1

TỰ LÀM ĐỒ DÙNG DẠY HỌC NÂNG
CAO CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC TRẺ
KHUYẾT TẬT HOÀ NHẬP

I. ĐẶT VẤN ĐỀ:
Thực hiện quyết định số 23 của Bộ GD& ĐT về giáo dục hoà
nhập dành cho người khuyết tật, chúng tôI đã nhận thức được vai trò, trách
nhiệm của người giáo viên trong công tác giáo dục trẻ khuyết tật. Để thực
hiện mục tiêu giáo dục hoà nhập cho người khuyết tật, giúp trẻ khuyết tật
được hưởng quyền học tập bình đẳng như những trẻ khác khác, mỗi trường
học, mỗi người làm công tác giáo dục cần xây dựng kế hoạch, nghiên cứu,
để tìm ra phương pháp dạy học phù hợp với nội dung, chương trình, phù
hợp với khả năng nhận thức của trẻ khuyết tật. Một trong những yếu tố
quan trọng góp phần nâng cao chất lượng giáo dục trẻ khuyết tật hoà nhập
là việc sử dụng đồ dùng dạy học trong các tiết học.

Đồ dùng dạy học là một yếu tố không thể thiếu trong qua trình
dạy học. Nó góp phần nâng cao chất lượng giáo dục, giúp học sinh có hứng
thú học tập, lĩnh hội tri thức tốt hơn, nhanh hơn. Đồ dùng dạy học đảm bảo
được các thông tin chủ yếu về các hiện tượng, sự vật liên quan đến nội
dung bài học. Nó đảm bảo tính trực quan, tạo cho học sinh khả năng tiếp
cận nội dung bài học, đồng thời nó tạo điều kiện cho học sinh tự lực chiếm
lĩnh kiến thức, hình thành kỹ năng, kỹ xảo.

Đặc biệt đối với trẻ khuyết tật, đồ dùng dạy là con đường giúp
trẻ khuyết tật khắc phục những đặc điểm khó khăn của mình để thể tham

2

tính cần cù, tiết kiệm, các em chịu khó sưu tầm các vật liệu làm đồ dùng
học tập.

-Trường có 25 giáo viên đa số giáo viên của trường là người
địa phương, rất tâm huyết với nghề. Có lòng nhân hậu, yêu thương học
sinh. Thông cảm với nỗi bất hạnh của học sinh khuyết tật. Nhận thức được
việc giáo dục trẻ khuyết tật là trách nhiệm, nghĩa vụ của toàn xã hội và
cộng đồng. Giáo dục trẻ khuyết tật là một nhiệm vụ mà ngành giáo dục phải
phấn đấu nhằm thực hiện đúng pháp luật của nhà nước và công bằng giáo
dục. Để nâng cao chất lượng giáo dục trẻ khuyết tật, giáo viên phải lựa
chọn phương pháp dạy học phù hợp với đối tượng, trong đó có việc sử dụng
thiết bị dạy học và sự cần thiết phải bổ sung thêm thiết bị dạy học tự làm.
- Trường được tiếp nhận một đồng chí giáo viên có chuyên môn,
được đào tạo, bồi dưỡng về lĩnh vực giáo dục trẻ khuyết tật hoà nhập. Với
trình độ chuyên môn và tinh thần trách nhiệm cao, đồng chí đã tìm hiểu rõ
khả năng, nhu cầu của từng dạng trẻ khuyết tật từ đó thiết kế một số đồ
dùng phù hợp với từng dạng trẻ khuyết tật góp phần nâng cao chất lượng
giáo dục trẻ khuyết tật hoà nhập.

