Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƢỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM
NGUYỄN VĂN TẤP
NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM SINH TRƢỞNG, PHÁT
TRIỂN VÀ MỘT SỐ BIỆN PHÁP KỸ THUẬT TRỒNG
HOA LILY TẠI BA BỂ-BẮC KẠN LUẬN VĂN
THẠC SĨ KHOA HỌC NÔNG NGHIỆP
2. PGS.TS. Đào Thanh Vân THÁI NGUYÊN, NĂM 2008
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan rằng số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn này
là hoàn toàn trung thực và chưa hề sử dụng cho bảo vệ một học vị nào. Mọi
sự giúp đỡ cho việc hoàn thành luận văn đều đã được cảm ơn. Các thông tin,
tài liệu trình bày trong luận văn này đã được ghi rõ nguồn gốc.
Thái Nguyên, ngày 10 tháng 11 năm 2008
TÁC GIẢ Nguyễn Văn Tấp
Nông Lâm Thái Nguyên, đặc biệt là các thầy cô giáo Khoa sau Đại học đã tạo
điều kiện thuận lợi, giúp đỡ tôi trong quá trình học tập tại trường.
Một lần nữa tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc tới tất cả những giúp đỡ quý
báu đó.
TÁC GIẢ
Nguyễn Văn Tấp
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
MỤC LỤC
Mục lục Trang
Danh mục các bảng
Danh mục các đồ thị
Danh mục chữ viết tắt
MỞ ĐẦU .......................................................................................................... 1
1. Sự cần thiết phải tiến hành nghiên cứu ......................................................... 1
2. Mục đích ........................................................................................................ 2
3. Yêu cầu .......................................................................................................... 2
PHẦN 1. TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ VỀ HOA ...................................... 3
1.7.4. Kinh tế-xã hội ........................................................................................ 37
PHẦN 2. VẬT LIỆU, NỘI DUNG VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
......................................................................................................................... 38
2.1.Vật liệu, địa điểm, thời gian nghiên cứu ................................................... 38
2.1.1. Vật liệu nghiên cứu ............................................................................... 38
2.1.2. Địa điểm nghiên cứu ............................................................................. 38
2.1.3.Thời gian nghiên cứu ............................................................................. 38
2.2. Nội dung nghiên cứu ................................................................................ 38
2.2.1. Nghiên cứu tình hình sinh trưởng, phát triển và chất lượng hoa của một
số giống Lily nhập nội từ Hà Lan. .................................................................. 38
2.2.2. Nghiên cứu ảnh hưởng của thời vụ trồng tới sinh trưởng, phát triển và
khả năng cho năng suất, chất lượng của giống Sorbonne tại Ba Bể-tỉnh Bắc
Kạn. ................................................................................................................. 38
2.2.3. Nghiên cứu ảnh hưởng của mật độ đối với sinh trưởng và phát triển của
giống Lily Sorbonne. ....................................................................................... 38
2.2.4. Xây dựng mô hình sản xuất hoa Lily tại tỉnh Bắc Kạn. ........................ 38
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
2.3. Phương pháp nghiên cứu .......................................................................... 39
2.3.1. Nghiên cứu tình hình sinh trưởng, phát triển và chất lượng hoa của một
số giống Lily tại Ba Bể- Bắc Kạn ................................................................... 39
2.3.2. Nghiên cứu ảnh hưởng của thời vụ trồng tới sinh trưởng, phát triển và
chất lượng hoa của giống Sorbonne tại Ba Bể-tỉnh Bắc Kạn ......................... 39
2.3.3. Nghiên cứu ảnh hưởng mật độ trồng tới sự sinh trưởng và phát triển
của giống hoa Lily Sorbonne tại Ba Bể Bắc Kạn .......................................... 40
2.3.4. Xây dựng mô hình trồng hoa lily tại tỉnh Bắc Kạn ............................... 41
2.3.5. Các chỉ tiêu và phương pháp theo dõi ................................................... 41
2.3.6. Phương pháp xử lý số liệu ..................................................................... 44
