TR

N

O

XÃ

Ộ VÀ N ÂN VĂN

-----------------------

LÊ M

TR N

ẢO SÁT LỖ P ÁT ÂM T ẾN
N Ớ N OÀ
(TR

N
V ỆT T

ỢP

V ỆT Ủ

T ẾN

V ỆT


-----------------------

LÊ M

TR N

ẢO SÁT LỖ P ÁT ÂM T ẾN
N Ớ N OÀ
(TR

N

ỢP

V ỆT T

V ỆT Ủ

T ẾN

V ÊN

V ỆT

V ÊN QUÂN SỰ LÀO
OÀN 871, TỔN

LU N VĂN T

Ụ

Đây là đề tài nghiên cứu của riêng tôi. Những tư liệu và số liệu
trong luận văn là trung thực do tôi thực hiện. Nếu sai tôi xin hoàn toàn
chịu trách nhiệm
Tác giả luận văn

Lê Mai Trang


LỜI CẢM ƠN
Trước hết, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới PGS.TS Đinh Kiều Châu
đã dành thời gian cùng tâm huyết hướng dẫn tôi hoàn thành luận văn này.
Tôi xin cảm ơn Khoa Ngôn ngữ học Trường Đại học KHXH&NV –
ĐHQGHN đã tạo điều kiện để tôi có được môi trường học tập và nghiên cứu
thuận lợi nhất.
Tôi xin bày tỏ lời cảm ơn chân thành tới Đoàn 871 – Tổng cục Chính
trị - QĐNDVN đã tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong quá trình học tập và
hoàn thành luận văn.
Tôi xin bày tỏ lời cảm ơn chân thành tới gia đình, bạn bè, đồng nghiệp
và các học viên của tôi đã luôn bên cạnh động viên, giúp đỡ tôi trong suốt thời
gian qua.
Tác giả luận văn

Lê Mai Trang


MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN
LỜI CẢM ƠN
MỞ ĐẦU .......................................................................................................... 1
1. Lý do chọn đề tài. .......................................................................................... 1

CHƯƠNG 3: MỘT SỐ ĐỀ XUẤT KHẮC PHỤC LỖI PHÁT ÂM CỦA
HỌC VIÊN QUÂN SỰ LÀO KHI PHÁT ÂM TIẾNG VIỆT TẠI ĐOÀN
871 – TCCT. ................................................................................................... 58
3.1 Một vài bàn luận........................................................................................ 58
3.2. Một số đề xuất nâng cao hiệu quả phát âm tiếng Việt của HVQSL. ....... 59
3.2.1. Đối với giáo viên. .................................................................................. 59
3.2.2 Đối với học viên. .................................................................................... 66
3.3 Phương pháp luyện phát âm tiếng Việt. .................................................... 67
3.3.1. Luyện phát âm âm vị. ............................................................................ 67
3.3.2 Luyện phát âm âm tiết (những âm tiết thường mắc lỗi phát âm). ......... 81
3.3.3 Luyện phát âm câu, đoạn thơ, đoạn văn. ............................................... 86
3.3.4 Luyện phát âm qua việc nghe tiếng Việt. .............................................. 87
3.3.5 Luyện phát âm qua giao tiếp hàng ngày. ............................................... 88
3.3.6 Luyện phát âm bằng các trò chơi. .......................................................... 89
3.4 Vấn đề về bài tập hỗ trợ người học trong dạy và học tiếng Việt như một
ngoại ngữ: ........................................................................................................ 90
3.4.1 Khái niệm bài tập: .................................................................................. 90
3.4.2 Vai trò của bài tập hỗ trợ trong dạy phát âm tiếng Việt. ....................... 91
3.4.3 Nguyên tắc trong xây dựng hệ thống bài tập phát âm tiếng Việt (của
luận văn) .......................................................................................................... 92
3.5 Thiết kế một số dạng bài tập luyện phát âm tiếng Việt. ........................... 92
3.5.1 Bài tập luyện đọc. .................................................................................. 93
3.5.2 Bài tập luyện nghe. ................................................................................ 95
3.5.3 Bài tập luyện viết. .................................................................................. 98
3.5.4 Bài tập luyện nói .................................................................................. 100
3.6 Tiểu kết .................................................................................................... 102
KẾT LUẬN .................................................................................................. 104
TÀI LIỆU THAM KHẢO .......................................................................... 108
LINK THAM KHẢO .................................................................................. 114


