ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

NGUYỄN THỊ MAI NGUYỆT

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG CHỦ NHIỆM LỚP
Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG THÀNH PHỐ ĐIỆN BIÊN PHỦ
TỈNH ĐIỆN BIÊN

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

HÀ NỘI - 2014


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

NGUYỄN THỊ MAI NGUYỆT

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG CHỦ NHIỆM LỚP
Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG THÀNH PHỐ ĐIỆN BIÊN
PHỦ TỈNH ĐIỆN BIÊN

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC
Chuyên ngành: QUẢN LÝ GIÁO DỤC
Mã số: 60 14 01 14

Người hướng dẫn khoa học: GS.TS. Nguyễn Thị Mỹ Lộc

Hà Nội - 2014
i

ii


DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

BGH

: Ban Giám hiệu

CBQL

: Cán bộ quản lý

CMHS

: Cha mẹ học sinh

GD&ĐT

: Giáo dục và đào tạo

GV

: Giáo viên

GVCN

: Giáo viên chủ nhiệm

HĐGD

Danh mục bảng ................................................................................................ vii
Danh mục sơ đồ................................................................................................ vii
MỞ ĐẦU ........................................................................................................... 1
Chương 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG CHỦ NHIỆM
LỚP ................................................................................................................... 5
1.1. Tổng quan các nghiên cứu liên quan đề tài .................................................. 5
1.2. Một số khái niệm cơ bản của đề tài .............................................................. 6
1.2.1. Hoạt động quản lý, chức năng của quản lý ................................................ 6
1.2.2. Quản lý giáo dục ....................................................................................... 9
1.2.3. Hoạt động chủ nhiệm lớp, Quản lý hoạt động chủ nhiệm lớp .................. 12
1.3. Những vấn đề lý luận về hoạt động chủ nhiệm lớp .................................... 14
1.3.1. Mục tiêu, nội dung nhiệm vụ, phương pháp hoạt động chủ nhiệm lớp .... 14
1.3.2. Vai trò, chức năng, nhiệm vụ của Giáo viên chủ nhiệm .......................... 24
1.3.3. Yêu cầu đối với Giáo viên chủ nhiệm lớp trong giai đoạn hiện nay ........ 27
1.4. Những nội dung quản lý hoạt động chủ nhiệm lớp trong trường THPT ..... 31
1.4.1. Quản lý đội ngũ giáo viên chủ nhiệm lớp................................................ 31
1.4.2. Quản lý hoạt động giáo dục .................................................................... 33
1.4.3. Quản lý kế hoạch chủ nhiệm lớp ............................................................. 34
1.4.4. Quản lý công tác kiểm tra, giám sát hoạt động chủ nhiệm lớp ................ 35
1.4.5. Quản lý các điều kiện triển khai hoạt động chủ nhiệm lớp ...................... 36
1.5. Các yếu tố ảnh hưởng đến việc quản lý hoạt động chủ nhiệm lớp .............. 37
1.5.1. Đặc điểm phát triển tâm, sinh lý học sinh THPT ..................................... 37
1.5.2. Nhận thức của Lãnh đạo, giáo viên, học sinh, phụ huynh của nhà trường
về hoạt động chủ nhiệm lớp và sự phối hợp của các đối tượng ......................... 40
1.5.3. Chương trình và kế hoạch dạy học .......................................................... 41
1.5.4. Môi trường kinh tế, văn hóa, xã hội của địa phương ............................... 42
1.5.5. Chính sách, chế độ đối với giáo viên chủ nhiệm lớp ............................... 42
iv



