ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

ĐINH VĂN NGHIÊM

QUẢN LÝ ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP CỦA HỌC
SINH CÁC TRƯỜNG THCS NGỒI CƠNG LẬP THÀNH
PHỐ HẠ LONG, TỈNH QUẢNG NINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

THÁI NGUYÊN - 2015

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN

http://www.lrc.tnu.edu.vn


ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

ĐINH VĂN NGHIÊM

QUẢN LÝ ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP CỦA HỌC
SINH CÁC TRƯỜNG THCS NGỒI CƠNG LẬP THÀNH
PHỐ HẠ LONG, TỈNH QUẢNG NINH
Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
Mã số: 60 14 01 14

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC



Tơi xin chân thành cảm ơn Lãnh đạo phòng GD&ĐT, đội ngũ cán bộ
quản lý và giáo viên các trường THCS ngoài công lập thành phố Hạ Long đã
tạo mọi điều kiện giúp đỡ tơi có những tư liệu để hồn thành luận văn.
Do điều kiện thời gian và phạm vi nghiên cứu có hạn, luận văn khơng
tránh khỏi những thiếu sót, tác giả luận văn kính mong nhận được sự góp ý,
chỉ dẫn thêm của các Thầy, các Cô giáo và các bạn đồng nghiệp để luận văn
trở nên hoàn thiện hơn.
Xin trân trọng cảm ơn!
Thái Nguyên, tháng 11 năm 2015
Tác giả
Đinh Văn Nghiêm

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN

http://www.lrc.tnu.edu.vn


MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN...................................................................................................... i
LỜI CẢM ƠN........................................................................................................... ii
MỤC LỤC...............................................................................................................iii
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT.......................................................................... iv
DANH MỤC CÁC BẢNG........................................................................................ v
DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ.................................................................................. vi
MỞ ĐẦU.................................................................................................................. 1

1. Lí do chọn đề tài............................................................................................1
2. Mục đích nghiên cứu.....................................................................................3
3. Đối tượng và khách thể nghiên cứu.............................................................. 3

1.4. Quản lý đánh giá kết quả học tập của học sinh THCS.............................22
1.4.1.Vai trò quản lý của Hiệu trưởng nhà trường trong đánh giá kết quả
học tập của học sinh..............................................................................22
1.4.2. Nội dung quản lý...................................................................................23
1.4.3. Phương pháp quản lý............................................................................ 25
1.4.4. Các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý......................................... 25
Tiểu kết chương 1............................................................................................29
Chương 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP
CỦA HỌC SINH TRUNG HỌC CƠ SỞ NGỒI CƠNG LẬP HẠ LONG,
TỈNH QUẢNG NINH........................................................................................... 30

2.1. Thưcc̣ trangc̣ hê c̣thống các trường THCS ngồi cơng lập TP Hạ Long,
tỉnh Quảng Ninh......................................................................................30
2.1.1. Quy mơ học sinh cấp THCS ngồi cơng lập TP Hạ Long, tỉnh
Quảng Ninh...........................................................................................30
2.1.2. Đội ngũ cán bộ quản lý và giáo viên các trường THCS ngồi cơng
lập TP.Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh........................................................ 31
2.1.3. Chất lượng đánh giá kết quả học tập của học sinh THCS ngồi
cơng lập TP Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh............................................... 32
2.2. Thực trạng về hoạt động đánh giá kết quả học tập của học sinh
THCS ngồi cơng lập TP Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh............................ 33
2.2.1. Các hình thức, phương pháp đánh giá kết quả học tập của học sinh....33

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN

http://www.lrc.tnu.edu.vn


2.2.2. Các khâu soạn đề kiểm tra, xây dựng ngân hàng đề.............................35
2.2.3. Thực trạng tổ chức đánh giá kết quả học tập của học sinh...................36

http://www.lrc.tnu.edu.vn


3.2.3. Chỉ đạo đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin vào quản lý đánh
giá kết quả học tập của HS....................................................................58
3.2.4. Biện pháp 4. Tăng cường đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị phục
vụ hoạt động đánh giá kết quả học tập của HS..................................... 61
3.2.5. Biện pháp 5. Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra hoạt động
đánh giá kết quả học tập của HS...........................................................62
3.3. Mối quan hệ giữa các biện pháp.............................................................. 65
3.4. Khảo nghiệm về mức độ cần thiết và tính khả thi của các biện pháp
đề xuất...................................................................................................65
Tiểu kết chương 3............................................................................................69
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ....................................................................... 70

1. Kết luận.......................................................................................................70
2. Khuyến nghị................................................................................................71
TÀI LIỆU THAM KHẢO.................................................................................... 73
PHỤ LỤC
.............................................................................................................