2.3.7. Giới hạn phạm vi nghiên cứu ................................................................ 44
PHẦN 3. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN ...................................................... 45
3.1. Đặc điểm sinh trưởng, phát triển và chất lượng hoa của một số giống Lily
1. Kết luận ....................................................................................................... 86
2. Kiến nghị ..................................................................................................... 87
TÀI LIỆU THAM KHẢO ............................................................................ 88
PHỤ LỤC ......................................................................................................... 1 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng Tên bảng Trang
Bảng 3. 1. Tỉ lệ mọc mầm của các giống Lily ................................................ 46
Bảng 3. 2. Số lá và động thái ra lá của các giống Lily .................................... 46
Bảng 3. 3. Chiều cao và động thái tăng trưởng chiều cao cây của các giống
Lily .......................................................................................................... 48
Bảng 3. 4. Một số đặc điểm hình thái của các giống Lily .............................. 50
Bảng 3. 5. Một số đặc điểm hình thái của các giống Lily .............................. 51
Bảng 3. 6. Thời gian sinh trưởng của các giống Lily (ngày) .......................... 52
Bảng 3. 7. Các giai đoạn phát triển của các giống hoa Lily ........................... 53
Bảng 3. 8. Đặc điểm hình thái và chất lượng hoa của các giống Lily ............ 54
Bảng 3. 9. Độ bền hoa cắt và độ bền tự nhiên của các giống Lily (ngày) ...... 55
Bảng 3. 10. Mức độ nhiễm một số sâu bệnh hại chính ................................... 56
Bảng 3. 11. Hiệu quả kinh tế của các giống Lily (10,8m
2
/giống) ................. 58
2
)............................. 81
Bảng 3. 29. Đặc điểm hình thái và sinh trưởng của giống Sorbonne trong mô
hình .......................................................................................................... 83
Bảng 3. 30. Đặc điểm hình thái và chất lượng hoa của mô hình .................... 84
Bảng 3. 31. Hiệu quả kinh tế của mô hình ...................................................... 85
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
DANH MỤC CÁC ĐỒ THỊ
Đồ thị Tên Đồ thị Trang
Đồ thị 3. 1. Động thái ra lá của các giống Lily ............................................... 47
Đồ thị 3. 2. Động thái tăng trưởng chiều cao cây các giống Lily ................... 49
Đồ thị 3. 3. Động thái ra lá của giống Sorbonne ở các thời vụ ....................... 61
Đồ thị 3. 4. Động thái tăng trưởng chiều cao cây của giống Sorbonne ở các
thời vụ ...................................................................................................... 63
Đồ thị 3. 5. Động thái ra lá của giống Sorbonne ở các mật độ trồng ............. 74
Đồ thị 3. 6. Động thái tăng trưởng chiều cao cây ở các mật độ trồng ............ 76
OT: Oriantal x trumpet.
ppm: Phần triệu (parts per million)
SOHOA: Số hoa nở
Sorbo: Sorbonne
Star: Starfighter
STS: Silver thiosunfate
TGST: Thời gian sinh trưởng.
TLA: Tổng số lá
TNU: Tổng số nụ
USD: Đô la Mỹ
VU 1. Công thức 1 trồng ngày 8/11/2006, dự kiến hoa nở dịp 8/3/2007
VU 2. Công thức 2 trồng ngày 8/9/2007, dự kiến hoa nở dịp 20/11/2007
VU 3. Công thức 3 trồng ngày 8/10/2007, dự kiến hoa nở dịp tết âm lịch năm
2007 sang năm 2008
Yell: Yelloween
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
1
MỞ ĐẦU
1. Sự cần thiết phải tiến hành nghiên cứu
Hoa là một trong các loại cây trồng có vai trò quan trọng trong sản xuất
nông nghiệp. Ở nước ta, nghề trồng hoa đã mang lại hiệu quả kinh tế cao cho
nhiều địa phương, góp phần không nhỏ trong việc chuyển đổi cơ cấu cây
trồng.
Đối với Bắc Kạn, nghề trồng hoa mặc dù chưa phát triển nhưng đã có
những góp đáng kể, là nguồn thu nhập chính của một số hộ nông dân ở
phường Sông Cầu-thị xã Bắc Kạn.
Do quá trình đô thị hoá, diện tích trồng hoa ở thị xã Bắc Kạn gần như
3. Yêu cầu
- Nghiên cứu đặc điểm sinh vật học của một số giống Lily trồng tại tỉnh
Bắc Kạn.
- Nghiên cứu một số biện pháp kỹ thuật trồng giống lily Sorbonne ở tại
tỉnh Bắc Kạn.
