ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ
--------------------------

NGUYỄN THỊ THÚY HOA

THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH ƢU ĐÃI
NGƢỜI CĨ CƠNG VỚI CÁCH MẠNG
Ở TỈNH BẮC NINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ
CHƢƠNG TRÌNH ĐỊNH HƢỚNG ỨNG DỤNG

Hà Nội – 2021


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ
--------------------------

NGUYỄN THỊ THÚY HOA

THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH ƢU ĐÃI
NGƢỜI CĨ CƠNG VỚI CÁCH MẠNG
Ở TỈNH BẮC NINH
Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
Mã số: 8 34 04 10

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ
CHƢƠNG TRÌNH ĐỊNH HƢỚNG ỨNG DỤNG
NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: TS HOÀNG TRIỀU HOA

Kinh tế chính trị - Trường Đại học Kinh tế, Đại học Quốc gia Hà Nội và
nhiều tập thể, cá nhân.
Nhân dịp này tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới sự giúp đỡ, chỉ bảo
tận tình của các thầy cơ giáo trong Khoa; đặc biệt là sự quan tâm, chỉ dẫn tận
tình của Tiến sĩ Hoàng Triều Hoa - người trực tiếp hướng dẫn tơi trong suốt
q trình thực hiện luận văn.
Tơi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc tới các tổ chức, cá nhân trong hệ thống tổ
chức bộ máy quản lý nhà nước về lĩnh vực ưu đãi người có cơng trong địa bàn
tỉnh Bắc Ninh đã tạo điều kiện, giúp đỡ tơi trong q trình nghiên cứu và thu
thập tài liệu phục vụ cho luận văn.
Tôi xin gửi lời cảm ơn tới gia đình, bạn bè và đồng nghiệp đã tạo điều
kiện và động viên tơi trong suốt q trình học tập và nghiên cứu.
Bắc Ninh, ngày

tháng

năm 2020

Tác giả luận văn

Nguyễn Thị Thúy Hoa


MỤC LỤC
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT ............................................................... i
DANH MỤC BẢNG ..................................................................................... ii
DANH MỤC HINH ..................................................................................... iii
MỞ ĐẦU ....................................................................................................... 1
CHƢƠNG 1. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ
LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH ƢU ĐÃI

3.2.2. Triển khai thực hiện chính sách .......................................................... 47
3.2.3. Kiểm tra, giám sát việc thực hiện chính sách ..................................... 63
3.3. Đánh giá cơng tác thực hiện chính sách ưu đãi người có cơng với cách
mạng ở tỉnh Bắc Ninh .................................................................................. 66
3.3.1 Những kết quả đạt được....................................................................... 66
3.3.2. Hạn chế và nguyên nhân ..................................................................... 71
CHƢƠNG 4. ĐỊNH HƢỚNG VÀ GIẢI PHÁP HỒN THIỆN VIỆC
THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH ƢU ĐÃI NGƢỜI CĨ CƠNG VỚI CÁCH
MẠNG Ở TỈNH BẮC NINH ..................................................................... 76
4.1. Bối cảnh mới ảnh hưởng đến công tác thực hiện chính sách ưu đãi người
có cơng với cách mạng ở tỉnh Bắc Ninh ....................................................... 76
4.2. Mục tiêu và định hướng hồn thiện cơng tác thực hiện chính sách ưu đãi
người có cơng với cách mạng ở tỉnh Bắc Ninh ............................................. 80
4.2.1. Mục tiêu của việc thực hiện chính sách .............................................. 80
4.2.2. Định hướng hồn thiện cơng tác thực hiện chính sách ........................ 80
4.3. Một số giải pháp hồn thiện cơng tác thực hiện chính sách ưu đãi người
có cơng với cách mạng ở tỉnh Bắc Ninh ....................................................... 81
4.3.1. Về ban hành các văn bản hướng dẫn chế độ chính sách ...................... 81


4.3.2. Về tổ chức thực hiện chính sách ......................................................... 82
4.3.3. Về công tác kiểm tra, giám sát việc thực hiện chính sách ................... 85
KẾT LUẬN ................................................................................................. 86
TÀI LIỆU THAM KHẢO.......................................................................... 88


DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

STT


LĐTBXH

Lao động- Thương binh và Xã hội

6

UBND

Ủy ban nhân dân

7

VNAH

Việt Nam anh h ng

i


DANH MỤC BẢNG

TT
1

2

3

Bảng
Bảng 3.1


Bảng 3.8

Số liệu nhà ở hỗ trợ cho người có cơng với cách mạng
năm 2017 - 2019
Bảng 3.7: Tình hình thanh tra, kiểm tra chế độ ưu đãi
người có cơng
Tổng hợp kinh phí thu hồi trợ cấp sau kết luận của
thanh tra

ii

Trang
39

56

57
59
61

62

65

65


DANH MỤC HINH


giúp đỡ những người con anh dũng ấy”. Vì nghĩa cử và sự hy sinh cao cả của
thương binh, liệt sĩ và những người có cơng khác nên Chủ tịch Hồ Chí Minh
ln nhắc nhở: “Đối với những người con trung hiếu ấy, Chính phủ và đồng
bào phải báo đáp cho xứng đáng”.
Thực hiện lời dạy của Bác Hồ kính yêu, Đảng, Nhà nước và nhân dân ta
luôn luôn trân trọng, ghi nhớ công ơn của những người đã hy sinh, cống hiến
cho sự nghiệp cách mạng của Đảng, của dân tộc. Quan điểm nhất quán đó
được khẳng định trong Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ V: “Đảng, Nhà nước
và nhân dân đời đời ghi nhớ công lao các liệt sĩ, thương binh…”. Chính sách,
pháp luật về ưu đãi đối với liệt sĩ, thương binh, bệnh binh, gia đình liệt sĩ,
người có công với cách mạng được ban hành, đối tượng hưởng chính sách ưu
đãi được mở rộng, thể hiện sự trân trọng, biết ơn, chăm lo của Đảng, Nhà
nước và nhân dân đối với người có cơng với cách mạng.
Căn cứ vào Pháp lệnh số 04/2012/UBTVQH13 của Ủy ban Thường vụ
Quốc hội về Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh ưu đãi
người có cơng với cách mạng, theo thống kê trong năm 2015, nước ta hiện có
8,8 triệu đối tượng người có cơng với cách mạng, chiếm gần 10% dân số cả
1


nước. Trong đó, có 1.146.250 liệt sĩ, 49.609 Mẹ VNAH; 781.021 thương binh
và người hưởng chính sách như thương binh; 1.253 AHLLVTND, AHLĐ
trong kháng chiến; 101.138 người có cơng giúp đỡ cách mạng; 186.137 người
HĐKC và con đẻ người HĐKC bị nhiễm chất độc hóa học; 109.468 người
HĐKC bị địch bắt t đầy; hơn 4,1 triệu người từng tham gia HĐKC giải
phóng dân tộc và cịn trên 1,7 triệu người có cơng với cách mạng đang hưởng
trợ cấp ưu đãi hàng tháng theo chế độ của Nhà nước.
Người có cơng là một trong nhóm những người yếu thế, dễ bị tổn thương
nhất do ảnh hưởng của những vết thương về sức khỏe thể chất và tinh thần, sự
biến đổi về tâm sinh lý, những khủng hoảng tâm lý do tuổi già đem lại…

sách ưu đãi người có cơng với cách mạng ở một số địa phương có lúc cịn
chưa kịp thời, chưa sâu sát; việc theo dõi, quản lý thông tin về đối tượng
người có cơng với cách mạng chưa được tốt, chưa ứng dụng rộng rãi, thống
nhất công nghệ thông tin; cán bộ làm cơng tác giải quyết chính sách người có
cơng với cách mạng ở các cấp chun mơn chưa vững mà phải kiêm nhiệm
nhiều việc trong khi đó các chính sách ưu đãi đối với người có cơng với cách
mạng ngày càng được mở rộng, sửa đổi, bổ sung thường xuyên nên công việc
phải giải quyết ngày càng nhiều và yêu cầu về chất lượng phục vụ ngày càng
cao; công tác thanh tra, kiểm tra ở một số nơi còn yếu, chậm phát hiện các vụ
việc tiêu cực, vi phạm pháp luật; việc xử lý cá nhân, tổ chức, cơ quan xác
nhận sai trong cơng nhận người có công với cách mạng, chế tài xử lý vi phạm,
thu hồi số tiền đã cấp cho các đối tượng làm giả hồ sơ, chiếm dụng ngân sách
còn chưa triệt để gây bất bình trong dư luận xã hội.
Trước yêu cầu thực tiễn đó, là cán bộ cơng tác trong một đơn vị có chức
năng quản lý nhà nước và trực tiếp thực hiện chính sách ưu đãi người có
cơng trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh, tôi chọn đề tài “Thực hiện chính sách ƣu
đãi ngƣời có cơng với cách mạng ở tỉnh Bắc Ninh” để đi sâu nghiên cứu
3