2.5.2. Những cơ hội, thách thức ........................................................................ 79
v


2.5.3. Nguyên nhân và những vấn đề đặt ra cần giải quyết ............................... 80
Kết luận chương 2 ............................................................................................ 82
Chương 3. BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG CHỦ NHIỆM LỚP Ở
TRƯỜNG THPT THÀNH PHỐ ĐIỆN BIÊN PHỦ, TỈNH ĐIỆN BIÊN.....86
3.1. Các nguyên tắc đề xuất biện pháp quản lý ................................................. 83
3.1.1. Đảm bảo tính hệ thống, đồng bộ ............................................................. 83
3.1.2. Đảm bảo tính khoa học, sáng tạo ............................................................ 83
3.1.3. Đảm bảo tính kế thừa và phát triển ......................................................... 84
3.1.4. Đảm bảo tính khả thi phù hợp với tình hình thực tế ................................ 84
3.1.5. Phát huy vai trò quản lý của nhà trường, vai trò chủ động của giáo viên
chủ nhiệm lớp ................................................................................................... 85
3.2. Các biện pháp quản lý hoạt động chủ nhiệm lớp ở trường THPT thành phố
Điện Biên Phủ, tỉnh Điện Biên ......................................................................... 85
3.2.1. Tăng cường bồi dưỡng cho đội ngũ giáo viên chủ nhiệm lớp về nhận thức
tầm quan trọng và nghiệp vụ của hoạt động chủ nhiệm lớp .............................. 85
3.2.2. Tổ chức trao đổi kinh nghiệm về nội dung và phương pháp hoạt động chủ
nhiệm lớp ......................................................................................................... 88
3.2.3. Lựa chọn phân công Giáo viên chủ nhiệm lớp ........................................ 90
3.2.4. Đổi mới công tác kiểm tra, đánh giá hoạt động chủ nhiệm lớp ................ 92
3.2.5. Phối hợp các lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường .................... 95
3.3. Khảo sát tính khả thi của các biện pháp quản lý hoạt động chủ nhiệm lớp ở
Trường THPT thành phố Điện Biên Phủ, tỉnh Điện Biên.................................. 97
3.3.1. Giới thiệu khảo sát .................................................................................. 97
3.3.2. Kết quả khảo sát ..................................................................................... 97
Kết luận chương 3 .......................................................................................... 100
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ ............................................................... 101

Kết quả giáo dục của nhà trường những năm gần đây….….

64

Bảng 2.5.

Kết quả khảo sát nhận thức của cán bộ quản lý và giáo viên
về vai trò của giáo viên chủ nhiệm lớp…………………….

Bảng 2.6.

Kết quả khảo sát nhận thức của phụ huynh học sinh về vai
trò của giáo viên chủ nhiệm lớp…………………………....

Bảng 2.7.

74

Kết quả khảo sát phụ huynh học sinh về công tác kế hoạch
hóa hoạt động chủ nhiệm lớp………………………………

Bảng 2.12.

72

Kết quả khảo sát cán bộ lãnh đạo và giáo viên về công tác kế
hoạch hóa hoạt động chủ nhiệm lớp…………………….

Bảng 2.11.



Kết quả đánh giá mức độ khả thi của các biện pháp đề xuất

76
102

DANH MỤC SƠ ĐỒ

Sơ đồ 1.1.

Cấu trúc của một hệ thống quản lý…………………………

vii

7


MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI đã xác định rõ chiến lược:
“Phát triển giáo dục là quốc sách hàng đầu. Đổi mới căn bản, toàn diện nền
giáo dục Việt Nam theo hướng chuẩn hoá, hiện đại hoá, xã hội hoá, dân chủ hoá
và hội nhập quốc tế, trong đó, đổi mới cơ chế quản lý giáo dục, phát triển đội
ngũ giáo viên và cán bộ quản lý là khâu then chốt”.
Luật Giáo dục năm 2005 cũng đã nêu: “Mục tiêu của giáo dục phổ thông
là giúp học sinh phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và
các kỹ năng cơ bản, phát triển năng lực cá nhân, tính năng động và sáng tạo,
hình thành nhân cách con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa, xây dựng tư cách và
trách nhiệm công dân; chuẩn bị cho học sinh tiếp tục học lên hoặc đi vào cuộc
sống lao động, tham gia xây dựng và bảo vệ tổ quốc”.