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN

http://www.lrc.tnu.edu.vn


%
BLĐ
CBQL
CĐ

Long, tỉnh Quảng Ninh .............................................................................

Bảng 2.2. Đội ngũ cán bộ quản lý, GV THCS ngồi cơng lập năm học
2014 - 2015 ...................................
Bảng 2.3. Tổng hợp chất lượng đại trà của các trường THCS ngồi cơng
lập TP Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh ....................
Bảng 2.4: Đánh giá của GV về việc sử dụng các phương pháp kiểm tra đánh giá đối với các bài kiểm tra định kỳ ................
Bảng 2.5: Đánh giá của CBQL, GV, HS về công tác ra đề kiểm tra - đánh giá ..
Bảng 2.6: Đánh giá của CBQL, HS về mức độ nghiêm túc trong khi coi
kiểm tra, đánh giá ...............................
Bảng 2.7: Đánh giá của CBQL, HS về mức độ phản ánh chất lượng học
tập của HS qua kết quả kiểm tra, đánh giá ...............
Bảng 2.8: Đánh giá của CBQL, GV về khâu chấm, trả bài kiểm tra ..... 38

Bảng 2.9: Đánh giá của HS về khâu trả bài kiểm tra ...............
Bảng 2.10: Đánh giá của CBQL, GV về khâu ghi và quản lý điểm kiểm tra .. 40

Bảng 2.11: Đánh giá của CBQL, GV về mức độ thực hiện việc tổ chức
quản lý một đợt đánh giá kết quả học tập của HS (%) ........
Bảng 2.12: Đánh giá của CBQL, GV về mức độ thực hiện việc quản lý
hoạt động tổ chức KTĐG kết quả học tập của HS THCS
Bảng 2.13: Đánh giá của CBQL, GV về mức độ thực hiện việc quản lý
công tác chấm, trả bài và ghi điểm ....................
Bảng 3.1: Kế hoạch đánh giá kết quả học tập của HS ...............
Bảng 3.2. Tổng hợp ý kiến về mức độ cần thiết và tính khả thi của các
biện pháp được đề xuất ...........................

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN

http://www.lrc.tnu.edu.vn

trong đó có kiểm tra - đánh giá (KTĐG) kết quả học tập nói riêng ln được
Đảng, Nhà nước quan tâm, chỉ đạo nhằm nâng cao chất lượng dạy và học là
yêu cầu cấp thiết ở trường phổ thông. Đổi mới phương pháp dạy học không
thể tách rời đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá kết quả học tập. Đây đều
là những mặt hoạt động độc lập nhưng có mối quan hệ biện chứng, gắn bó hữu
cơ với nhau. Kiểm tra, đánh giá có vai trị vô cùng quan trọng, là một trong
những biện pháp để nâng cao chất lượng dạy học bộ mơn đó là khâu mở đầu
của quá trình dạy học và cũng là khâu kết thúc của quá trình dạy học này để
mở ra một quá trình dạy học khác cao hơn.
Dạy học là một q trình khép kín, để điều chỉnh q trình này một cách
có hiệu quả cả người dạy và người học đều phải tiếp thu được những thông tin
ngược từ việc đánh giá kết quả giảng dạy và học tập. Việc đánh giá kết quả
học tập làm sáng rõ tình hình lĩnh hội kiến thức của học sinh (HS), sự hình
thành kỹ năng, kỹ xảo, góp phần phát huy tính tích cực, chủ động, độc lập, tự
giác trong mỗi HS. Đồng thời thông qua đánh giá kết quả học tập, giáo viên
(GV) có thể rút kinh nghiệm q trình dạy học của mình để từ đó có những
điều chỉnh biện pháp sư phạm hợp lý hơn.