- Xây dựng mô hình trồng hoa Lily tại tỉnh Bắc Kạn. Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
3
PHẦN 1. TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ VỀ HOA
1.1. Cơ sở khoa học của việc nghiên cứu phát triển hoa Lily ở Bắc Kạn
1.1.1.Cơ sở khoa học của việc nghiên cứu giống
Cây hoa Lily mới được phát triển mạnh ở nước ta những năm gần đây,
giống Lily đưa vào sản xuất chủ yếu là nhập nội từ Hà Lan, Trung Quốc hoặc
Đài Loan, chúng chưa được nghiên cứu khảo nghiệm tại các vùng sinh thái
một cách hệ thống trước khi trồng, nên dẫn đến một số giống có chất lượng
hoa kém, mẫu mã xấu, nở hoa không đúng dịp... gây khó khăn cho người sản
xuất, hiệu quả kinh tế thấp, có khi dẫn đến thất bại. Nghiên cứu giống sẽ giúp
chúng ta nắm bắt được đặc điểm sinh trưởng, phát triển, khả năng phù hợp
của chúng với điều kiện ngoại cảnh, từ đó có thể lựa chọn được những giống
nghiệp: 37.798 ha chiếm 7,78%, đất Lâm nghiệp: 333.059 ha, chiếm 68,53%,
còn lại là đất khác (Cục Thống kê tỉnh Bắc Kạn, 2007)[5].
Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh Bắc Kạn lần IX đề ra nhiệm vụ phát
triển kinh tế xã hội giai đoạn 2006-2010 đối với ngành nông lâm nghiệp là:
"Chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi, tận dụng những tiềm năng lợi thế của
địa phương về đất đai, khí hậu thời tiết ở từng vùng sinh thái để nâng cao giá
trị kinh tế trên một đơn vị diện tích, tạo vùng sản xuất hàng hoá tập trung,
góp phần xoá đói giảm nghèo, từng bước cải thiện và ổn định đời sống cho
nhân dân".
Trong những năm qua, tỉnh Bắc Kạn đã có nhiều cố gắng để phát triển
kinh tế-xã hội thông qua chương trình ứng dụng các tiến bộ khoa học và công
nghệ vào sản xuất và đời sống, như: quy hoạch vùng trồng cây ăn quả, xây
dựng mô hình ứng dụng tiến bộ khoa học và công nghệ trong việc trồng,
chăm sóc một số cây ăn quả đặc sản tại địa phương: Hồng không hạt Ba Bể;
Cam, Quýt Quang Thuận; Đào, Lê Ngân Sơn; tuyển chọn cây đầu dòng chè
Shan (Tuyết),...đã đem lại những kết quả to lớn, góp phần không nhỏ trong
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
5
việc nâng cao thu nhập, cải thiện cuộc sống của đồng bào các dân tộc trong
tỉnh. Đặc biệt hoa Lily là cây trồng mới đưa vào địa phương trồng thử
nghiệm, bước đầu sinh trưởng, phát triển tốt và cho thu nhập khá cao tại khu
vực Đồn Đèn-huyện Ba Bể và Đèo Gió-huyện Ngân Sơn.
Với những thuận lợi về khí hậu, thời tiết, đất đai như trên, Bắc Kạn có
thể phát triển trồng hoa Lily ở những vùng sinh thái phù hợp, góp phần
chuyển đổi cơ cấu cây trồng, thực hiện thắng lợi mục tiêu Nghị quyết Đại hội
Đảng bộ tỉnh Bắc Kạn lần IX đề ra.
Để có cơ sở khoa học và thực tiễn trước khi phát triển loại hoa này tại
Bắc Kạn, chúng tối tiến hành nghiên cứu khảo nghiệm một số giống hoa Lily
nhập nội; nghiên cứu khả năng sinh trưởng, phát triển của của chúng ở một
sắc hoa... người ta có thể phân loại hoa Lily thành các nhóm khác nhau.
Dưới đây là một số cách phân loại hoa Lily như sau:
a. Dựa vào sự ưa thích của các giống Lily:
Theo "Công nghệ mới trồng hoa cho thu nhập cao-cây Lily" của tác giả
Đặng Văn Đông và Đinh Thế Lộc (2004)[9], phân Lily thành 4 nhóm:
+ Nhóm 1: Nhóm Lily Phương Đông (Oriental Lily): phần lớn có
nguồn gốc từ các chủng L. auratum và L. speciosum, L. japonicum, L.
rubellum ...
+ Nhóm 2: Nhóm Lily Á Châu (Asiatic Lily), gồm những chủng có
nguồn gốc từ châu Á, như : L.lancifolium, L.lechtlinii, L.maximwiczii,
L.pumilum, L.bulbiferum, L.davidii...
+ Nhóm 3: Nhóm Lily thơm. (Longiflorum Lily) với các chủng loại
L.longiflorum, Lily Đài Loan (L.formosanum), Lily trắng (L.candidum), Lily
Vương (L.regale) là chính.