trong học sinh.
Những năm học gần đây, việc quản lý hoạt động chủ nhiệm lớp ở trường
THPT thành phố Điện Biên Phủ đã có nhiều biến chuyển tích cực, góp phần
quan trọng vào việc nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện của nhà trường. Tuy
nhiên, quản lý hoạt động chủ nhiệm lớp còn chưa phát huy hết khả năng sáng tạo
của đội ngũ, vẫn còn một bộ phận GVCN chưa xác định đúng mức vai trò và
nhiệm vụ của mình, thiếu sáng tạo trong công tác, chưa nắm bắt kịp thời tâm
sinh lý và diễn biến tư tưởng của học sinh dẫn đến một bộ phận học sinh không
thực hiện tốt nội qui, nề nếp, chưa có động cơ học tập đúng đắn, kết quả học tập
và rèn luyện chưa cao.
Xuất phát từ những lý do nêu trên, tôi lựa chọn đề tài “Quản lý hoạt động
chủ nhiệm lớp ở trường THPT thành phố Điện Biên Phủ, tỉnh Điện Biên” cho
luận văn tốt nghiệp của mình.
2. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn quản lý hoạt động chủ nhiệm
lớp ở trường THPT thành phố Điện Biên Phủ, tỉnh Điện Biên, luận văn đề xuất
các biện pháp quản lý hoạt động chủ nhiệm lớp của nhà trường nhằm nâng cao
nhận thức, năng lực, nghiệp vụ cho đội ngũ GVCN lớp và đảm bảo đạt chất
lượng giáo dục toàn diện của nhà trường.

2


3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu
3.1. Khách thể nghiên cứu
Hoạt động chủ nhiệm lớp ở trường THPT thành phố Điện Biên Phủ, tỉnh
Điện Biên.
3.2. Đối tượng nghiên cứu
Các biện pháp quản lý hoạt động chủ nhiệm lớp ở Trường THPT thành
phố Điện Biên Phủ, tỉnh Điện Biên.

thống câu hỏi để khảo sát các đối tượng liên quan đến nội dung nghiên cứu.
- Phương pháp phỏng vấn.
- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm giáo dục.
7.3. Phương pháp hỗ trợ
- Sử dụng phương pháp toán thống kê để xử lý và phân tích các số liệu từ
các phiếu hỏi thu thập được.
- Sử dụng các phần mềm ứng dụng trên máy tính.
8. Cấu trúc luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, tài liệu tham khảo, phụ lục,
nội dung chính của luận văn được trình bày trong 3 chương:
Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động chủ nhiệm lớp ở trường
Trung học phổ thông.
Chương 2: Thực trạng quản lý hoạt động chủ nhiệm lớp ở Trường THPT
thành phố Điện Biên Phủ.
Chương 3: Biện pháp quản lý hoạt động chủ nhiệm lớp ở Trường THPT
thành phố Điện Biên Phủ , tỉnh Điện Biên.

4


CHƯƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG CHỦ NHIỆM LỚP
1.1. Tổng quan các nghiên cứu liên quan đề tài
Hoạt động chủ nhiệm lớp, mà hạt nhân là GVCN giữ một vị trí quan trọng
và có ý nghĩa trong nhà trường phổ thông, đặc biệt đối với những năm học "bản
lề" như năm cuối cấp THPT - khi học sinh đứng trước những lựa chọn mới về
học vấn, nghề nghiệp.
Trong thời gian qua, vấn đề quản lý hoạt động chủ nhiệm lớp ở các trường
phổ thông đã được nhiều tác giả, nhà khoa học nghiên cứu. Đây là một trong
những vấn đề rất quan trọng trong hoạt động của nhà trường. Có thể nói, hoạt

