BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƢỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƢƠNG
---------o0o---------

Công trình tham dự Cuộc thi
Sinh viên nghiên cứu khoa học trường Đại học Ngoại thương năm 2010

Tên đề tài:
“ Đánh thức tiềm năng du lịch nông nghiệp tỉnh Hòa bình”
Thuộc nhóm ngành: Xã hội học Họ và tên sinh viên:

Lớp: Trung 1 Khoá:45C Khoa: KTĐN năm thứ: 4/ số năm đào tạo : 4
Ngành học : KTĐN

Họ và tên sinh viên: ớp Anh 1, K46 A,

Lớp:Anh 1 Khoá:46 Khoa: KTĐN năm thứ: 3 / số năm đào tạo: 4
Ngành học : KTĐN

Họ và tên sinh viên:

Lớp: Trung 1 Khoá:45C Khoa: KTĐN năm thứ: 4/ số năm đào tạo : 4
Ngành học : KTĐN

Họ và tên sinh viên:



http://svnckh.com.vn
i

MỤC LỤC
MỤC LỤC ............................................................................................................. i
DANH MỤC BẢNG BIỂU ...................................................................................... iii
LỜI NÓI ĐẦU ....................................................................................................... 1
.......................... 11
1. Sự tƣơng tác giữa du lịch và nông nghiệp – Du lịch nông nghiệp ............................ 11
1.1. Nông nghiệp là nền tảng của du lịch nông nghiệp .......................................... 12
1.2. Du lịch nông nghiệp tăng cường tính hiệu quả cho phát triển nông nghiệp .......... 13
– Hƣớng đi mới cho nông thôn Việt Nam ................................ 15
2.1. Điểm khác biệt giữ ................. 15
2.2 Những thành công điể ......................................... 17
CHƢƠNG 2: TIỀM NĂNG PHÁT TRIỂN DU LỊCH NÔNG NGHIỆP CỦA HOÀ BÌNH . 27
1. Tổng quan về tình Hòa Bình ........................................................................... 27
2. Kết quả nghiên cứu về tiềm năng để phát triển du lịch của Hòa Binh ......................... 28
2.1. .................................................................................. 28
2.2. Tiềm năng văn hóa – con người .................................................................. 32
2.3 Thuận lợi về chính sách ............................................................................. 34
2.4 Tiềm năng thực tế từ phía người dân .............................................................. 37
CHƢƠNG 3: ĐỊNH HƢỚNG CHIẾN LƢỢC PHÁT TRIỂN DU LỊCH NÔNG NGHIỆP
CHO HOÀ BÌNH ................................................................................................. 43
1. Sơ lƣơc về Lƣơng Sơn: .................................................................................. 43
2. Nhận thức tầm quan trọng của du lịch nông nghiệp đối với Lƣơng Sơn .................. 44
3. Từng bƣớc phát triển du lịch nông nghiệp ở Lƣơng Sơn ...................................... 45
3.1. Xây dựng mô hình kinh tế trang trại làm cơ sở cho phát triển du lịch nông nghiệp 45
3.1.1. Vai trò của mô hình kinh tế trang trại ..................................................... 45
3.1.2. Mô hình kinh tế trang trại ................................................................... 47


DANH MỤC BẢNG BIỂU

Bảng 1: Các tour du lịch của Hàn Quốc đã được triển khai từ năm 2006 .............................. 21
Bảng 2. Địa hình của tỉnh Hòa Bình. .......................................................................... 30
Biểu đồ 1. Cơ cấu các dân tộc thiểu số ở Hòa Bình ......................................................... 32
Biểu đồ 2. Mức độ nhận thức của người nông dân về tầm quan trọng của du lịch nông nghiệp ... 38
Biểu đồ 3. Đánh giá động cơ tham gia Du lịch nông nghiệp của nông dân ............................ 40
Biểu đồ 4. Mức độ khó khăn của người dân khi áp dụng du lịch nông nghiệp ........................ 40

