, sức cạnh tranh còn
hạn chế, việc đưa khoa học - kỹ thuật vào sản xuất vẫn còn thấp và chưa mang lại
hiệu quả như mong muốn. Nông nghiệp, nông thôn phát triển thiếu khoa học, không
mang tính đồng bộ, cơ sở hạ tầng còn nhiều yếu kém, tình trạng ô nhiễm môi trường
9
diễn ra ngày càng nghiêm trọng. Đời sống vật chất và tinh thần của người nông dân
còn thấp, tỷ lệ hộ nghèo vẫn còn cao, tỷ lệ giàu nghèo giữa khu vực nông thôn so
với thành thị vẫn còn lớn, nhiều vấn đề bức xúc trong xã hội vẫn còn diễn ra.
Chính vì vậy, có thể nói rằng xây dựng nông thôn mới mang ý nghĩa và tầm
5. Phát huy vai trò chủ thể và sự tham gia, đóng góp của cộng đồng dân cư
vào quá trình lập kế hoạch, tổ chức thực hiện các Chương trình mục tiêu Quốc
gia”. [47, tr. 1]
1.2. Nội dung thực hiện chính sách xây dựng nông thôn mới
1.2.1. Công cụ thực hiện chính sách xây dựng nông thôn mới
1.2.1.1. Nguồn vốn xây dựng nông thôn mới
Vốn đóng vai trò hết sức quan trọng trong việc thực hiện xây dựng nông thôn
mới, là cơ sở, là tiền đề quyết định để hoàn thành các tiêu chí trong xây dựng nông
thôn mới. Nguồn vốn trong xây dựng nông thôn mới ở nước ta hiện nay được xác
định là nguồn vốn xã hội hóa, Nhà nước và nhân dân cùng làm, bên cạnh đó còn có
sự tham gia của các thành phần kinh tế khác. Vốn để xây dựng nông thôn mới có 06
nguồn chính, gồm: Vốn nội lực của địa phương (quỹ đất tập thể, tiền đấu giá đất, dự
án giải phóng mặt bằng…); vốn đóng góp của cộng đồng (bao gồm công sức, tiền
của đóng góp và tài trợ của các tổ chức, cá nhân); vốn đầu tư của các doanh nghiệp;
vốn tín dụng; vốn hỗ trợ từ ngân sách Nhà nước; vốn tài trợ khác.
Trong quá trình thực hiện xây dựng nông thôn mới cần có sự kế thừa, phát
huy, lồng ghép các chương trình, dự án đã, đang và sẽ triển khai trên địa bàn đang
thực hiện. Các công trình, dự án xây dựng nông thôn mới cần phải dựa trên cơ sở,
chỉnh trang, tu sửa, nâng cấp các công trình, dự án đã thực hiện trước đó hoặc đang
triển khai thực hiện nhằm giảm thiểu và tiết kiệm tối đa nguồn lực trong điều kiện
kinh tế nước ta còn nhiều khó khăn, hạn hẹp.
1.2.1.2. Nguồn nhân lực tham gia xây dựng nông thôn mới
Nguồn nhân lực đáp ứng quá trình xây dựng nông thôn mới là một yếu tố rất
quan trọng. Nguồn nhân lực tham gia thực hiện quá trình xây dựng nông thôn mới
gồm: Cán bộ lãnh đạo các cấp, chính quyền các cấp, cán bộ chuyên môn các cấp,
cán bộ kiêm nhiệm, các nhà nghiên cứu, các nhà khoa học, các Ban chỉ đạo xây
dựng nông thôn mới, văn phòng điều phối về xây dựng nông thôn mới, các cơ quan
11
12
xây dụng nông thôn mới là hoạt động rất quan trọng, có ý nghĩa rất lớn đối với cơ
quan nhà nước và các đối tượng tham gia thực hiện chính sách. Việc phổ biến,
truyên truyền tốt sẽ giúp các đối tượng tham gia thực hiện chính sách và người dân
tham gia thực hiện chính sách hiểu rõ yêu cầu, mục đích, ý nghĩa, nội dung, tính
đúng đắn và tính khả thi của chính sách trong điều kiện và hoàn cảnh cụ thể của
từng địa phương. Qua đó sẽ tạo được sự đồng thuận, ủng hộ rất lớn từ nhân dân, họ
sẽ tự giác thực hiện theo yêu cầu của cơ quan quản lý nhà nước. Đồng thời, thông
qua công tác phổ biến, tuyên truyền sẽ giúp cho cán bộ, công chức được giao việc
thực thi chính sách sẽ có trách nhiệm hơn trong việc thực thi chính sách, nhận thức
được đầy đủ tính chất, mức độ, quy mô của chính sách để chủ động tìm kiếm các
giải pháp thích hợp cho việc triển khai và thực hiện mục tiêu của chính sách được
giao thực hiện.
