Thiết kế sách điện tử (E-BOOK) chƣơng "dao
động cơ" chƣơng "sóng cơ và sóng âm"
(chƣơng trình vật lí 12 trung học phổ thông)
theo hƣớng tăng cƣờng năng lực tự học của
học sinh

Lê Thị Phƣơng Dung

Trƣờng Đại học Giáo dục
Luận văn Thạc sĩ ngành: Lý luận và phƣơng pháp dạy học; Mã số: 60 14 10
Ngƣời hƣớng dẫn: GS.TS. Tôn Tích Ái, TS. Tôn Quang Cƣờng
Năm bảo vệ: 2009

Abstract: Nghiên cứu và lựa chọn các tài liệu hƣớng dẫn sử dụng các phần mềm thiết
kế và hỗ trợ cho việc xây dựng E-book. Nghiên cứu lý luận về quá trình dạy học, các
xu hƣớng đổi mới phƣơng pháp dạy học, đổi mới kiểm tra đánh giá, ứng dụng CNTT
trong dạy học Vật lí. Nghiên cứu nội dung chƣơng trình Vật lí 12 trung học phổ thông
(SGK xuất bản năm 2008) chƣơng “Dao động cơ”, chƣơng “Sóng cơ và sóng âm”.
Thiết kế E-book chƣơng “Dao động cơ”, chƣơng “Sóng cơ và sóng âm” (chƣơng trình
Vật lí 12 trung học phổ thông SGK xuất bản năm 2008) dƣới dạng website với nhiều
kênh thông tin, hình thức đa dạng - giao diện đơn giản, dễ sử dụng. Đánh giá năng lực
tự học của HS khi sử dụng E-book trên trong học tập thông qua thực nghiệm sƣ phạm.

Keywords: Lớp 12; Năng lực tự học; Sách điện tử; Vật lý

Content
MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Thế kỷ 21, thế kỷ của sự bùng nổ thông tin và khoa học kỹ thuật thể hiện là sự phát
triển nhƣ vũ bão của công nghệ truyền thông vào các mặt của đời sống xã hội. Trong xã hội
tri thức, con ngƣời là chủ thể kiến tạo nên xã hội, lấy tri thức xác định vị thế xã hội. Yêu cầu

thú học tập cho học sinh, tiết kiệm thời gian, giải phóng học sinh khỏi những thao tác không
cần thiết.
Về phần mềm dạy học có thể khai thác từ nhiều nguồn: Sản phẩm nƣớc ngoài hiện bán
tự do trên thị trƣờng khá phong phú và rẻ, nhƣng nói chung không sát hợp với chƣơng trình
giáo dục Việt nam; sản phẩm nội địa, chuyên nghiệp có bản quyền nhƣ “sách giáo khoa điện
tử”, “Gia sƣ”, Phần mềm dạy học Vật lí của các tác giả Phạm Xuân Quế, Nguyễn Thƣợng
Chung, phần mềm dạy học Vật lí của Công ty thiết bị giáo dục II- Bộ GD&ĐT phát hành,
phần mềm dạy Vật lí do trờng Đại học Bách khoa Hà Nội sản xuấtv.v , phần mềm dạy học
có thể khai thác trên Net (Internet, Intranet ) miễn phí; sản phẩm do giáo viên tự làm nhƣ
VatLy_Student_Soft của thầy giáo Nguyễn Thành Tƣơng. Thực tế ở Việt Nam các tài liệu
hƣớng dẫn tự học đặc biệt là E-book Vật lí chƣa nhiều . Trong các E-book Vật lí 12 thì có E-
book nội dung theo SGK cũ, có E-book chƣa chú ý tới nội dung luyện tập cho HS, chƣa
hƣớng dẫn HS cách tự học, chƣa sát chƣơng trình sách giáo khoa Vật lí 12 xuất bản năm
2008… Từ những lý do trên để góp phần nâng cao chất lƣợng dạy học Vật lí, chúng tôi lựa
chọn đề tài:
Thiết kế sách điện tử (E-book) chương “Dao động cơ”, chương “Sóng cơ và sóng
âm” (chương trình Vật lí 12 trung học phổ thông) theo hướng tăng cường năng lực tự học
của học sinh
2. Mục tiêu nghiên cứu
2.1. Mục tiêu chung
Đề xuất một cách thiết kế sách điện tử (E-book), đƣa ra giải pháp hoàn thiện sách điện
tử (E-book) chƣơng “Dao động cơ”, chƣơng “Sóng cơ và sóng âm” (chƣơng trình Vật lí 12
trung học phổ thông) nâng cao năng lực tự học của học sinh.
2.2. Mục tiêu cụ thể:
- Nghiên cứu và lựa chọn các tài liệu hƣớng dẫn sử dụng các phần mềm thiết kế và hỗ
trợ cho việc xây dựng E-book.
- Nghiên cứu lý luận về quá trình dạy học, các xu hƣớng đổi mới phƣơng pháp dạy
học, đổi mới kiểm tra đánh giá, ứng dụng CNTT trong dạy học Vật lí.
- Nghiên cứu nội dung chƣơng trình Vật lí 12 trung học phổ thông (SGK xuất bản năm
2008) chƣơng “Dao động cơ”, chƣơng “Sóng cơ và sóng âm”. Tìm kiếm các tƣ liệu hỗ trợ .