phân tích và đưa ra những giải pháp để thực hiện chính sách ưu đãi người có
cơng trên địa bàn tỉnh được đồng bộ, hiệu quả và giảm thiểu các hạn chế vẫn
đang tồn tại.
1.2. Câu hỏi nghiên cứu
“UBND tỉnh Bắc Ninh cần phải làm gì để hồn thiện cơng tác thực hiện
chính sách ưu đãi người có cơng với cách mạng trên địa bàn tỉnh?”
1.3. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu
1.3.1. Mục tiêu nghiên cứu
Đề xuất các giải pháp để hồn thiện cơng tác thực hiện chính sách ưu đãi
người có cơng với cách mạng ở tỉnh Bắc Ninh.

về thực hiện chính sách ưu đãi người có cơng với cách mạng trên địa bàn tỉnh
Chương 2: Phương pháp nghiên cứu.
Chương 3: Thực trạng thực hiện chính sách ưu đãi người có cơng với
cách mạng ở tỉnh Bắc Ninh
Chương 4: Định hướng và giải pháp hoàn thiện về thực hiện chính sách
ưu đãi người có cơng với cách mạng ở tỉnh Bắc Ninh.

5


CHƢƠNG 1. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ
LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH ƢU ĐÃI
NGƢỜI CĨ CƠNG VỚI CÁCH MẠNG TRÊN ĐỊA BÀN CẤP TỈNH
1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu về việc thực hiện chính sách ƣu đãi
ngƣời có cơng với cách mạng
Đảng, Nhà nước ta luôn quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo làm tốt cơng tác
thương binh, liệt sĩ, người có cơng với cách mạng và tổ chức vận động tồn
dân tích cực tham gia các phong trào “Đền ơn đáp nghĩa”, “Tồn dân chăm
sóc các gia đình thương binh, liệt sĩ và người có cơng với cách mạng”.
Trong những năm gần đây, đã nhiều bài viết, bài nghiên cứu về thực hiện
chính sách ưu đãi người có cơng với cách mạng nhằm giáo dục truyền thống
yêu nước, chủ nghĩa anh h ng cách mạng và nâng cao nhận thức của cán bộ,
đảng viên và các tầng lớp nhân dân, nhất là thế hệ trẻ về công lao to lớn của
các liệt sĩ, thương binh, bệnh binh, gia đình liệt sĩ, người có cơng; xác định rõ
trách nhiệm và các hoạt động thiết thực nhằm khơi dậy, phát huy tiềm năng to
lớn trong xã hội để chăm lo tốt hơn, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của
người có cơng với cách mạng. Liên quan đến chủ đề này có những cơng trình
nghiên cứu tiêu biểu sau:
Luận văn Thạc sĩ “Hoạt động chăm sóc sức khỏe người có cơng với cách
mạng tại phường Tiền An, thành phố Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh” của tác giả Đỗ

nhiệm vụ và giải pháp cần thực hiện để hồn thiện, thực hiện tốt cơng tác ưu
đãi người có cơng với cách mạng.
Tác giả Nguyễn Duy Kiên - Phó Cục trưởng Cục người có cơng, Bộ
LĐTBXH, với bài viết “Chính sách người có cơng - là trách nhiệm của tồn
dân” được đăng trên Tạp chí Tun giáo số 7/2012. Qua bài viết này, tác giả
7


đã khái quát một số thành tựu của chính sách ưu đãi người có cơng trong
những năm trước đó, đi sâu vào đánh giá tìm hiểu nguồn lực thực hiện chính
sách này ở nước ta. Tác giả c ng đi đến khẳng định nguồn lực của Nhà nước
thông qua chế độ trợ cấp ưu đãi thường xuyên ngày càng giữ vai trò chủ đạo
trong việc ổn định đời sống của người có cơng với cách mạng, bởi đa phần họ
là những người không hưởng chế độ lương hay bảo hiểm xã hội.
Bài viết “Bắc Giang - Huy động nhiều nguồn lực hỗ trợ nhà ở cho người
có cơng” được đăng trên Cổng thông tin điện tử của Bộ LĐTBXH ngày
6/5/2020 được cho thấy những kết quả đạt được trong thực hiện Quyết định số
22/2013/QĐ-TTg của Thủ tướng chính phủ về hỗ trợ nhà ở cho người có cơng
với cách mạng tại tỉnh Bắc Giang.
Các cơng trình nghiên cứu trên đã góp phần cơ bản làm rõ những vấn đề
lý luận c ng như thực tiễn thực hiện Pháp lệnh ưu đãi người có cơng nói
chung và cụ thể ở một số địa phương trong nước. Tuy nhiên, đa số các nghiên
cứu này chỉ dừng lại ở việc phân tích những hạn chế, kẽ hở trong pháp luật ưu
đãi người có cơng và phân tích một góc nhỏ trong q trình thực hiện chính
sách ưu đãi người có cơng. Xuất phát từ thực tế thực hiện cơng tác ưu đãi
người có công trên địa bàn tỉnh và tiếp thu, kế thừa các đề tài, cơng trình
nghiên cứu đi trước, đề tài “Thực hiện chính sách ƣu đãi ngƣời có cơng với
cách mạng ở tỉnh Bắc Ninh” tập trung phân tích thực trạng thực hiện cơng
tác ưu đãi người có cơng trên địa bàn tỉnh, từ đó đưa ra các giải pháp hồn
thiện cơng tác thực hiện chính sách ưu đãi người có cơng với cách mạng. Đây