tác khác nhau trong cả nước.
Tuy nhiên, nghiên cứu vấn đề quản lý hoạt động chủ nhiệm lớp ở trường
THPT thành phố Điện Biên Phủ, tỉnh Điện Biên trong bối cảnh mới, thì chưa có
tác giả nào đề cập đến. Trên cơ sở nghiên cứu các tài liệu, kết hợp với thực tiễn,
kinh nghiệm công tác của mình, tôi chọn vấn đề: “Quản lý hoạt động chủ
nhiệm lớp ở trường THPT thành phố Điện Biên Phủ, tỉnh Điện Biên” làm đề
tài luận văn tốt nghiệp của mình.
1.2. Một số khái niệm cơ bản của đề tài
1.2.1. Hoạt động quản lý, chức năng của quản lý
1.2.1.1. Hoạt động quản lý
Quản lý là một loại hình lao động của con người trong cộng đồng nhằm
thực hiện các mục tiêu mà tổ chức hoặc xã hội đặt ra. Trong xã hội loài người,
quản lý là một hoạt động bao trùm mọi mặt đời sống xã hội. Quản lý là nhân tố
không thể thiếu được trong đời sống và sự phát triển của xã hội. Loài người đã
trải qua nhiều thời kỳ phát triển với nhiều hình thái xã hội khác nhau nên cũng
trải qua nhiều hình thức quản lý khác nhau.
Theo C. Mác: “Tất cả mọi lao động xã hội trực tiếp hay lao động chung
nào tiến hành trên quy mô tương đối lớn thì ít nhiều cũng đều cần đến một sự chỉ
đạo để điều hoà những hoạt động cá nhân và thực hiện những chức năng chung
phát sinh từ vận động của toàn bộ cơ thể khác với sự vận động của những khí
quan độc lập của nó. Một người độc tấu vĩ cầm tự điều khiển lấy mình, còn một
dàn nhạc thì cần phải có nhạc trưởng”.

6


Theo Nguyễn Quốc Chí và Nguyễn Thị Mỹ Lộc: “Hoạt động quản lý là
tác động có định hướng, có chủ đích của chủ thể quản lý (người quản lý) đến
khách thể quản lý (người bị quản lý) trong một tổ chức nhằm làm cho tổ chức
vận hành và đạt được mục đích của tổ chức”.

Hiện nay quản lý thường được định nghĩa rõ hơn: Quản lý là quá trình đạt
đến mục tiêu của tổ chức bằng cách vận dụng các hoạt động (chức năng) kế
hoạch hoá, tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra.
Nói cách khác, xét theo quá trình quản lý có bốn chức năng quản lý cơ
bản mà người quản lý dù ở cấp quản lý nào cũng phải thực hiện, cụ thể:
Một là, chức năng kế hoạch hóa là quá trình xác định các mục tiêu và lựa
chọn các biện pháp tốt nhất để đạt các mục tiêu đó. Nội dung thực hiện chức
năng kế hoạch: Phân tích bối cảnh, xác định mục tiêu phát triển tổ chức; lập các
kế hoạch thực hiện mục tiêu; triển khai thực hiện kế hoạch; đánh giá, điều chỉnh
kế hoạch (nếu cần).
Hai là, chức năng tổ chức là quá trình tiếp nhận, phân phối, sắp xếp các
nguồn lực tạo ra một cơ cấu tổ chức thích hợp đảm bảo thực hiện tốt mục tiêu đề
ra để tổ chức phát triển.
Nội dung chức năng tổ chức bao gồm: xây dựng cơ cấu tổ chức hợp lý và
năng động, phù hợp với yêu cầu thực thi nhiệm vụ; xây dựng, phát triển đội ngũ
đảm bảo yêu cầu của tổ chức; xác lập mối quan hệ và cơ chế hoạt động; tổ chức
công việc khoa học.
Ba là, chức năng chỉ đạo là quá trình tác động, ảnh hưởng tới hành vi thái
độ của cấp dưới thông qua các hoạt động hướng dẫn, giúp đỡ, đôn đốc, động
viên và thúc đẩy những người dưới quyền làm việc với hiệu quả cao nhằm đạt
được mục tiêu đã đề ra.
Nội dung chức năng chỉ đạo: thực hiện quyền chỉ huy, giao việc và hướng
dẫn triển khai nhiệm vụ; đôn đốc, động viên, kích thích tạo động lực làm việc
cho nhân viên; giám sát, sửa chữa đảm bảo các hoạt động đúng hướng, bám sát
yêu cầu thực thi kế hoạch của tổ chức; xây dựng môi trường thúc đẩy các hoạt
động phát triển.
Bốn là, chức năng kiểm tra là quá trình xem xét thực tiễn, đánh giá thực
trạng, khuyến khích những cái tốt, phát hiện những sai phạm, điều chỉnh nhằm
đạt tới những mục tiêu đặt ra và góp phần đưa toàn bộ hệ thống được quản lý lên
một trình độ cao hơn.