7. Những đóng góp mới của đề tài
Về mặt lí luận
- Tổng quan về cơ sở lí luận của việc đổi mới PPDH Vật lí.
- Giới thiệu về E – learning và tình hình ứng dụng E – learning trong dạy học.
Về mặt thực tiễn:
- Sử dụng CNTT để thiết kế các bài học dƣới dạng E-book.
- Thiết kế E-book chƣơng “Dao động cơ”, chƣơng “Sóng cơ và sóng âm” (chƣơng
trình Vật lí 12 trung học phổ thông)
- Tiến hành áp dụng E-book chƣơng “Dao động cơ”, chƣơng “Sóng cơ và sóng âm”
(chƣơng trình Vật lí 12 trung học phổ thông) vào giảng dạy tại các trƣờng THPT.
8. Cấu trúc của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, khuyến nghị, tài liệu tham khảo, luận văn đƣợc trình bày
trong ba chƣơng
Chƣơng 1: Cơ sở lí luận của đề tài
Chƣơng 2: Thiết kế sách điện tử (E-book) chƣơng “Dao động cơ”, chƣơng “Sóng cơ
và sóng âm” (chƣơng trình Vật lí 12 trung học phổ thông)
Chƣơng 3: Thực nghiệm sƣ phạm.

Chƣơng 1 : CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI
1.1. Một số vấn đề về phƣơng pháp dạy học Vật lí

4
1.1.1. Đối tượng của phương pháp dạy học Vật lí
Phƣơng pháp dạy học Vật lí nghiên cứu và giải quyết những nhiệm vụ quan trọng của
việc dạy học bộ môn ở trƣờng phổ thông: đó là các nhiệm vụ trí dục (giáo dƣỡng), phát triển
và giáo dục.
1.1.2. Nhiệm vụ của phương pháp dạy học Vật lí
Phƣơng pháp dạy học Vật lí giải đáp ba câu hỏi lớn sau:
- Dạy và học Vật lí để làm gì? (mục đích và nhiệm vụ của môn Vật lí)
- Dạy và học cái gì? (nội dung môn học)
1.2.1. Xác định nhu cầu, phong cách học môn Vật lí của học sinh
Các thông tin đầy đủ về nhu cầu, kỳ vọng và phong cách học tập của học sinh sẽ giúp giáo
viên phác họa đƣợc kế hoạch tổ chức triển khai và quản lí hiệu quả việc dạy học, thúc đẩy các
quá trình tìm kiếm cơ hội hỗ trợ cho học sinh trong suốt quá trình dạy học
1.2.2. Xây dựng hệ thống mục tiêu dạy học môn Vật lí
Mục tiêu dạy học đƣợc xây dựng nhằm thực hiện 2 chức năng chính:
- Định hƣớng trong dạy và học.
- Căn cứ để kiểm tra đánh giá kết quả tiến bộ của học sinh.
1.2.3. Xác định yêu cầu về nội dung bài dạy học môn Vật lí
1.2.3.1. Quá trình “cấu trúc hóa” lại nội dung cho phù hợp với điều kiện dạy học cụ thể
1.2.3.2. Lí luận về bài tập Vật lí
1.2.3.3.Sử dụng bài tập Vật lí trong dạy học Vật lí. Những yêu cầu chung trong dạy học về bài
tập Vật lí. Phân loại bài tập Vật lí: Bài tập trắc nghiệm khách quan.
1.2.3.4. Lựa chọn bài tập Vật lí
1.2.4. Lựa chọn phương pháp, phương tiện, môi trường dạy học
Việc triển khai, tổ chức các hình thức và phƣơng pháp dạy học cần bám sát vào mục tiêu, nội