+ Nhóm 4: Nhóm Lily Tinh Diệp (Martagon Lily), gồm Lily Hán Lâm
(L.hansonii), Lily Tinh Diệp (L.martagon) là chính, cùng với
L.chalcedonicum, Lily ốc đan (L.cernuum, L.davidii, L.lancifolium...) lai tạo
chọn lọc ra.
b. Phân loại theo Hội làm vườn Hoàng gia Anh:
Hội làm vườn Hoàng gia Anh (1964) dựa vào nguyên sản bố mẹ, đặc
trưng hình thái, màu sắc hoa người ta chia Lily thành 9 nhóm:
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
7
b1. Nhóm Lily lai châu Á (Asiatic hybrids)
Gồm những giống lai có nguồn gốc ở châu Á, hoa nở vào đầu mùa hè,
là nhóm lai giữa các loài: L.lancifolium (syn.L.tigrinum), L. cernuum, L.
davidii, L. maximowiczii, L.maculatum, L.hollandicum, L. amabile, L.
pumilum, L. concolor, và L. bulbiferum...Đây là nhóm dễ trồng và cũng dễ ra
hoa nhất.
giống thương mại: parvum #30, parvum#31, parvum#32, parvum#33,
kelloggii #3301, bolanderi #4201, canadense var. coccineum #24, parvum
var. hallidayi #33 , rubescens #22, Lilium shastense #1801 , superbum #19...
b5. Nhóm lai Lily thơm (Longiflorum hybrids)
Nhóm này có mùi thơm, gồm những giống lai bắt nguồn từ Lily thơm
L.longiflorum (Easter Lily) và Lily Đài Loan (L.formosanum) lai tạo ra; hoa
có hình dáng giống loa kèn. Một số giống thuộc nhóm này, như: Gelria, Avita
Come, Snow Queen, Ice Queen, Longistar, Evening Star, Yellow Tullican,
Casa Rosa, Ace of hearts, Dragoon, Bermuda Lily...
b6. Nhóm Lily lai loa kèn (Trumpet hybrids)
Bắt nguồn từ loài Lily châu Á, như: Lily Vương (L.regale), Lily
Thông Giang (L.sargentiae), Lily Nghi Xương (L.luecanthum)...Hoa hình loa
kèn, có thể hoa hướng ra ngoài hoặc hướng xuống dưới, có hương thơm, đặc
biệt là ban đêm. Một số giống thuộc nhóm này: Black Dragon, Copper King,
Golden Sunburst, Midnight, Moonlight, African queen, Pink Perfection,…
b7. Nhóm lai Phương Đông (Oriental hybrids)
Phần lớn các giống thuộc nhóm này do lai một số chủng L.auratum và
L.speciosum. Đặc điểm là thân có chiều hướng cao, hoa khá to, hướng ra
ngoài và có hương thơm. Hiện nay có rất nhiều giống Lily lai Phương Đông
được đưa vào sản xuất thương phẩm, như: Casa blanca, Angelique, Dizzy,
Maru, Souvenir, Rio regro, Pink expressions, Stargazer, Sorbonne,
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
9
Starfighter, Acapulco, Tiber, Collection, Mixed, Miss Lucky, Montezuma,
Muscadet...
b8. Nhóm Lily lai tạo (interdivisional hybrids-Orienpets: OT hybrids, LA
hybrids, AA hybrids…)
Gồm những giống lai khác, như lai giống giữa nhóm Phương Đông và
nhóm Loa kèn, nhóm thơm với nhóm châu Á... Hiện nay nhóm này có nhiều,
1.3.1. Đặc điểm thực vật học của hoa Lily
1.3.1.1. Đặc điểm thực vật học
Lily là tên gọi chung của tất cả các cây thuộc loài Lilium spp, ngành
một lá mầm (Magnoliophyta), lớp hành (Liliopsida), bộ hành (Liliales), họ
hành (Lilyaceae) (Dương Đức Tiến, Võ Văn Chi, 1978) [2].
Lily là loài cây thân ngầm dưới đất, có một số đặc điểm sau:
- Thân vảy: là phần phình to của thân, gồm có đĩa thân và các vảy, thân
vảy trần không có vỏ bao bọc ; vảy có nhiều hình dạng: elíp, cầu dẹt, hình
trứng.
Thân vảy của Lily được coi là mầm dinh dưỡng; một thân vảy trưởng
thành gồm đĩa vảy, vảy già, vảy non, trục thân sơ cấp, trục thân thứ cấp và
đỉnh sinh trưởng. Độ lớn của thân vảy thường được đo bằng chu vi và trọng
lượng của nó.