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN

http://www.lrc.tnu.edu.vn


Thực tiễn việc đánh giá trong dạy học ở trường phổ thơng nói chung và
ở các trường trung học cơ sở (THCS) nói riêng cho thấy: quan niệm về đánh giá
của GV, HS và xã hội cũng có nhiều bất cập, đánh giá cịn nặng về ghi nhớ máy
móc, dựa trên điểm số; việc đánh giá cịn nặng về hình thức, về điểm, độ chính
xác chưa cao. Chính vì vậy, việc đánh giá chưa phát huy được đúng vai trò và
khả năng của nó. Để đánh giá HS, GV thường sử dụng phương pháp ra



6. Giới hạn và phạm vi nghiên cứu của đề tài
6.1. Phạm vi nghiên cứu
Luận văn nghiên cứu ở 02 trường trung học cơ sở ngồi cơng lập TP Hạ
Long, tỉnh Quảng Ninh.
6.2. Khách thể nghiên cứu
Khảo sát, điều tra:
- CBQL: 02 Hiệu trưởng, 04 Phó Hiệu trưởng.
- GV THCS: 48.
6.3. Thời gian nghiên cứu
Thời gian nghiên cứu từ năm học 2011 - 2012 đến nay.
7. Phương pháp nghiên cứu
7.1. Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận
Nghiên cứu các khái niệm, phạm trù quy luật các cơng trình nghiên cứu,
tổng hợp tài liệu, sách báo, tạp chí, văn bản (liên quan đến lí luận của quản lý
hoạt động kiểm tra - đánh giá kết quả học tập của học sinh). Tổng hợp, phân
tích vàkhái qt các vấn đề có liên quan đến đề tài.
7.2. Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn
-

Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi: Được sử dụng với mục đích

phát hiện thực trạng quản lý hoạt động đánh giá kết quả học tập của HS ở một
số trường THCS ngồi cơng lập và ngun nhân của thực trạng đó.
-

Phương pháp tổng kết kinh nghiệm: Tổng hợp những kinh nghiệm đã

có để tìm hiểu những thành tựu (hiệu quả) và hạn chế (cái bất ổn) của công tác
quản lý hoạt động đánh giá kết quả học tập của HS ở các trường THCS ngồi

Chương 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP
CỦA HỌC SINH Ở TRƯỜNG THCS
1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề
1.1.1. Trên thế giới
Mỗi giai đoạn lịch sử, mỗi quốc gia có những hình thức đánh giá khác
nhau nhưng đều đưa ra những qui định chuẩn, phù hợp với yêu cầu của xã hội
hiện tại. Chẳng hạn: Thời kì phong kiến sử dụng thi, kiểm tra để đánh giá kết
quả của người học; Thời kì tiền cơng nghiệp thi, kiểm tra phải phù hợp với
trình độ người học và coi đó là một cách thức dạy - học, có vai trị khuyến
khích HS tích cực, tự giác học tập; Thời kì hậu cơng nghiệp kiểm tra - đánh
giá phát triển theo tiêu chí hướng vào mục đích, u cầu của chương trình
giảng dạy.
Từ xa xưa, ở Trung Quốc đã dùng trắc nghiệm trí tuệ để chọn thê thiếp
hoặc người hầu, sử dụng các phép thử để chọn tướng, dùng người, … Trong
Tam Quốc Chí, Khổng Minh đã nêu ra một số thuật chọn tướng, dùng người
như cho sắc đẹp để đánh giá tính đứng đắn, dùng vàng bạc để thử tính thanh
liêm... Trong các truyện dân gian việc kén rể, kén vợ, chọn dâu hiền, tôi trung
xảy ra phổ biến được người ta còn tổng kết thành tục ngữ, ca dao, các câu
thành ngữ.
Đầu thế kỉ XVI, nhà giáo dục J.A Comenxki (1592- 1670) đã đưa ra mơ
hình nhà trường và được nhiều quốc gia trên thế giới áp dụng. Đó là nhà
trường được phân theo cấp học, bậc học ở những lứa tuổi nhất định; các môn
học trong nhà trường được quy định chặt chẽ có chương trình, có nội dung cụ
thể thống nhất; thời gian đào tạo cũng được ấn định, cách kiểm tra đánh giá
kết quả học tập của HS cũng được quy định rõ ràng.

