GIẢI PHÁP CÔNG TÁC LẬP VÀ THỰC HIỆN QUY HOẠCH SỬ DỤNG
ĐẤT CẤP ĐỊA PHƯƠNG NÓI CHUNG
Có thể thấy để quy hoạch đi vào đời sống là công tác vô cùng khó đối với
các cấp chính quyền. Đáp ứng được nhu cầu của người dân, được người dân ủng
hộ và tự giác thực hiện. Đồng thời đảm bảo được tính thống nhất và hợp lý hài hòa
với quá trình phát triển kinh tế xã hội tạo cơ sở cho phát triển. Không sử dụng lãng
phí tài nguyên đồng thời cũng không gây kìm hãm phát triển và nhiệm vụ của mỗi
bản quy hoạch. Đây là một công tác vô cùng khó khăn đặt ra đối với mỗi bản quy
hoạch. Cần phải có kinh nghiệm thực tế và những nghiên cứu khó khăn tồn tại và
hạn chế mới có thể đưa ra những giải pháp thực tế và hoàn chỉnh. Vì thế trước khi
đưa ra giải pháp cho công tác quy hoạch sử dụng đất cấp địa phương nói chung ta
cần đánh giá chất lượng quy hoạch sử dụng đất ở cấp địa phương trong thời gian
qua.
1. Nhận xét chung về chất lượng của quy hoạch sử dụng đất cấp địa phương.
Quy hoạch sử dụng đất đai cấp xã là cấp quy hoạch đáp ứng gần nhất với
nhu cầu của người dân phản ánh chính xác nhất những thay đổi cần có của người
dân và là quy hoạch cấp cơ sở cho các quy hoạch cấp trên xong hiện nay Việt Nam
mới có 3.597 xã, phường, thị trấn của 36 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương
hoàn thành quy hoạch sử dụng đất đai (chiếm 34,2 % tổng số đơn vị cấp xã); 903
xã, phường, thị trấn khác của 25 tỉnh, thành phố đang triển khai (chiếm 8,6 % tổng
số đơn vị cấp xã), đơn vị cấp xã chưa có quy hoạch, con số tồn đọng là khá lớn.
Nhưng điều đáng nói ở đây là chất lượng quy hoạch không cao (không phù hợp với
nhu cầu thực tế nên phải điều chỉnh thường xuyên), nhiều nơi giao đất, cho thuê
đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất, thu hồi đất trái quy hoạch, kế hoạch sử
dụng đất. Trong đó chủ yếu mới lập quy hoạch sử dụng đất của các xã, còn quy
hoạch sử dụng đất đô thị của hầu hết các phường chưa được lập. Quy hoạch sử
dụng đất ở cấp xã cũng chưa xác định được cụ thể cơ cấu sử dụng đất của hệ thống
đô thị theo định hướng phát triển đô thị năm 2020 (các thị trấn, thị tứ làm trung
tâm xã, cụm xã). Trên thực tế, quy hoạch sử dụng đất chi tiết và quy hoạch xây
dựng đô thị chi tiết của các phường cũng chưa được xác lập (do khối lượng công
việc nhiều, kinh phí thiếu); một số ít địa phương thực hiện nhưng không đồng bộ

phải vì mục tiêu phát triển đô thị, giải quyết nhu cầu nhà ở tại khu vực, địa phương
đó. Do vậy, nhiều khu đô thị mới khi xây dựng hạ tầng xong hoặc khi dự án đã
hoàn thành mà không có nhà đầu tư tiếp, không có người mua nhà, gây lãng phí đất
và tiền vốn trong thời gian dài.
Để đảm bảo cho các quy hoạch sử dụng đất của các địa phương phát huy
được vai trò của mình cần có những giải pháp thực tế nhằm thực hiện tốt tất cả các
quy hoạch ngay từ khi triển khai quy hoạch. Quy hoạch đất đai phải tính đến yêu
cầu của ít nhất 10 - 15 năm. Vì vậy, cần tổ chức tốt công tác nghiên cứu, nâng cao
chất lượng dự báo để nâng cao tính ổn định của quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất,
trước hết là quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất xây dựng kết cấu hạ tầng kinh tế - xã
hội, giảm thiểu tình trạng điều chỉnh quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất một cách
chắp vá. Một phương pháp rất giản dị mà các nhà kinh tế hay dùng là phương pháp
phân tích lợi ích- chi phí (lấy giá trị của lợi ích trừ giá trị của chi phí mà dương thì
nên làm, dương càng lớn thì càng nên làm) vẫn chưa được áp dụng vào phân tích
hiệu quả kinh tế, xã hội, môi trường của QHSDĐ.
Quan trọng nhất là quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất phải bảo đảm đáp ứng
tính liên thông trong phát triển giữa ngành và địa phương, liên vùng, liên ngành;
phải kết hợp chặt chẽ giữa phát triển kinh tế - xã hội và bảo vệ môi trường để bảo
đảm phát triển bền vững. Quy mô quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất phải sát với
nhu cầu và khả năng đầu tư, tránh tình trạng nhận đất “để dành” là chính, trong khi
người dân thì thiếu đất sản xuất, gây lãng phí lớn về đất đai.
Có thể nói trong giai đoạn hiện nay chất lượng quy hoạch cấp địa phương
còn thấp và thiếu tính thực tế. các bàn quy hoạch nội cung còn chưa thực sự sát với
nhu cầu phát triển của nền kinh tế và đời sống của người dân. Điều này phần lớn là
do các bản quy hoạch thường mang tính tự phát do các nhà hoạch định tính toán
chưa có sự tham gia thực sự của công đồng do đó trong quá trình thực hiện có
nhiều vướng mắc do không được sự đồng tình của nhân dân. Bên cạnh đó trình độ
của các cán bộ quy hoạch cấp địa phương còn chưa được củng cố đúng với yêu cầu
đòi hỏi của công tác quy hoạch. Do đó việc lập và phê duyệt quy hoạch chưa thực
sự hiệu quả mà phần nhiều mang tính hình thức đây cũng là một nguyên nhân dẫn

hoạch, đảm bảo được tính minh bạch trong việc công khai quy hoạch kế hoạch để
mọi thành phần kinh tế có thể tham gia vào việc thực hiện các mục tiêu trong kế
hoạch.
- Tăng cường việc kiểm tra tình hình thực hiện quy hoạch kế hoạch sử dụng
đất , kiểm tra tình hình sử dụng đất công. Có biện pháp xử lý cụ thể đối với các
trường hợp cố tình chậm triển khai thực hiện hoặc sử dụng đất sai mục đích khi
được Nhà nước giao đất, cho thuê đất.
- Nghiên cứu xây dựng các tổ chức hiệp hội nghề nghiệp, các hiệp hội cung ứng
giống cây trồng, hiệp hội sản xuất chuyên canh cây ăn quả, lúa xuất khẩu... Qua đó
tạo điều kiện cho người dân đầu tư phát triển, đồng thời cũng góp phần nâng cao
tính khả thi của quy hoạch.