Kích thước và trọng lượng của thân vảy khác nhau tuỳ thuộc vào từng
giống, loại nhỏ: có chu vi 6cm, nặng 7-8g; loại to chu vi 24-25cm, nặng trên
100g...
- Lá: lá Lily mọc rải rác thành vòng thưa, hình kim, xoè hoặc hình
thuôn... đầu lá hơi nhọn không có cuống hoặc cuống ngắn. Hình dáng lá to
hay nhỏ, gân lá nhiều hay ít tuỳ thuộc vào từng giống.
- Rễ gồm 2 loại: rễ gốc và rễ thân. Rễ gốc gọi là rễ dưới, sinh trưởng
từ gốc thân vảy, có nhiều nhánh, sinh trưởng khoẻ, là cơ quan chủ yếu hút
nước và dinh dưỡng của cây, tuổi thọ của rễ này có thể tới 2 năm. Rễ thân gọi
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
11
là rễ trên mọc từ thân dưới đất, có nhiệm vụ nâng đỡ thân, hút nước và dinh
dưỡng, tuổi thọ rễ này là 1 năm.
- Củ con và mầm hạt: đại bộ phận Lily có nhiều củ con ở gần thân rễ,
chu vi mỗi củ từ 0,5-3cm, số lượng củ con tuỳ thuộc vào giống và điều kiện
trồng trọt.
Củ để làm giống trồng hoa thương phẩm yêu cầu phải là thân vảy đã
được bồi dục, thường năm đầu chưa ra hoa, sang năm thứ 2 củ có chu vi từ 9
cm trở lên mới ra hoa. Thông thường các giống Lily trồng hiện nay củ giống
thương phẩm có chu vi từ 16 đến trên 20
cm.
b. Đặc điểm sinh trưởng của thân
Sinh trưởng phát dục của Lily có thể chia ra các giai đoạn: phát triển
trục thân, ra nụ, nở hoa, kết hạt, chết khô. Các giống khác nhau thời gian sinh
trưởng khác nhau. Nhóm lai châu Á từ khi trồng đến khi ra hoa khoảng 12
tuần, nhưng cũng có giống chỉ cần 10 tuần, như Pixies. Các giống Phương
Đông từ trồng đến khi ra hoa khoảng 14 tuần, nhưng có giống kéo dài đến 19
tuần, như: Stargazer, có giống khoảng 13 tuần, như: Mona Lisa...
Trục thân Lily do trục mầm dinh dưỡng co lại tạo thành, gồm trục thân
sơ cấp và trục thân thứ cấp. Đầu trục thân sơ cấp là mầm dinh dưỡng co ngắn,
trục thân thứ cấp nằm giữa mầm dinh dưỡng co ngắn và vảy, có từ 1 đến 3
cái, là trung tâm phát dục ra củ con đời sau.
Sau khi phá trạng thái ngủ trục sơ cấp, ở trên mầm nách trục thân là
vùng vươn dài thứ nhất, mầm đỉnh co ngắn lại, vươn lên mặt đất, lá trên bắt
đầu mở ra, khi cây ra nụ thì số lá đã được cố định.
Chiều cao cây quyết định bởi số lá và chiều dài đốt. Số lá chịu ảnh
hưởng của chất lượng củ giống, điều kiện và thời gian xử lý lạnh củ giống.
Thông thường, mầm được cố định trước khi trồng. Chiều cao cây quyết định
bởi chiều dài đốt. Trong điều kiện ánh sáng yếu, ngày dài, nhiệt độ thấp và xử
lý trước khi bảo quản lạnh lâu, đều có tác dụng làm dài đốt thân. Ngược lại
nếu ánh sáng mạnh, ngày ngắn, nhiệt độ cao sẽ ức chế đốt kéo dài; trong
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
13
khoảng nhiệt độ từ 20-30
khác nhau tuỳ thuộc vào từng giống. Kỹ thuật quan trọng trong việc trồng
Lily là phải phá vỡ trạng thái ngủ nghỉ của củ giống. Nếu trồng củ giống chưa
qua phá ngủ sẽ dẫn đến tỷ lệ nảy mầm thấp và tỷ lệ hoa mù cao. Nhìn chung
các giống bảo quản lạnh 2-5
0
C sau 6-10 tuần thì phá vỡ trạng thái ngủ nghỉ
của củ giống (Bonner, F.J.M, 1997) [29].
Copyright: Tài liệu đại học ©