http://svnckh.com.vn
1

LỜI NÓI ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài:
cũng như nguồn vốn, nhân lực đều thiếu thốn để xây dựng cơ sở hạ tầng cơ
bản (nhà máy, xí nghiệp…) cho công nghiệp, nên kinh tế tỉnh Hòa Bình kém
phát triển, cuộc sống người dân chỉ dựa vào một nền nông nghiệp bấp bênh.
Mặc dù là tỉnh cửa ngõ của Hà Nội, Hòa Bình đang gặp nhiều khó khăn khi
hòa mình vào công cuộc Công nghiệp hóa của đất nước. Hòa Bình sẽ khó để
trở thành một trong những tỉnh thành vệ tinh công nghiệp phát triển quanh Hà
Nội giống như Hải Dương, Hưng Yên hay Thái Nguyên.
Khai thác công nghiệp đ

nghi
chất lượng
lên, nhưng lại lưu giữ được giá trị truyền thống của một nước nông nghiệp

http://svnckh.com.vn
2

cho các dịch vụ du lịch nông nghiệp;
 Khảo sát quan điểm của những người chủ hộ ( nếu phát triển họ sẽ trở
thành chủ trang trại) về những cơ hội và thách thức có thể đặt ra khi áp
dụng mô hình du lịch nông nghiệp;

nông ạ
ở ra một hướng đi cho các tỉnh nông nghiệp
phát triển, một hướng đi mới cho nông nghiệp Việt Nam.
4. Phƣơng pháp nghiên cứu
Trên những số liệu thu thập
được, tiếp tục so sánh, phân tích, thống kê, tổng hợp, đồng thời dựa vào cơ sở
tìm hiểu và phân tích các mô hình du lịch nông nghiệp của các nước phát triển
như Mỹ, Trung Quốc, Áo, Hàn Quốc để từ đó rút ra kết luận cuối cùng.
Hoạt động nghiên cứu
Quá trình nghiên cứu bao gồm các hoạt động liên tiếp liên quan đến
nhau (Sơ đồ 1). Trước khi bắt đầu bài nghiên cứu này, nhóm nghiên cứu đã
hoàn thiện những nghiên cứu nền tảng để xác định (1) tầm quan trọng và khả
năng phát triển của du lịch kết hợp với nông nghiệp tại những nước đã thành
công, (2) Đánh giá những tiềm năng phát triển du lịch nông nghiệp và phương

http://svnckh.com.vn
4

pháp giải quyết cho việc áp dụng ở tỉnh đại diện là Hòa Bình. Nhóm nghiên
cứu cũng đã tham khảo ý kiến của những người nông dân để hiểu rõ về thực
trạng và mong muốn phát triển nông nghiệp bền vững tiên phong tại Hoà
Bình.

http://svnckh.com.vn
5
Phỏng vấn người nông dân 3
huyện (38 người)
Chọn mẫu
Xác định huyện phù hợp phát triển du lịch nông
nghiệp: Lương Sơn, Cao Phong, Kim Bôi

Đề xuất mô hình phát triển
du lịch nông nghiệp tại Hòa
Bình và hướng nhân rộng
mô hình
Tổng quan về Hòa Bình và những tiềm năng
thích hợp để khai thác du lịch nông nghiệp

Sự tương tác giữa nông nghiệp và du lịch.
Định nghĩa Du lịch nông nghiệp.

http://svnckh.com.vn
6

lẻ trước đây. Họ cũng được yêu cầu phải đưa ra những nhận xét chi tiết về
quan điểm của họ đối với các vấn đề:
Tầm quan trọng của nông nghiệp và tính bền vững của nông nghiệp tại
Hòa Bình
Xu hướng phát triển du lịch kết hợp với nông nghiệp;
Những lý do mà nông dân thích hoặc không thích hoạt động du lịch