cảnh nhất định với nội dung học tập nhất định.”
Tự học thể hiện bằng cách tự đọc tài liệu giáo khoa, sách báo các loại, xem phim, kịch,
giao tiếp với những ngƣời có học, các chuyên gia và những ngƣời hoạt động thực tiễn trong
các lĩnh vục khác nhau
Những thành công hay thất bại của tự học phụ thuộc vào động cơ học tập
Vai trò của tự học
- Tự học có ý nghĩa quan trọng đối với sự thành đạt của mỗi ngƣời.
- Tự học là con đƣờng tự khẳng định của mỗi ngƣời. Tự học giúp con ngƣời giải quyết mâu
thuẫn giữa khát vọng cao đẹp về học vấn với hoàn cảnh khó khăn của cuộc sống cá nhân.
- Tự học khắc phục nghịch lý giữa khối lƣợng kiến thức đồ sộ với quỹ thời gian ít ỏi ở
trƣờng, một giải pháp khoa học để giải quyết mâu thuẫn
- Tự học là con đƣờng tạo ra tri thức bền vững cho mỗi ngƣời.
- Ngƣời học phải biết cách tự học vì học tập là một quá trình suốt đời.
- Tự học với HS THPT còn có vai trò quan trong đối với việc đổi mới PPDH nâng cao
chất lƣợng đào tạo ở các trƣờng THPT.
- Trong các phƣơng pháp học thì cốt lõi là phƣơng pháp tự học .
Tự học qua mạng
- Tự học qua mạng
- Lợi ích của tự học qua mạng
1.2.5. Xây dựng kế hoạch kiểm tra đánh giá(KTĐG), tích hợp KTĐG trong dạy học vật lí
1.2.5.1. Đổi mới phương pháp kiểm tra đánh giá
1.2.5.2. Nguyên tắc biên soa
̣
n câu trắc nghiệm tự luận, trắc nghiệm khách quan
1.2.6. Xây dựng kế hoạch đánh giá cải tiến, phát triển nghề nghiệp đối với giáo viên dạy
Vật lí
Các thông tin liên quan đến toàn bộ quá trình dạy học Vật lí cần đƣợc ghi chép đầy đủ, có hệ
thống làm căn cứ cho kế hoạch nâng cao năng lực chuyên môn và phát triển kỹ năng nghề.
Quá trình đánh giá cải tiến đƣợc coi nhƣ công đoạn cuối cùng của qui trình vòng xoáy liên
tục cho bƣớc lập kế hoạch dạy học tiếp theo.

trong mỗi tiết học, giải phóng đƣợc ngƣời thầy khỏi khối lƣợng công việc tay chân, do đó làm
tăng khả năng nâng cao chất lƣợng dạy học.
Đặc biệt nếu áp dụng hình thức đào tạo điện tử (E-Learning) sẽ đáp ứng đƣợc mọi tiêu
chí : Hình thức đào tạo đa dạng, học mọi nơi, học mọi lúc, học mọi thứ và học mềm dẻo, học
một cách mở, học suốt đời và tiết kiệm chi phí cho cả ngƣời dạy lẫn ngƣời học. Bởi đặc điểm
của E-Learning là hệ thống giảng bài và tài liệu học tập đƣợc ghi dƣới dạng số hóa, đƣợc đặc
trƣng bởi tính đa dạng và siêu phƣơng tiện, có sự tƣơng tác giữa ngƣời học, hệ thống dạy học
và ngƣời dạy.
1.3.4.2. Hạn chế
Chi phí đầu tƣ trang thiết bị, cơ sở vật chất lớn, đòi hỏi đội ngũ GV và HS phải có
trình độ tin học, ngoại ngữ nhất là tiếng Anh ở mức độ nhất định, khi sử dụng máy tính điện
tử dễ đánh mất cảm giác chân thực.
Do đó CNTT chỉ hỗ trợ chứ không thay thế đƣợc các thí nghiệm thực hành.
1.4. Giới thiệu về E-Learning
1.4.1. Khái niệm E-learning
E-learning (viết tắt của Electronic Learning) là thuật ngữ mới. Hiện nay, theo các quan
điểm và dƣới các hình thức khác nhau có rất nhiều cách hiểu về E-learning. Theo quan điểm
hiện đại, E-learning là sự phân phát các nội dung học sử dụng các công cụ điện tử hiện đại
nhƣ máy tính, mạng vệ tinh, mang Internet … trong đó nội dung học có thể thu đƣợc từ các
website, đĩa CD, băng video, audio… thông qua một máy tính hay TV; ngƣời dạy và ngƣời
học có thể giao tiếp với nhau qua mạng dƣới các hình thức nhƣ: e-mail, thảo luận trực tuyến
(chat), diễn đàn (forum), hội thảo video…
1.4.2. Một số hình thức E-learning
- Đào tạo dựa trên công nghệ (TBT - Technology-Based Training)
- Đào tạo dựa trên máy tính (CBT - Computer-Based Training).
- Đào tạo dựa trên web (WBT - Web-Based Training):
- Đào tạo trực tuyến (Online Learning/Training):
- Đào tạo từ xa (Distance Learning):