+ Ở cấp độ rộng nhất, giáo dục được hiểu đó là quá trình xã hội hoá con
người. Quá trình xã hội hoá con người là quá trình hình thành nhân cách dưới
ảnh hưởng của tác động chủ quan và khách quan, có ý thức và không có ý thức
của cuộc sống, của hoàn cảnh xã hội đối với các cá nhân.
9


+ Ở cấp độ thứ hai, giáo dục có thể hiểu là giáo dục xã hội. Đó là hoạt
động có mục đích của xã hội, với nhiều lực lượng giáo dục, tác động có hệ
thống, có kế hoạch đến con người để hình thành cho họ những phẩm chất nhân
cách.
+ Ở cấp độ thứ ba, giáo dục được hiểu là quá trình sư phạm. Quá trình sư
phạm là quá trình tác động có kế hoạch, có nội dung và bằng phương pháp khoa
học của các nhà sư phạm trong nhà trường tới học sinh nhằm giúp học sinh nhận
thức, phát triển trí tuệ và hình thành những phẩm chất nhân cách. Ở cấp độ này,
giáo dục bao gồm : Quá trình dạy học và quá trình giáo dục theo nghĩa hẹp.
+ Ở cấp độ thứ tư, Giáo dục được hiểu là quá trình bồi dưỡng để hình
thành những phẩm chất đạo đức cụ thể, thông qua việc tổ chức cuộc sống, hoạt
động và giao lưu.
1.2.2.2. Khái niệm quản lý giáo dục
Trong Việt ngữ, quản lý giáo dục được hiểu như việc thực hiện đầy đủ các
chức năng kế hoạch hóa, tổ chức, lãnh đạo, kiểm tra trên toàn bộ các hoạt động
giáo dục và tất nhiên cả những cấu phần tài chính và vật chất của các hoạt động
đó nữa. Do đó, quản lý giáo dục là quá trình thực hiện có định hướng và hợp quy
luật các chức năng kế hoạch hóa, tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra nhằm đạt tới mục
tiêu giáo dục đã đề ra. Hoặc “Quản lý giáo dục là quá trình dạt tới mục tiêu trên
cơ sở thực hiện có ý thức và hợp quy luật các chức năng kế hoạch hóa, tổ chức,
chỉ đạo và kiểm tra”.
Nhà nước quản lý giáo dục thông qua tập hợp các tác động hợp quy luật
được thể chế hoá bằng pháp luật của chủ thể quản lý, nhằm tác động đến các

quốc dân.
Như vậy, QLGD là tổng hợp các biện pháp tổ chức kế hoạch hóa nhằm
bảo đảm sự vận hành bình thường các cơ quan trong hệ thống giáo dục. Hệ
thống giáo dục là một hệ thống xã hội cho nên quản lý giáo dục cũng chịu sự chi
phối của quy luật xã hội và tác động của quản lý xã hội. Trong QLGD các hoạt
động quản lý hành chính nhà nước và quản lý sự nghiệp chuyên môn đan xen
vào nhau, thâm nhập lẫn nhau không tách biệt, tạo thành hoạt động quản lý
thống nhất.
Trong thực tế, quản lý giáo dục là quá trình tác động có kế hoạch, có tổ
chức của các cơ quan QLGD các cấp tới các thành tố của quá trình dạy học giáo dục nhằm làm cho hệ giáo dục vận hành có hiệu quả và đạt tới mục tiêu
giáo dục nhà nước đề ra.
11


Như vậy, quan niệm về quản lý giáo dục có thể có những cách diễn đạt
khác nhau, song trong mỗi cách định nghĩa đều đề cập tới các yếu tố cơ bản: Chủ
thể quản lý giáo dục; khách thể quản lý giáo dục, mục tiêu quản lý giáo dục,
ngoài ra còn phải kể tới cách thức (phương pháp quản lý giáo dục) và công cụ
(hệ thống văn bản quy phạm pháp luật) quản lý giáo dục.
Sự đúc kết thực tiễn điều hành công tác giáo dục và đào tạo tại các nhà
trường và phát triển hệ thống giáo dục quốc dân trên cơ sở giáo dục học, điều
khiển học, lý luận quản lý kinh tế - xã hội và một số khoa học khác hình thành
nên lý luận quản lý giáo dục.
Từ những khái niệm nêu trên đưa đến cách hiểu chung nhất: QLGD là quá
trình vận dụng nguyên lý, khái niệm, phương pháp chung nhất của khoa học
quản lý vào lĩnh vực giáo dục. QLGD là sự tác động có chủ đích của chủ thể
quản lý đến đối tượng quản lý trong lĩnh vực giáo dục nhằm đạt mục tiêu xác
định.
1.2.3. Hoạt động chủ nhiệm lớp, Quản lý hoạt động chủ nhiệm lớp
1.2.3.1. Hoạt động chủ nhiệm lớp