Nhiệm vụ chính của nhóm nghiên cứu là định nghĩa du lịch nông nghiệp
nhằm phục vụ cho các mục đích của bài nghiên cứu. Một nghiên cứu trên
Internet và tổng kết những quy chế hiện tại đã cho thấy những thuật ngữ khác
nhau đã được sử dụng. Du lịch nông nghiệp còn được gọi bằng những cái tên
khác nhau như là “du lịch văn hóa nông nghiệp”, “giải trí trang trại”, “nông
nghiệp giải trí”… Trong khi không hề có một định nghĩa toàn cầu nào về du
lịch nông nghiệp thì vẫn có một sự thống nhất tương đối trong quan điểm cho
rằng thuật ngữ này bao gồm một loạt các hoạt động ở nông trường tạo ra cho
quần chúng nhằm mục đích giáo dục hay giải trí.
Nhằm mục đích khảo sát du lịch nông nghiệp ở Vermont, Cục thống kê
nông nghiệp Anh đã định nghĩa du lịch nông nghiệp là một doanh nghiệp
thương mại trên nông trường đang vận hành được tạo ra để giải trí, giáo dục
hay có liên quan tích cực đến khách tham quan, tạo ra thu nhập bổ sung cho
hoạt động nông nghiệp.
Nhóm vận hành Du lịch nông nghiệp Kentucky (2001) được Sở nông
nghiệp Kentucky lập ra để thúc đẩy việc phát triển ngành du lịch nông nghiệp
trên toàn bang, định nghĩa du lịch nông nghiệp là bất cứ hoạt động kinh doanh
nào do một nông dân tạo ra nhằm mục đích giải trí hay giáo dục cộng đồng để
thúc đẩy những sản phẩm nông nghiệp và tạo ra thu nhập thêm cho nhà nông.
Thông tư thượng viên (Số38) gần đây đã được thông qua ở Virginia
nhằm cung cấp cho các nhà tổ chức hoạt động du lịch nông nghiệp một
phương thức bảo tổn, định nghĩa du lịch nông nghiệp là bất cứ hoạt động nào
tiến hành trên nông trường cho phép những thành viên của cộng đồng tham

http://svnckh.com.vn
8

quan hay thưởng thức những hoạt động nông nghiệp nhằm mục đích giải trí
hay giáo dục bao gồm những hoạt động nông nghiệp, trồng trọt, chăn nuôi,
văn hóa, lịch sử, tự thu hoạch hay thăm những cảnh quan thiên nhiên. Một

5. Phạm vi nghiên cứu
chuyến đi khảo sát thực tế tại Hòa bình, kết quả thu được của nhóm nghiên
cứu nhận định rằng: tại Hòa Bình, chỉ có ba huyện tiềm năng nhất là Lương
Sơn, Cao Phong, Kim Bôi với những điều kiện thuận lợi về khí hậu, đất đai,
địa hình để có thể phát triển du lịch nông nghiệp nên giới hạn nghiên cứu của
đề tài đi sâu phân tích cụ thể vào ba huyện kể trên.
6. Kết quả nghiên cứu dự kiến

ình phát triển du lịch nông
nghiệp kiểu mẫu cho các tỉnh miền núi phía Tây Bắc và nhiều tỉnh thành có
điều kiện để phát triển du lịch nông nghiệp trong cả nước. http://svnckh.com.vn
10 http://svnckh.com.vn