8

1.5.2. Ưu và nhược điểm của E-book
1.5.2.1. Ưu điểm của E – book:
- E-book có những lợi thế mà sách in thông thƣờng không có đƣợc: rất gọn nhẹ, có
thể tinh chỉnh về kích cỡ, màu sắc và các thao tác cá nhân hóa tùy theo sở thích của ngƣời
đọc, khả năng lƣu trữ thông tin một cách đồ sộ.
- Chuyển tải đƣợc thông tin kiến thức bằng đầy đủ các media: văn bản, hình ảnh, âm
thanh, tiếng nói …
- Tạo đƣơc giao tiếp hai chiều, đối thoại ngƣời – máy
- Có thể sử dụng nhiều lần, sử dụng nọi nơi, mọi lúc lặp lại từng phần cụ thể của từng
ngƣời học.
- Dễ vận chuyển mọi nơi thông qua e – mail hoặc truyền tệp trên internet.
- Dễ dàng đƣa vào các thƣ viện điện tử hiện đang rất phổ biến
1.5.3. Các yêu cầu của việc thiết kế E-book
1.5.3.1. Analysis : Phân tích tình huống để đề ra chiến lƣợc phù hợp
1.5.3.2. Design : Thiết kế nội dung cơ bản
1.5.3.3. Development : phát triển các quá trình
1.5.3.4. Implementation: triển khai thực hiện cần tích hợp với chƣơng trình công nghệ thông
tin của trƣờng học.
1.5.3.5. Evaluation (lượng giá): đánh giá hiệu quả sử dụng thƣờng áp dụng theo mô hình bốn
bậc do Donald Kirkpatrick phát triển (1994).

9
- Bậc 1: Phản ứng tích cực hay tiêu cực (Reactions)
- Bậc 2: Hiệu quả học tập (Learnings)
- Bậc 3: Hành vi (Behavious)
- Bậc 4: Kết quả thực tế (Results)
1.6. Lựa chọn phần mềm thiết kế E-book
Trong quá trình nghiên cứu và tìm hiểu, chúng tôi lựa chọn phần mềm Macromedia
Dreamweaver làm công cụ để xây dựng và thiết kế E-book vì:
- Macromedia Dreamweaver là một phần mềm dùng để thiết kế web mạnh, giàu tính

- Chèn một đƣờng dẫn siêu liên kết: Insert -> Hyperlink
- Chèn một đối tƣợng thuộc HTML nhƣ: đƣờng kẻ ngang, các kiểu khung hiển thị, các
đối tƣợng văn bản,… chọn: Insert -> HTML->…

Kết luận chƣơng 1
Nội dung của chƣơng 1 đã trình bày khái quát những xu hƣớng đổi mới PPDH từ
những nhận định có thể thấy rằng việc đổi mới PPDH cần phải đặt trong một hệ thống chứ
không thể coi PPDH là một thành tố độc lập.Định hƣớng cơ bản về đổi mới PPDH Vật lí và
các biện pháp thực hiện nhằm hoạt động hóa ngƣời học.
Đƣa ra cơ sở lý thuyết để xây dựng câu hỏi trắc nghiệm tự luận và trắc nghiệm khách
quan.
Giới thiệu những ứng dụng và vai trò của CNTT trong dạy học nói chung và dạy học
Vật lí nói riêng trong kỷ nguyên của CNTT và truyền thông. Giới thiệu một số phần mềm hỗ
trợ trong việc dạy học Vật lí
Tóm tắt một cách cơ bản về dạy học E – learning, một số hình thức đào tạo E – learning, tình
hình phát triển ứng dụng E – learning trên thế giới và ở Việt Nam. Giới thiệu một cách sơ
lƣợc về phần mềm Macromedia Dreamweaver
Đƣa ra cơ sở lý thuyết để nghiên cứu xây dựng E - book chƣơng “Dao động cơ”, chƣơng
“Sóng cơ và sóng âm” chƣơng trình Vật lí 12 trung học phổ thông theo hƣớng tăng cƣờng
năng lực tự học của học sinh. Chƣơng 2: THIẾT KẾ SÁCH ĐIỆN TỬ (E-BOOK) CHƢƠNG “DAO ĐỘNG CƠ”,
CHƢƠNG “SÓNG CƠ VÀ SÓNG ÂM” (CHƢƠNG TRÌNH VẬT LÍ 12 TRUNG HỌC PHỔ
THÔNG) THEO HƢỚNG TĂNG CƢỜNG NĂNG LỰC TỰ HỌC CỦA HỌC SINH
2.1. Giới thiệu khái quát chƣơng trình SGK Vật lí 12
2.1.1. Quan điểm xây dựng và phát triển chương trình Vật lí12
- Các kiến thức đƣợc lựa chọn để đƣa vào chƣơng trình chủ yếu là những kiến thức của Vật lí
học cổ điển, một số kiến thức của Vật lí học hiện đại có liên quan tới nhiều dụng cụ và thiết bị
kĩ thuật hiện đại đang đƣợc sử dụng phổ biến trong cuộc sống và sản xuất Nội dung kiến thức