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN

http://www.lrc.tnu.edu.vn



Sau cách mạng tháng 8/1945 đến nay, việc đánh giá đã có nhiều biến
đổi căn bản so với chế độ xã hội cũ. Nền giáo dục Việt Nam đã trải qua 3 lần
cải cách, với mỗi lần mục tiêu giáo dục đào tạo được điều chỉnh cho phù hợp
với tình hình đất nước. Đặc biệt là trong những năm gần đây, cùng với sự phát
triển giáo dục - đào tạo, hoạt động nghiên cứu đánh giá; nghiên cứu công tác
quản lý hoạt động đánh giá có những phát triển mới. Nhiều nhà nghiên cứu đã
chỉ ra những yêu cầu về quản lý nhằm nâng cao chất lượng đánh giá góp phần
nâng cao chất lượng dạy - học. Một số tài liệu nghiên cứu về đánh giá trong
lĩnh vực giáo dục như:
*

Nguyễn Đức Chính (2004), Đo lường đánh giá trong giáo dục, tập bài

giảng lưu hành nội bộ - khoa Sư phạm, Hà Nội.
*Trần Thị Tuyết Oanh (2007), Đo lường và đánh giá kết quả học tập,
Nxb Đại học sư phạm Hà Nội.
*Dương Thiệu Tống (2005), Trắc nghiệm và đo lường thành quả học
tập, Nxb Khoa học xã hội.
*
dục,

Nguyễn Công Khanh (2004), Đánh giá và đo lường trong giáo

Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội.
Các cơng trình trên đã đề cập đến các khái niệm, các lí luận về KTĐG
đo lường trong giáo dục nói chung cũng như việc KTĐG kết quả học tập của
HS nói riêng. Ngồi các cơng trình trên cịn có nhiều bài báo, luận án tiến sĩ,
luận văn thạc sĩ cũng đã đề cập đến hoạt động đánh giá kết quả học tập của

các lĩnh vực khác nhau và diễn ra trong những tình huống rất đa dạng.
Theo Đại từ điển tiếng Việt (1999) của tác giả Nguyễn Như Ý: “...đánh
giá là nhận xét, bình phẩm về giá trị ...” [33]. Theo từ điển tiếng Việt của tác
giả Văn Tân:“... đánh giá là nhận thức cho rõ giá trị của một người hoặc một
vật ...” [30].
Theo Nguyễn Đức Chính, thuật ngữ đánh giá được định nghĩa: “Đánh
giá là quá trình thu thập và xử lý thơng tin một cách có hệ thống nhằm xác
định mục tiêu đã và đang đạt được ở mức độ nào” [12]. Hoặc “Đánh giá là
q trình thu thập thơng tin và dữ liệu một cách hệ thống về năng lực và
phẩm chất của người học và sử dụng các thơng tin đó đưa ra quyết định về
người dạy và người học trong tương lai” [12, tr.4].
Nếu nhìn dưới góc độ giáo dục học, “Đánh giá là q trình thu thập
thơng tin và dữ liệu một cách có hệ thống nhằm mục đích giúp người học
hoạch định chính sách lựa chọn một phương pháp khả thi để tiến hành cơng
việc giáo dục của mình” [19, tr.12].
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN

http://www.lrc.tnu.edu.vn


Trên cơ sở của tất cả những quan niệm trên, tôi nhận thấy rằng đánh giá
là hoạt động của con người nhằm phán xét về một hay nhiều đặc điểm của sự
vật, hiện tượng, con người theo những quan niệm và chuẩn mực nhất định mà
người đánh giá cần tuân theo.
Trong lĩnh vực giáo dục, đánh giá là bộ phận hợp thành rất quan trọng,
một khâu không thể tách rời của quá trình giáo dục và đào tạo (GD&ĐT). Nếu
coi quá trình GD&ĐT là một hệ thống thì đánh giá đóng vai trị phản hồi của
hệ thống, đánh giá có vai trị tích cực trong điều chỉnh hệ thống, là cơ sở cho
việc đổi mới phát triển giáo dục. Chính vì vậy, đánh giá là một trong những
vấn đề ln được quan tâm.