Học viên quân sự Lào

LSH

Lưu học sinh

QĐ

Quân đội

QĐNDL

Quân đội Nhân dân Lào

QĐNDVN

Quân đội Nhân dân Việt Nam

TCCT

Tổng cục Chính trị


MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài.
Việt Nam ngày nay đang ngày càng mở rộng, hội nhập giao lưu quốc tế
trên mọi mặt kinh tế, văn hóa, chính trị; do vậy, nhiều năm gần đây, nhu cầu
học tiếng Việt của người nước ngoài ngày càng tăng nhanh với mục đích đa
dạng. Việc nghiên cứu và giảng dạy tiếng Việt từ góc độ một ngoại ngữ cũng
vì thế đang nhận được sự quan tâm của nhiều học giả cũng như giáo viên

tình hình thực tế, QĐNDVN mà trực tiếp là Bộ Quốc Phòng đã chỉ thị cho
một số trường quân đội (QĐ) tổ chức đào tạo tiếng Việt, trong đó có Đoàn
871 – Tổng cục Chính trị (TCCT).
Trong quá trình tham gia trực tiếp đào tạo tiếng Việt cho học viên quân
sự Lào học tiếng Việt tại đây, nhận thấy nghiên cứu hướng đến những vấn đề
về lỗi ngôn ngữ của người học là nội dung thiết thực trong công tác giảng dạy
tiếng Việt cho người nước ngoài nói chung và HVQSL học tiếng Việt nói
riêng, chúng tôi mạnh dạn chọn đề tài: Khảo sát lỗi phát âm tiếng Việt của
học viên nước ngoài học tiếng Việt (trường hợp học viên quân sự Lào học
tiếng Việt tại Đoàn 871, Tổng cục Chính trị) làm đề tài nghiên cứu cho luận
văn thạc sĩ của mình với mong muốn góp phần vào quá trình nâng cao chất
lượng giảng dạy tiếng Việt cho người nước ngoài, đặc biệt là học viên đến từ
CHDCND Lào.
2. Mục đích nghiên cứu nhiệm vụ nghiên cứu
2.1 Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu trường hợp lỗi phát âm của HVQSL, luận văn
mong muốn làm rõ hơn nữa thực trạng về lỗi phát âm của người nước ngoài
khi học tiếng Việt, gắn với nhóm đối tượng đặc thù; từ đó, góp phần đề xuất
những phương pháp sửa lỗi, giúp nâng cao hiệu quả dạy và học tiếng Việt như
một ngoại ngữ.

2


2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu
- Tìm hiểu cơ sở lý thuyết liên quan đến đề tài với nội dung chủ yếu về
lỗi trong đó có lỗi ngữ âm của người học ngoại ngữ
- Thống kê, phân loại, miêu tả và phân tích các loại lỗi liên quan đến
phát âm của người học
- Bước đầu tìm hiểu và chỉ ra những nguyên nhân, đề xuất giải pháp

- Những bài đọc HVQSL đọc trên lớp và thu âm nộp cho giáo viên.
5. Ý nghĩa của luận văn
Trên đại thể việc khảo sát, nghiên cứu và phân tích lỗi phát âm của
HVQSL tại Đoàn 871 sẽ góp phần làm rõ hơn nữa thực trạng vấn đề lỗi, trong
đó có lỗi phát âm của người nước ngoài học tiếng Việt hiện nay.Những kết
quả nghiên cứu của luận văn sẽ là tài liệu tham khảo hữu ích giúp cho việc
dạy và học tiếng Việt như một ngoại ngữ được hoàn thiện hơn.
Từ góc độ thực tế, luận văn có ý nghĩa đối với việc dạy và học tiếng Việt
cho đối tượng là học viên quân sự Lào, đặc biệt kết quả nghiên cứu sẽ hỗ trợ
đào tạo tiếng Việt cho học viên Lào tại cơ sở Đoàn 871 đạt hiệu quả cao hơn
về chất lượng và thời gian.
6. Bố cục của luận văn:
Luận văn gồm có:
Phần mở đầu
Chương 1: Cơ sở lý thuyết
Chương 2: Lỗi phát âm của HVQSL học tiếng Việt.
Chương 3: Một số đề xuất khắc phục lỗi phát âm của HVQSL khi phát
âm tiếng Việt.
Phần kết luận