Quản lý hoạt động chủ nhiệm lớp là một hoạt động mang tính hệ thống,
tạo nên một thể thống nhất, hoàn chỉnh và đảm bảo cho hoạt động chủ nhiệm lớp
đạt được hiệu quả tối ưu. Cụ thể là, phải xác định được các thành tố trong quản
lý hoạt động chủ nhiệm lớp, gồm: Quản lý những con người cụ thể là các thầy,
cô giáo làm chủ nhiệm lớp; quản lý hoạt động của người giáo viên; quản lý
những công việc cụ thể.
Quản lý các mối quan hệ: Giữa giáo viên chủ nhiệm lớp với học sinh, mối
quan hệ giữa giáo viên chủ nhiệm lớp với giáo viên khác, giữa giáo viên chủ
nhiệm với phụ huynh học sinh, với xã hội.
Quản lý hoạt động kiểm tra, đánh giá việc thực hiện nền nếp của học sinh,
đánh giá xếp loại hạnh kiểm học sinh.
Quản lý hồ sơ của chủ nhiệm lớp; quản lý việc sử dụng và bồi dưỡng đội
ngũ giáo viên.
Làm kế hoạch hoạt động chủ nhiệm lớp; tổ chức bộ máy hoạt động chủ
nhiệm lớp; lãnh đạo chỉ đạo giáo viên, học sinh thực hiện có hiệu quả hoạt động
chủ nhiệm lớp; giám sát kiểm tra hoạt động chủ nhiệm lớp. Nói tóm lại, quản lý
hoạt động chủ nhiệm lớp là thực thi các chức năng quản lý đối với các nội dung
hoạt động chủ nhiệm lớp.
13


Để quản lý tốt hoạt động chủ nhiệm lớp, đảm bảo hệ thống vận hành đúng
yêu cầu người hiệu trưởng cần phải: Hướng dẫn, giao nhiệm vụ cho giáo viên
làm chủ nhiệm lớp một cách rõ ràng; Có kế hoạch kiểm tra thường xuyên việc
thực hiện các nhiệm vụ đã giao; Có hệ thống công cụ để theo dõi, kiểm tra đánh
giá tiến độ thực hiện và chất lượng các nhiệm vụ được giao; Động viên, khuyến
khích kịp thời những việc làm, rút kinh nghiệm, uốn nắn những sai lệch một
cách nghiêm túc, thường xuyên.
Phát huy tính chủ động, sáng tạo cho Phó Hiệu trưởng, tổ trưởng, giáo
viên chủ nhiệm lớp trong quá trình thực hiện các nhiệm vụ được giao nhằm tạo