Vật lí cho sự tiến bộ của xã hội và đối với công lao của các nhà khoa học.
Có thái độ khách quan trung thực, có tác phong tỉ mỉ cẩn thận, chính xác và có tinh thần hợp
tác trong việc học tập môn Vật lí cũng nhƣ trong việc áp dụng các hiểu biết đã đạt đƣợc.
Có ý thức vận dụng những hiểu biết Vật lí vào đời sống nhằm cải thiện điều kiện sống, học
tập cũng nhƣ bảo vệ và giữ gìn môi trƣờng sống tự nhiên.
2.1.3. Nội dung SGK Vật lí 12.
Nội dung gồm 10 chủ đề:
1. Dao động cơ.
2. Sóng cơ.
3. Dòng điện xoay chiều.
4. Dao động và sóng điện từ.
5. Sóng ánh sáng.
6. Lƣợng tử ánh sáng.
7. Hạt nhân nguyên tử.
8. Từ vi mô đến vĩ mô.
2.1.4 Điểm mới của SGK Vật lí 12 ( theo chương trình chuẩn) so với SGK CCGD
Trình bày một số vấn đề đảm bảo tính hiện đại, tính cập nhật đó là đƣa thêm chủ đề “Từ vi
mô đến vĩ mô”.Cách tiếp cận mới, trình bày logic hơn, chặt chẽ hơn, chú trọng hơn đến ứng
dụng thực tế, kết hợp tốt hơn kênh hình và kênh chữ. Các bài tập ở cuối các bài học đều có bài
tập trắc nghiệm. SGK mới chia làm 2 cột
2.2. Phân tích nội dung kiến thức chƣơng “Dao động cơ”, chƣơng “Sóng cơ và sóng âm”
Dao động
Dao động tuần hoàn

12
Dao động điều hòa Mối quan hệ giữa các đại lƣợng và pha của dao động đƣợc thể hiện qua sơ đồ:(Đặt
0

Phƣơng trình dao động
x = Acos(t + 
0
)

Gia tốc:
a = -
2
Acos(t + 
0
)
= 
2
Acos(t + 
0
)+ /2

Vận tốc:
v = -Asin(t + 
0
)
= Acos(t + 
0
)+ /2 Lực kéo về:
F
kv
= - kx


13
xlkxF
đh
 ;
- Tần số:
.
2
1
m
k
f



Con lắc lò xo thẳng đứng:
0
0
0
2
1
;22
2
l
g
f
g

phụ thuộc vào vị trí nơi con lắc dao động, mà phụ thuộc vào khối lợng của vật nặng. Chu kỳ
dao động của con lắc đơn phụ thuộc vào vị trí nơi con lắc dao động nhƣng không phụ thuộc
vào khối lƣợng vật nặng. Chu kỳ đó bằng
g
l
T

2
.
b) Động lực học:
Thành phần P
t
gây ra dao động đƣợc tính bởi công thức
.
t
P
Ps
l

nó cũng có dạng F = - k.x
với
P
k
l


c) Năng lƣợng dao động của con lắc đơn

.)cos1()cos1(
2

x A cos t



 
2 2 2
và x A cos t   
là một dao động điều hòa cùng phƣơng,
cùng tần số
 

 tAx cos
. Trong đó :
 
22
1 2 1 2 2 1
A A A 2A A cos    

1 1 2 2
1 1 2 2
A sin A sin
tan
A cos A cos
  

  14
2.2.1.5. Dao động tắt dần. Dao động cưỡng bức

  




 
2d
hayu x,t Acos t


  




- Nếu 2 nguồn sóng kết hợp cùng pha ban đầu thì
+ Phƣơng trình sóng tổng hợp có dạng
2 1 2 1
2 cos ( ). os[ t- ( )]u a d d c d d



  

Sóng cơ và
sóng âm
Sự truyền sóng: Khái niệm sóng cơ, bản chất của sự truyền
sóng, các loại sóng, các đại lƣợng đặc trƣng của sóng: bƣớc sóng,
chu kỳ, tần số, biên độ. Phƣơng trình sóng tại một điểm trên
phƣơng truyền sóng.

hai sóng cùng pha với nhau. biên độ của sóng tổng hợp cực đại
21
1
( ) ,( )
2
d d k k Z

   
hai sóng ngƣợc pha với nhau, biên độ của sóng tổng hợp cực tiểu.
Sóng dừng
Khoảng cách giữa hai nút hoặc hai bụng liên tiếp bằng
/2
.
Điều kiện để có sóng dừng trên dây đàn hồi hai đầu cố định là chiều dài sợi dây bằng số
nguyên lần nửa bƣớc sóng:
( *)
22
v
l k k k N
f

  

Điều kiện để có sóng dừng trên dây đàn hồi một đầu cố định, một đầu tự do là chiều dài sợi
dây bằng số lẻ lần một phần tƣ bƣớc sóng:
(2 1) ;( )
4
l k k N

  