1.2.2.3. Phân công, phối hợp thực hiện chính sách xây dựng nông thôn mới
Để tổ chức thực hiện chính sách có hiệu quả và đạt được mục tiêu đề ra thì
cần phải có sự phân công, phối hợp chặt chẽ giữa các cấp, các ngành, các cơ quan,
đơn vị có liên quan đến quá trình thực hiện chính sách. Các cơ quan, đơn vị tham
gia thực thi chính sách cần phải có sự phân công, phối hợp thực hiện tốt chính sách
theo kế hoạch đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền phê duyệt. Cần tránh tình
trạng nhiêu khê, phức tạp sẽ dễ dẫn đến tình trạng chính sách đưa ra đúng, hợp lý
nhưng việc tổ chức thực hiện kém, kết quả thực hiện sai.
Chính sách xây dựng nông thôn mới là một chính sách được triển khai và
thực hiện trên phạm vi thời gian, không gian rộng, vì vậy số lượng các tổ chức, cá
nhân tham gia thực hiện là rất lớn, do vậy muốn tổ chức thực thi chính sách có hiệu
quả thì cần phải có sự phân công, phối hợp giữa các cơ quan quản lý, các cấp, các
ngành, các cơ quan, đơn vị một cách hợp lý, rõ ràng nhằm góp phần nâng cao tính
hiệu lực, hiệu quả của chính sách.
đốc, kiểm tra quá trình thực hiện chính sách để kịp thời phát hiện những sai lệch để
điều chỉnh chính sách kịp thời, phù hợp.
1.2.2.6. Theo dõi, kiểm tra, đôn đốc việc thực hiện chính sách xây dựng nông
thôn mới
Theo dõi, kiểm tra, đôn đốc việc thực hiện chính sách sẽ giúp cho cơ quan
quản lý nắm chắc tình hình về việc thực thi chính sách, từ đó làm cơ sở để đánh giá
14
công tác tổ chức thực thi chính sách, kịp thời phát hiện những sai sót, nhằm điều
chỉnh, bổ sung và hoàn thiện chính sách cho phù hợp. Thực hiện tốt công tác theo
dõi, kiểm tra, đôn đốc việc thực hiện chính sách góp phần nâng cao hiệu quả việc
thực thi chính sách.
1.2.2.7. Đánh giá, tổng kết, rút kinh nghiệm về thực hiện chính sách xây
dựng nông thôn mới
Đánh giá, tổng kết, rút kinh nghiệm về thực hiện chính sách có thể được thực
hiện bằng cách đánh giá từng phần hay toàn bộ kết quả thực hiện chính sách. Trong
đó đánh giá toàn bộ kết quả thực hiện chính sách được thực hiện sau khi chính sách
kết thúc. Đối tượng xem xét, đánh giá, tổng kết, rút kinh nghiệm là các cơ quan nhà
nước từ Trung ương đến cơ sở, ngoài ra còn xét đến cả các tổ chức chính trị, xã hội
trong việc tham gia thực thi chính sách. Đánh giá, tổng kết, rút kinh nghiệm là
thước đo kết quả thực hiện chính sách, trong đó đối tượng này là tinh thần hưởng
ứng với mục tiêu thực hiện chính sách, ý thức chấp hành những quy chế, quy định,
biện pháp do cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành để thực hiện mục tiêu của
chính sách trong từng thời gian, điều kiện cụ thể thực hiện chính sách.
1.3. Những yếu tố ảnh hưởng đến thực hiện chính sách xây dựng nông
thôn mới
1.3.1. Tính chất của vấn đề chính sách xây dựng nông thôn mới
Tính chất của vấn đề chính sách có thể được hiểu là sự cấp thiết, tính cấp
có sự khác nhau, do vậy đã ảnh hưởng không nhỏ tới quá trình xây dựng nông thôn
mới. Xây dựng nông thôn mới ở một địa phương phát triển, có mức thu nhập bình
quân đầu người cao, trình độ của người dân nhận thức về chủ trương, đường lối tốt
hơn, thì việc huy động người dân tham gia xây dựng nông thôn mới sẽ thuận lợi
hơn.