http://svnckh.com.vn
12 1.1. Nông nghiệp là nền tảng của du lịch nông nghiệp
Có thể nói nông nghiệp, ở đây có ý nghĩa bao gồm cả cảnh quan, cơ sở
vật chất, con người, văn hóa, sản phẩm của hoạt động sản xuất nông nghiệp là
tài sản vô cùng quý giá đối với du lịch, nhất là trong giai đoạn hiện nay và
trong tương lai. Trước đây, người ta chỉ nhìn nhận nông nghiệp hỗ trợ cho du
lịch thông qua cung cấp lương thực, thực phẩm cho các khách sạn, du khách.
Tuy nhiên, càng ngày khi tốc độ đô thị hóa ở rất nhiều nơi diễn ra với tốc độ
nhanh, quy mô lớn, đời sống của con người càng hiện đại thì nhu cầu được
gần gũi với thiên nhiên, với cảnh quan không khí của đồng quê, được quay về
với những hoạt động nông nghiệp truyền thống sẽ ngày càng tăng. Thêm vào
đó, khi con người ngày càng quan tâm đến vấn đề sức khỏe nhiều hơn thì họ
có xu hướng muốn tìm hiểu về nguồn gốc, cách thức chế biến của các loại
thực phẩm dùng hàng ngày như lúa gạo, rau, hoa quả, thịt, trứng, sữa…Phải
thừa nhận rằng, môi trường nông thôn với các hoạt động trồng trọt, chăn nuôi
và đời sống của những con người ở đó là môi trường giáo dục về thiên nhiên,
môi trường, văn hóa và giải trí, nghỉ ngơi rất tốt cho nhưng người ở thành thị.
Một điều quan trọng nữa là ngày nay khi các vấn đề về bảo vệ thiên nhiên,
môi trường, đảm bảo an ninh lương thực, phát triển bền vững đang được quan
tâm trên toàn thế giới, nhận thức và sự hiểu biết của người dân cũng tăng lên
khá nhiều thì việc du lịch gắn với bảo vệ, giáo dục kiến thức về thiên nhiên,
môi trường, hỗ trợ những cộng đồng bản địa càng trở nên hấp dẫn hơn.
Những nhu cầu và bối cảnh như vậy đã làm xuất hiện cầu cho một loại hình
du lịch mới gọi là “ Du lịch nông nghiệp” (Agricultural Tourism hay
Agritourism hay Agro-tourism).
Du lịch nông nghiệp cũng có nhiều cách gọi. Ở Anh là “du lịch nông

khách ăn ở tại trang trại, nhà mình.
Đồng thời, du lịch nông nghiệp còn là hình thức phát triển mối giao hòa
về mặt tự nhiên, văn hóa và con người giữa các vùng đô thị và nông thôn
thông qua việc đến ở hoặc tham quan có mục đích nhằm hưởng thụ các sản

http://svnckh.com.vn
14

vật địa phương tại từng hộ nông dân, hoặc các trang trại...Du lịch nông nghiệp
là công cụ giáo dục tuyệt vời cho cộng đồng về những giá trị của nông nghiệp
đối với nền kinh tế và chất lượng đời sống khi mà tốc độ đô thị hóa diễn ra
ngày càng nhanh chóng, rất nhiều người dân xa lạ với cuộc sống nông thôn và
các hoạt động lao động sản xuất của nhà nông. Do đó, du lịch nông nghiệp là
biện pháp giúp giảm bớt khoảng cách giữa thành thị và nông thôn. Du lịch
nông nghiệp cũng giúp bảo tồn được đất nông nghiệp, đảm bảo an ninh lương
thực.
Lợi ích cụ thể đối với chính những người nông dân và cả cộng đồng địa
phương có thể chỉ ra như sau:
Đối với người nông dân, du lịch nông nghiệp là phương thức tiềm năng
giúp họ:
• Có được thị trường “ngách” và những khách hàng mới cho các nông
phẩm của họ, chính là các du khách đến tham quan, trải nghiệm ở trang trại
hay các trang trại khác trong vùng
• Mở rộng quy mô hoạt động sản xuất
• Sử dụng các sản phẩm sản xuất tại trang trại theo những cách thức mới
và sáng tạo hơn
• Tăng thêm thu nhập từ nông nghiệp cho hộ gia đình
• Nâng cao điều kiện sống, môi trường lao động sản xuất
• Phát triển kĩ năng quản lý, tinh thần kinh doanh
• Tăng tính bền vững lâu dài cho việc sản xuất nông nghiệp