lệnh ưu đãi người có cơng với cách mạng số 04/2012/UBTVQH13 ban hành
ngày 16/7/2012 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, người có công với cách
mạng bao gồm:
Người HĐCM trước ngày 01 tháng 01 năm 1945: Là những người được
cơ quan, tổ chức có thẩm quyền cơng nhận đã tham gia tổ chức cách mạng
trước ngày 01 tháng 01 năm 1945 (Cán bộ lão thành cách mạng).
9


Người HĐCM từ ngày 01 tháng 01 năm 1945 đến ngày khởi nghĩa tháng
Tám năm 1945: Là người được cơ quan, tổ chức có thẩm quyền cơng nhận
đứng đầu một tổ chức quần chúng cách mạng cấp xã hoặc thoát ly hoạt động
cách mạng kể từ ngày 01 tháng 01 năm 1945 đến trước Tổng khởi nghĩa 19
tháng 8 năm 1945 (Cán bộ tiền khởi nghĩa).
Liệt sĩ: Là người đã hi sinh vì sự nghiệp cách mạng giải phóng dân tộc,
bảo vệ Tổ quốc và làm nghĩa vụ quốc tế hoặc vì lợi ích của Nhà nước, của
nhân dân được Nhà nước truy tặng “Tổ quốc ghi công” thuộc một trong
những trường hợp sau đây: Chiến đấu hoặc trực tiếp phục vụ chiến đấu; Trực
tiếp đấu tranh chính trị, đấu tranh binh vận có tổ chức với địch; HĐCM,
HĐKC bị địch bắt t đày, tra tấn vẫn không chịu khuất phục, kiên quyết đấu
tranh hoặc thực hiện chủ trương vượt t , vượt ngục mà hi sinh; Làm nhiệm vụ
quốc tế; Đấu tranh chống tội phạm; D ng cảm thực hiện cơng việc cấp bách,
nguy hiểm phục vụ quốc phịng, an ninh, d ng cảm cứu người, cứu tài sản của
Nhà nước và nhân dân; Do ốm đau, tai nạn khi đang làm nhiệm vụ quốc
phòng, an ninh ở địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn;
Thương binh hoặc người hưởng chính sách như thương binh chết vì vết
thương tái phát.
Bà mẹ VNAH: Là những bà mẹ có nhiều cống hiến, hi sinh vì sự nghiệp
giải phóng dân tộc, bảo vệ Tổ quốc và làm nhiệm vụ quốc tế thuộc một trong
những trường hợp sau đây: Có 2 con là liệt sĩ và có chồng hoặc bản thân là

điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn từ 03 năm trở lên; Hoạt động ở
địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn chưa đủ 03 năm nhưng
đã có đủ 15 năm trở lên cơng tác trong Quân đội nhân dân, Công an nhân dân;
Đã công tác trong Quân đội nhân dân, Công an nhân dân đủ 15 năm trở lên
nhưng không đủ điều kiện hưởng chế độ hưu trí; Làm nghĩa vụ quốc tế; D ng
cảm thực hiện công việc cấp bách, nguy hiểm phục vụ quốc phòng, an ninh;
11