Cơ sở hạ tầng giao thông thuận lợi và phát triển sẽ tạo điều kiện cho việc
phát triển, giao lưu, buôn bán hàng hóa giữa các địa phương, tăng cơ hội giao lưu,
học hỏi phát triển kinh tế.... Mạng lưới hạ tầng kỹ thuật tốt thì sẽ có lợi cho việc
việc đầu tư phát triển, xây dựng cơ sở hạ tầng giao thông.
1.3.3. Mối quan hệ giữa chủ thể và các bên liên quan tham gia thực hiện
chính sách xây dựng nông thôn mới
Muốn thực hiện chính sách xây dựng nông thôn mới có hiệu quả và mang lại
16
mục đích cao thì cần phải có sự tham gia của rất nhiều các cơ quan, ban, ngành từ
Trung ương tới cơ sở. Trong đó, Đảng và Nhà nước ban hành chủ trương, đường
lối, chính sách, các quy định, hướng dẫn về thực hiện các nội dung của xây dựng
nông thôn mới. Các sở, ban, ngành, chính quyền địa phương các cấp căn cứ vào
chức năng, nhiệm vụ và tình hình thực tế tại địa phương để triển khai thực hiện
chính sách có hiệu quả. Tuy nhiên, điều cần quan tâm trong chính sách xây dựng
nông thôn mới ở đây phải kể đến là người dân ở khu vực nông thôn, cần đặt người
dân vào vị trí chủ đạo, vị trí trung tâm, phát huy vai trò của người dân trong việc
thực hiện xây dựng nông thôn mưới. Bởi chính người dân là người quyết định sự
thành công hay thất bại của việc thực hiện chính sách xây dựng nông thôn mới. Mối
quan hệ giữa chủ thể và các bên liên quan tham gia thực hiện chính sách xây dựng
nông thôn mới chủ yêu là:
Mối quan hệ giữa Nhà nước, các lực lượng xã hội và chủ thể là nông dân.
Trong quá trình xây dựng nông thôn mới, yếu tố được xem là quan trọng nhất, ảnh
là người thụ hưởng những thành quả của chính sách xây dựng nông thôn mới. Tuy
nhiên, thực tế trong thời gian vừa qua, trong quá trình triển khai thực hiện chính
sách xây dựng nông thôn mới đã và đang phát sinh nhiều tình huống lẫn lộn về vai
trò của các bên.
Để chương trình xây dựng nông thôn mới có hiệu quả và mang lại mục tiêu
đề ra, thì hơn hết cần phải kết hợp một cách hài hòa và giải quyết tốt mối quan hệ
giữa các bên, trong đó tổ chức cơ sở đảng phải đóng vai trò lãnh đạo chỉ đạo; chính
quyền cơ sở phải đóng vai trò quản lý, điều hành; người dân đóng vai trò là chủ thể.
Có như vậy thì chính sách xây dựng nông thôn mới mới đạt được mục tiêu đề ra.
1.3.4. Nguồn lực tài chính để thực thi chính sách xây dựng nông thôn mới
Chính sách xây dựng nông thôn mới rất cần có tài chính để vận động cũng
như đánh giá. Mục tiêu của chính sách xây dựng nông thôn mới là rất lớn và liên
quan tới nhiều lĩnh vực khác nhau: Kết cấu kinh tế hạ tầng, quy hoạch, văn hoá xã
hội, hình thức tổ chức sản xuất... trong đó, có rất nhiều tiêu chí liên quan đến nguồn
lực tài chính, nếu không bố trí nguồn tài chính thì không thể đạt được mục tiêu đề
ra. Hiện nay, nguồn tài chính đầu tư cho xây dựng nông thôn mới được huy động từ
nhiều nguồn khác nhau như: Sự hỗ trợ trực tiếp của ngân sách Trung ương, ngân
sách tỉnh; vốn tín dụng được huy động từ các ngân hàng; vốn lồng ghép từ các
18
chương trình, dự án; vốn huy động từ doanh nghiệp; vốn từ trong dân... Trong quá
trình tổ chức thực thi chính sách xây dựng nông thôn mới cần kết hợp huy động từ
nhiều nguồn vốn khác nhau nhằm cung cấp đầy đủ, kịp thời kinh phí, để đảm bảo
thực hiện chính sách đúng tiến độ và đạt kết quả.
1.4. Kinh nghiệm xây dựng nông thôn mới ở một số địa phương và bài
học kinh nghiệm đối với huyện M'Drắk
1.4.1. Kinh nghiệm của một số địa phương
1.4.1.1. Kinh nghiệm xây dựng nông thôn mới của huyện Đông Sơn, tỉnh