4


Chương 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT
1.1 Tổng quan nghiên cứu về lỗi tiếng Việt của người nước ngoài học
tiếng Việt.
Vấn đề lỗi ngôn ngữ khi học ngoại ngữ là một vấn đề được rất nhiều nhà
nghiên cứu, nhà khoa học quan tâm đến.Trước hết phải kể đến nhà nghiên cứu
Pit Corder với bài viết có tựa đề “The Signficance of Learne” nghiên cứu về
vấn đề dùng không chính xác từ loại. Tác giả phân tích các nguyên nhân gây

quyết được một số yêu cầu cụ thể trong việc phát hiện, xử lý và đưa ra được
những giải pháp khắc phục lỗi, đóng góp hữu ích trong công tác dạy và học
tiếng Việt cho người nước ngoài nói chung.
Tuy nhiên, có thể thấy hầu hết các công trình nghiên cứu về lỗi mới chỉ
tập chung nghiên cứu các lỗi ngữ pháp, lỗi từ vựng và ngữ nghĩa. Có rất ít các
công trình nghiên cứu về lỗi ngữ âm của người nước ngoài khi học tiếng Việt.
Mới đây nhất, năm 2016, Soudchai Simmalavong có Luận văn thạc sĩ Ngôn
ngữ học với đề tài “Bước đầu khảo sát lỗi ngữ âm của người Lào khi học
tiếng Việt”. Bài luận văn mới chỉ dừng lại ở việc khảo sát và phân tích những
lỗi cơ bản như lỗi phụ âm đầu, vần mà chưa gắn với những đối tượng cụ thể.
Do đó đề tài nghiên cứu “Khảo sát lỗi phát âm tiếng Việt của học viên nước
ngoài học tiếng Việt (trường hợp học viên quân sự Lào học tiếng Việt tại
Đoàn 871-TCCT)” sẽ đưa đến cái nhìn cụ thể hơn về lỗi phát âm của học viên
quân sự Lào tại Đoàn 871-TCTT, và đưa đến một cái nhìn tổng quan trong
vấn đề phân tích lỗi ngữ âm.
1.2 Một số cơ sở lí thuyết
1.2.1 Khái quát về ngữ âm, ngữ âm tiếng Việt và ngữ âm tiếng Lào.
1.2.1.1 Khái quát về ngữ âm.
Ngôn ngữ là một hệ thống âm thanh đặc biệt, là phương tiện giao tiếp
cơ bản và quan trọng nhất của con người; ngôn ngữ đồng thời cũng là phương
tiện tư duy, truyền đạt văn hóa - lịch sử từ thế hệ này sang thế hệ khác. Cái

6


ngôn ngữ dùng để giao tiếp và truyền đạt tư tưởng ấy, ngay từ đầu đã là ngôn
ngữ thành tiếng, ngôn ngữ âm thanh. Đó là toàn bộ hệ thống các âm của ngôn
ngữ mà con người nói ra, là cái “vỏ vật chất” của ngôn ngữ mà con người nói
ra được, tri nhận được [46,97].
Mặt âm thanh làm nên tính chất hiện thực của ngôn ngữ, nhờ có nó ngôn

dường như tách riêng ra khỏi từ, được trừu tượng hoá, bởi lẽ, một âm vị nào
đó không chỉ xuất hiện trong một từ mà có thể xuất hiện trong nhiều từ khác
nhau của một ngôn ngữ. Nó xuất hiện trong từ này, cũng có thể xuất hiện
trong nhiều từ khác. Mấy vạn từ làm thành từ vựng của một ngôn ngữ, về mặt
âm thanh vốn là những kết hợp khác nhau của mấy chục âm tố lời nói (âm vị)
mà thôi.Các âm thanh trong một ngôn ngữ có quan hệ đồng nhất và đối lập
với nhau về mặt giá trị và lập thành hệ thống. Đó là hệ thống ngữ âm của một
ngôn ngữ nhất định.
Âm thanh ngôn ngữ là hình thức biểu đạt tất yếu của ngôn ngữ, là cái vỏ
vật chất tiện lợi nhất của ngôn ngữ. Do đó, về một phương diện nào đó, nếu
coi ngôn ngữ bao gồm hai mặt: mặt biểu hiện và mặt được biểu hiện thì cũng
có thể coi ngữ âm là mặt biểu hiện còn từ vựng và ngữ pháp là mặt được biểu
hiện của ngôn ngữ. Bởi vậy, nghiên cứu ngữ âm là công việc đầu tiên và tất
yếu đối với việc nghiên cứu bất cứ ngôn ngữ nào.
Cơ sở hình thành ngữ âm: Âm thanh ngôn ngữ được xác lập từ cơ sở tự
nhiên và cơ sở xã hội.
Cơ sở tự nhiên: Ở mặt âm thanh ngôn ngữ, chúng ta có thể tiến hành
nghiên cứu về bản chất âm học (cảm thụ - vật lí) và những phương thức cấu
âm (nguồn gốc - sinh lí), tức là cơ sở tự nhiên của âm thanh ngôn ngữ.
Mặt vật lí (cảm thụ - âm học): Cũng như các âm thanh khác trong tự
nhiên, âm thanh ngôn ngữ được tạo thành do sự chấn động của dây thanh và
sự hoạt động của các khí quan khác thuộc bộ máy phát âm của con người. Do