- Giải đƣợc các bài toán đơn giản về giao thoa và sóng dừng.
- Giải thích đƣợc sơ lƣợc hiện tƣợng sóng dừng trên một sợi dây.
- Xác định đƣợc bƣớc sóng hoặc tốc độ truyền âm bằng phƣơng pháp sóng dừng.
- Làm đƣợc các bài thi tốt nghiệp, đại học và các bài có độ khó tƣơng đƣơng.
c) Thái độ:

16
GV giúp HS thấy đƣợc tầm quan trọng của việc nghiên cứu hiện tƣợng sóng dừng từ
đó có thể xác định đƣợc tốc độ truyền sóng tạo cho HS niềm hứng thú trong học tập, tìm tòi
sáng tạo để chiếm lĩnh kiến thức, vận dụng kiến thức vào trong thực tế cuộc sống nhằm cải
thiện điều kiện sống.
2.4. Tìm hiểu tình hình dạy chƣơng “Dao động cơ”, chƣơng “Sóng cơ và sóng âm”
(Chƣơng trình Vật lí 12 THPT) ở trƣờng THPT
2.4.1. Nội dung tìm hiểu- Thực trạng trang thiết bị, CSVC.Tình hình dạy và học chƣơng
“Dao động cơ”, chƣơng “Sóng cơ và sóng âm” (chƣơng trình Vật lí 12 trung học phổ thông),
tìm hiểu thực trạng của việc ứng dụng Tin học vào dạy và học môn Vật lí.
2.4.2. Phương pháp điều tra tìm hiểu
Gặp gỡ lãnh đạo nhà trƣờng, tham quan phòng thí nghiệm, phòng máy tính của nhà trƣờng.
- Vào trang Web của trƣờng.
- Dự giờ, gặp và trao đổi với tổ bộ môn và giáo viên bộ môn.
- Quan sát học sinh học trên lớp và gặp gỡ trao đổi với một số học sinh.
2.4.3. Kết quả điều tra tìm hiểu
CSVC tƣơng đối đầy đủ, trƣờng có WiFi, có phòng máy tính, đa số GV sử dụng đƣợc máy vi
tính với các mức độ khác nhau, nhiều phòng học có máy chiếu.
Phƣơng pháp dạy học mà giáo viên sử dụng vẫn nặng về thuyết trình, giáo viên đã chú ý tới
việc „gợi mở” để học sinh tự tìm tòi, tự lực giải quyết vấn đề hoặc thảo luận đề xuất ý kiến
xây dựng bài
Động cơ học tập của HS chủ yếu là thi vào đại học, học sinh thƣờng tỏ ra lúng túng khi diễn
đạt và sắp xếp lại các vấn đề đã đƣợc học, thƣờng nhầm lẫn khi phân biệt các khái niệm nhƣ:
dao động tuần hoàn và dao động điều hoà. HS không hiểu đƣợc hàm sóng có tính tuần hoàn

Phát hiện những điểm bất cập của E-book để tiến hành chỉnh sửa và hoàn thiện E-book đạt
hiệu quả dạy học cao nhất trƣớc khi đƣa E-book vào dạy học đại trà.
Đưa E-book vào triển khai đại trà
E-book đƣợc xem là có hiệu quả khi nó đƣợc đƣa vào áp dụng đại trà và đƣợc sự đón nhận
của GV, HS. Khi đó E-book trở thành học liệu hỗ trợ dạy học trên lớp, hỗ trợ học sinh tự học
ở nhà, hỗ trợ kiểm tra đánh giá.
2.5.3. Sử dụng E-book Vật lí 12 chương “Dao động cơ”, chương “Sóng cơ và sóng âm”
( Chương trình Vật lí 12 THPT)
2.5.3.1. Yêu cầu về cấu hình
Để khai thác có hiệu quả E-book, máy tính cần cài đặt các phần mềm sau :
Firefox và Flash player cho Firefox hoặc Internet Explorer và Flash player cho Internet
Explorer , phần mềm đọc file .pdf.
2.5.3.2. Cài đặt E-book Vật lí 12
- Đƣa đĩa CD Ebook_vli12 vào ổ CD Rom trên máy tính. Chờ cho đĩa tự chạy cho đến
khi xuất hiện cửa sổ, làm theo hƣớng dẫn trên cửa sổ
2.5.3.3. Giới thiệu E-book chương “Dao động cơ”, chương “Sóng cơ và sóng âm” (Chƣơng
trình Vật lí 12 THPT) .
Trang chủ E-book
Phần Menu đƣợc hiển thị ở bên trái bao gồm các modun chính:
- Trang chủ: liên kết tới trang chủ.
- Hƣớng dẫn sử dụng: Hƣớng dẫn chi tiết cấu trúc ebook, cách hiển thị dữ liệu, cách
khai thác thông tin từ ebook.
- Nội dung: bao gồm nội dung của 2 chƣơng, 10 bài học và 2 bài ôn tập tổng kết
chƣơng.
- Thƣ giãn – Giải trí: Một số thông tin mang tính chất thƣ giãn, giúp ngƣời dùng thƣ
giãn trong quá trình học.
- Trợ giúp: Mang lại các thông tin trợ giúp trong khi học nhƣ:

Chƣơng 3: THỰC NGHIỆM SƢ PHẠM
3.1. Mục đích và nhiệm vụ thực nghiệm sƣ phạm
3.1.1. Mục đích thực nghiệm sư phạm
3.1.2. Nhiệm vụ thực nghiệm sư phạm
3.2. Kế hoạch thực nghiệm sƣ phạm
3.2.1. Lựa chọn đối tượng thực nghiệm sư phạm
- Trƣờng THPT chuyên Lê Hồng Phong TP. Nam Định.
- Trƣờng THPT Trần Hƣng Đạo TP. Nam Định.
Ngoài ra, chúng tôi còn gửi đĩa CD của mình đến một số trƣờng bạn để tham khảo và xin sự
đóng góp ý kiến của các GV và HS của các trƣờng đó. Chúng tôi cũng đã mạnh dạn đƣa E-
book lên Internet vào trang Web của trƣờng THPT chuyên Lê Hồng Phong TP. Nam Định
( để các đồng nghiệp và HS tham khảo.
3.2.2. Chuẩn bị thực nghiệm sư phạm
- Xây dựng phiếu điều tra về tình hình ứng dụng CNTT của GV trong dạy học Vật lí ở
trƣờng phổ thông.
- Phối hợp với các GV trực tiếp giảng dạy ở các lớp, xây dựng kế hoạch hƣớng dẫn sử
dụng E-book
- Lựa chọn phƣơng pháp đánh giá chất lƣợng tiếp thu bài học
3.3. Kết quả thực nghiệm sƣ phạm
3.3.1. Kết quả đánh giá của GV và HS

KẾT QUẢ PHIẾU ĐIỀU TRA SỐ 1
Bảng 3.1. Ý kiến của GV vê vấn đề ứng dụng CNTT
Sự cần thiết ứng dụng CNTT trong dạy học nói chung
và dạy học Vật lí nói riêng
Số GV
Tỉ lệ %
Rất cần thiết
42
28%

135
90
Học sinh hiểu bài, nhớ bài và dễ tiếp thu bài
135
90
Nâng cao hiệu quả bài học
132
88
Góp phần đổi mới PPDH
140
93
3.3.2. Kết quả thực nghiệm sư phạm của các lớp TN và ĐC
* Thống kê kết quả bài kiểm tra và phân tích số liệu: ( lớp 12A,12B là các lớp không
chuyên của trường THPT chuyên Lê Hồng Phong)

Bảng 3.1. Bảng thống kê điểm số
( lớp 12A,12B trƣờng THPT chuyên Lê Hồng Phong)
Lớp
Số
HS
Điểm số
Điểm
trung
bình
0
1
2
3
4
5

9
7
10
2
7,43
Bảng 3.3 Các tham số đặc trƣng
(lớp 12A,12B trƣờng THPT chuyên Lê Hồng Phong) 21
Tham số

Đối tƣợng
X

S
2

S
V
Lớp12A(đối chứng)
6,64
2,33
1,53
23,04%
Lớp12B(thực nghiệm)
7,43

4
6
8
10
Diem so
20
40
60
80
100
Tan suat tich luy

Từ kết quả TNSP có thể nhận thấy rằng chất lƣợng học tập của các lớp TN luôn cao
hơn ở các lớp ĐC, thể hiện cụ thể nhƣ sau:

22
- Tỉ lệ % HS điểm yếu, kém của các lớp TN(2,5%) luôn thấp hơn sơ với các lớp
ĐC(6,8%).
- Tỉ lệ % HS đạt điểm khá giỏi của các lớp TN(70,0%) luôn cao hơn so với các lớp
ĐC(47,7%).
- Điểm trung bình cộng của các lớp TN(7,43) luôn cao hơn so với các lớp ĐC(6,64)
TN ĐC
XX
chứng tỏ lớp TN có trình độ cao hơn lớp đối chứng.
-
TN DC
SS
Số liệu của lớp TN ít phân tán hơn so với lớp đối chứng.
- Đồ thị đƣờng phân bố tần suất của các lớp TN luôn nằm bên phải đồ thị đƣờng phân
bố tần suất của các lớp ĐC; Đồ thị tần suất tích lũy của các lớp TN luôn nằm phía dƣới đồ thị

1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
12A
1
(Đối chứng)
45
0
0
1
3
4
5
15
12
3
2
0
5,96
12A
2
(Thực nghiệm)
45

Lớp12A
1
(đối chứng)
5,96
2,41
1,55
26,01%
Lớp12A
2
(thựcnghiệm)
6,93
2,06
1,44
20,78%