- Các ban ngành, đoàn thể trong xã luôn quan tâm đến
phong trào giáo dục. Các cấp uỷ đảng, chính quyền địa phương quan
tâm đầu tư cơ sở vật chất, trường học khang trang, bàn ghế đầy đủ
đúng quy cách tạo điều kiện thuận lợi cho các em học tập và vui chơi.
- Trong những năm qua, trường có phong trào làm đồ dùng
dạy học rất sôi nổi,luôn được phòng giáo dục đào tạo Trực Ninh đánh
giá cao. Đặc biệt, năm học 2007–2008 trường đã có một số bộ đồ dùng
dự thi cấp tỉnh đạt giải nhất và được hội đồng giám khảo đánh giá
cao. Phát huy thành tích đã đạt được, công tác tự làm đồ dùng dạy

4

trách nhiệm quản lý của nhà trường, trên cơ sở đó xây dựng kế hoạch,
phân loại các dạng tật để có kế hoạch chuẩn bị các phương tiện dạy học
phù hợp.
 Cuối mỗi năm học, nhà trường thống kê lại số thiết bị
Bộ cấp, số thiết bị do giáo viên tự làm sau đó lên kế hoạch cụ thể,
phát động phong trào tự làm đồ dùng dạy học cho năm học mới tới
tất cả giáo viên và học sinh. Chỉ tiêu trong năm học này mỗi thầy cô
giáo có ít nhất 1 đồ dùng dạy học tự làm cho học sinh khuyết tật.
Không làm những đồ ding đã có , đã làm.

 Để đảm bảo có đồ dùng, phương tiện dạy học cho tong
dạng trẻ khuyết tật, hàng năm nhà trường xây dựng kế hoạch cho
công tác tự làm đồ dùng dạy học thật chi tiết, cụ thể. Xác định rõ
mục tiêu, nội dung công việc, có phân công nhiệm vụ rõ ràng.
 Thành lập đội ngũ côt cán phụ trách thiết bị dạy học bao
gồm Ban Giám hiệu, tổ trưởng các tổ, giáo viên cốt cán của
trường.Các thành viên trong bộ phận này đều có kế hoạch về công
tác tự làm đồ dùng dạy học. Kế hoạch phải chi tiết, dựa trên kế
hoạch chỉ đạo chung của nhà trường. Mỗi thành viên trong bộ phận
này có trách nhiệm triển khai kế hoạch, nội dung, công việc tự làm
đồ dùng đến từng giáo viên trong tổ, khối.
*Trong các buổi sinh hoạt chuyên môn, đồng chí Hương(Giáo viên
có chuyên môn về lĩnh vực này ) hướng dẫn, tư vấn thêm cho giáo viên về
cách dạy trẻ khuyết tật ở các dạng đặc biệt như trẻ khiếm thính, khiếm
thị…Thống nhất và chọn ra phương pháp dạy học tích cực và thích ứng đối
với từng môn học, từng thể loại bài giảng. Trên cơ sở đó xác định phương
pháp, yêu cầu, thiết bị chủ yếu cho mỗi bài giảng. Tổ chức dạy mẫu để giáo

6


7

lúc. Đảm bảo phù hợp với nhu cầu, hứng thú,và đặc điểm hoạt động
nhận thức của tong dạng trẻ khuyết tật. Đồ dùng dạy học chỉ có hiệu quả
khi trẻ khuyết tật thích thú khám phá nhận thức với đồ dùng đó.
Căn cứ vào đặc điểm trẻ khuyết tật của trường, chúng tôi
phân loại trẻ khuyết tật của trường thành 3 nhóm chính là:
Trẻ chậm phát triển trí tuệ,
Trẻ khiếm thính,
Trẻ khiếm thị.
+ Đối với trẻ chậm phát triển trí tụê, đồ dùng dạy học cho các
em cũng như đồ dùng cho học sinh phát triển bình thường, nhưng chúng
tôi chú ý nhiều hơn về tính thẩm mỹ nhằm cuốn hút các em vào hoạt
động học tập.
Môn toán:
Để giúp các em học toán có hiệu quả, giáo viên cần chú ý đến các
loại vật liệu, thiết bị và đồ dùng học toán. Đối với học sinh lớp 1, đa số
các em nắm được khái niệm thông qua việc thực hành, các em cần có
nhiều cơ hội để khám phá các khái niệm này bằng cách sử dụng nhiều
vật liệu, đồ dùng cụ thể qua đó giúp các em phát triển kỹ năng học toán
cơ bản và hỗ trợ việc học tập tích cực trong dạy và học.
Các vật liệu và đồ dùng trong môn toán lớp 1:
Đồ dùng dạy phần số: thường là các băng số. Bộ thẻ số được làm
bằng bìa
Vỏ sò để dạy học sinh đếm và chơi trò chơi
Que tính bằng nhựa, hoặc bằng đũa tre để thực hiện các phép tính
và giá trị các hàng.