8


đó, người ta có thể miêu tả âm thanh của ngôn ngữ bằng những đặc trưng âm
học như độ cao, độ mạnh, độ dài, âm sắc, v.v..
Mặt sinh lí (nguồn gốc - cấu âm): Âm thanh ngôn ngữ do bộ máy phát
âm của con người cùng với hoạt động của nó tạo nên. Bộ máy phát âm là

biệt thuần túy[11,80]
Âm tiết tiếng Việt
I............ Thanh điệu

Âm đầu

II........................ Âm đệm

Phần vần
Âm chính

Âm cuối

Lược đồ âm tiết tiếng Việt:
Thanh điệu
Vần
Âm đầu

Âm đệm

Âm chính

Âm cuối

Âm tiết tiếng Việt có 5 thành phần, được xếp thành 2 bậc. Thành phần
thứ nhất do 6 thanh điệu đảm nhiệm là: không dấu, huyền, ngã, hỏi, sắc, nặng.
10


Âm đầu do các phụ âm đảm nhiệm.


ຝ

ຫ

Cao
Khỏ Sỏ
ກ

ຈ

Thỏ

Phỏ Fỏ Hỏ

ດ

ຕ

ບ

ປ

ຢ

ອ

Do

To


ງ

ຍ

ນ

ມ

ຣ

ລ

ວ

Pho Fo Ho Ngo Nho No Mo Ro Lo Vo

Có sự kết hợp với ຫ trong đó từ ຫ là âm câm. Khi đánh vần, chúng
ta đọc hai yếu tố của sự kết hợp này riêng biệt, ví dụ ຫງ đọc là ngỏ
ຫງ

ຫຍ

ໜ

ໝ

ຫຣ

ຫລ,ຫຼ^


xຶັ

Ă

ແxຶັ

Et

ເxຶອ

Ưa

xາ

A

ແx

E

xວົະ

Úa

xຶ

Í

ໂxະ


xຶ

Ư

ເxາະ

Ó

ໄx

ay

xຶຸ

Ú

ອ

O

ເxຶົາ

au

xຶ

U

xຶ=

13


Phụ âm cuối tiếng Lào[68]:
Trong tiếng Lào có 8 phụ âm vừa là phụ âm chính vừa là phụ âm cuối
vần đó là:
ກ
k

ງ

ຍ

ng

kh

ດ
d

ນ
n

ບ

ມ

ວ

b


14


•thanh thấp ( tương ứng với thanh huyền) được tạo bởi 'mái ệc' và được
viết là ‘ ຶ ’ tức là một dấu nháy như thanh sắc ở phía trên, ví dụ trong từ ກິ່ າ
được phát âm là 'cà'
•thanh bằng (tương ứng với thanh không hay thanh bằng) nghĩa là
không có dấu gì ở trên hoặc dưới như từ ກາ này được phát âm là 'ca'
•thanh luyến lên, luyến xuống hay còn gọi là thanh lửng (tương ứng với
thanh hỏi) được tạo bởi 'mái chặt-ta-wa' và được viết là ‘ ຶ ’ tức là một dấu
cộng ở phía trên đầu như từ này ກ໋າ và được phát âm là 'cả'
Riêng “thanh luyến xuống” (hay còn gọi là “thanh lên – xuống” )là một
thanh đặc biệt mà trong tiếng Việt không có và nó tạo cho tiếng Lào trở thành
một thứ tiếng giàu ngữ điệu, lên bổng xuống trầm uyển chuyển, ấn tượng, dễ
nghe và lôi cuốn rất biểu cảm phù hợp với từng ngữ cảnh.
Có thể xem minh họa về cách phát âm theo hình dưới đây:

15