đối với lớp mà họ phụ trách. Công tác chủ nhiệm là một bộ phận quan trọng
trong tổng thể các hoạt động của nhà trường phổ thông nhằm nâng cao chất
lượng giáo dục toàn diện cho học sinh. Chất lượng giáo dục là chất lượng của
sản phẩm của nhà trường và chất lượng sản phẩm này phải đáp ứng yêu cầu sử
dụng của xã hội trong từng thời kỳ.
1.3.1.2. Nội dung nhiệm vụ và phương pháp hoạt động chủ nhiệm lớp
Một là, tìm hiểu học sinh lớp chủ nhiệm
Công tác chủ nhiệm đòi hỏi phải hiểu học sinh một cách đầy đủ, cụ thể và
toàn diện nhằm có thể lựa chọn những tác động sư phạm phù hợp, có khả năng
mang lại hiệu quả cao nhất. Thực tiễn giáo dục đã cho thấy nhiều trường hợp
thất bại đáng tiếc của các giáo viên thậm chí gây thương tổn nặng nề cho cả hai
phía do các thầy cô không hiểu biết đầy đủ về học sinh. Hiểu học sinh còn là
điều kiện cần trong việc thiết lập quan hệ giao tiếp thuận lợi giữa GVCN và học
sinh, là tiền đề cho việc hình thành tình cảm thầy trò thông hiểu, gắn bó.
- Tìm hiểu tập thể học sinh
Việc nghiên cứu, tìm hiểu tập thể học sinh giúp GVCN nắm được tình
hình mọi mặt của lớp, từ đó có được những căn cứ khách quan để xây dựng kế
hoạch chủ nhiệm với những mục tiêu, nội dung và giải pháp phù hợp nhất
Tìm hiểu tập thể học sinh gồm tìm hiểu trình độ phát triển, truyền thống
của tập thể, bầu không khí, các mối quan hệ trong tập thể, sự phân hóa các nhóm
tự phát, các thủ lĩnh tự phát, một số vấn đề về xu hướng chung của tập thể, mặt
mạnh, mặt yếu…
- Tìm hiểu cá nhân học sinh
+ Tìm hiểu các đặc điểm thể chất của học sinh: Đặc điểm thể chất của học
sinh: bao gồm thể trạng, thể lực, sinh lý lứa tuổi, sức khỏe (khỏe mạnh hay có
bệnh tật, vóc dáng bình thường hay có khuyết tật gì không?). Nắm vững những
15


đặc điểm này GVCN sẽ cùng cả lớp giúp học sinh giữ gìn sức khỏe, phát huy ưu

16


các em có tâm hồn trong sáng, phong phú, có năng lực và sức khỏe dồi dào đáp
ứng yêu cầu của xã hội ngày càng hiện đại, văn minh.
- Cách thức tìm hiểu
+ Nghiên cứu hồ sơ học sinh: gồm lý lịch, học bạ, sổ liên lạc với gia đình
học sinh…
+ Trao đổi, trò chuyện với học sinh: đây là cách thức giúp GVCN nắm
bắt tâm tư, nguyện vọng, sở thích, thái độ của học sinh một cách trực tiếp.
+ Quan sát có chủ định hoặc ngẫu nhiên học sinh thông qua hoạt động ở
lớp học, cộng đồng, gia đình, ngoài đường phố, hoặc thông qua các tình huống
tự nhiên hay nhân tạo, nơi mà học sinh có thể bộc lộ thái độ, tình cảm, trình độ,
năng lực của bản thân một cách chân thật nhất.
+ Trao đổi với GVCN và các giáo viên bộ môn của năm học trước về tình
hình chung của lớp cũng như tình hình học tập, rèn luyện của học sinh trong lớp.
+ Trao đổi với cha mẹ học sinh để thu thập thông tin về học sinh khi ở gia
đình. Việc trao đổi này có thể trực tiếp thông qua các kỳ họp phụ huynh học sinh
trong năm học, thăm gia đình học sinh, sổ liên lạc, điện thoại, e-mail…
+ Nghiên cứu sản phẩm hoạt động của học sinh: bài làm, báo tường, nhật
ký, các sản phẩm lao động, học tập…
Hai là, xây dựng và giáo dục tập thể học sinh lớp chủ nhiệm
Tập thể học sinh là một hình thái tổ chức cộng đồng độc đáo của học sinh,
một tổ chức giáo dục có kỷ luật chặt chẽ, có nguyên tắc hoạt động nhất định, có
chức năng tổ chức, tập hợp, giáo dục học sinh nhằm hướng tới việc thực hiện
mục đích giáo dục.
Trong trường phổ thông, tập thể học sinh chính là môi trường tâm lý - xã
hội trực tiếp ảnh hưởng đến học sinh. Mọi tác động tốt hay xấu, xuất phát từ môi
trường xã hội hoặc từ các tác động của nhà trường hay giáo viên đều ảnh hưởng
đến học sinh thông qua tập thể của họ. Môi trường tập thể luôn đặt ra các yêu