Bệnh binh là quân nhân, công an nhân dân mắc bệnh làm suy giảm khả năng
lao động từ 41% đến 61% đã được cơ quan, đơn vị có thẩm quyền công nhận
trước ngày 31 tháng 12 năm 1994.
Người HĐKC bị nhiễm chất độc hóa học: Là người được cơ quan, tổ
chức có thẩm quyền cơng nhận đã tham gia cơng tác, chiến đấu, phục vụ
chiến đấu tại các v ng mà quân đội Mỹ sử dụng chất độc hóa học, bị mắc
bệnh làm suy giảm khả năng lao động, sinh con dị dạng, dị tật hoặc vô sinh do
hậu quả của chất độc hóa học.
Người HĐCM, HĐKC bị địch bắt tù, đày: Là người được cơ quan, đơn
vị, tổ chức có thẩm quyền cơng nhận thời gian bị t đầy khơng khai báo có
hại cho cách mạng, cho kháng chiến, khơng làm tay sai cho địch.
Người HĐKC giải phóng dân tộc, bảo vệ Tổ quốc và làm nhiệm vụ quốc
tế: Là người tham gia kháng chiến được Nhà nước tặng Hn chương kháng
chiến, Huy chương kháng chiến.
Người có cơng giúp đỡ cách mạng: Là người đã có thành tích giúp đỡ
cách mạng trong lúc khó khăn, nguy hiểm bao gồm: Người được tặng Kỷ
niệm chương “Tổ quốc ghi công” hoặc bằng “Có cơng với nước”; Người
trong gia đình được tặng Kỷ niệm chương “Tổ quốc ghi cơng” hoặc bằng “Có
cơng với nước” trước cách mạng tháng Tám năm 1945; Người được tặng
Huân chương kháng chiến hoặc Huy chương kháng chiến; Người trong gia
đình được tặng Huân chương kháng chiến hoặc Huy chương kháng chiến.

những quy định chung của Nhà nước bao gồm mục tiêu, phương hướng, giải
pháp về việc ghi nhận công lao, sự đóng góp, sự hi sinh cao cả của người có
cơng, tạo mọi điều kiện, khả năng góp phần ổn định và nâng cao đời sống vật
chất, văn hóa, tinh thần đối với người có cơng.
Theo Bộ trưởng Bộ LĐTBXH Đào Ngọc Dung: Chính sách ưu đãi đối
với người có cơng với cách mạng là đường lối, chủ trương của Đảng, Nhà
13


nước căn cứ vào nhiệm vụ chính trị từng thời kỳ, dựa vào sự phát triển kinh tế
- xã hội, nhằm mục tiêu ghi nhận cơng lao, sự đóng góp, sự hi sinh cao cả của
người có cơng, tạo mọi điều kiện, khả năng, đền đáp, b đắp phần nào về đời
sống vật chất, văn hóa, tinh thần đối với người có cơng.
Chính sách ưu đãi người có cơng với cách mạng có vị trí, ý nghĩa đặc
biệt quan trọng trong hệ thống chính sách xã hội của Đảng, Nhà nước ta. Nó
vừa thể hiện sự tri ân, ghi nhớ cơng ơn và hơn hết đó là sự b đắp, thực hiện
cơng bằng xã hội đối với những người có công với cách mạng. Đảm bảo và
thực hiện đầy đủ các chính sách ưu đãi đối với người có cơng với cách mạng,
giúp họ ổn định về tinh thần, cảm nhận được sự quan tâm của Đảng, Nhà
nước và nhân dân giành cho sẽ góp phần hồn thiện hơn chính sách xã hội của
Nhà nước, chăm lo tốt cho người có cơng với cách mạng, giúp bản thân người
có cơng và nhân dân tin tưởng vào đường lối, chủ trương của Đảng.
Chế độ chính sách đối với người có cơng với cách mạng được Nhà nước
quy định cho từng loại đối tượng tại Pháp lệnh ưu đãi người có cơng bao gồm:
+ Trợ cấp, phụ cấp hàng tháng;
+ Trợ cấp một lần;
+ Bảo hiểm y tế;
+ Điều dưỡng phục hồi sức khỏe;
+ Trang cấp dụng cụ chỉnh hình, đồ d ng phục vụ sinh hoạt
+ Nhà nước có chính sách hỗ trợ người có cơng với cách mạng, thân

gì mình đã đóng góp cho Tổ quốc, cho nhân dân; làm cho họ tăng thêm ý chí
vượt qua khó khăn, vươn lên trong cuộc sống thường ngày.
Là những bài học sâu sắc nhằm giáo dục thế hệ trẻ ý thức trách nhiệm,
lòng biết ơn đối với các anh h ng liệt sĩ đã anh d ng hi sinh khơng tiếc xương
máu vì sự tồn vong của Tổ quốc, dân tộc.

15