8


Đối với trẻ khuyết tật khiếm thính
Ngoài việc sử dụng tranh ảnh, vật thật như trẻ chậm phát triển trí
tuệ, chúng tôi còn thiết kế bảng chữ cái ngón tay.
Chúng tôi dùng những mảnh xốp cắt thành các ký hiệu chữ cái
ngón tay. Khi dạy trẻ chúng tôi kết hợp bảng chữ cái ngón tay này với
chữ viết và ký hiệu ngôn ngữ giúp trẻ luyện phát âm.

III/ Kết quả đạt được:
Từ năm học 1998 – 1999 đến nay, mỗi năm học trường tôI có khoảng
20 đến 24 học sinh khuyết tật. Trong những năm học 2002 -2003 trở về
trước, do chưa trú trọng đến công tác giáo dục trẻ khuyết tật, đồ dùng dạy
học còn đơn điệu nên chất lượng giáo dục trẻ khuyết tật còn thấp. Tỷ lệ trẻ
khuyết tật học hoà nhập chỉ đạt dưới 50% .
Từ năm học 2006 – 2007, với tinh thần chỉ đạo của ban giám hiệu
nhà trường, trú trọng đến công tác giáo dục trẻ khuyết tật hoà nhập, các
đồng chí giáo viên luôn quan tâm đến nhu cầu học tập của trẻ khuyết tật,
lựa chọn phương pháp dạy học phù hợp với khả năng nhận thức của trẻ.
Đặc biệt đã sử dụng đồ dùng dạy học đúng mục đích, đúng yêu cầu tiết học
làm kích thích học sinh tích cực lĩnh hội kiến thức góp phần nâng cao chất
lượng giáo dục trẻ khuyết tật hoà nhập, trong 3 năm qua trường đã bổ sung
thêm nhiều bộ thiết bị dạy học tự làm đơn giản nhưng có hiệu quả sử dụng
cao góp phần nâng cao chất lượng giáo dục trẻ khuyết tật hoà nhập .

Qua các giờ học có ý nghĩa, có hiệu quả, các em được tham gia
các hoạt động học tập cùng bạn bè, các em càng thấy mến trường, mến bạn
hơn. Các em cảm nhận được niềm vui sau mỗi ngày đến trường,vì vậy tỷ lệ

10

huy động trẻ khuyết tật học hoà nhập của trường tiể học B Trực Đại trong 3

- 2008
21 15 15
2008 20 20

11

- 2009

Từ những kết quả trên, chúng tôi thấy thiết bị dạy học là yếu tố
rất quan trọng trong dạy học ở tiểu học, nhất là đối với học sinh khuyết tật.
Nó không chỉ thực hiện chức năng minh hoạ mà còn là nguồn tri thức để
học sinh khám phá và phát huy tính tích cực trong học tập.
- Đồ dùng dạy học là một trong những yếu tố không thể
thiếu được trong các tiết học.
- Đồ dùng dạy học đảm bảo được các thông tin chủ yếu về
các hiện tượng, sự vật liên quan đến nội dung bài học.
- Đồ dùng dạy học làm tăng hứng thú nhận thức của học
sinh.
- Đồ dùng dạy học đảm bảo cho học sinh lĩnh hội tốt nhất
các biểu tượng, khái niệm, quy tắc, hình thành kỹ năng, kỹ xảo.
- Đồ dùng dạy học đảm bảo tính trực quan, tạo điều kiện
mở rộng nội dung sách giáo khoa, giúp học sinh khả năng tiếp cận nội
dung bài học.

III/ Kiến nghị, đề xuất:
Để nâng cao chất lượng giáo dục trẻ khuyết tật hoà nhập
trong các nhà trường chúng tôi có một số ý kiến đề xuất như sau:
- Bộ Giáo dục cần hỗ trợ phương tiện, thiết bị dạy học phù
hợp với các loại tật dành cho trẻ khuyết tật học hoà nhập ở các
trường.