1.2.3. Đánh giá kết quả học tập của HS
Theo từ điển Giáo dục học - NXB Từ điển Bách khoa (2001), đánh giá
kết quả học tập là “xác định mức độ nắm được kiến thức, kĩ năng, kĩ xảo của
HS so với yêu cầu của chương trình đề ra“ [30]. Kiểm tra, đánh giá kết quả
học tập của HS là hai khâu có quan hệ mật thiết với nhau. Kiểm tra nhằm cung
cấp thông tin để đánh giá và đánh giá thông qua kết quả của kiểm tra. Hai
khâu đó hợp thành một q trình thống nhất là KTĐG.
Đánh giá kết quả của HS là việc đưa ra những kết luận, nhận định, phán
xét về trình độ của HS. Muốn đánh giá kết quả học tập của HS thì phải kiểm
tra, đo lường đề thu thập thông tin cần thiết.
Qua các quan điểm nhận xét trên, ta có thể hiểu: đánh giá kết quả học
tập là quá trình thu thập, xử lí thơng tin về trình độ, khả năng mà người học
thực hiện các mục tiêu học tập đã xác định, nhằm tạo cơ sở cho những quyết
định sư phạm của GV, cho nhà trường và cho bản thân HS để giúp họ học tập
tiến bộ hơn.
Đánh giá kết quả học tập của HS là đánh giá mức độ hoàn thành các
mục tiêu đề ra cho HS sau một giai đoạn học tập. Các mục tiêu này thể hiện ở
các môn học cụ thể. Thông qua đánh giá, kết quả học tập của học sinh sẽ thể
hiện kết quả của quá trình GD&ĐT. Đánh giá kết quả học tập địi hỏi phải xác

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN

http://www.lrc.tnu.edu.vn


định mức độ học sinh đạt được các mục tiêu của chương trình đề ra. Việc đánh
giá kết quả khẳng định và công nhận những thành quả đã đạt được và định
hướng những mục tiêu cần phấn đấu trong tương lai.
Như vậy, chúng ta có thể hiểu đánh giá kết quả học tập là sự đối chiếu,
so sánh kiến thức, kĩ năng, thái độ đạt được của người học với các kết quả

mục tiêu cụ thể là xác định mức độ nắm được kiến thức của từng học sinh so
với chương trình đề ra theo yêu cầu của chương trình.

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN

http://www.lrc.tnu.edu.vn


1.2.5. Biện pháp quản lý
Muốn hiểu rõ khái niệm biện pháp quản lý, trước hết chúng ta xem xét
khái niệm phương pháp quản lý.
Phương pháp quản lý là một bộ phận đồng nhất linh hoạt trong hệ thống
quản lý, phương pháp quản lý cũng thể hiện rõ nhất tính năng động, sáng tạo
của cơng tác quản lý trong mỗi tình huống, mỗi đối tượng nhất định. Người
CBQL phải biết sử dụng phương pháp quản lý thích hợp. Tính hiệu quả của
quản lý phụ thuộc một phần quan trọng vào việc lựa chọn đúng đắn và áp
dụng linh hoạt nhất các biện pháp quản lý.
Trong giáo dục, biện pháp quản lý là tổ hợp nhiều cách thức tiến hành
của CBQL giáo dục nhằm tác động đến khách thể (đối tượng) quản lý trong
nhà trường và các cơ sở giáo dục bằng các chức năng quản lý để giải quyết
những vấn đề trong công tác quản lý giáo dục làm cho quá trình giáo dục đạt
được mục tiêu giáo dục được đề ra trong Luật giáo dục và chiến lược giáo dục
của nước ta.
1.2.6. Biện pháp quản lý đánh giá kết quả học tập của học sinh
Từ những phân tích khái niệm ở trên chúng tôi đưa ra khái niệm công
cụ như sau: Biện pháp quản lý đánh giá kết quả học tập của học sinh là các
cách thức của đội ngũ quản lý giáo dục từ Phòng giáo dục đến các nhà trường
sử dụng trong quá trình quản lý hoạt động đánh giá kết quả học tập của học
sinh và giải quyết các vấn đề nảy sinh trong quá trình này.
1.3. Một số vấn đề lý luận về đánh giá kết quả học tập của học sinh ở

thống gồm các yếu tố như: mục tiêu, chương trình đào tạo, nội dung, hình
thức tổ chức dạy học, phương pháp dạy của thầy, phương pháp học của trò và
cuối cùng là KTĐG kết quả của người học.
Như vậy, đánh giá là khâu cuối cùng và cũng là khâu quan trọng nhất
bởi lẽ nó khơng chỉ cho ta biết q trình đào tạo có đạt được mục tiêu hay
khơng, mà cịn cung cấp thơng tin hữu ích để điều chỉnh toàn bộ các hoạt động
xảy ra trước đó. Nhưng đánh giá cũng có thể xem là bước khởi đầu cho chu
trình tiếp theo với chất lượng mới hơn của cả một q trình.

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN

http://www.lrc.tnu.edu.vn