H×nh 3.4 : §å thÞ ®-êng ph©n bè tÇn suÊt
(lớp 12A
1
,12A
2
trƣờng THPT Trần Hƣng Đạo)
Đƣờng màu đỏ: Lớp 12A
1
(đối chứng).
Đƣờng màu xanh: Lớp 12A
2
(thực nghiệm)

23
2

20
40
60
80
100
Tan suat tich luyTừ kết quả TNSP có thể nhận thấy rằng chất lƣợng học tập của các lớp TN luôn cao
hơn ở các lớp ĐC, thể hiện cụ thể nhƣ sau:
- Tỉ lệ % HS điểm yếu, kém của các lớp TN(6,67%) luôn thấp hơn sơ với các lớp
ĐC(17,77%).
- Tỉ lệ % HS đạt điểm khá giỏi của các lớp TN(64,44%). luôn cao hơn so với các lớp
ĐC(37,77%)
- Điểm trung bình cộng của các lớp TN(6,93) luôn cao hơn so với các lớp ĐC(5,96)
TN ĐC
XX
chứng tỏ lớp TN có trình độ cao hơn lớp đối chứng.
-
TN DC
SS
Số liệu của lớp TN ít phân tán hơn so với lớp đối chứng.

24
- Đồ thị đƣờng phân bố tần suất của các lớp TN luôn nằm bên phải đồ thị đƣờng phân
bố tần suất của các lớp ĐC; Đồ thị tần suất tích lũy của các lớp TN luôn nằm phía dƣới đồ thị
tần suất tích lũy của các lớp ĐC chứng tỏ với sự hỗ trợ của E-book đã tăng cƣờng đƣợc khả
năng tự học của HS, kiến thức của HS đƣợc nâng cao hơn
- Hệ số biến thiên lớp TN(20,78%), lớp ĐC(26,61%)
TN DC

Đề tài đã hệ thống hóa cơ sở lý luận về xu hƣớng đổi mới PPDH và định hƣớng đổi
mới PPDH theo hƣớng hoạt động hóa ngƣời học, các biện pháp nhằm phát huy tính tích cực
chủ động sáng tạo của HS trong giờ học, tăng cƣờng năng lực tự học của học sinh. Nêu bật
vai trò của phƣơng tiện dạy học nói chung và phƣơng tiện trực quan nói riêng trong dạy học
Vật lí. Tổng hợp tình hình ứng dụng CNTT trong dạy học Vật lí, giới thiệu một số phần mềm
Vật lí có thể ứng dụng trong dạy học Vật lí.
Nghiên cứu sử dụng phần mềm MacromediaDreamweaver để thiết kế E - book. Sử
dụng thêm một số phần mềm hỗ trợ MacromediaDreamweaver trong quá trình thiết kế E -
book và làm luận văn nhƣ: flash, Mathematica…
Nghiên cứu nội dung sách giáo khoa Vật lí lớp 12 cùng một số tài liệu tham khảo
khác, sử dụng phần mềm MacromediaDreamweaver 8 thiết kế E - book chƣơng “Dao động
cơ”, chƣơng “Sóng cơ và sóng âm” (chƣơng trình Vật lí 12 trung học phổ thông) . Kết quả đã
cho ra sản phẩm là một đĩa CD về E - book Vật lí 12 gồm 2 chƣơng và 10 bài học cùng một
hệ thống các bài tập đa dạng phong phú phù hợp với học sinh học trên lớp, ôn thi tốt nghiệp
và thi đại học, hai bài ôn tập chƣơng và hai đề tự kiểm tra đánh giá .
Đã tiến hành thực nghiệm sƣ phạm trên hai trƣờng THPT. Trong quá trình thực nghiệm sƣ
phạm thông qua phiếu điều tra cho GV và HS đã cho thấy việc áp dụng CNTT trong dạy học
Vật lí là phù hợp và cần thiết
- Thời gian và số trƣờng tiến hành thực nghiệm sƣ phạm còn ít nên các kết quả nghiên
cứu chỉ là kết quả ban đầu, mang tính chất thử nghiệm.
- Tính thẩm mĩ của E-book chƣa cao, các thông tin cập nhật còn hạn chế.
2. Khuyến nghị
Thƣ viện tƣ liệu để các GV trao đổi các tƣ liệu dạy cần có sự phối hợp trong việc xây
dựng cơ sở dữ liệu giữa các trƣờng Sƣ phạm và GV phổ thông để tƣ liệu đƣợc chọn lọc và
kiểm định khi đó hiệu quả giáo dục cao hơn .
- Nhà nƣớc cần tăng cƣờng đầu tƣ và phát triển các phầm mềm có thể ứng dụng trong
dạy học
- Có thể tổ chức các cuộc thi, các phong trào thiết kế các ý tƣởng tổ chức dạy học, các
phần mềm qua đó kích thích khả năng tìm tòi, sáng tạo của GV trong tổ chức dạy hoc.