ịch mà sản phẩm được tạo ra
để phục vụ du khách chủ yếu dựa vào nền tảng của hoạt động sản xuất nông
nghiệp.Do vậy, tài nguyên của loại hình du lịch này là tất cả những gì phục vụ
cho hoạt động sản xuất nông nghiệp. Từ tư liệu sản xuất, đất đai, con người,
quy trình sản xuất, phương thức tập quán kỹ thuật canh tác và sản phẩm làm

http://svnckh.com.vn
16

ra đến những yếu tố tự nhiên có liên quan đến sản xuất nông nghiệp như thời
tiết, khí hậu, canh tác… đều là cơ sở tài nguyên cho du lịch nông nghiệp.
Không gian tổ chức các hoạt động du lịch nông nghiệp cho du khách là
trang trại, đồng ruộng, vườn cây, rừng trồng đến cả những ao nuôi, cơ sở
thuần dưỡng động, thực vật hoang dã… Chúng là những đơn vị không gian cụ
thể thuộc về các tổ chức lãnh thổ nông nghiệp cụ thể như một hộ gia đình,
một trang trại, một hợp tác xã hay là một doanh nghiệp nông nghiệp… Các
chủ thể tham gia tổ chức du lịch nông nghiệp có thể là chủ hộ, nhà vườn, chủ
rừng, chủ trang trại, chủ cơ sở, hợp tác xã nông nghiệp, tổ hợp tác, chủ doanh
nghiệp nông nghiệp... Tất cả họ đều có điểm chung là có nguồn thu chủ yếu
từ hoạt động sản xuất nông nghiệp nên có thể gọi chung là nông dân. Việc
tham gia cùng người nông dân thu hoạch, gieo trồng, cày ruộng, cấy lúa, cắt
lúa, đập lúa, câu cá, tát đồng, quăng chài bắt cá... là dịp để du khách thư giãn,
giải trí, hoạt động rèn luyện thể lực và tinh thần, gần gũi với thiên nhiên và
trải nghiệm cuộc sống nhà nông từ những người nông dân trong hoạt động
nông nghiệp. Người nông dân thông qua du lịch nông nghiệp cũng được dịp
quảng bá sản phẩm nông nghiệp của mình và tất nhiên một phần thu nhập từ
nông nghiệp của họ cũng tăng lên từ du lịch.
Du lịch nông nghiệp là một hướng đi giúp xoá đói giảm nghèo và phát
triển cộng đồng ở vùng nông thôn, đặc biệt là vùng sâu, vùng xa, vùng đồng
bào dân tộc thiểu số một cách bền vững nhưng vẫn bảo tồn được văn hoá và

truyền thống, đa số người Mỹ thích đi du lịch mạo hiểm như trượt tuyết, leo
núi, lướt sóng hơn đi thăm trang trại. Nhưng các hoạt động du lịch nông
nghiệp vẫn tạo được nhiều nét đặc sắc hay, thu hút được một lượng du khách
ngày càng nhiều, nhất là cho các đối tượng : các gia đình có em nhỏ, học sinh
và sinh viên các trường đại học muốn tìm hiểu thêm về văn hóa nông nghiệp,
một số muốn đi săn bắn, cưỡi ngự

o
khách đến Áo và bản thân người dân nước này yêu thích, nhất là với những ai
muốn có những ngày nghỉ hòa mình với thiên nhiên, trong khung cảnh đồng
quê mát mẻ, xa rời chốn đô thị náo nhiệt ồn ào. Dù lượng người làm nghề
nông (trồng trọt, chăn nuôi ở vùng quê) chỉ chiếm 3% dân số Áo nhưng họ
không chỉ cung cấp thực phẩm tươi sống cho cả nước mà còn biết tổ chức du
lịch một cách rất chuyên nghiệp. Muốn đi du lịch nhà nông tại Áo, người ta

http://svnckh.com.vn
19

chỉ cần gọi điện thoại hoặc nhấp chuột đăng ký chỗ trên mạng Internet
(www.farmholidays.com) và sẽ được cung cấp đầy đủ thông tin cho một
chuyến đi với giá trung bình 40 euro/phòng/ngày. Mùa hè là lúc cao điểm
nhất của du lịch nhà nông, cả nước Áo có tới 3.400 hộ n